Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump trước lựa chọn mới trong quan hệ kinh tế với Trung Quốc

Một khuôn khổ hợp tác kinh tế ổn định và cùng có lợi giữa Mỹ và Trung Quốc không chỉ giúp thúc đẩy tăng trưởng mà còn tạo không gian để kiểm soát cạnh tranh chiến lược và giảm nguy cơ xung đột địa chính trị. (Nguồn: Ảnh tạo bằng AI)

Trong bài phân tích “Cơ hội mở cho quan hệ kinh tế Mỹ-Trung”, nhà nghiên cứu Jake Werner, Giám đốc Chương trình Đông Á thuộc Viện Quincy, nhận định, giới lãnh đạo ở Washington đang tiếp cận quan hệ kinh tế với Trung Quốc theo hướng ngày càng mất cân bằng, khi chỉ tập trung vào giảm phụ thuộc và hạn chế kết nối thay vì khai thác lợi ích từ hợp tác kinh tế

More from WVR
Thái Bình Dương đủ rộng để cả Trung Quốc và Mỹ cùng phát triển theo cách riêng

Mỹ tự tách khỏi 'trung tâm đổi mới'

Theo tác giả Jake Werner, cách tiếp cận trên đang dần gây tổn hại cho năng lực cạnh tranh của Mỹ trong bối cảnh doanh nghiệp Trung Quốc ngày càng chiếm vị trí dẫn đầu trong nhiều lĩnh vực công nghệ tiên phong như pin, robot và sản xuất công nghệ cao - những ngành vừa có ý nghĩa kinh tế vừa liên quan trực tiếp tới an ninh quốc gia.

Bài viết cho rằng, nhiều lãnh đạo doanh nghiệp Mỹ cũng chia sẻ mối lo ngại này. Việc tách khỏi Trung Quốc không chỉ khiến doanh nghiệp Mỹ mất quyền tiếp cận thị trường tiêu dùng lớn thứ hai thế giới mà còn làm suy giảm nguồn lực tài chính, động lực đổi mới và khả năng tiếp cận công nghệ, nhân lực cũng như kinh nghiệm sản xuất cần thiết để duy trì sức cạnh tranh toàn cầu.

Theo phân tích của Viện Quincy, việc loại bỏ Trung Quốc khỏi chuỗi cung ứng cũng làm giảm áp lực cạnh tranh đối với doanh nghiệp Mỹ. Khi được bảo vệ quá mức bởi các hàng rào thuế quan, nhiều công ty Mỹ có thể trở nên ít động lực đổi mới hơn so với các đối thủ quốc tế đang phải cạnh tranh trực tiếp với doanh nghiệp Trung Quốc.

Bài viết dẫn phát biểu của Giám đốc điều hành hãng xe Ford Jim Farley, từng mô tả trải nghiệm lái thử ô tô điện tại Trung Quốc là “khiêm tốn”, gần đây đã kêu gọi Washington xây dựng kế hoạch rõ ràng đối với đầu tư sản xuất hoặc nhập khẩu hàng hóa từ nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới này. Người này cũng cảnh báo các công ty Mỹ có thể buộc phải hợp tác với doanh nghiệp Trung Quốc ở bên ngoài nước Mỹ nếu không thể làm điều đó trong nước.

Tác giả cảnh báo, nếu tiếp tục tách rời khỏi Bắc Kinh, Mỹ có nguy cơ tự biến mình thành “vùng trũng kinh tế” trong các ngành công nghiệp chiến lược tương lai, khi các trung tâm đổi mới toàn cầu ngày càng tập trung tại Trung Quốc và châu Á.

Hội nghị Thượng đỉnh Mỹ-Trung: Khi cả thế giới theo sát diễn biến ở Bắc Kinh

Lựa chọn của châu Âu và châu Á

Trái ngược với cách tiếp cận của Washington, nhiều nền kinh tế lớn tại châu Âu và châu Á đang lựa chọn mô hình cạnh tranh có kiểm soát nhằm tận dụng động lực từ doanh nghiệp Trung Quốc mà vẫn bảo vệ lợi ích nội địa.

Theo bài viết, Nhật Bản và Hàn Quốc đã cho phép xe điện Trung Quốc tiếp cận thị trường ở mức độ nhất định nhằm tạo áp lực cạnh tranh buộc doanh nghiệp trong nước cải tiến sản phẩm, dù vẫn duy trì nhiều rào cản phi thuế quan để bảo vệ ngành công nghiệp ô tô nội địa.

Canada cũng đang tìm cách thu hút đầu tư sản xuất từ Trung Quốc nhằm tránh bị tụt lại trong quá trình chuyển đổi sang xe điện và giảm phụ thuộc quá lớn vào thị trường Mỹ. Trong khi đó, Hàn Quốc không chỉ nhập khẩu linh kiện pin từ Trung Quốc mà còn tăng cường hợp tác công nghệ với các doanh nghiệp Trung Quốc trong lĩnh vực pin thế hệ mới.

Đáng chú ý, bài phân tích dẫn đề xuất của Ủy ban châu Âu về Đạo luật Tăng tốc Công nghiệp, trong đó yêu cầu các khoản đầu tư trực tiếp nước ngoài từ Trung Quốc trị giá trên 100 triệu Euro phải đáp ứng các tiêu chí liên quan chuyển giao công nghệ, liên doanh, nghiên cứu phát triển, lao động địa phương và sản xuất nội địa.

Theo tác giả, đây là mô hình Mỹ có thể tham khảo: không đóng cửa với Trung Quốc nhưng đặt ra các điều kiện rõ ràng để bảo đảm lợi ích cho nền kinh tế trong nước.

Bài viết cũng nhắc lại kinh nghiệm của Mỹ trong thập niên 1980 khi Washington từng đối mặt làn sóng cạnh tranh mạnh mẽ từ Nhật Bản. Thay vì cắt đứt quan hệ kinh tế, Mỹ khi đó kết hợp bảo hộ có chọn lọc với thu hút đầu tư công nghiệp Nhật Bản vào lãnh thổ Mỹ - một mô hình được cho là đã giúp ngành sản xuất ô tô Mỹ duy trì năng lực cạnh tranh dài hạn.

'Cửa sổ cơ hội' dưới thời ông Trump

Chính quyền của Tổng thống Donald Trump hiện có cơ hội điều chỉnh chính sách theo hướng thực dụng hơn trong quan hệ kinh tế với Trung Quốc. (Nguồn:Tân Hoa xã)

Ông Trump đang chuẩn bị cho chuyến công du Trung Quốc vào ngày 13/5, chuyến thăm đầu tiên của một Tổng thống Mỹ tới Bắc Kinh sau 9 năm. Trong cuộc gặp, Tổng thống Mỹ sẽ có cuộc gặp với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình sau cuộc tiếp xúc giữa hai nhà lãnh đạo hồi tháng 10 năm ngoái tại Hàn Quốc, khởi đầu một loạt cuộc trao đổi trực tiếp giữa hai nguyên thủ. Theo ông chủ Nhà Trắng, ông có khả năng tổ chức tới bốn cuộc gặp với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong năm 2026.

Chuyến thăm cũng cho thấy Trung Quốc và Mỹ đang nỗ lực tăng cường quản lý quan hệ song phương và tìm kiếm những lộ trình mới để thực hiện "sự ổn định chiến lược". Theo phân tích của Viện Quincy, chính quyền của Tổng thống Donald Trump hiện có cơ hội điều chỉnh chính sách theo hướng thực dụng hơn trong quan hệ kinh tế với Trung Quốc.

Ngoài khả năng Bắc Kinh tăng mua hàng xuất khẩu của Mỹ, hai bên còn có thể thúc đẩy thay đổi sâu rộng hơn bằng cách xây dựng khuôn khổ thu hút đầu tư trực tiếp từ Trung Quốc vào các lĩnh vực công nghệ cao tại Mỹ, tương tự mô hình mà Liên minh châu Âu (EU) đang theo đuổi.

Theo bài viết, điều kiện hiện nay được xem là thuận lợi cho một bước đột phá chính sách, với việc ông Trump nhìn nhận Trung Quốc là đối thủ cạnh tranh theo đuổi lợi ích riêng chứ không phải “kẻ thù” tìm cách hủy hoại nước Mỹ.

Hồi tháng Một, tại Câu lạc bộ Kinh tế Detroit, ông Trump nói rằng, nếu các hãng xe nước ngoài “muốn đến xây dựng nhà máy và tuyển dụng người lao động Mỹ”, đó là điều ông “rất hoan nghênh”, đồng thời tuyên bố “hãy để Trung Quốc đến, hãy để Nhật Bản đến”.

Theo Viện Quincy, chính quyền Tổng thống Trump từng đề xuất thành lập một Hội đồng Đầu tư nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho dòng vốn đầu tư nước ngoài (FDI), dù các chi tiết cụ thể chưa được hoàn thiện. Tác giả cho rằng, Washington vẫn có thể xây dựng cơ chế cho phép đầu tư Trung Quốc vào các ngành công nghệ cao, đồng thời áp đặt điều kiện về chuyển giao công nghệ, tiêu chuẩn lao động, môi trường và nội địa hóa chuỗi cung ứng.

Bài viết nhấn mạnh các lĩnh vực như pin và xe điện có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với cả an ninh quốc gia lẫn tương lai ngành công nghiệp Mỹ, do đó một khuôn khổ hợp tác mới có thể nhận được sự ủng hộ rộng rãi vượt ra ngoài Nhà Trắng.

Theo chuyên gia Viện Quincy, đảng Dân chủ có thể phản đối một thỏa thuận với Trung Quốc, song đồng thời cũng có cơ sở để tham gia định hình các điều kiện của thỏa thuận thay vì chỉ đứng ngoài chỉ trích. Nếu không tham gia, phe Dân chủ có nguy cơ tự đặt mình vào thế phản đối việc tạo việc làm công nghiệp và đầu tư năng lượng sạch tại Mỹ.

Bài viết nhận định Trung Quốc có thể sẵn sàng chấp nhận các điều kiện liên quan tới tiêu chuẩn tiền lương, phúc lợi lao động hoặc thỏa thuận trung lập công đoàn nhằm khôi phục khả năng tiếp cận thị trường Mỹ. Theo Viện Quincy, nhà máy của hãng xe điện BYD tại Mỹ là ví dụ cho thấy tiềm năng của hướng tiếp cận này.

Kết thúc bài viết, tác giả nhận định, một khuôn khổ hợp tác kinh tế ổn định và cùng có lợi giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới không chỉ giúp thúc đẩy tăng trưởng mà còn tạo không gian để kiểm soát cạnh tranh chiến lược và giảm nguy cơ xung đột địa chính trị giữa Washington và Bắc Kinh.

Thái Bình Dương đủ rộng để cả Trung Quốc và Mỹ cùng phát triển theo cách riêng Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ có chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc từ ngày 13-15/5 theo lời mời của Chủ tịch Trung ...

Một tuần trước chuyến thăm của Tổng thống Trump, Trung Quốc đánh giá quan hệ với Mỹ, nói gì về vụ UAE bị tấn công? Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị đánh giá, quan hệ giữa nước này với Mỹ nhìn chung ổn định bất chấp “nhiều thăng trầm và ...

Trung Quốc thông báo xuất khẩu tăng trưởng vượt dự báo trước thềm thượng định Mỹ-Trung Xuất khẩu của Trung Quốc đã tăng 14,1% trong tháng 4 so với cùng kỳ năm ngoái, bất chấp cuộc xung đột tại Iran và ...

Trung Quốc ra thông báo về chuyến thăm của Tổng thống Mỹ, nội dung làm việc có thể gồm những gì? Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ thực hiện chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc từ ngày 13-15/5 và dự kiến sẽ thảo luận ...

Hội nghị Thượng đỉnh Mỹ-Trung: Khi cả thế giới theo sát diễn biến ở Bắc Kinh Theo CNBC, trong hai ngày 14-15/5 tại Bắc Kinh, Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình sẽ hội đàm ...