Cuộc chiến tranh giành tài nguyên khoáng sản đã bắt đầu ở Afghanistan

Lê Ngọc
Có nhiều lý do khiến nhiều "ông lớn" quan tâm đến việc đàm phán với Taliban, song một trong những lý do chính, đó là tiềm năng khoáng sản của đất nước này.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Ảnh 1: Cuộc chiến tiếp theo ở Afganistan sẽ là cuộc chiến tranh giành tài nguyên khoáng sản. (Nguồn: Word Press.)
Cuộc chiến tiếp theo ở Afganistan sẽ là cuộc chiến tranh giành tài nguyên khoáng sản. (Nguồn: Word Press.)

NATO đổ quân vào Afghanistan 20 năm trước với sứ mệnh "trấn áp chủ nghĩa khủng bố". Trong khi các nhà hoạch định chính sách Mỹ cũng đã tính, có thể có nhiều tài nguyên khoáng sản của Afghanistan bằng cách đánh bại Taliban. Tuy nhiên, cuộc chiến đã không như mong muốn.

Khoáng sản trị giá 3.000 tỷ USD

Ước tính 3.000 tỷ USD tài nguyên khoáng sản đã được khai thác từ Afghanistan. Ở đất nước này, người ta có thể dễ dàng kiếm hàng tỷ USD mỗi năm. Ngoài vàng và niken, Afghanistan còn có nhiều khoáng sản quý, bao gồm cả lithium và đồng; rất nhiều nguyên tố đất hiếm như scandium hay deuterium được sử dụng để sản xuất điện thoại di động, TV, sợi quang.

Sau khi vào Afghanistan, NATO đã giấu nhẹm các báo cáo điều tra của Nga về tài nguyên khoáng sản ở quốc gia này trong những năm 1980 và 1990.

Sử dụng công nghệ cao, Lầu Năm Góc đã phát hiện mỏ với trữ lượng lithium khổng lồ ở Ghazni. Lithium hiện là một khoáng sản chiến lược, chủ yếu được sử dụng trong các thiết bị quân sự khác nhau từ pin máy tính nhỏ, cho đến các thiết bị điện quan trọng.

Cũng vì lithium, BBC đã gọi Afghanistan là “Saudi Arabia trong tương lai”. Do đó, việc kiểm soát được vùng Ghazni trong trong những năm tới trở nên rất quan trọng đối với nhiều thế lực.

Ngoài lithium, ở Afghanistan, đồng, các khoáng chất khác và cả thuốc phiện cũng là hàng hóa "nóng". Việc sản xuất ma túy dựa trên công nghệ methamphetamine cũng đang gia tăng. Các báo cáo gần đây về ma túy cho thấy, quy mô ngày càng "khủng" hơn của "nền kinh tế ma túy" ở đất nước này so với 20 năm trước.

Taliban sẽ thành đồng minh của Trung Quốc?

Khi viện trợ của Mỹ giảm dần, người Afghanistan sẽ cần Nga, Trung Quốc, Pakistan và Iran. Các quốc gia này hiện đang nỗ lực xây dựng mối quan hệ “đôi bên cùng có lợi” với Taliban.

Về vấn đề này, Trung Quốc có kinh nghiệm hơn trong việc xúc tiến các dự án lớn ở Afghanistan. Năm 2016, Công ty TanK, thuộc Tập đoàn nhà nước MCC trong lĩnh vực luyện kim, đã thắng một hợp đồng khai thác mỏ đồng lớn nhất vùng Messrs, có trị giá hơn 27 triệu USD.

Vào thời điểm đó, có thông tin cho rằng, trong thương vụ này, Tập đoàn MCC đã phải chi một khoản tiền lớn cho Bộ trưởng Khoáng sản Mohammad Ibrahim Adel. Sau khi vụ nhận tiền hối lộ này bị phanh phui, Ibrahim Adel đã bị sa thải.

Thời gian đó, Tổng thống đương nhiệm Ashraf Ghanibị cũng bị cáo buộc nhận hối lộ của công ty SOS International, Mỹ, để chỉ định quyền kiểm soát tài nguyên khoáng sản ở tỉnh Kunar. Tham nhũng trong lĩnh vực khoáng sản ở Afghanistan nhiều đến mức, năm 2020, đất nước này bị Tổ chức Minh bạch quốc tế xếp vào nhóm cuối các nước có tệ nạn tham nhũng nhiều nhất.

Trong 20 năm chiến tranh vừa qua, mỗi năm, từ các hoạt động khai thác khác nhau ở các địa phương, Taliban cũng đã thu được trung bình từ 22,6 nghìn đến 90,5 nghìn USD. Tại mỏ Mesanke, tỉnh Logar, cách Kabul 25 dặm về phía Nam, riêng hàm lượng đồng ước tính khoảng 80 triệu tấn. Thực chất, hầu hết công việc khai thác mỏ do các doanh nghiệp "sân sau" của quan chức chính phủ và quân du kích vũ trang địa phương.

Dù thắng thầu trong việc thuê khai thác mỏ đồng được nhanh chóng, song doanh nghiệp Trung Quốc đã không thể bắt đầu khai thác, do tình hình an ninh không thuận lợi. Trung Quốc cũng chưa thể lên kế hoạch đền bù để di dời lượng cư dân lớn sống trong khu vực khai thác. Tuy nhiên, Bắc Kinh sẽ không để mất đi nguồn dự trữ quý giá. Hiện, một nửa nhu cầu về nguyên liệu đồng toàn cầu đang phụ thuộc vào Trung Quốc. Chính vì vậy, việc Taliban làm bạn với Trung Quốc không có gì lạ.

Ở Bamiyan, cách Kabul 130 km về phía Tây, mỏ quặng sắt rất lớn ước tính vào khoảng 2,2 tỷ tấn. Năm 2011, một số công ty Ấn Độ đã đầu tư 10 tỷ USD cho lĩnh vực này. Giống Trung Quốc, họ vẫn chưa thể hoạt động.

Hiện, nguồn thu chính của Taliban là tài nguyên khoáng sản và du lịch. Các cường quốc đều đang muốn tận dụng điểm yếu này ở Afghanistan. Ngay sau khi mỏ đồng từ ở Mess Jank đi vào khai thác, Trung Quốc đã để ngỏ khả năng xây dựng hệ thống đường sắt. Hai nước Pakistan và Nga cũng đang tìm cách đàm phán với Taliban để có một số dự án kinh tế ở nơi đây.

48% người Afghanistan nghèo

Một nghịch lý, mặc dù là quốc gia giàu tài nguyên khoáng sản, nhưng Afghanistan lại là một trong những quốc gia nghèo nhất thế giới.

Đất nước có khoảng 45 triệu dân, nhưng 47% dân số ở dưới mức nghèo khổ. 3 triệu người Afghanistan đang tị nạn ở các nước láng giềng, khi chiến tranh kết thúc, họ sẽ trở về những ngôi làng bị tàn phá. Tuy nhiên, nước này hiện đang dẫn đầu tỷ lệ sinh đẻ và thất nghiệp, tình hình được dự đoán sẽ tiếp tục kéo theo sự nghèo khổ.

Tương lai, người Afghanistan cần thực phẩm, nơi ở và công ăn việc làm. Tỷ lệ thất học ở công nhân từ 80-90%. Đa số những người trẻ tuổi không được đào tạo bất cứ thứ gì ngoài bắn súng.

Tới đây, Taliban đang cần vốn đầu tư để phát triển nhân lực và cơ sở hạ tầng. Còn các nhà đầu tư chỉ cần quan tâm đến việc có được khoáng sản giá rẻ bằng mọi cách, kể cả hối lộ nếu cần.

Khi quân đội Mỹ rút đi, một nguyên nhân chính dẫn đến xung đột ở một số khu vực của đất nước này, chính là việc các lực lượng địa phương tranh giành quyền kiểm soát các vùng khoáng sản. Taliban biết rằng, cuộc chiến tiếp theo sẽ không như cuộc chiến chiếm đóng thủ phủ Kabul, các vùng giàu khoáng sản mới là những "điểm nóng" mới.

Taliban thông báo thất bại trong việc đạt được thỏa thuận ngừng bắn và trao đổi tù nhân với Afghanistan

Taliban thông báo thất bại trong việc đạt được thỏa thuận ngừng bắn và trao đổi tù nhân với Afghanistan

Phái đoàn của chính phủ Afghanistan và phong trào Taliban đã không đạt được thỏa thuận thiết lập lệnh ngừng bắn ngắn hạn trong ngày ...

Afghanistan: Nga tuyên bố Taliban bị đặt ngoài vòng pháp luật, phản pháo cáo buộc lập 'giao kèo chính trị'

Afghanistan: Nga tuyên bố Taliban bị đặt ngoài vòng pháp luật, phản pháo cáo buộc lập 'giao kèo chính trị'

Ngày 18/7, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova khẳng định, Moscow đang thực thi nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên ...

(theo Modern Diplomacy)

Bài viết cùng chủ đề

Tình hình Afghanistan

Đọc thêm

Để người thầy luôn ‘giữ lửa’ nghề trong kỷ nguyên AI

Để người thầy luôn ‘giữ lửa’ nghề trong kỷ nguyên AI

Người thầy cần đổi mới tư duy, làm chủ công nghệ và tiếp tục nuôi dưỡng những giá trị nhân văn trong mỗi học trò...
Việt Nam và khu vực Tây Nam Trung Quốc thúc đẩy kết nối chiến lược, mở rộng hợp tác kinh tế

Việt Nam và khu vực Tây Nam Trung Quốc thúc đẩy kết nối chiến lược, mở rộng hợp tác kinh tế

Việt Nam và khu vực Tây Nam Trung Quốc thúc đẩy kết nối chiến lược, mở rộng hợp tác kinh tế.
Món quà mùa Đông dành tặng khán giả yêu Hà Nội

Món quà mùa Đông dành tặng khán giả yêu Hà Nội

Đằng sau cuộc hội ngộ của Mỹ Linh, Hà Trần, Thanh Lam và Ngọc Anh là những ngày tập luyện nghiêm túc, tỉ mỉ cùng ekip âm nhạc.
Các 'đầu tàu' châu Âu kêu gọi Nga đi bước đầu tiên hướng tới chấm dứt xung đột, Ukraine thúc giục việc gia nhập NATO và EU

Các 'đầu tàu' châu Âu kêu gọi Nga đi bước đầu tiên hướng tới chấm dứt xung đột, Ukraine thúc giục việc gia nhập NATO và EU

Các lãnh đạo Đức, Pháp, Anh và Ukraine kêu gọi Nga nhất trí thực hiện thỏa thuận ngừng tấn công các cơ sở năng lượng Ukraine trong suốt mùa Đông.
Liên hoan Văn hóa Ẩm thực Quốc tế 2026: Hà Nội sẵn sàng cho hành trình khám phá văn hóa qua ẩm thực

Liên hoan Văn hóa Ẩm thực Quốc tế 2026: Hà Nội sẵn sàng cho hành trình khám phá văn hóa qua ẩm thực

Chỉ còn ít ngày nữa, Liên hoan Văn hóa Ẩm thực Quốc tế lần thứ 14 sẽ khai mạc tại Hà Nội.
Kết quả của hội nghị thượng đỉnh lịch sử Mỹ-Trung Quốc-Nga

Kết quả của hội nghị thượng đỉnh lịch sử Mỹ-Trung Quốc-Nga

Tổng thống Mỹ, Chủ tịch Trung Quốc và Tổng thống Nga nhất trí thông qua tuyên bố chung về hòa bình sau cuộc gặp thượng đỉnh ba bên lịch sử.
Việt Nam-Azerbaijan: Bền chặt tình hữu nghị, rộng mở đường tương lai

Việt Nam-Azerbaijan: Bền chặt tình hữu nghị, rộng mở đường tương lai

Hơn sáu thập niên vun đắp tình hữu nghị đang tạo nền tảng vững chắc để Việt Nam và Azerbaijan đưa quan hệ Đối tác Chiến lược đi vào chiều sâu.
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình thăm Triều Tiên: Tái định vị giữa thế giới phân cực

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình thăm Triều Tiên: Tái định vị giữa thế giới phân cực

Chuyến thăm của ông Tập Cận Bình khẳng định, Trung Quốc vẫn là nhân tố không thể thiếu trên con đường hướng tới bán đảo Triều Tiên hòa bình và ổn định lâu dài.
Thượng đỉnh Mỹ-Trung: Hướng tới ổn định chiến lược và thể chế hóa khuôn khổ hợp tác thực chất

Thượng đỉnh Mỹ-Trung: Hướng tới ổn định chiến lược và thể chế hóa khuôn khổ hợp tác thực chất

Cuộc gặp thượng đỉnh giữa hai nhà lãnh đạo Mỹ và Trung Quốc thể hiện nhu cầu lớn của cả hai về ổn định chiến lược và thúc đẩy hợp tác.
Những vấn đề phức tạp của xung đột Trung Đông

Những vấn đề phức tạp của xung đột Trung Đông

Sau hơn hai tháng bom đạn bao phủ vùng Vịnh, cuộc xung đột ở Trung Đông vẫn mờ mịt, nhưng hậu họa thì đã rõ.
Myanmar: Cuộc chuyển giao quyền lực

Myanmar: Cuộc chuyển giao quyền lực

Quá trình chuyển giao quyền lực tại Myanmar từ chính quyền quân sự sang chính phủ dân sự chính danh đã bắt đầu.
Hội nghị Ngoại trưởng G7: Ngăn cú sốc năng lượng toàn cầu

Hội nghị Ngoại trưởng G7: Ngăn cú sốc năng lượng toàn cầu

Việc G7 tổ chức cuộc họp khẩn cấp về nguồn cung dầu mỏ tại Paris là để khẳng định vai trò trung tâm của nhóm trong định hình kinh tế và quản trị toàn cầu.
Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Cuộc gặp ba bên giữa các nhà lãnh đạo Nga, Mỹ và Trung Quốc tại Thâm Quyến ngày 19/11 được đánh giá là dấu mốc ngoại giao đáng chú ý.
Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Awang Azman Awang Pawi người Malaysia đã trả lời phỏng vấn về Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49, diễn ra từ 14-17/11 tại Manila, Philippines.
EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc
Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California
Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31
Na Uy xây dựng hầm đường bộ dưới biển sâu và dài nhất thế giới

Na Uy xây dựng hầm đường bộ dưới biển sâu và dài nhất thế giới

Na Uy đang xây dựng đường hầm Rogfast dài 27 km dưới đáy biển, được kỳ vọng trở thành đường hầm đường bộ dưới biển dài và sâu nhất thế giới.
Phiên bản di động