Chọn cách “chơi” với Trung Quốc

Nhằm "tái cân bằng" với sự suy giảm kinh tế, Trung Quốc đang vươn mạnh ra bên ngoài thông qua hàng loạt sáng kiến hợp tác kinh tế và tài chính đa phương.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
chon cach choi voi trung quoc
Ngân hàng Đầu tư Cơ sở hạ tầng châu Á (AIIB).

Năm 2015 trôi qua với nhiều gam màu trầm trong bức tranh kinh tế Trung Quốc với mức tăng trưởng xoay quanh mục tiêu 7%, khu vực sản xuất tiếp tục suy giảm mạnh do tác động của chính sách tái cơ cấu của Chính phủ. Những vấn đề căn bản nhất của nền kinh tế Trung Quốc chưa được giải quyết, thị trường bất động sản đóng băng làm liên lụy toàn bộ hệ thống sản xuất công nghiệp và ngân hàng trong khi Chính phủ vẫn chưa có phương án hiệu quả để xử lý nợ xấu của doanh nghiệp và địa phương.

Trong bối cảnh đó, việc Trung Quốc vươn mạnh ra bên ngoài thông qua hàng loạt sáng kiến hợp tác kinh tế và tài chính đa phương được coi là một biện pháp "tái cân bằng" với sự suy giảm kinh tế trong nước, góp phần giúp thế hệ lãnh đạo thứ năm của Trung Quốc thúc đẩy cải cách đang đi vào "vùng nước sâu, nước xoáy". Là quốc gia láng giềng, dù muốn hay không Việt Nam đều ít nhiều chịu ảnh hưởng, tuy nhiên, ảnh hưởng không có nghĩa là phụ thuộc. 

Tính toán trong "cuộc chơi" đa phương

Tháng 9/2013, Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong chuyến công du đến Indonesia đã nhấn mạnh một "cộng đồng Trung Quốc - ASEAN khăng khít với vận mệnh chung", cùng với đó đề xuất một "quan hệ đối tác hàng hải" trong nỗ lực nhằm xây dựng Con đường tơ lụa trên biển thế kỷ XXI. Những hỗ trợ tài chính cần thiết sẽ do các thể chế tài chính do Trung Quốc dẫn đầu cung cấp. Trong đó đáng chú ý nhất là Quỹ Con đường tơ lụa và Ngân hàng Đầu tư Cơ sở hạ tầng châu Á (AIIB). Nhiệm vụ của hai định chế này là sử dụng các công cụ tài chính để tạo nên các "quan hệ đối tác liên kết".

Đến cuối tháng 3/2015, AIIB được các nhà quan sát đánh giá là một thành công trong cuộc chơi đa phương do Trung Quốc dẫn dắt. Chỉ dấu được nhắc đến nhiều nhất là sự tham gia "rầm rộ" của 57 nước (trong đó 35 quốc gia là quốc gia sáng lập). AIIB có số vốn ban đầu 100 tỷ USD, trong đó các nước châu Á đóng góp 75 tỷ USD.

Không lâu sau, đến tháng 7/2015, cùng nhóm các nền kinh tế mới nổi (BRICS) khác, Trung Quốc lập nên Ngân hàng phát triển mới (NDB) với số vốn ban đầu 50 tỷ USD được chia đều cho năm thành viên và mỗi nước đều có quyền bỏ phiếu như nhau. Trên website chính thức của NDB có ghi rằng "định chế tài chính này được thành lập như một sự thay thế đối với sự tồn tại của WB và IMF được dẫn dắt bởi Mỹ".

chon cach choi voi trung quoc
TS. Phạm Sỹ Thành

Tôi cho rằng, sự xuất hiện của AIIB và NDB là cách thức để Trung Quốc xác lập vị thế cường quốc mới của mình trong trật tự thế giới hiện có. Ở thời điểm này, dù từ góc độ nào, Trung Quốc đã có một sự tích lũy và một bước tiến dài về năng lực/sức mạnh. Nhưng để có thể có tầm ảnh hưởng, sức mạnh của Trung Quốc phải được thể chế hóa - tức là ràng buộc bởi luật lệ.

Về cơ bản, có ba cách để Trung Quốc "phản ứng" với trật tự/luật lệ hiện thời: (i) chấp nhận hoàn toàn luật chơi hiện có - như những gì đang làm với WTO, IMF, ADB; (ii) tạo ra một hệ thống mô phỏng để điều chỉnh luật chơi trong hệ thống đó cho phù hợp với lợi ích của Trung Quốc và thu hút các quốc gia khỏi hệ thống hiện có; (iii) không chấp nhận các luật chơi hiện thời và tạo ra một hệ thống luật mới theo kiểu diễn giải của Trung Quốc. Sự xuất hiện của AIIB và NDB cho thấy Trung Quốc đang tiếp cận theo cách xây dựng một hệ thống mô phỏng với trật tự hiện thời của phương Tây (AIIB so với WB và ADB; NDB so với IMF).

Tuy nhiên, bản thân hệ thống mô phỏng cũng có nhiều nhược điểm: Dựa trên các mẫu hình sẵn có, do đó không mang tính mới và chưa có đủ thời gian để kiểm chứng mức độ vượt trội so với hệ thống hiện thời; sự quan tâm của các thành viên; và các quốc gia thành viên không theo đuổi cùng hệ giá trị.

Ảnh hưởng không có nghĩa là phụ thuộc

Sáng kiến "Một vành đai, Một con đường" do Trung Quốc công bố tại Hội nghị thượng đỉnh APEC 2014 nhằm hướng đến kết nối một vùng không gian địa lý xuyên Âu-Á. Lấy Trung Quốc ở vị trí trung tâm, nó liên kết với các khu vực lân cận, bao gồm Trung Á, khu Viễn Đông của Nga, Đông Nam Á, và cuối cùng là thị trường châu Âu.

Vào tháng 3/2015, với sự cấp phép của Hội đồng quốc gia Trung Quốc, sách trắng về Một vành đai, Một con đường (OBOR) do Uỷ ban Phát triển và Cải cách Quốc gia (NDRC), Bộ Ngoại giao và Bộ Thương mại Trung Quốc cùng đứng tên được ban hành. Văn kiện phác họa tầm nhìn và các hành động tương lai về OBOR, cũng như các ưu tiên và các cơ chế hợp tác. Nhằm phối hợp tất cả các cơ quan chính phủ có liên quan tới OBOR, Nhóm Lãnh đạo Trung ương đã được thành lập vào đầu 2015, do Phó Thủ tướng Trương Cao Lệ chịu trách nhiệm. Điều này khiến OBOR trở thành một trong những tầm nhìn chính trị đầy tham vọng, trong đó nhấn mạnh ba đặc tính chủ chốt: (i) tính toàn diện của sáng kiến và cơ hội hợp tác cùng thắng cho các quốc gia tham gia; (ii) tính toàn cầu của OBOR, bao gồm nhiều quốc gia ở châu Á, châu Âu và châu Phi và (iii) tính kết nối thông qua một mạng lưới thông suốt về kinh tế và chính trị dùng để đẩy mạnh sự liên kết giữa các quốc gia dọc Con đường tơ lụa.

Bản chất của Một vành đai, Một con đường trước hết là một siêu dự án về cơ sở hạ tầng. Điều này sẽ đặt ra một số thách thức, đòi hỏi Việt Nam phải xử lý tốt để hóa giải khó khăn, tận dụng được thời cơ đồng thời tránh gia tăng phụ thuộc vào một đối tác kinh tế.

Thứ nhất, những khác biệt trong ưu tiên đầu tư cơ sở hạ tầng trong nước và kết nối với cơ sở hạ tầng khu vực đòi hỏi Việt Nam có những ưu tiên phân bổ vốn hợp lý.

Thứ hai, trong cơ cấu vốn đầu tư cơ sở hạ tầng, Việt Nam chỉ cần 53% vốn để xây mới, trong khi đó cần tới 47% để duy trì, bảo dưỡng và vận hành các cơ sở hạ tầng hiện có. Điều này cho thấy, Việt Nam đứng trước áp lực của việc cân đối tài chính cho các dự án xây mới và các dự án hiện có.

Thứ ba, sự hình thành của các đòn bẩy cơ sở hạ tầng và những tác động tích cực, cũng như tiêu cực của nó. Câu hỏi đặt ra là tích cực cho ai, và các hệ quả tiêu cực sẽ đẩy về hướng nào, ai sẽ phải là người gánh chịu? Việc hình thành mạng lưới cơ sở hạ tầng Đông Nam Á kết nối với Nam Á và hai tỉnh Vân Nam, Quảng Tây của Trung Quốc chẳng hạn có thể thúc đẩy sự phát triển của Myanmar, Lào, Thái Lan, Campuchia nhưng làm suy giảm lợi thế của Việt Nam do hệ thống cơ sở hạ tầng tại khu vực này có thể làm gia tăng quy mô thương mại, đầu tư, do đó đem lại ích lợi cho các quốc gia này.

Thứ tư, sự kết nối cơ sở hạ tầng với Trung Quốc sẽ giảm chi phí thương mại, gia tăng ích lợi trong việc buôn bán với Trung Quốc, điều này làm gia tăng quy mô và giá trị thương mại, do đó có thể tạo ra sự phụ thuộc lớn hơn của nền sản xuất Việt Nam vào nguồn cung và thị trường tiêu thụ Trung Quốc.

TS. Phạm Sỹ Thành Giám đốc Chương trình Nghiên cứu Kinh tế Trung Quốc (VEPR), Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội.

Bài viết cùng chủ đề

Báo Xuân Bính Thân 2016

Đọc thêm

Việt Nam - Trung Quốc thúc đẩy hợp tác chiến lược lĩnh vực truyền hình trong kỷ nguyên số

Việt Nam - Trung Quốc thúc đẩy hợp tác chiến lược lĩnh vực truyền hình trong kỷ nguyên số

VTV và SMG ký kết và khởi động hợp tác, hướng tới cùng phát triển trong kỷ nguyên số và trí tuệ nhân tạo.
Công bố Báo cáo quốc gia về nền tảng pháp quyền và phát triển kinh tế ở Việt Nam

Công bố Báo cáo quốc gia về nền tảng pháp quyền và phát triển kinh tế ở Việt Nam

Hội thảo giới thiệu ‘Báo cáo quốc gia về Việt Nam số 9: Nền tảng pháp quyền và Phát triển kinh tế ở Việt Nam’ được tổ chức ngày 18/11 ...
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thăm Tổng Lãnh sự quán và gặp gỡ kiều bào tại Côn Minh (Trung Quốc)

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thăm Tổng Lãnh sự quán và gặp gỡ kiều bào tại Côn Minh (Trung Quốc)

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Phu nhân, Đoàn đại biểu gặp cán bộ, nhân viên Tổng Lãnh sự quán và cộng đồng người Việt tại tỉnh ...
PGS.TS. Chu Cẩm Thơ: Giá trị người thầy không chỉ nằm ở tri thức

PGS.TS. Chu Cẩm Thơ: Giá trị người thầy không chỉ nằm ở tri thức

Giữa những thay đổi không ngừng của giáo dục, khi tri thức ngày càng dễ tiếp cận nhờ Internet và trí tuệ nhân tạo (AI), vai trò của người thầy ...
Nghịch lý thời AI

Nghịch lý thời AI

Một nghịch lý mới của thời đại công nghệ, nơi ranh giới giữa sáng tạo thật và sản phẩm nhân tạo ngày càng khó nhận diện.
Quảng Trị đánh thức tiềm năng Hành lang kinh tế Đông - Tây

Quảng Trị đánh thức tiềm năng Hành lang kinh tế Đông - Tây

Hành lang kinh tế Đông - Tây (EWEC) đang đứng trước yêu cầu chuyển thành không gian hợp tác kinh tế, logistics và sản xuất có giá trị gia tăng.
Peru ban bố tình trạng khẩn cấp về nguồn cung nhiên liệu trước nguy cơ từ El Niño

Peru ban bố tình trạng khẩn cấp về nguồn cung nhiên liệu trước nguy cơ từ El Niño

Ngày 18/11, Peru ban bố tình trạng khẩn cấp trên toàn quốc đối với chuỗi cung ứng nhiên liệu nhằm chủ động ứng phó nguy cơ do hiện tượng El Niño.
Khủng hoảng năng lượng tại châu Âu: Không đơn thuần là bảo đảm đủ khí đốt, Nga khó trở lại 'đường đua'

Khủng hoảng năng lượng tại châu Âu: Không đơn thuần là bảo đảm đủ khí đốt, Nga khó trở lại 'đường đua'

Trong bối cảnh cạnh tranh nguồn cung gay gắt với châu Á, nguy cơ thiếu hụt khí đốt và chi phí năng lượng leo thang là nỗi lo với châu Âu.
Bảng cập nhật giá vàng hôm nay 20/11 'bốc hơi' không ngừng, vùng đáy bền vững đang được xác lập, đã đến lúc mua vào?

Bảng cập nhật giá vàng hôm nay 20/11 'bốc hơi' không ngừng, vùng đáy bền vững đang được xác lập, đã đến lúc mua vào?

Giá vàng hôm nay 20/11/2026 giảm không ngừng, vùng đáy bền vững đang được xác lập, Fed kiên định với định hướng tăng lãi suất
Tại sao người phụ nữ giàu nhất nước Nga trở thành mục tiêu bị Ukraine và châu Âu nhắm tới?

Tại sao người phụ nữ giàu nhất nước Nga trở thành mục tiêu bị Ukraine và châu Âu nhắm tới?

Trừng phạt Nga: Tại sao người phụ nữ này trở thành mục tiêu bị Ukraine và châu Âu nhắm tới?
Kinh tế Đức tăng trưởng trở lại nhưng vẫn chưa đủ

Kinh tế Đức tăng trưởng trở lại nhưng vẫn chưa đủ

Sau nhiều năm đối mặt với khó khăn, kinh tế Đức đã phát đi những tín hiệu phục hồi tích cực hơn dự kiến.
Cập nhật bảng giá vàng hôm nay 19/11 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Cập nhật bảng giá vàng hôm nay 19/11 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 trên thị trường thế giới ghi nhận chạm mức thấp nhất trong hơn một năm.
Siam Piwat: Kiến tạo những điểm đến, thúc đẩy động lực tăng trưởng mới

Siam Piwat: Kiến tạo những điểm đến, thúc đẩy động lực tăng trưởng mới

Với di sản tiên phong trong việc xây dựng các công trình nổi tiếng toàn cầu, nhà phát triển bất động sản hàng đầu Thái Lan tiếp tục thách thức các quy ước, tạo ra ...
Mỗi đối tượng chỉ được mua, thuê một căn nhà ở xã hội, hạn chế chuyển nhượng trong 5 năm đầu

Mỗi đối tượng chỉ được mua, thuê một căn nhà ở xã hội, hạn chế chuyển nhượng trong 5 năm đầu

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Hồng Vinh thông tin, dự kiến đến hết năm 2026, cả nước sẽ hoàn thành 87.601 căn nhà ở xã hội, đạt 90% so với kế hoạch đề ra.
Capital Square Đà Nẵng - Tổ hợp căn hộ ven sông Hàn tại phường An Hải

Capital Square Đà Nẵng - Tổ hợp căn hộ ven sông Hàn tại phường An Hải

Capital Square Đà Nẵng là tổ hợp căn hộ và thương mại dịch vụ nằm tại phường An Hải, bờ đông sông Hàn. Tổ hợp thuộc hệ sinh thái phát triển của BRG, với sự ...
Dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi): Đề xuất cắt giảm 7 điều kiện kinh doanh, tăng phân cấp, phân quyền cho địa phương

Dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi): Đề xuất cắt giảm 7 điều kiện kinh doanh, tăng phân cấp, phân quyền cho địa phương

Bộ Xây dựng đề xuất sửa đổi toàn diện Luật Kinh doanh bất động sản năm 2023, trong đó dự kiến cắt giảm 7 điều kiện đầu tư kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục ...
Penthouse The Nelson Private Residences: Chốn riêng tư – Đặc quyền xa xỉ

Penthouse The Nelson Private Residences: Chốn riêng tư – Đặc quyền xa xỉ

Giữa nhịp sống sôi động của Hà Nội, khi sự riêng tư và chất lượng sống ngày càng trở thành những tiêu chí quan trọng của giới thượng lưu, Penthouse không đơn thuần là một ...
Phân khu Vịnh Mây tại Vinhomes Hải Vân Bay có gì đặc biệt?

Phân khu Vịnh Mây tại Vinhomes Hải Vân Bay có gì đặc biệt?

Vinhomes Hải Vân Bay, Làng Vân Đà Nẵng, thu hút sự quan tâm nhờ định hướng phát triển không gian sống gắn liền với thiên nhiên và cảnh quan ven biển Đà Nẵng. Trong đó, ...
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 20/11: Đồng USD tăng nhẹ so với rổ các đồng tiền chủ chốt

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 20/11: Đồng USD tăng nhẹ so với rổ các đồng tiền chủ chốt

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 20/11 ghi nhận đồng USD tăng nhẹ so với rổ các đồng tiền chủ chốt khác.
MB - Ngân hàng Việt Nam duy nhất vào Top 10 thương hiệu tăng trưởng nhanh nhất ASEAN (2023 – 2026)

MB - Ngân hàng Việt Nam duy nhất vào Top 10 thương hiệu tăng trưởng nhanh nhất ASEAN (2023 – 2026)

Với giá trị thương hiệu tăng trưởng 152% trong giai đoạn 2023-2026, MB là đại diện duy nhất ngành Ngân hàng Việt Nam và đứng thứ 8 trong danh sách 10 thương hiệu tăng trưởng ...
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 19/11: Đồng USD chạm mức cao mới trong vòng 19 tháng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 19/11: Đồng USD chạm mức cao mới trong vòng 19 tháng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 19/11 cho thấy đồng USD đã chạm mức cao mới trong vòng 19 tháng.
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 18/11: Đà giảm của đồng USD chưa cho thấy xu hướng suy yếu trên diện rộng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 18/11: Đà giảm của đồng USD chưa cho thấy xu hướng suy yếu trên diện rộng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 18/11 cho thấy đà giảm của đồng USD chưa phải dấu hiệu khởi đầu cho một xu hướng suy yếu trên diện rộng.
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 17/11: Kinh tế Mỹ tăng trưởng tốt giúp đồng USD duy trì sức hấp dẫn

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 17/11: Kinh tế Mỹ tăng trưởng tốt giúp đồng USD duy trì sức hấp dẫn

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 17/11 cho thấy tăng trưởng kinh tế Mỹ và thị trường chứng khoán khởi sắc giúp khôi phục sức hấp dẫn của đồng USD.
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 16/11: Kỳ vọng Fed tăng lãi suất trở thành động lực hỗ trợ đồng USD

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 16/11: Kỳ vọng Fed tăng lãi suất trở thành động lực hỗ trợ đồng USD

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 16/11 cho thấy kỳ vọng Fed tăng lãi suất trong tháng 12 đang trở thành động lực hỗ trợ đồng USD.
Phiên bản di động