Cuộc thi Khoa học kỹ thuật cấp quốc gia: ‘Cần minh bạch hóa quy trình xét giải’

Nguyệt Nguyệt
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Trước ý kiến trái chiều về việc có bóng dáng người lớn đứng sau cuộc thi Khoa học kỹ thuật quốc gia dành cho học sinh, chuyên gia giáo dục, TS. Nguyễn Thành Nam nêu quan điểm, ban tổ chức nên lắng nghe để điều chỉnh và minh bạch hóa quy trình xét giải để tăng cường niềm tin của công chúng.
Cuộc thi Khoa học kỹ thuật cấp quốc gia: ‘Cần minh bạch hóa quy trình xét giải’
TS. Nguyễn Thành Nam cho rằng, nên minh bạch hóa quy trình xét giải cuộc thi Khoa học kỹ thuật quốc gia để tăng cường niềm tin của công chúng.

Bộ GD&ĐT vừa công bố 91 dự án đoạt giải trong Cuộc thi khoa học kỹ thuật cấp quốc gia dành cho học sinh trung học năm học 2020 - 2021. Trong số đó, 12 đề tài giành giải nhất làm "dậy sóng" ở một số diễn đàn về giáo dục, khoa học trên mạng xã hội. Quan điểm của ông về câu chuyện này ra sao?

Sau khi tìm hiểu về các đề tài đoạt giải của cuộc thi Khoa học kỹ thuật quốc gia trên các phương tiện truyền thông, cá nhân tôi cho rằng các bạn học sinh đã thắng giải một cách hoàn toàn xứng đáng.

Bởi với các đề tài tầm cỡ như thế thường phải do các nhà nghiên cứu chuyên nghiệp được đào tạo tử tế và có đủ điều kiện về thời gian và kỹ thuật mới có thể thực hiện thành công.

Tuy nhiên, các bạn ấy chỉ đang là học sinh phổ thông, chưa được đào tạo chuyên sâu về nghiên cứu, trong điều kiện phải theo học bao nhiêu môn học, chỉ tranh thủ nghiên cứu khi rảnh rỗi mà vẫn có thể đạt được thành tựu cao như vậy thực sự đáng khâm phục.

Nhiều người đặt câu hỏi, đây là cuộc thi dành cho học sinh hay sân chơi của người lớn, khi một số công trình đoạt giải quá cao siêu, "ngang với đề tài tiến sĩ"?

Cần lưu ý, để có thể nhiên cứu chuyên sâu về lĩnh vực nào cần phải có kiến thức cơ bản về lĩnh vực đó. Ngoài ra, còn phải có phương pháp nghiên cứu và các kỹ năng căn bản như sử dụng thiết bị nghiên cứu chuyên ngành.

Để đáp ứng được tất cả những yêu cầu đó không phải chuyện đơn giản. Chẳng hạn như để nghiên cứu công nghệ nano thì ngoài việc phải có kiến thức nền về công nghệ nano, nghiên cứu viên cần phải biết sử dụng các thiết bị kỹ thuật để xác định kích thước hạt, kính hiển vi điện tử, các thiết bị đo lường.

"Để nâng cao chất lượng giải thưởng và có được niềm tin của công chúng, đơn vị tổ chức cần minh bạch hóa quá trình xét giải. Thay vì đánh giá kết quả cuối cùng, ban tổ chức cần kiểm soát kỹ hơn quá trình thực hiện nghiên cứu, đặc biệt là vai trò, mức độ tham gia, nhiệm vụ cụ thể của các bạn học sinh", TS. Nguyễn Thành Nam.

Hoặc để nghiên cứu chữa bệnh ung thư thì ít ra cũng phải hiểu về bệnh ung thư như một bác sĩ bình thường, mà chúng ta biết là bác sĩ bình thường cũng phải học bao nhiêu năm mới đủ điều kiện làm việc.

Cho nên, các bạn học sinh đoạt giải phải thực sự rất giỏi. Mặc dù vẫn có hoài nghi về sự công chính, minh bạch của kỳ thi, nhưng cho đến thời điểm hiện tại vẫn chưa có bằng chứng nào cho thấy kỳ thi có gì khuất tất. Thế nên trước hết chúng ta cần ghi nhận thành quả nghiên cứu của các em.

Với những kết quả đã công bố, kỳ thi Khoa học kỹ thuật quốc gia đã mang lại giá trị rất lớn trong việc tìm kiếm và hỗ trợ phát triển các tài năng khoa học trẻ cho đất nước.

Có nhiều ý kiến đề nghị nên bỏ cuộc thi này vì nó có dấu hiệu chạy theo thành tích, nhất là khi Bộ GD&ĐT có quy định tuyển thẳng đại học với các học sinh có dự án đoạt giải cao, ông nghĩ sao?

Tôi cho rằng, những nghi ngờ về sự trung thực của kỳ thi cũng không phải là không có lý, nhất là trong điều kiện nghiên cứu khoa học ở nước ta hiện nay.

Thực tế cho thấy, có rất nhiều sự gian lận đã và đang diễn ra trong nghiên cứu khoa học ở nước ta. Ngay trong lĩnh vực đào tạo tiến sĩ, có không ít nghiên cứu sinh không trực tiếp nghiên cứu mà toàn do thầy hướng dẫn làm hộ.

Cứ vài tháng lại hẹn gặp để nghe thầy báo cáo tiến độ công việc và cập nhật kết quả nghiên cứu. Bài báo khoa học và luận án cũng do thầy viết hộ. Nghiên cứu sinh chỉ việc chờ đến khi thầy hoàn thành nghiên cứu thì đứng ra bảo vệ là xong. Đó cũng là cách làm giàu của không ít nhà khoa học có danh phận và uy tín hiện nay mà người trong giới nghiên cứu đều biết.

Do đó, việc các bạn học sinh còn đang học phổ thông đã có thể thực hiện thành công các đề tài tầm cỡ như vậy rất dễ khiến cho công chúng nghi ngờ.

Tất nhiên, nếu nhìn ra nước ngoài có thể thấy học sinh phổ thông ở các nước phát triển cũng đã tham gia vào những đề tài nghe rất "đao to búa lớn" như ngăn ngừa sự tăng sinh tế bào ung thư và đoạt giải quốc gia hẳn hoi. Nhưng điều kiện kỹ thuật và môi trường khoa học của họ khác hẳn ta nên cũng khó so sánh.

Theo tôi, tốt nhất ban tổ chức nên lắng nghe để điều chỉnh và minh bạch hóa quy trình xét giải để tăng cường niềm tin của công chúng.

Cuộc thi Khoa học kỹ thuật cấp quốc gia: ‘Cần minh bạch hóa quy trình xét giải’
Tiến sĩ Nam trong một giờ dạy lớp 1 bằng phương pháp Công nghệ giáo dục. (Ảnh: NVCC)

Có thể nói, giải thưởng cuộc thi sẽ là sự ghi nhận đáng trân trọng về tài năng và sự nỗ lực của các em nếu nó diễn ra trung thực. Tuy nhiên sẽ là mối họa cho giáo dục nếu như có sự gian dối. Làm sao để những cuộc thi không bị biến tướng, theo ông?

Tôi cho rằng để nâng cao chất lượng giải thưởng và có được niềm tin của công chúng, đơn vị tổ chức cần minh bạch hóa quá trình xét giải. Thay vì đánh giá kết quả cuối cùng, ban tổ chức cần kiểm soát kỹ hơn quá trình thực hiện nghiên cứu, đặc biệt là vai trò, mức độ tham gia, nhiệm vụ cụ thể của các bạn học sinh.

Việc này hoàn toàn có thể làm được vì nghiên cứu khoa học là một quá trình lâu dài với những công việc rất cụ thể. Bắt đầu từ khâu lựa chọn đề tài, lập đề cương nghiên cứu, lựa chọn phương pháp, hoạt động thu thập dữ liệu thực nghiệm và đo lường, quá trình xử lý và phân tích dữ liệu, cuối cùng là việc công bố kết quả nghiên cứu đều phải được lưu trữ lại thông tin làm minh chứng để khi cần có thể giải trình trước hội đồng.

Hội đồng xét giải cần phải xem xét kỹ lưỡng và có thể yêu cầu đưa ra minh chứng để giải trình về bất cứ khâu nào của nghiên cứu các bạn học sinh có tham gia.

Cuối cùng, phải minh bạch hóa danh sách hội đồng xét giải để gắn trách nhiệm và uy tín của các nhà khoa học trong ban giám khảo với các lựa chọn của họ trước đồng nghiệp và công chúng. Nếu làm kỹ được như vậy chắc chắn kỳ thi này sẽ phát triển lành mạnh, có được niềm tin của công chúng.

Xin cảm ơn ông!

TS Nguyễn Thành Nam là giảng viên Học viện Kỹ thuật Quân sự; Giáo viên trên Truyền hình Giáo dục Quốc Gia VTV7; Dạy học trực tuyến trên Hocmai.vn; Sáng lập chương trình Hội thảo Học thông minh. Ông có hơn 20 năm kinh nghiệm giảng dạy và nghiên cứu khoa học. Tính đến nay, ông Nam đã thực hiện được hơn 40 hội thảo cho học sinh về Phương pháp Học thông minh và hơn 10 hội thảo đào tạo giáo viên về Kỹ thuật dạy học hiện đại.

Trước đó, Bộ GD&ĐT công bố 12 đề tài giành giải nhất cuộc thi Khoa học kỹ thuật cấp quốc gia dành cho học sinh khiến dư luận nghi vấn về tính trung thực.

Một số dự án được đặt câu hỏi có quá sức với học sinh cấp III, như đề tài "Nghiên cứu phân lập các hợp chất ức chế tăng sinh tế bào cơ trơn động mạch chủ và hoạt hóa eNOS trên tế bào ECV304 từ một số loài làm thuốc thuộc chi Polygonum L. định hướng phòng và điều trị xơ vữa động mạch" của nhóm học sinh ở Hải Phòng.

Hay dự án "Cải tiến peptit polybia-mp1 để ứng dụng trong điều trị ung thư" cũng được một số ý kiến đặt dấu hỏi liệu có sự hỗ trợ của người lớn có chuyên môn hay không?

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Xuân Thành, Vụ trưởng Vụ Giáo dục trung học (Bộ GD&ĐT), đã có những nguyên tắc, quy định cụ thể trong việc chấm giải. Trong đó, ban giám khảo không chỉ chấm dựa trên sản phẩm được trưng bày mà còn đánh giá trên hồ sơ để biết quy trình thực hiện. Đặc biệt là chấm dựa trên phỏng vấn trực tiếp học sinh.

Nếu sản phẩm không do học sinh thực sự làm thì sẽ lộ ngay ở quá trình phỏng vấn, phản biện. Trong tiêu chí chấm giải cũng có barem điểm rất rõ, trong đó có điểm dành cho việc trình bày, trả lời phỏng vấn của ban giám khảo.

TIN LIÊN QUAN
Vụ cô giáo tố bị trù dập: Đừng đem con trẻ vào những toan tính của người lớn
Vụ cô giáo tố bị trù dập: Đâu là ‘cái khiên’ lớn để nhà giáo bảo vệ chính mình?
ĐBQH Nguyễn Lân Hiếu: Giáo dục là điểm kém sáng nhất trong bức tranh toàn cảnh
Vụ cô giáo tố bị trù dập: Giáo viên có sai cũng không đến lượt học sinh phán xét
Sự cố sách giáo khoa: ‘Đừng xem trách nhiệm là trái bóng’
Nguyệt Nguyệt (thực hiện)

Bài viết cùng chủ đề

Giáo dục Việt Nam

Đọc thêm

Pfizer thử nghiệm lâm sàng thuốc viên kháng SARS-CoV-2

Pfizer thử nghiệm lâm sàng thuốc viên kháng SARS-CoV-2

Baoquocte.vn. Từ tháng 3/2020, Pfizer bắt đầu phát triển thuốc điều trị Covid-19 dạng viên, có tên là PF-07321332 và thử nghiệm kết hợp với thuốc Ritonavir.
Ukraine mang vũ khí Nga ra tập trận cùng NATO

Ukraine mang vũ khí Nga ra tập trận cùng NATO

Baoquocte.vn. Theo thông báo của quân đội Ukraine, nước này đã phóng các tên lửa phòng không dẫn đường Buk-M1 của Nga trong cuộc tập trận chung với NATO.
Sooyoung nhóm SNSD tham gia phim mới với Ji Chang Wook

Sooyoung nhóm SNSD tham gia phim mới với Ji Chang Wook

Baoquocte.vn. Ngày 28/9, Ji Chang Wook, Sung Dong Il và Soo Young (SNSD) xác nhận cùng tham gia phim mới If You Say Your Wish (Nói cho tôi điều ước của ...
Các đột biến ở biến thể R1 của virus SARS-CoV-2 có đáng lo ngại?

Các đột biến ở biến thể R1 của virus SARS-CoV-2 có đáng lo ngại?

Baoquocte.vn. Được ghi nhận lần đầu ở Nhật Bản, R1 có những đặc điểm chung với các biến thể khác và một số đột biến riêng biệt.
Mỹ điều nhóm tàu tác chiến sân bay USS Ronald Reagan đến Biển Đông lần thứ 2 trong năm

Mỹ điều nhóm tàu tác chiến sân bay USS Ronald Reagan đến Biển Đông lần thứ 2 trong năm

Baoquocte.vn. Trong bối cảnh căng thẳng ở khu vực leo thang, Mỹ triển khai nhóm tác chiến tàu sân bay USS Ronald Reagan tới Biển Đông lần thứ 2 trong năm ...
9 hình thức treo cờ ASEAN (phần 1)

9 hình thức treo cờ ASEAN (phần 1)

Baoquocte.vn. Theo văn bản Hướng dẫn của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch về việc treo cờ ASEAN và sử dụng ASEAN ca, có 9 hình thức treo cờ ...
Sau lùm xùm liên quan lính đánh thuê Nga, Mali tỏ nỗi ấm ức giữa Liên hợp quốc, Pháp nói gì?

Sau lùm xùm liên quan lính đánh thuê Nga, Mali tỏ nỗi ấm ức giữa Liên hợp quốc, Pháp nói gì?

Baoquocte.vn. Thủ tướng Mali nói, nước này bị Pháp 'bỏ rơi' khi Paris quyết định rút lực lượng khỏi chiến dịch Barkhane ở khu vực Sahel của châu Phi.
Toyota Raize bất ngờ về Hà Nội, đại lý hé lộ giá dưới 500 triệu đồng

Toyota Raize bất ngờ về Hà Nội, đại lý hé lộ giá dưới 500 triệu đồng

Baoquocte.vn. Toyota Raize dự kiến ra mắt trong tháng tới, hứa hẹn tạo nên 'cơn sốt' khi bán chính thức tại Việt Nam.
Đã có những dấu hiệu cho thấy khả năng đại dịch Covid-19 chấm dứt

Đã có những dấu hiệu cho thấy khả năng đại dịch Covid-19 chấm dứt

Baoquocte.vn. Các nhà nghiên cứu đã chỉ ra hai viễn cảnh cho thấy đại dịch Covid-19 sẽ kết thúc như thế nào. Đó là sự kết thúc về mặt y tế ...
Thúc đẩy quan hệ hợp tác Việt Nam-Croatia

Thúc đẩy quan hệ hợp tác Việt Nam-Croatia

Baoquocte.vn. Đại sứ Nguyễn Thị Bích Thảo gặp Bộ trưởng Nông nghiệp Croatia Marija Vučković bên lề Triển lãm quốc tế về săn bắn và thiên nhiên.
Đã có những dấu hiệu cho thấy khả năng đại dịch Covid-19 chấm dứt

Đã có những dấu hiệu cho thấy khả năng đại dịch Covid-19 chấm dứt

Baoquocte.vn. Các nhà nghiên cứu đã chỉ ra hai viễn cảnh cho thấy đại dịch Covid-19 sẽ kết thúc như thế nào. Đó là sự kết thúc về mặt y tế và xã hội.
Lịch âm 29/9 - Xem âm lịch hôm nay thứ 4 ngày 29/9/2021 chính xác nhất. Lịch vạn niên

Lịch âm 29/9 - Xem âm lịch hôm nay thứ 4 ngày 29/9/2021 chính xác nhất. Lịch vạn niên

Baoquocte.vn. Lịch âm 29/9. Âm lịch hôm nay 29/9. Xem âm lịch hôm nay ngày 29/9/2021 chính xác nhất. Lịch vạn niên ngày 29 tháng 9 năm 2021 hôm nay.
Tin Covid-19 sáng 28/9: 1 triệu người có 7.783 ca mắc, TP. Hồ Chí Minh có 3 tin vui, đề nghị xác nhận thêm 150.000 F0, ổ dịch ở Hà Nam rất nóng

Tin Covid-19 sáng 28/9: 1 triệu người có 7.783 ca mắc, TP. Hồ Chí Minh có 3 tin vui, đề nghị xác nhận thêm 150.000 F0, ổ dịch ở Hà Nam rất nóng

Baoquocte.vn. Kể từ đầu dịch đến nay, Việt Nam có 766.051 ca mắc Covid-19, đứng thứ 44/222 quốc gia và vùng lãnh thổ.
Lịch Âm 28/9, Xem âm lịch hôm nay thứ 3 ngày 28/9/2021 chính xác nhất. Lịch vạn niên

Lịch Âm 28/9, Xem âm lịch hôm nay thứ 3 ngày 28/9/2021 chính xác nhất. Lịch vạn niên

Baoquocte.vn. Lịch âm 28/9. Âm lịch hôm nay 28/9. Xem âm lịch hôm nay ngày 28/9/2021 chính xác nhất. Lịch vạn niên ngày 28 tháng 9 năm 2021 hôm nay.
Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 28/9/2021: Tuổi Mùi sự nghiệp có người nâng đỡ

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 28/9/2021: Tuổi Mùi sự nghiệp có người nâng đỡ

Baoquocte.vn. Xem tử vi hôm nay 28/9/2021, tử vi 12 con giáp - tuổi Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi.
Covid-19: Hàn Quốc phát triển 11 loại thuốc điều trị dạng uống, Nhật Bản khởi động mở cửa cho khách du lịch quốc tế

Covid-19: Hàn Quốc phát triển 11 loại thuốc điều trị dạng uống, Nhật Bản khởi động mở cửa cho khách du lịch quốc tế

Baoquocte.vn. Hàn Quốc đang chi ‘khủng’ để mua thuốc điều trị Covid-19 dạng uống và đầu tư nghiên cứu sản xuất thuốc nội địa. Nhật Bản nới lỏng quy định cách ly đối với khách nhập ...
Các đột biến ở biến thể R1 của virus SARS-CoV-2 có đáng lo ngại?

Các đột biến ở biến thể R1 của virus SARS-CoV-2 có đáng lo ngại?

Baoquocte.vn. Được ghi nhận lần đầu ở Nhật Bản, R1 có những đặc điểm chung với các biến thể khác và một số đột biến riêng biệt.
Điểm danh những liều 'vaccine tâm hồn' giúp đầy lùi sang chấn tâm lý do dịch Covid-19

Điểm danh những liều 'vaccine tâm hồn' giúp đầy lùi sang chấn tâm lý do dịch Covid-19

Baoquocte.vn. Sang chấn tâm lý, stress, lo âu, trầm cảm... là những nguy cơ cho sức khỏe tinh thần của bạn khi dịch Covid-19 kéo dài. Liệu pháp nào cho những nguy cơ này?
Vaccine Covid-19: Thêm một quốc gia quyết định tiêm mũi thứ 3

Vaccine Covid-19: Thêm một quốc gia quyết định tiêm mũi thứ 3

Baoquocte.vn. Gần 4 triệu người dân El Salvador được tiêm chủng, trong đó gần 3,3 triệu người hoàn thành phác đồ tiêm chủng.
Covid-19 dần sẽ giống cảm lạnh?

Covid-19 dần sẽ giống cảm lạnh?

Baoquocte.vn. Covid-19 có thể dần giống một căn bệnh thông thường nhưng điều đó hiện không dễ dàng do sự lây lan của biến thể Delta.
Vì sao các nước thận trọng việc tiêm vaccine Covid-19 cho trẻ?

Vì sao các nước thận trọng việc tiêm vaccine Covid-19 cho trẻ?

Baoquocte.vn. Theo chuyên gia, trẻ em không phải là người lớn thu nhỏ, nên việc sử dụng vaccine cần thận trọng và có những thử nghiệm đủ độ an toàn mới được cấp phép sử dụng.
Covid-19: Hà Nội hướng dẫn giám sát y tế người về từ TP. Phủ Lý, Hà Nam

Covid-19: Hà Nội hướng dẫn giám sát y tế người về từ TP. Phủ Lý, Hà Nam

Baoquocte.vn. Người từ Phủ Lý, Hà Nam về Hà Nội từ 19/9 nếu không là F1 cần cách ly tại nhà 14 ngày tính từ ngày đến Hà Nội, lấy mẫu gộp xét nghiệm sàng lọc.
Vietlott 28/9/2021, Kết quả xổ số Vietlott Power thứ 3 28/9/2021. xổ số Power 655 hôm nay

Vietlott 28/9/2021, Kết quả xổ số Vietlott Power thứ 3 28/9/2021. xổ số Power 655 hôm nay

Baoquocte.vn. Vietlott 28/9. Báo TGVN sẽ cập nhật trực tiếp kết quả xổ số Vietlott hôm nay 28/9/2021 từ trường quay. Xo so Vietlott Power 655 hôm nay.
XSMN 28/9/2021, xổ số miền Nam hôm nay có quay không? XSMN thứ 3

XSMN 28/9/2021, xổ số miền Nam hôm nay có quay không? XSMN thứ 3

Baoquocte.vn. XSMN 28/9/2021, xổ số miền Nam hôm nay 28/9/2021 có quay không? XSMN khi nào quay trở lại?
XSMB 28/9/2021, kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 28/9/2021. KQXSMB thứ 3

XSMB 28/9/2021, kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 28/9/2021. KQXSMB thứ 3

Baoquocte.vn. XSMB 28/9. xổ số hôm nay 28/9. Trực tiếp xổ số miền Bắc hôm nay thứ 3 ngày 28/9/2021. KQXSMB thứ 3. KQSXMB
XSMT 28/9/2021, kết quả xổ số miền Trung hôm nay 28/9/2021. KQXSMT thứ 3

XSMT 28/9/2021, kết quả xổ số miền Trung hôm nay 28/9/2021. KQXSMT thứ 3

Baoquocte.vn. XSMT 28/9. xổ số hôm nay 28/9. Trực tiếp xổ số miền Trung hôm nay thứ 3 ngày 28/9/2021. KQXSMT thứ 3. KQSXMT 28/9.
Vietlott 27/9, xổ số điện toán Vietlott Max 3D hôm nay thứ 2 ngày 27/9/2021. Vietlott hôm nay

Vietlott 27/9, xổ số điện toán Vietlott Max 3D hôm nay thứ 2 ngày 27/9/2021. Vietlott hôm nay

Baoquocte.vn. Vietlott 27/9. xổ số Vietlott Max 3D 27/9. Báo TGVN sẽ cập nhật trực tiếp kết quả xổ số Vietlott hôm nay 27/9/2021 từ trường quay. Vietlott 3D hôm nay.
XSMT 27/9/2021, xổ số miền Trung hôm nay thứ 2 ngày 27/9/2021. SXMT 27/9

XSMT 27/9/2021, xổ số miền Trung hôm nay thứ 2 ngày 27/9/2021. SXMT 27/9

Baoquocte.vn. XSMT 27/9/2021. xổ số hôm nay. Trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay, thứ 2 ngày 27 tháng 9 năm 2021. SXMT 27/9. KQSXMT.
Phiên bản di động