'Chiếc hộp' JCPOA liệu còn phù hợp với Iran?

Phương Hà
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Cả Mỹ và Iran đều muốn khôi phục thỏa thuận hạt nhân Iran năm 2015 trước khi tổng thống mới có xu hướng cứng rắn của Iran nhậm chức vào tháng 8 tới. Nhưng ngay cả khi việc này thành công, liệu một thỏa thuận được hồi sinh có đem lại nhiều giá trị?
Đàm phán hạt nhân Mỹ-Iran trong giai đoạn nước rút
Đã có 6 vòng đàm phán gián tiếp giữa Mỹ và Iran nhằm khôi phục sự tuân thủ của cả hai bên đối với các điều khoản của thỏa thuận hạt nhân Iran năm 2015. (Nguồn: AP)

Cựu quan chức ngoại giao Australia Ian Parmeter đã có những nhận định về vấn đề này thông qua bài viết đăng trên trang của Viện Quan hệ Quốc tế Australia (AIIA) ngày 14/7.

6 năm, mọi thứ không còn "nguyên trạng"

Kể từ tháng Tư năm nay, đã có 6 vòng đàm phán gián tiếp diễn ra tại Vienna (Áo) giữa các nhà đàm phán Mỹ và Iran nhằm khôi phục sự tuân thủ của cả hai bên đối với các điều khoản của thỏa thuận hạt nhân Iran năm 2015.

Thỏa thuận (chính thức được đặt tên là Kế hoạch Hành động Toàn diện Chung - JCPOA) cũng đã được ký kết bởi các thành viên thường trực khác của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc (Anh, Pháp, Trung Quốc, Nga) và Đức.

Thỏa thuận này đã bị xáo trộn vào năm 2018 khi cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump đơn phương rút Mỹ khỏi thỏa thuận và áp dụng lại các biện pháp trừng phạt đối với Iran bất chấp các cuộc thanh tra của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) cho thấy Iran đã tuân thủ thỏa thuận.

Để trả đũa và khuyến khích các bên ký kết JCPOA gây áp lực buộc Mỹ quay trở lại thỏa thuận, Iran đã khởi động lại phần lớn chương trình hạt nhân mà nước này đã đình chỉ cho đến thời điểm ký kết thỏa thuận.

Trong chiến dịch tranh cử năm 2020, ông Joe Biden đã tuyên bố sẽ đưa Mỹ trở lại thỏa thuận này. Ông cho rằng, hành động của cựu Tổng thống Trump là “liều lĩnh”.

Về mặt logic, cả Mỹ và Iran lẽ ra có thể nhanh chóng đồng ý về việc quay trở lại nguyên trạng thỏa thuận khi cả hai bên đều mong muốn. Thế nhưng, vấn đề là đã có nhiều thay đổi trong 6 năm liên tục, đặc biệt là kể từ hành động của Tổng thống Trump năm 2018.

Đưa Iran trở lại “chiếc hộp” của JCPOA không phải là một vấn đề đơn giản.

JCPOA đã đặt ra các giới hạn đáng kể đối với việc làm giàu urani của Iran: ở mức độ tinh khiết 3,67%, mức độ thấp mà nguyên tố này chỉ có thể được sử dụng cho các mục đích hòa bình. Mức làm giàu cần thiết để sản xuất vũ khí là 90%.

Thỏa thuận cũng đặt ra giới hạn 10 năm, cho đến năm 2025, về số lượng và loại máy ly tâm mà Iran có thể sử dụng để làm giàu urani, cũng như nghiên cứu và phát triển các thiết bị tiên tiến hơn. Hơn nữa, JCPOA đã loại bỏ 97% kho dự trữ urani làm giàu hiện có của Iran và đặt giới hạn 300 kg đối với lượng urani làm giàu ở mức độ thấp mà Iran có thể lưu trữ cho đến năm 2030.

Tất cả điều này được giám sát trực tiếp và từ xa bởi các thanh sát viên của IAEA thông qua hệ thống camera giám sát liên tục đối với chương trình hạt nhân của Iran. Nếu Iran tuân thủ những hạn chế này, năng lực chế tạo vũ khí hạt nhân của nước này sẽ bị hạn chế đáng kể.

Tin liên quan
Tròn 6 năm ngày ký thỏa thuận hạt nhân Iran: Tan rồi khó hợp Tròn 6 năm ngày ký thỏa thuận hạt nhân Iran: Tan rồi khó hợp

Kể từ khi Tổng thống Trump rút Mỹ ra khỏi JCPOA, Iran đã tích trữ kho dự trữ urani làm giàu ở mức độ thấp lên tới 3.000 kg, gấp 10 lần số lượng quy định. Iran cũng đã bắt đầu sử dụng nhiều máy ly tâm hơn, bao gồm một số loại tiên tiến hơn mức cho phép.

Đồng thời, Tehran đã tiếp tục làm giàu urani đến độ tinh khiết 20% và bắt đầu sản xuất một lượng nhỏ urani được làm giàu ở mức 60%.

Lợi thế cho Iran?

Chiến lược của ông Biden nhằm khôi phục thỏa thuận năm 2015 đang có nguy cơ bị hủy hoại khi tân tổng thống đắc cử của Iran, ông Ebrahim Raisi vốn là một người cứng rắn trước các lệnh trừng phạt của Mỹ. Ông này đã công khai loại trừ sự nhượng bộ của Tehran về những vấn đề mà Washington quan tâm tại cuộc họp báo đầu tiên sau khi đắc cử.

Ngoài ra, Iran yêu cầu ông Biden cần cam kết rằng các chính quyền tương lai của Mỹ phải tuân thủ JCPOA. Thế nhưng đây là một điều khó có thể thực hiện được.

Tuy nhiên, điều quan trọng là ông Raisi ủng hộ việc tiếp tục các cuộc đàm phán ở Vienna, dấu hiệu cho thấy chế độ mới này vẫn ưu tiên dỡ bỏ các lệnh trừng phạt. Các nhà phân tích Iran cũng cho rằng Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei muốn có một thỏa thuận trước khi Tổng thống đương nhiệm Hassan Rouhani rời nhiệm sở vào đầu tháng 8 tới.

Hơn nữa, các bình luận khác nhau từ các nhà đàm phán ở Vienna cũng chỉ ra rằng, 6 vòng đàm phán cho đến nay đã mang lại tiến bộ đáng kể về các giải pháp để hòa hợp lập trường của cả hai bên.

Các bên đang tiếp tục dàn xếp để đưa ra thông báo về thời điểm cho vòng đàm phán thứ 7. Nếu điều đó không xảy ra trong vài tuần tới, thì các cuộc đàm phán có thể sẽ tiếp tục bị đình trệ một thời gian sau khi ông Raisi chính thức nhậm chức.

Giá trị của một thỏa thuận được hồi sinh sẽ như thế nào trong bối cảnh Iran đã tích lũy được vốn kiến thức khoa học đáng kể từ năm 2018 và kinh nghiệm thực tế mà Iran thu được trong việc chế tạo máy ly tâm và định hướng chương trình hạt nhân của mình theo hướng chế tạo vũ khí?

Những phần nội dung thực chất của JCPOA mới được triển khai trong vòng 4 năm. Cho dù thỏa thuận có được khôi phục hay không, một câu hỏi luôn tồn tại là làm thế nào cộng đồng quốc tế có thể kiềm chế tham vọng hạt nhân của Iran.

Israel khẳng định quan hệ với Mỹ, gọi JCPOA là ‘thỏa thuận tồi’

Israel khẳng định quan hệ với Mỹ, gọi JCPOA là ‘thỏa thuận tồi’

Theo Đại sứ Israel tại Nga Alexander Ben Zvi, Israel vẫn kiên định về quan hệ đối tác chiến lược với Mỹ, dù còn đó ...

Đàm phán hạt nhân Iran: Vừa mừng vừa lo

Đàm phán hạt nhân Iran: Vừa mừng vừa lo

Đàm phán hạt nhân Iran đã đạt tiến triển đáng kể, song vẫn còn đó ẩn số từ Tổng thống đắc cử Ebrahim Raisi và ...

(theo AIIA)

Đọc thêm

Link xem trực tiếp Nhật Bản vs Mexico tranh hạng ba bóng đá nam Olympic 18h ngày 6/8

Link xem trực tiếp Nhật Bản vs Mexico tranh hạng ba bóng đá nam Olympic 18h ngày 6/8

Baoquocte.vn. Cập nhật mới nhất các link xem trực tiếp Nhật Bản vs Mexico tranh hạng ba bóng đá nam Olympic Tokyo 2021 18h ngày 6/8.
Vụ dẫn độ CFO Huawei: Phe Huawei tố Mỹ tận dụng 'lối tắt pháp lý rất đặc quyền'

Vụ dẫn độ CFO Huawei: Phe Huawei tố Mỹ tận dụng 'lối tắt pháp lý rất đặc quyền'

Baoquocte.vn. Vòng tranh tụng cuối cùng liên quan vụ dẫn độ CFO Huawei đã khởi động ở Canada, kéo dài 2,5 tuần với hàng nghìn trang tài liệu được đệ trình.
Lan tỏa  'vaccine tinh thần' trong phòng chống dịch bệnh

Lan tỏa 'vaccine tinh thần' trong phòng chống dịch bệnh

Baoquocte.vn. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chỉ đạo triển khai đồng bộ các hoạt động để cường 'vaccine tinh thần' trong công tác phòng, chống dịch bệnh.
Thi tốt nghiệp THPT đợt 2: Số lượng thí sinh ít nhưng đòi hỏi tính công bằng cao

Thi tốt nghiệp THPT đợt 2: Số lượng thí sinh ít nhưng đòi hỏi tính công bằng cao

Baoquocte.vn. Kỳ thi tốt nghiệp THPT đợt 2 tuy số lượng thí sinh ít nhưng đòi hỏi tính công bằng rất cao, không vì ít thí sinh mà lơ là chủ ...
Cập nhật Covid-19 ngày 5/8: Indonesia vượt mốc 100.000 ca tử vong; biến thể Delta lây lan diện rộng; Chile chuẩn bị sản xuất vaccine Trung Quốc

Cập nhật Covid-19 ngày 5/8: Indonesia vượt mốc 100.000 ca tử vong; biến thể Delta lây lan diện rộng; Chile chuẩn bị sản xuất vaccine Trung Quốc

Baoquocte.vn. Theo Worldometers, đến nay, toàn cầu có gần 201 triệu ca mắc Covid-19, xấp xỉ 4,27 triệu ca tử vong và gần 181 triệu bệnh nhân bình phục.
3 cách xếp chỗ ngồi bàn dài trong chiêu đãi đối ngoại

3 cách xếp chỗ ngồi bàn dài trong chiêu đãi đối ngoại

Baoquocte.vn. Khi sắp xếp chỗ ngồi cho bàn dài trong tiệc chiêu đãi đối ngoại, các Cơ quan đại diện có thể tham khảo ba cách xếp chỗ cơ bản dưới ...
Vụ vận động viên Belarus đào tẩu: Hé lộ hành trình; Áo nhập cuộc; Ba Lan cấp thị thực cho người chồng

Vụ vận động viên Belarus đào tẩu: Hé lộ hành trình; Áo nhập cuộc; Ba Lan cấp thị thực cho người chồng

Baoquocte.vn. Theo Bộ Nội vụ Áo, nếu vận động viên chạy nước rút Belarus nộp đơn xin tị nạn tại Áo, đơn này sẽ được xử lý trong khuôn khổ luật ...
Tóc Tiên hát tặng bệnh nhân nhiễm Covid-19 trong bộ đồ bảo hộ kín mít

Tóc Tiên hát tặng bệnh nhân nhiễm Covid-19 trong bộ đồ bảo hộ kín mít

Baoquocte.vn. Trong bộ đồ bảo hộ kín mít, Tóc Tiên và nhiều nghệ sĩ hát tặng các bệnh nhân nhiễm Covid-19 tại bệnh viện dã chiến gây xúc động.
Truyền thông Đức: Berlin cáo buộc một phụ nữ làm gián điệp cho Trung Quốc

Truyền thông Đức: Berlin cáo buộc một phụ nữ làm gián điệp cho Trung Quốc

Baoquocte.vn. Các công tố viên Đức cáo buộc Klara K., một phụ nữ mang hai quốc tịch Đức và Italy, tội hoạt động gián điệp cho Trung Quốc trong nhiều năm.
Mỹ lên kế hoạch cho phép người nước ngoài đã tiêm vaccine Covid-19 đầy đủ nhập cảnh

Mỹ lên kế hoạch cho phép người nước ngoài đã tiêm vaccine Covid-19 đầy đủ nhập cảnh

Baoquocte.vn. Ngày 4/8, Mỹ cho biết sẽ bắt đầu cho phép những người nước ngoài đã tiêm vaccine Covid-19 đầy đủ được nhập cảnh vào nước này.
Vụ dẫn độ CFO Huawei: Phe Huawei tố Mỹ tận dụng 'lối tắt pháp lý rất đặc quyền'

Vụ dẫn độ CFO Huawei: Phe Huawei tố Mỹ tận dụng 'lối tắt pháp lý rất đặc quyền'

Baoquocte.vn. Vòng tranh tụng cuối cùng liên quan vụ dẫn độ CFO Huawei đã khởi động ở Canada, kéo dài 2,5 tuần với hàng nghìn trang tài liệu được đệ trình.
Cập nhật Covid-19 ngày 5/8: Indonesia vượt mốc 100.000 ca tử vong; biến thể Delta lây lan diện rộng; Chile chuẩn bị sản xuất vaccine Trung Quốc

Cập nhật Covid-19 ngày 5/8: Indonesia vượt mốc 100.000 ca tử vong; biến thể Delta lây lan diện rộng; Chile chuẩn bị sản xuất vaccine Trung Quốc

Baoquocte.vn. Theo Worldometers, đến nay, toàn cầu có gần 201 triệu ca mắc Covid-19, xấp xỉ 4,27 triệu ca tử vong và gần 181 triệu bệnh nhân bình phục.
Vụ vận động viên Belarus đào tẩu: Hé lộ hành trình; Áo nhập cuộc; Ba Lan cấp thị thực cho người chồng

Vụ vận động viên Belarus đào tẩu: Hé lộ hành trình; Áo nhập cuộc; Ba Lan cấp thị thực cho người chồng

Baoquocte.vn. Theo Bộ Nội vụ Áo, nếu vận động viên chạy nước rút Belarus nộp đơn xin tị nạn tại Áo, đơn này sẽ được xử lý trong khuôn khổ luật pháp hiện hành.
Truyền thông Đức: Berlin cáo buộc một phụ nữ làm gián điệp cho Trung Quốc

Truyền thông Đức: Berlin cáo buộc một phụ nữ làm gián điệp cho Trung Quốc

Baoquocte.vn. Các công tố viên Đức cáo buộc Klara K., một phụ nữ mang hai quốc tịch Đức và Italy, tội hoạt động gián điệp cho Trung Quốc trong nhiều năm.
Hàng ngàn binh sĩ Mỹ và Indonesia tiến vào cuộc tập trận 'khủng' phòng thủ biển đảo

Hàng ngàn binh sĩ Mỹ và Indonesia tiến vào cuộc tập trận 'khủng' phòng thủ biển đảo

Baoquocte.vn. Hàng nghìn quân nhân Indonesia và Mỹ tham gia các hoạt động tập trận chung có quy mô lớn nhất trong lịch sử hợp tác của hai nước kéo dài 2 tuần.
Lộ thông tin chính phủ Venezuela chuẩn bị 'thương lượng sòng phẳng' với phe đối lập

Lộ thông tin chính phủ Venezuela chuẩn bị 'thương lượng sòng phẳng' với phe đối lập

Baoquocte.vn. Dự kiến, chính phủ Venezuela và phe đối lập sẽ khởi động cuộc đối thoại tìm kiếm giải pháp cho khủng hoảng tại nước này từ ngày 13/8 ở Mexico.
Thế vận hội Olympic Tokyo 2020: Cuộc sống phải như thế !

Thế vận hội Olympic Tokyo 2020: Cuộc sống phải như thế !

Baoquocte.vn. Việc Thế vận hội Olympic Tokyo 2020 vẫn diễn ra và thành công bất chấp dịch bệnh là một biểu hiện cho quyết tâm và ý chí con người. TG&VN bình luận.
Ẩn ý đằng sau một chuyến thăm

Ẩn ý đằng sau một chuyến thăm

Baoquocte.vn. Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin chọn Việt Nam là một trong ba điểm đến trong chuyến thăm đầu tiên đến Đông Nam Á. Hẳn có lý do?
Thách thức kinh tế, thỏa thuận hạt nhân chờ tân Tổng thống Iran

Thách thức kinh tế, thỏa thuận hạt nhân chờ tân Tổng thống Iran

Baoquocte.vn. Phục hồi nền kinh tế, tháo gỡ cấm vận, xử lý quan hệ với Mỹ là nhiệm vụ mà ông Raisi cần sớm bắt tay thực hiện sau khi nhậm chức Tổng thống Iran ngày ...
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ thăm Philippines: Phía sau một thỏa thuận là....

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ thăm Philippines: Phía sau một thỏa thuận là....

Baoquocte.vn. Mấu chốt trong chuyến thăm Philippines của Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin được tháo gỡ là "điềm lành" được báo trước? Bình luận của TG&VN.
Quan hệ Mỹ-Ấn Độ: Đồng chí hướng, chung gánh nặng

Quan hệ Mỹ-Ấn Độ: Đồng chí hướng, chung gánh nặng

Baoquocte.vn. Chuyến thăm Ấn Độ của Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken từ ngày 27-28/7 cho thấy hai nước "cần có nhau" hơn bao giờ hết. Bình luận của TG&VN.
Mỹ rút quân khỏi Iraq: Bỏ chiến, chưa bỏ cuộc

Mỹ rút quân khỏi Iraq: Bỏ chiến, chưa bỏ cuộc

Baoquocte.vn. Mỹ rút quân khỏi Afghanistan và Iraq không có nghĩa là buông bỏ hoàn toàn cuộc chơi. Mỹ sẽ tiếp tục cuộc chơi theo kiểu chơi khác. Báo TG&VN bình luận.
Quân đội Nga: Diện mạo mới, vượt xa Mỹ?

Quân đội Nga: Diện mạo mới, vượt xa Mỹ?

Baoquocte.vn. Chiến lược cải cách mang tên 'Diện mạo mới' năm 2008 của quân đội Nga giúp nước này khẳng định vị trí cường quốc quân sự.
Ngoại giao kinh tế trong kỷ nguyên mới *

Ngoại giao kinh tế trong kỷ nguyên mới *

Baoquocte.vn. Ngoại giao kinh tế nếu được thực hiện đúng cách, có khả năng thúc đẩy quốc gia tăng tưởng mạnh mẽ.
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ sắp thăm Việt Nam là ai?

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ sắp thăm Việt Nam là ai?

Baoquocte.vn. Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin sắp thăm Việt Nam là người trung thành với các chiến lược của Tổng thống Joe Biden.
Uy lực đáng gờm của ‘thần lửa’ S-500

Uy lực đáng gờm của ‘thần lửa’ S-500

Baoquocte.vn. Hệ thống phòng thủ tên lửa S-500 Prometheus của Nga được đánh giá có sức mạnh vượt trội gấp nhiều lần so với S-400.
Không chỉ Nga, Trung Quốc cũng là mối nguy an ninh mạng hàng đầu của nước Mỹ

Không chỉ Nga, Trung Quốc cũng là mối nguy an ninh mạng hàng đầu của nước Mỹ

Baoquocte.vn. Trong một thập kỷ qua, Trung Quốc đã tái cơ cấu các hoạt động trên mạng, trở thành một đối thủ tinh vi và dày dặn kinh nghiệm của Mỹ.
Mỹ đẩy mạnh điều tra 'căn bệnh bí ẩn', tấn công các nhà ngoại giao Mỹ ở Vienna

Mỹ đẩy mạnh điều tra 'căn bệnh bí ẩn', tấn công các nhà ngoại giao Mỹ ở Vienna

Baoquocte.vn. Bộ Ngoại giao Áo ngày 17/7 cho biết nước này đang làm việc với Mỹ để truy tìm nguyên nhân một loạt nhà ngoại giao Mỹ ở Vienna bị nghi mắc chứng bệnh bí ẩn.
Phiên bản di động