Chiến lược mới của Mỹ tại Biển Đông: Nước cờ mở màn cho một chiến dịch dài hơi?

Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. TGVN. Lập trường mới của Mỹ về Biển Đông tự thân nó sẽ không có tác động lớn. Nhưng nếu là một nước cờ mở màn cho một nỗ lực dài hơi nhằm buộc Trung Quốc phải trả giá và tập hợp sự ủng hộ cho các đối tác của Mỹ, thì điều này có thể có ý nghĩa quan trọng.
TIN LIÊN QUAN
Thêm quốc gia ASEAN ra tuyên bố về tình hình Biển Đông
Hàn Quốc lên tiếng về hòa bình, ổn định ở Biển Đông
chien luoc moi cua my tai bien dong nuoc co mo man cho mot chien dich dai hoi
Tàu Hải quân Mỹ ở Biển Đông. (Nguồn: AP)

Lập trường mới có điểm gì khác biệt?

Ngày 13/7, Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo đã đề cập đến một thay đổi quan trọng trong tuyên bố chính sách của Mỹ về Biển Đông. Tuyên bố này làm rõ những ngụ ý của các chính quyền Mỹ trước đây. Qua đó, tuyên bố mở đường cho việc truyền đạt hiệu quả hơn các thông điệp ngoại giao và những phản ứng mạnh mẽ hơn trước hành động quấy rối của Trung Quốc đối với các nước láng giềng.

Đoạn mở đầu của tuyên bố có viết: “Chúng tôi nói rõ: Những tuyên bố chủ quyền của Bắc Kinh đối với các nguồn tài nguyên biển khơi trên hầu hết diện tích Biển Đông, cũng như chiến dịch bắt nạt của họ nhằm kiểm soát các nguồn tài nguyên này, là hoàn toàn phi pháp”. Bên cạnh đó, Mỹ thể hiện sự ủng hộ kiên định hơn đối với nội dung cơ bản của phán quyết năm 2016 do tòa trọng tài đưa ra theo Công ước Liên hợp quốc về Luật biển (UNCLOS) 1982. Theo phán quyết này, Trung Quốc không có cơ sở để khẳng định “quyền lịch sử” hay đưa ra bất kỳ tuyên bố nào khác ngoài những gì được UNCLOS cho phép. Điều này vô hiệu hóa cái được gọi là “đường 9 đoạn” với tư cách một tuyên bố chủ quyền đối với không gian biển.

Chính quyền cựu Tổng thống Mỹ Obama đã tích cực ủng hộ Philippines thực thi quyền khiếu nại Trung Quốc lên tòa trọng tài. Mỹ cũng lưu ý rằng phán quyết của tòa trọng tài có tính ràng buộc pháp lý theo UNCLOS và kêu gọi cả hai bên tuân thủ. Tuy nhiên, Mỹ cũng trình bày phản ứng của mình bằng các thuật ngữ thận trọng trong ngành luật.

Chỉ vài giờ sau khi phán quyết được đưa ra, Bộ Ngoại giao Mỹ đã tuyên bố rằng phán quyết này là “cuối cùng và có tính ràng buộc pháp lý đối với cả Trung Quốc lẫn Philippines”. Tuy nhiên, họ cũng lưu ý: “Mỹ đang nghiên cứu quyết định này và không bình luận về tính chất đúng luật của vụ việc”. Tại Hội nghị cấp cao Đông Á tổ chức ở Lào vào cuối tháng 7/2016, và sau đó trong chuyến dừng chân tại Manila, Ngoại trưởng John Kerry đã nhắc lại rằng phán quyết này có tính ràng buộc pháp lý và kêu gọi các bên tuân thủ.

Lập trường mới của Mỹ tự thân nó sẽ không có tác động lớn. Nhưng nếu là một nước cờ mở màn cho một nỗ lực dài hơi nhằm buộc Trung Quốc phải trả giá và tập hợp sự ủng hộ cho các đối tác của Mỹ, thì điều này có thể có ý nghĩa quan trọng.

Tác động tức thì nhất của sự thay đổi chính sách này sẽ là trên mặt trận ngoại giao. Sẽ dễ dàng huy động cộng đồng quốc tế chống lại hoạt động “phi pháp” hơn là chống lại các hoạt động chỉ đơn thuần gây phiền nhiễu hoặc gây bất ổn. Đối với Trung Quốc, việc bị cáo buộc vi phạm trắng trợn luật pháp quốc tế cũng gây tổn hại lớn hơn nhiều.

Các quan chức Mỹ có khả năng sẽ bắt đầu đưa những ngôn từ mạnh mẽ hơn vào các tuyên bố tại các diễn đàn thế giới. Có thể trông đợi điều này không chỉ tại các hội nghị khu vực như Hội nghị cấp cao Đông Á (EAS), mà còn ở các tổ chức như nhóm Bộ tứ, nhóm G7 và nhiều hội nghị song phương và 3 bên khác.

Chính sách này cũng có thể dẫn tới thiệt hại về kinh tế cho Trung Quốc. Bằng việc tuyên bố nhiều hoạt động trên biển của Trung Quốc là phi pháp, Chính quyền Mỹ đã đưa ra lý lẽ biện minh cho những biện pháp trừng phạt có thể có nhằm vào các công ty Trung Quốc và các thực thể tiến hành các hoạt động đó. Điều này sẽ kéo theo một loạt mục tiêu tiềm năng có phạm vi rộng và kịp thời hơn so với các đạo luật trừng phạt mà Mỹ từng đưa ra trước đây.

Đương nhiên, các chuyên gia cho rằng, chính sách này cũng có những nhược điểm. Nó sẽ làm gia tăng căng thẳng giữa Bắc Kinh và Washington trong ngắn hạn. Tuy nhiên, về lâu dài, nếu được đưa vào một chính sách rộng hơn kết hợp giữa sức ép đối với Bắc Kinh và việc xây dựng liên minh quốc tế rộng lớn hơn thì lập trường mới có thể giúp hướng Trung Quốc tới một sự thỏa hiệp mà cộng đồng quốc tế có thể chấp nhận, tạo ra một hướng giải quyết mới cho những tranh chấp ở Biển Đông.

Các động thái tiếp theo của Mỹ

Chính sách mới của Mỹ cần được coi là một phần trong nỗ lực phối hợp giữa nhiều chính phủ nhằm đẩy lùi các yêu sách của Trung Quốc với các cách tiếp cận ngoại giao và lập luận tương tự nhau, cụ thể là nhấn mạnh UNCLOS và phán quyết năm 2016.

Điều này rất có ý nghĩa nếu các nước tin rằng chủ nghĩa đa phương, hay một “mặt trận thống nhất”, là cách duy nhất để chống lại các hành vi ép buộc của Trung Quốc ở Biển Đông. Tương tự, đây có thể được coi là bước đi đầu tiên nhằm tái khẳng định “trật tự dựa trên các quy tắc” ở Đông Á.

Nếu xem xét theo hướng này, lập trường mới của Mỹ về Biển Đông là một bước đi đúng hướng, song vẫn là một bước đi nhỏ. Dù cần thêm thời gian để xem Mỹ sẽ tiếp tục hành động như thế nào, nhưng chúng ta cũng có thể đưa ra một vài dự đoán về chính sách có thể được thực thi.

Mỹ đang chú ý sát sao hơn tới các nỗ lực gây ảnh hưởng của Trung Quốc tại các diễn đàn quốc tế như Cơ quan quản lý đáy biển quốc tế (ISA) và Tòa án quốc tế về Luật biển (ITLOS). ITLOS là cơ quan tư pháp độc lập có chức năng giải quyết các vụ việc pháp lý liên quan đến UNCLOS, tương tự như Tòa trọng tài năm 2016 từng phân xử tranh chấp giữa Philippines và Trung Quốc.

Mỹ cũng có thể tăng cường sự ủng hộ đối với quyền của các nước Đông Nam Á trong việc khai thác nguồn tài nguyên biển, xác định rằng phát triển nền kinh tế biển và sinh kế của các cộng đồng ven biển có vai trò trung tâm đối với sự gắn kết và độc lập của khu vực trước sự trỗi dậy của Trung Quốc. Mỹ đã triển khai tàu chiến gần các tàu khảo sát của Trung Quốc.

Malaysia lên tiếng về vấn đề Biển Đông

Malaysia lên tiếng về vấn đề Biển Đông

TGVN. Ngày 20/7, Bộ Quốc phòng Malaysia ra tuyên bố trong đó nhấn mạnh, quốc gia này kiên định lập trường rằng, vấn đề Biển ...

Máy bay trinh sát Mỹ tăng cường hiện diện quanh khu vực Biển Đông

Máy bay trinh sát Mỹ tăng cường hiện diện quanh khu vực Biển Đông

TGVN. Theo tờ SCMP, một máy bay trinh sát của quân đội Mỹ hôm 17/7 đã được phát hiện gần bờ biển phía Nam Trung Quốc ...

Quan hệ Việt-Mỹ và vấn đề Biển Đông

Quan hệ Việt-Mỹ và vấn đề Biển Đông

TGVN. Việt Nam và Mỹ chia sẻ nhiều điểm đồng trong việc đánh giá tình hình Biển Đông.

Thu Hiền (theo CSIS)

Bài viết cùng chủ đề

Biển Đông

Đọc thêm

Xuất khẩu của Trung Quốc bất ngờ 'bứt tốc'

Xuất khẩu của Trung Quốc bất ngờ 'bứt tốc'

Baoquocte.vn. Trong tháng Bảy, tăng trưởng xuất khẩu của Trung Quốc bất ngờ tăng nhanh, tạo ra sự thúc đẩy đáng khích lệ cho nền kinh tế lớn thứ hai thế ...
55 năm ASEAN cùng nhau lớn mạnh

55 năm ASEAN cùng nhau lớn mạnh

Baoquocte.vn. Là chủ đề cuộc gặp nhân dịp kỷ niệm 55 năm ngày thành lập Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á và 27 năm ngày Việt Nam gia nhập ...
Thụy Điển cử chuyên viên đến Anh huấn luyện binh sĩ Ukraine

Thụy Điển cử chuyên viên đến Anh huấn luyện binh sĩ Ukraine

Baoquocte.vn. Chính phủ Thụy Điển thông báo các lực lượng vũ trang nước này sẽ cử tới 120 chuyên viên tới Anh để huấn luyện quân nhân Ukraine.
Gọi hành động của Nga là 'khủng bố hạt nhân', Ukraine kêu gọi cộng đồng quốc tế 'cứng rắn' hơn

Gọi hành động của Nga là 'khủng bố hạt nhân', Ukraine kêu gọi cộng đồng quốc tế 'cứng rắn' hơn

Baoquocte.vn. Ngày 7/8, Tổng thống Ukraine đã kêu gọi cộng đồng quốc tế phản ứng mạnh mẽ hơn với những gì mà ông mô tả là hành động 'khủng bố hạt ...
Nga tăng thêm hơn 20.000 ca mắc Covid-19 trong 24 giờ qua

Nga tăng thêm hơn 20.000 ca mắc Covid-19 trong 24 giờ qua

Baoquocte.vn. Đến nay, Nga đã ghi nhận tổng cộng hơn 18,7 triệu ca Covid-19 trên cả nước kể từ đầu đại dịch.
MV Vượt của ban nhạc rock người Việt ở Nhật Bản có gì hot?

MV Vượt của ban nhạc rock người Việt ở Nhật Bản có gì hot?

Baoquocte.vn. Chiều 7/8, tại thủ đô Tokyo, ban nhạc Rock của người Việt tại Nhật Bản - KURROCK đã chính thức ra mắt MV cho ca khúc đầu tay mang tên ...
Cập nhật tình hình tiêm vaccine Covid-19: Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh tiêm vaccine Covid-19 cho trẻ từ 5 - dưới 12 tuổi thấp

Cập nhật tình hình tiêm vaccine Covid-19: Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh tiêm vaccine Covid-19 cho trẻ từ 5 - dưới 12 tuổi thấp

Baoquocte.vn. Chỉ còn 24 ngày nữa phải hoàn thành tiêm vaccine Covid-19 cho trẻ từ 5 - dưới 12 tuổi, nhưng hiện tỷ lệ tiêm mũi 1 cả nước mới đạt ...
Covid-19 ngày 7/8: Thêm hơn 1.300 ca nhiễm mới; gần 8.600 bệnh nhân khỏi, không có F0 tử vong

Covid-19 ngày 7/8: Thêm hơn 1.300 ca nhiễm mới; gần 8.600 bệnh nhân khỏi, không có F0 tử vong

Baoquocte.vn. Bản tin phòng chống dịch Covid-19 ngày 7/8 của Bộ Y tế cho biết có 1.381 ca Covid-19 mới, giảm hơn 200 ca so với ngày trước đó.
Ngoại trưởng Mỹ bắt đầu công du châu Phi, đối trọng với tầm ảnh hưởng của Nga

Ngoại trưởng Mỹ bắt đầu công du châu Phi, đối trọng với tầm ảnh hưởng của Nga

Baoquocte.vn. Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken đã đặt chân tới Nam Phi, bắt đầu chuyến công du 3 quốc gia châu Phi nhằm đối trọng với tầm ảnh hưởng của Nga ...
XSMT 8/8, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 2 8/8/2022. SXMT 8/8/2022

XSMT 8/8, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 2 8/8/2022. SXMT 8/8/2022

Baoquocte.vn. XSMT 8/8. trực tiếp xổ số miền Trung 8/8/2022. kết quả xổ số miền Trung hôm nay. xổ số hôm nay 8/8/2022. xổ số miền Trung thứ 2. KQSXMT 8/8
Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ thăm Nga: Toan tính của 'người hòa giải'

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ thăm Nga: Toan tính của 'người hòa giải'

Baoquocte.vn. Với chuyến thăm Nga sắp tới, Thổ Nhĩ Kỳ sẽ có thêm cơ hội nâng cao vai trò trung gian hòa giải của mình trong cuộc xung đột Nga-Ukraine.
Căng thẳng địa chính trị khiến hợp tác khoa học ‘lâm bệnh’

Căng thẳng địa chính trị khiến hợp tác khoa học ‘lâm bệnh’

Baoquocte.vn. Hợp tác khoa học quan trọng trong giải quyết vấn đề toàn cầu, song chủ nghĩa dân tộc gia tăng khiến các quốc gia thiếu tin tưởng và khoa học trở thành nạn nhân.
Cuộc đua ngầm dưới Thái Bình Dương

Cuộc đua ngầm dưới Thái Bình Dương

Baoquocte.vn. Những năm gần đây, châu Á-Thái Bình Dương trở thành nơi cạnh tranh ảnh hưởng giữa các nước lớn.
Châu Âu có khả năng tự bảo vệ mình

Châu Âu có khả năng tự bảo vệ mình

Baoquocte.vn. ... Và Mỹ có cần mãi mãi là nhà cung cấp an ninh chính ở châu Âu không?
Dự án dầu khí Sakhalin-2: Nhật khó vượt ‘lằn ranh đỏ’ về vấn đề năng lượng với Nga

Dự án dầu khí Sakhalin-2: Nhật khó vượt ‘lằn ranh đỏ’ về vấn đề năng lượng với Nga

Baoquocte.vn. Bất chấp việc tham gia các lệnh trừng phạt của phương Tây với Nga, Nhật Bản vẫn quyết định duy trì lợi ích của mình trong dự án Sakhalin-2 với Nga.
Đức lo lắng cho mùa Đông sắp tới

Đức lo lắng cho mùa Đông sắp tới

Baoquocte.vn. Bất chấp mùa Hè nóng bức, nhiều người ở Đức đang bận tâm về mùa Đông sắp tới...
'Nút thắt cổ chai' khủng hoảng lương thực toàn cầu có được mở sau thỏa thuận xuất khẩu ngũ cốc Nga-Ukraine?

'Nút thắt cổ chai' khủng hoảng lương thực toàn cầu có được mở sau thỏa thuận xuất khẩu ngũ cốc Nga-Ukraine?

Baoquocte.vn. Thỏa thuận ngũ cốc Nga-Ukraine mang lại hy vọng giải quyết khủng hoảng lương thực toàn cầu nhưng sự bấp bênh của nó khiến nhiều người nghi ngờ.
Báo Pathet Lao: Hợp tác giữa tỉnh Bolikhamxay và các địa phương của Việt Nam ngày càng chặt chẽ và hiệu quả

Báo Pathet Lao: Hợp tác giữa tỉnh Bolikhamxay và các địa phương của Việt Nam ngày càng chặt chẽ và hiệu quả

Baoquocte.vn. Giám đốc Sở Ngoại vụ tỉnh Bolikhamxay Oudom Vongkaysone khẳng định quan hệ hợp tác trên mọi lĩnh vực giữa tỉnh Bolikhamxay với các địa phương của Việt Nam.
AFP: Từ chiến tranh đến hòa bình, dép cao su Việt Nam vẫn được ưa chuộng

AFP: Từ chiến tranh đến hòa bình, dép cao su Việt Nam vẫn được ưa chuộng

Baoquocte.vn. Được làm từ lốp xe tải quân sự hoặc lốp máy bay tái chế, dép cao su thủ công đã đi suốt dặm dài đất nước Việt Nam trong nhiều thập kỷ.
Tiềm năng rộng mở và xu hướng chuyển đổi xanh chủ đạo trong ASEAN

Tiềm năng rộng mở và xu hướng chuyển đổi xanh chủ đạo trong ASEAN

Baoquocte.vn. Trong bối cảnh khủng hoảng năng lượng ngày càng trầm trọng, các công ty năng lượng ASEAN đặt nhiều kỳ vọng vào năng lượng mặt trời và gió.
Lo sợ Nga cắt khí đốt, Đức ‘mất ăn mất ngủ’ chuẩn bị cho mùa Đông lạnh giá

Lo sợ Nga cắt khí đốt, Đức ‘mất ăn mất ngủ’ chuẩn bị cho mùa Đông lạnh giá

Baoquocte.vn. Nga đã khởi động lại việc cung cấp khí đốt, nhưng điều này vẫn như một hồi chuông cảnh báo với người Đức.
Cuộc đua giành ảnh hưởng tại Sừng châu Phi

Cuộc đua giành ảnh hưởng tại Sừng châu Phi

Baoquocte.vn. Thời gian qua, Trung Quốc tăng cường sự hiện diện tại châu Phi thông qua một loạt chuyến thăm của các nhà ngoại giao hàng đầu nước này.
Phiên bản di động