5 năm chính quyền Taliban tại Afghanistan: Một chặng đường, nhiều phép thử

Thanh Tâm
Tròn 5 năm sau khi tiến vào Kabul ngày 15/8/2021, chính quyền Taliban đã duy trì được quyền kiểm soát Afghanistan, song chưa tạo dựng được nền tảng phát triển bền vững.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
34.8P: Năm năm chính quyền Taliban tại Afghanistan: Một chặng đường, nhiều phép thử
Làn sóng hồi hương gây áp lực lên nền kinh tế Afghanistan. (Nguồn: Anadolu)

Nếu những năm đầu sau khi Mỹ và NATO rút quân đặt ra câu hỏi liệu chính quyền Taliban có thể tồn tại hay không, thì sau 5 năm, vấn đề đáng quan tâm hơn là chính quyền sẽ duy trì quyền lực bằng cách nào và có thể đưa Afghanistan phát triển ra sao.

Sau khi trở lại nắm quyền, Taliban nhanh chóng tập trung quyền lực vào Lãnh tụ tối cao Hibatullah Akhundzada, vận hành bộ máy nhà nước chủ yếu thông qua các sắc lệnh tôn giáo - chính trị và hạn chế sự tham gia của các lực lượng chính trị - xã hội khác.

Mô hình này giúp chính quyền duy trì kiểm soát trên phần lớn lãnh thổ và hạn chế nguy cơ Afghanistan rơi trở lại vào một cuộc nội chiến quy mô lớn. Tuy nhiên, sự ổn định chủ yếu dựa trên khả năng kiểm soát hơn là đồng thuận xã hội.

Đặc biệt, các hạn chế nghiêm ngặt đối với phụ nữ, trong đó Afghanistan là quốc gia duy nhất trên thế giới cấm nữ sinh học trung học và đại học, vừa làm thu hẹp nguồn nhân lực, vừa trở thành rào cản đối với quá trình cải thiện quan hệ với cộng đồng quốc tế.

Sau cú sốc nghiêm trọng trong giai đoạn 2021 - 2022, kinh tế Afghanistan bắt đầu phục hồi từ năm 2023, với GDP thực tế tăng khoảng 2,5% trong giai đoạn 2023 - 2024. Chính quyền Taliban cũng duy trì được khả năng thu ngân sách khoảng 12% GDP, cho thấy bộ máy nhà nước vẫn có khả năng vận hành.

Tuy nhiên, quy mô nền kinh tế vẫn thấp hơn đáng kể so với trước năm 2021, trong khi dân số gia tăng và dòng người hồi hương tiếp tục tạo thêm sức ép. Thâm hụt thương mại lên tới khoảng 45% GDP năm 2024, còn gần một nửa dân số vẫn cần hỗ trợ nhân đạo.

Vì vậy, những dấu hiệu phục hồi hiện nay mới chủ yếu giúp duy trì hoạt động kinh tế và xã hội, chưa đủ tạo ra việc làm, thu nhập và nguồn lực cần thiết cho một quá trình phát triển bền vững.

Việc Nga chính thức công nhận Tiểu vương quốc Hồi giáo Afghanistan ngày 3/7/2025 đã phá vỡ tình trạng không được quốc gia nào công nhận chính thức kể từ năm 2021.

Cùng với đó, ít nhất 17 nước duy trì đại sứ quán tại Kabul và các nước láng giềng tăng cường tiếp xúc với chính quyền Taliban nhằm xử lý các vấn đề về an ninh, thương mại, biên giới và người di cư.

Điều này cho thấy cộng đồng quốc tế đang chuyển từ cách tiếp cận cô lập sang can dự có điều kiện. Tuy nhiên, chừng nào chính quyền Taliban chưa có những điều chỉnh đáng kể về quản trị, khả năng được công nhận rộng rãi và tiếp cận đầy đủ các nguồn lực quốc tế vẫn còn hạn chế.

Nhìn tổng thể, 5 năm cầm quyền cho thấy chính quyền Taliban đã giải quyết được bài toán tồn tại, nhưng chưa giải quyết được bài toán phát triển.

Khả năng kiểm soát chính trị tạo ra ổn định trước mắt nhưng hạn chế khả năng thích ứng; kinh tế có phục hồi nhưng chưa đủ mạnh để giảm phụ thuộc vào hỗ trợ bên ngoài; trong khi việc cải thiện quan hệ đối ngoại lại phụ thuộc đáng kể vào những điều chỉnh mà chính quyền Taliban chưa sẵn sàng thực hiện.

Vì vậy, thách thức lớn nhất của Afghanistan trong giai đoạn tới không còn nằm ở nguy cơ chính quyền Taliban sụp đổ, mà ở khả năng chuyển từ một chính quyền chủ yếu duy trì quyền lực sang một chính quyền có năng lực tạo dựng tăng trưởng, cải thiện đời sống và từng bước hội nhập với cộng đồng quốc tế.

Đụng độ dọc biên giới Pakistan-Afghanistan leo thang, hàng chục người thương vong

Ngày 1/5, chính phủ Pakistan cáo buộc lực lượng biên phòng Afghanistan nhằm vào dân thường trong các vụ đụng độ mới dọc biên giới, ...

Pakistan tuyên bố không kích các mục tiêu ở Afghanistan

Ngày 10/6, Pakistan cho biết đã tiến hành những cuộc không kích nhằm vào các địa điểm mà Islamabad cho là nơi ẩn náu của ...

Căng thẳng leo thang, Pakistan tuyên bố bắn hạ 4 máy bay không người lái xuất phát từ nước này

Ngày 1/7, quân đội Pakistan cho biết đã bắn hạ 4 máy bay không người lái (drone) cỡ nhỏ được phóng từ Afghanistan, trong khi ...

Afghanistan: Hơn 10,7 triệu phụ nữ cần cứu trợ, hàng triệu trẻ em đối mặt suy dinh dưỡng

Liên hợp quốc (LHQ) cảnh báo, hơn 10,7 triệu phụ nữ và trẻ em gái tại Afghanistan sẽ cần hỗ trợ nhân đạo trong năm ...

Tổng Thư ký Liên hợp quốc chọn nhà ngoại giao Bangladesh kỳ cựu dẫn dắt phái bộ tại Afghanistan

Tổng Thư ký Liên hợp quốc (LHQ) Antonio Guterres ngày 16/7 công bố quyết định bổ nhiệm bà Rabab Fatima, nhà ngoại giao kỳ cựu ...

Bài viết cùng chủ đề

Tình hình Afghanistan

Đọc thêm

Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam ký Công ước thành lập Tổ chức quốc tế về trung gian (IOMed), mở rộng cơ hội hợp tác trong lĩnh vực pháp lý và giải quyết tranh ...
Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Thông tin được đưa ra tại Hội thảo cung cấp thông tin về phòng, chống tác hại thuốc lá ngày 17/11 tại Hà Nội.
Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Các gương mặt được trao Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng và Giải thưởng Nữ sinh Khoa học công nghệ Việt Nam năm 2026 hoạt động trong ...
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Bên lề Tuần lễ cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) năm 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có cuộc ...
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại
Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã dự và có bài phát biểu quan trọng tại Phiên toàn thể thứ nhất trong khuôn khổ Đại hội đồng liên Nghị ...
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp Liên minh doanh nghiệp Hoa Kỳ - APEC, mong muốn tiếp tục đồng hành với Việt Nam

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp Liên minh doanh nghiệp Hoa Kỳ - APEC, mong muốn tiếp tục đồng hành với Việt Nam

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp Liên minh doanh nghiệp Hoa Kỳ - APEC.
Iran tấn công căn cứ quân sự Mỹ tại Kuwait, dọa đáp trả mạnh nếu Washington tiếp tục không kích

Iran tấn công căn cứ quân sự Mỹ tại Kuwait, dọa đáp trả mạnh nếu Washington tiếp tục không kích

Các UAV chiến đấu của Iran đã tấn công vào các hệ thống phòng không, bệ phóng UAV và tên lửa của Mỹ tại căn cứ không quân Ali Al-Salem ở Kuwait.
Tổng thống Nga hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc: Khẳng định quan hệ 'vững chắc như núi' và mục tiêu chung về hòa bình, thịnh vượng khu vực

Tổng thống Nga hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc: Khẳng định quan hệ 'vững chắc như núi' và mục tiêu chung về hòa bình, thịnh vượng khu vực

Ngày 18/11, Tổng thống Nga Vladimir Putin có cuộc hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình bên lề Hội nghị các nhà lãnh đạo kinh tế APEC.
Tổng thống Hàn Quốc gắn tiến triển trong quan hệ với Trung Quốc với hòa bình, ổn định trên bán đảo Triều Tiên

Tổng thống Hàn Quốc gắn tiến triển trong quan hệ với Trung Quốc với hòa bình, ổn định trên bán đảo Triều Tiên

Tổng thống Hàn Quốc cho rằng, việc đảm bảo hòa bình và ổn định trên bán đảo Triều Tiên phục vụ lợi ích chung của nước này và Trung Quốc.
Tổng thống Trump tuyên bố, liên minh giữa Mỹ và một quốc gia Đông Nam Á đang mạnh mẽ hơn bao giờ hết

Tổng thống Trump tuyên bố, liên minh giữa Mỹ và một quốc gia Đông Nam Á đang mạnh mẽ hơn bao giờ hết

Mỹ-Philippines đang mở rộng hợp tác quốc phòng, đồng thời khẳng định quan hệ đồng minh giữa hai nước hiện ở mức tốt đẹp nhất từ trước đến nay.
Anh trừng phạt 8 công ty Israel, chính phủ của Thủ tướng Netanyahu tuyên bố đáp trả

Anh trừng phạt 8 công ty Israel, chính phủ của Thủ tướng Netanyahu tuyên bố đáp trả

Anh thông báo áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với 8 công ty xây dựng của Israel có liên quan hoạt động mở rộng các khu định cư ở Bờ Tây.
Mỹ chỉ trích, Đức bảo vệ việc Ukraine tấn công vào Nga; Kiev chuẩn bị nhận hỗ trợ lớn

Mỹ chỉ trích, Đức bảo vệ việc Ukraine tấn công vào Nga; Kiev chuẩn bị nhận hỗ trợ lớn

Các quan chức quốc phòng của Đức và Mỹ đã có những phát biểu phản bác quan điểm của nhau về các cuộc tấn công tầm xa của Ukraine vào lãnh thổ Nga.
Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Cạnh tranh nhân tài không chỉ giới hạn ở tài chính, mà mở rộng sang điều kiện làm việc, quyền tự chủ chuyên môn và cơ hội phát triển.
Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, nhân tài là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và tự chủ công nghệ của mỗi quốc gia.
Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Các khuôn khổ hòa bình tại Trung Đông cụ thể hơn về cơ chế thực thi, song vẫn vướng những bất đồng cản trở việc triển khai.
Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng là công nghệ có thể phục vụ cả mục đích dân sự lẫn quân sự. Sự chuyển giao giữa hai lĩnh vực có thể diễn ra theo cả hai chiều.
Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Nhiều quốc gia đang đưa ra nhiều giải pháp chủ động phòng ngừa ngay khi xuất hiện những dấu hiệu rủi ro.
Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua đưa vệ tinh lên quỹ đạo Trái đất không còn là chuyện đưa ai lên quỹ đạo, mà còn là ai có thể ở lại, khai thác và định hình luật chơi.
Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Cuộc gặp ba bên giữa các nhà lãnh đạo Nga, Mỹ và Trung Quốc tại Thâm Quyến ngày 19/11 được đánh giá là dấu mốc ngoại giao đáng chú ý.
Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Awang Azman Awang Pawi người Malaysia đã trả lời phỏng vấn về Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49, diễn ra từ 14-17/11 tại Manila, Philippines.
EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc
Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California
Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31
Na Uy xây dựng hầm đường bộ dưới biển sâu và dài nhất thế giới

Na Uy xây dựng hầm đường bộ dưới biển sâu và dài nhất thế giới

Na Uy đang xây dựng đường hầm Rogfast dài 27 km dưới đáy biển, được kỳ vọng trở thành đường hầm đường bộ dưới biển dài và sâu nhất thế giới.
Phiên bản di động