'Chiếc hộp' JCPOA liệu còn phù hợp với Iran?

Phương Hà
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Cả Mỹ và Iran đều muốn khôi phục thỏa thuận hạt nhân Iran năm 2015 trước khi tổng thống mới có xu hướng cứng rắn của Iran nhậm chức vào tháng 8 tới. Nhưng ngay cả khi việc này thành công, liệu một thỏa thuận được hồi sinh có đem lại nhiều giá trị?
Đàm phán hạt nhân Mỹ-Iran trong giai đoạn nước rút
Đã có 6 vòng đàm phán gián tiếp giữa Mỹ và Iran nhằm khôi phục sự tuân thủ của cả hai bên đối với các điều khoản của thỏa thuận hạt nhân Iran năm 2015. (Nguồn: AP)

Cựu quan chức ngoại giao Australia Ian Parmeter đã có những nhận định về vấn đề này thông qua bài viết đăng trên trang của Viện Quan hệ Quốc tế Australia (AIIA) ngày 14/7.

6 năm, mọi thứ không còn "nguyên trạng"

Kể từ tháng Tư năm nay, đã có 6 vòng đàm phán gián tiếp diễn ra tại Vienna (Áo) giữa các nhà đàm phán Mỹ và Iran nhằm khôi phục sự tuân thủ của cả hai bên đối với các điều khoản của thỏa thuận hạt nhân Iran năm 2015.

Thỏa thuận (chính thức được đặt tên là Kế hoạch Hành động Toàn diện Chung - JCPOA) cũng đã được ký kết bởi các thành viên thường trực khác của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc (Anh, Pháp, Trung Quốc, Nga) và Đức.

Thỏa thuận này đã bị xáo trộn vào năm 2018 khi cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump đơn phương rút Mỹ khỏi thỏa thuận và áp dụng lại các biện pháp trừng phạt đối với Iran bất chấp các cuộc thanh tra của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) cho thấy Iran đã tuân thủ thỏa thuận.

Để trả đũa và khuyến khích các bên ký kết JCPOA gây áp lực buộc Mỹ quay trở lại thỏa thuận, Iran đã khởi động lại phần lớn chương trình hạt nhân mà nước này đã đình chỉ cho đến thời điểm ký kết thỏa thuận.

Trong chiến dịch tranh cử năm 2020, ông Joe Biden đã tuyên bố sẽ đưa Mỹ trở lại thỏa thuận này. Ông cho rằng, hành động của cựu Tổng thống Trump là “liều lĩnh”.

Về mặt logic, cả Mỹ và Iran lẽ ra có thể nhanh chóng đồng ý về việc quay trở lại nguyên trạng thỏa thuận khi cả hai bên đều mong muốn. Thế nhưng, vấn đề là đã có nhiều thay đổi trong 6 năm liên tục, đặc biệt là kể từ hành động của Tổng thống Trump năm 2018.

Đưa Iran trở lại “chiếc hộp” của JCPOA không phải là một vấn đề đơn giản.

JCPOA đã đặt ra các giới hạn đáng kể đối với việc làm giàu urani của Iran: ở mức độ tinh khiết 3,67%, mức độ thấp mà nguyên tố này chỉ có thể được sử dụng cho các mục đích hòa bình. Mức làm giàu cần thiết để sản xuất vũ khí là 90%.

Thỏa thuận cũng đặt ra giới hạn 10 năm, cho đến năm 2025, về số lượng và loại máy ly tâm mà Iran có thể sử dụng để làm giàu urani, cũng như nghiên cứu và phát triển các thiết bị tiên tiến hơn. Hơn nữa, JCPOA đã loại bỏ 97% kho dự trữ urani làm giàu hiện có của Iran và đặt giới hạn 300 kg đối với lượng urani làm giàu ở mức độ thấp mà Iran có thể lưu trữ cho đến năm 2030.

Tất cả điều này được giám sát trực tiếp và từ xa bởi các thanh sát viên của IAEA thông qua hệ thống camera giám sát liên tục đối với chương trình hạt nhân của Iran. Nếu Iran tuân thủ những hạn chế này, năng lực chế tạo vũ khí hạt nhân của nước này sẽ bị hạn chế đáng kể.

Tin liên quan
Tròn 6 năm ngày ký thỏa thuận hạt nhân Iran: Tan rồi khó hợp Tròn 6 năm ngày ký thỏa thuận hạt nhân Iran: Tan rồi khó hợp

Kể từ khi Tổng thống Trump rút Mỹ ra khỏi JCPOA, Iran đã tích trữ kho dự trữ urani làm giàu ở mức độ thấp lên tới 3.000 kg, gấp 10 lần số lượng quy định. Iran cũng đã bắt đầu sử dụng nhiều máy ly tâm hơn, bao gồm một số loại tiên tiến hơn mức cho phép.

Đồng thời, Tehran đã tiếp tục làm giàu urani đến độ tinh khiết 20% và bắt đầu sản xuất một lượng nhỏ urani được làm giàu ở mức 60%.

Lợi thế cho Iran?

Chiến lược của ông Biden nhằm khôi phục thỏa thuận năm 2015 đang có nguy cơ bị hủy hoại khi tân tổng thống đắc cử của Iran, ông Ebrahim Raisi vốn là một người cứng rắn trước các lệnh trừng phạt của Mỹ. Ông này đã công khai loại trừ sự nhượng bộ của Tehran về những vấn đề mà Washington quan tâm tại cuộc họp báo đầu tiên sau khi đắc cử.

Ngoài ra, Iran yêu cầu ông Biden cần cam kết rằng các chính quyền tương lai của Mỹ phải tuân thủ JCPOA. Thế nhưng đây là một điều khó có thể thực hiện được.

Tuy nhiên, điều quan trọng là ông Raisi ủng hộ việc tiếp tục các cuộc đàm phán ở Vienna, dấu hiệu cho thấy chế độ mới này vẫn ưu tiên dỡ bỏ các lệnh trừng phạt. Các nhà phân tích Iran cũng cho rằng Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei muốn có một thỏa thuận trước khi Tổng thống đương nhiệm Hassan Rouhani rời nhiệm sở vào đầu tháng 8 tới.

Hơn nữa, các bình luận khác nhau từ các nhà đàm phán ở Vienna cũng chỉ ra rằng, 6 vòng đàm phán cho đến nay đã mang lại tiến bộ đáng kể về các giải pháp để hòa hợp lập trường của cả hai bên.

Các bên đang tiếp tục dàn xếp để đưa ra thông báo về thời điểm cho vòng đàm phán thứ 7. Nếu điều đó không xảy ra trong vài tuần tới, thì các cuộc đàm phán có thể sẽ tiếp tục bị đình trệ một thời gian sau khi ông Raisi chính thức nhậm chức.

Giá trị của một thỏa thuận được hồi sinh sẽ như thế nào trong bối cảnh Iran đã tích lũy được vốn kiến thức khoa học đáng kể từ năm 2018 và kinh nghiệm thực tế mà Iran thu được trong việc chế tạo máy ly tâm và định hướng chương trình hạt nhân của mình theo hướng chế tạo vũ khí?

Những phần nội dung thực chất của JCPOA mới được triển khai trong vòng 4 năm. Cho dù thỏa thuận có được khôi phục hay không, một câu hỏi luôn tồn tại là làm thế nào cộng đồng quốc tế có thể kiềm chế tham vọng hạt nhân của Iran.

Israel khẳng định quan hệ với Mỹ, gọi JCPOA là ‘thỏa thuận tồi’

Israel khẳng định quan hệ với Mỹ, gọi JCPOA là ‘thỏa thuận tồi’

Theo Đại sứ Israel tại Nga Alexander Ben Zvi, Israel vẫn kiên định về quan hệ đối tác chiến lược với Mỹ, dù còn đó ...

Đàm phán hạt nhân Iran: Vừa mừng vừa lo

Đàm phán hạt nhân Iran: Vừa mừng vừa lo

Đàm phán hạt nhân Iran đã đạt tiến triển đáng kể, song vẫn còn đó ẩn số từ Tổng thống đắc cử Ebrahim Raisi và ...

(theo AIIA)

Xem nhiều

Đọc thêm

XSMT 30/9, kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 6 ngày 30/9/2022. SXMT 30/9/2022

XSMT 30/9, kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 6 ngày 30/9/2022. SXMT 30/9/2022

Baoquocte.vn. XSMT 30/9 - xổ số hôm nay 30/9. trực tiếp xổ số miền Trung 30/9/2022. kết quả xổ số miền Trung hôm nay. xổ số miền Trung thứ 6. SXMT ...
XSMN 30/9, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay 30/9/2022. xổ số hôm nay 30/9

XSMN 30/9, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay 30/9/2022. xổ số hôm nay 30/9

Baoquocte.vn. XSMN 30/9 - xổ số hôm nay ngày 16 tháng 9. trực tiếp xổ số miền Nam 30/9/2022. kết quả xổ số miền Nam hôm nay. xổ số hôm nay ...
Xây dựng và phát huy vai trò của đội ngũ doanh nhân Việt Nam thời đại CMCN 4.0

Xây dựng và phát huy vai trò của đội ngũ doanh nhân Việt Nam thời đại CMCN 4.0

Baoquocte.vn. Nghị quyết 09-NQ/TW của Bộ Chính trị đã đề ra mục tiêu xây dựng đội ngũ doanh nhân lớn mạnh, có trách nhiệm xã hội cao, có đủ năng lực, ...
Việt Nam-Ai Cập đẩy mạnh quan hệ hợp tác trên nhiều lĩnh vực

Việt Nam-Ai Cập đẩy mạnh quan hệ hợp tác trên nhiều lĩnh vực

Baoquocte.vn. Đoàn công tác của Ban Đối ngoại Trung ương Đảng do ông Trương Quang Hoài Nam, Phó Trưởng ban dẫn đầu đã có chuyến công tác tại Ai Cập từ ...
Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (29-30/9): Hà Nội và nhiều khu vực mưa, dông, cục bộ mưa to; trung du Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ mưa lớn

Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (29-30/9): Hà Nội và nhiều khu vực mưa, dông, cục bộ mưa to; trung du Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ mưa lớn

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết các khu vực trên cả nước có mưa to cục bộ; riêng vùng đồng bằng, trung du Bắc Bộ và Bắc miền Trung mưa vừa, mưa ...
EC: EU cần nguồn tài chính đáng kể để áp trần giá khí đốt Nga

EC: EU cần nguồn tài chính đáng kể để áp trần giá khí đốt Nga

Baoquocte.vn. EC cảnh báo EU rằng, việc áp giới hạn đối với giá khí đốt có thể phức tạp và gây ra rủi ro cho an ninh năng lượng khối này.
Sao Việt: Hòa Minzy diện đầm trắng tinh khôi, Hương Giang, Khánh Thi khoe vai trần quyến rũ

Sao Việt: Hòa Minzy diện đầm trắng tinh khôi, Hương Giang, Khánh Thi khoe vai trần quyến rũ

Baoquocte.vn. Hòa Minzy, Tú Anh trở nên trẻ trung, thanh lịch khi diện đầm trắng; Khánh Thi, Hương Giang khoe vai trần gợi cảm.
Hỗ trợ khẩn cấp người dân Quảng Nam và Quảng Ngãi bị ảnh hưởng bởi bão Noru

Hỗ trợ khẩn cấp người dân Quảng Nam và Quảng Ngãi bị ảnh hưởng bởi bão Noru

Baoquocte.vn. Trung ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam đã quyết định hỗ trợ khẩn cấp tiền và hàng cho người dân hai tỉnh Quảng Nam và Quảng Ngãi bị ảnh ...
Nghề phiên dịch: Kiên trì và đam mê, 'nhận lại' luôn nhiều hơn 'cho đi'

Nghề phiên dịch: Kiên trì và đam mê, 'nhận lại' luôn nhiều hơn 'cho đi'

Baoquocte.vn. Đại sứ Nguyễn Vũ Tú cho rằng công việc phiên dịch và người phiên dịch xứng đáng được trân trọng và tôn vinh!
Bốn màu son giúp Chi Pu thêm rạng ngời và tự tin tỏa nắng

Bốn màu son giúp Chi Pu thêm rạng ngời và tự tin tỏa nắng

Baoquocte.vn. Ngày thường, Chi Pu dùng son tone cam nhờ ưu điểm trẻ trung, tươi tắn, còn các gam màu đỏ được cô ưu tiên khi đi tiệc tùng, sự kiện ...
Anh muốn trở thành nước châu Âu đầu tiên gia nhập CPTPP

Anh muốn trở thành nước châu Âu đầu tiên gia nhập CPTPP

Baoquocte.vn. Bên cạnh CPTPP, Anh khẳng định sẽ nỗ lực đạt được 'sự hiện diện rộng rãi nhất, hội nhập sâu nhất tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương vào năm 2030'.
Kỷ niệm 50 năm quan hệ ngoại giao, Trung Quốc-Nhật Bản hướng tới 'tích cực và ổn định'

Kỷ niệm 50 năm quan hệ ngoại giao, Trung Quốc-Nhật Bản hướng tới 'tích cực và ổn định'

Baoquocte.vn. Cả Trung Quốc và Nhật Bản đều bày tỏ thiện chí sẵn sàng hợp tác, xây dựng quan hệ trong bối cảnh hai bên còn tồn tại nhiều bất đồng.
Đại sứ Nga cảnh báo về diễn biến nguy hiểm, chỉ trích Mỹ cung cấp vũ khí sát thương cho Ukraine 'như điều hiển nhiên'

Đại sứ Nga cảnh báo về diễn biến nguy hiểm, chỉ trích Mỹ cung cấp vũ khí sát thương cho Ukraine 'như điều hiển nhiên'

Baoquocte.vn. Đại sứ Nga tại Mỹ Anatoly Antonov khẳng định quan hệ Nga-Mỹ đang nguy hiểm và lên án sự can dự trực tiếp của Washington vào xung đột ở Ukraine.
Quốc đảo Thái Bình Dương nhắn nhủ đôi điều tới các siêu cường Mỹ và Trung Quốc

Quốc đảo Thái Bình Dương nhắn nhủ đôi điều tới các siêu cường Mỹ và Trung Quốc

Baoquocte.vn. Ngoại trưởng New Zealand khẳng định các siêu cường như Mỹ hay Trung Quốc nên tham gia vào khu vực Thái Bình Dương thông qua các cơ chế sẵn có.
Nga có thể công nhận lãnh thổ sáp nhập từ Ukraine vào ngày 30/9

Nga có thể công nhận lãnh thổ sáp nhập từ Ukraine vào ngày 30/9

Baoquocte.vn. Nga đang đẩy nhanh quá trình sáp nhập 4 vùng lãnh thổ kiểm soát tại Ukraine sau ‘trưng cầu ý dân’ do chính quyền thân Nga thực hiện ở đây.
Đại sứ Trung Quốc: Ấn Độ và Trung Quốc cần hợp tác vì ‘Thế kỷ châu Á”

Đại sứ Trung Quốc: Ấn Độ và Trung Quốc cần hợp tác vì ‘Thế kỷ châu Á”

Baoquocte.vn. Đại sứ Trung Quốc tại Ấn Độ cho rằng quan hệ song phương có ý nghĩa không chỉ với hai nước mà tác động to lớn tới khu vực và thế giới.
Phó Tổng thống Mỹ tới Hàn Quốc: Để trấn an, thêm hàn gắn

Phó Tổng thống Mỹ tới Hàn Quốc: Để trấn an, thêm hàn gắn

Baoquocte.vn. Chuyến thăm của Phó Tổng thống Mỹ Kamala Harris tới Hàn Quốc sẽ có một vài điểm nhấn đáng chú ý.
Bầu cử ở Thụy Điển và Italy: Thế lưỡng phân tả-hữu trở lại châu Âu

Bầu cử ở Thụy Điển và Italy: Thế lưỡng phân tả-hữu trở lại châu Âu

Baoquocte.vn. Những gì diễn ra ở Thụy Điển và sắp tới là tại Italy có thể báo hiệu của sự xuất hiện của chủ nghĩa hậu dân túy ở châu Âu.
Cái giá của xung đột

Cái giá của xung đột

Baoquocte.vn. Nhìn tổng thể, xung đột Nga-Ukraine là đỉnh điểm của các tranh chấp, bạo lực trong không gian hậu Xô viết.
Thông điệp Liên minh châu Âu: Ukraine và hơn thế nữa

Thông điệp Liên minh châu Âu: Ukraine và hơn thế nữa

Baoquocte.vn. Xung đột Nga-Ukraine và hệ quả là chủ đề xuyên suốt, song không phải là duy nhất trong Thông điệp Liên minh châu Âu ngày 14/9.
Thượng đỉnh SCO: Nước đi mới trong ‘ván cờ’ địa-chính trị quốc tế

Thượng đỉnh SCO: Nước đi mới trong ‘ván cờ’ địa-chính trị quốc tế

Baoquocte.vn. Chưa bao giờ các hoạt động trong khuôn khổ Tổ chức hợp tác Thượng Hải (SCO) lại thu hút sự quan tâm của thế giới như hội nghị sắp tới.
Đóng đường ống Dòng chảy Phương Bắc 1: Nước cờ cao hay bước đi mạo hiểm của Nga?

Đóng đường ống Dòng chảy Phương Bắc 1: Nước cờ cao hay bước đi mạo hiểm của Nga?

Baoquocte.vn. Nga tin rằng có thể tạo lợi thế cho mình trong cuộc đối đầu với phương Tây.
Những quân vương trị vì lâu nhất thế giới

Những quân vương trị vì lâu nhất thế giới

Baoquocte.vn. Hãy cùng TG&VN nhìn lại một số vị quân vương có thời gian giữ ngai vàng lâu trong lịch sử thế giới.
Trận lũ lịch sử tại Pakistan

Trận lũ lịch sử tại Pakistan

Baoquocte.vn. Lũ lụt ở Pakistan cuốn trôi nhà cửa, đường sá, vật nuôi và hoa màu, cướp đi mạng sống của hơn 1.400 người, đẩy hàng triệu người vào cảnh khốn đốn.
Cuộc đời Nữ hoàng Anh: Những sự thật thú vị ít người biết

Cuộc đời Nữ hoàng Anh: Những sự thật thú vị ít người biết

Baoquocte.vn. Nữ hoàng Anh Elizabeth II (1926-2022) chưa bao giờ học trường công, cũng phải đóng thuế, rất yêu chó corgi...
Tiểu sử cố Nữ hoàng Anh Elizabeth II

Tiểu sử cố Nữ hoàng Anh Elizabeth II

Baoquocte.vn. Nữ hoàng Elizabeth II, vị quân vương tại vị lâu nhất của Vương quốc Anh, đã qua đời tại Balmoral ở tuổi 96 sau 70 năm trị vì.
Xung đột Nga-Ukraine: Xu hướng mới trong sử dụng năng lượng

Xung đột Nga-Ukraine: Xu hướng mới trong sử dụng năng lượng

Baoquocte.vn. Xung đột Nga-Ukraine buộc các nước tìm kiếm và có điều chỉnh phù hợp về chính sách sử dụng năng lượng.
Những rắc rối có làm ông Trump lo lắng?

Những rắc rối có làm ông Trump lo lắng?

Baoquocte.vn. Cuộc điều tra của FBI nhằm vào cựu Tổng thống Donald Trump là một sự kiện nổi bật trên chính trường Mỹ những ngày qua.
Phiên bản di động