Dạo chơi vườn văn Mỹ [Kỳ 3]

HỮU NGỌC
Trong những năm 60 và 70 thế kỷ trước, khi những biến thiên xã hội gây đảo lộn trong văn hóa và văn học Mỹ, có những nhà văn vẫn gìn giữ những giá trị cơ bản, vẫn giữ cốt truyện cổ điển, văn phong trong sáng.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Dạo chơi vườn văn Mỹ [Kỳ 3]

Từ những năm 1960, ranh giới giữa báo chí và các tác phẩm hư cấu bị xóa mờ. Truyện và tiểu thuyết - phóng sự mang nhãn hiệu “không hư cấu” (non fiction novels) kể về những sự kiện có thật bằng những kỹ thuật viết hư cấu đối thoại, tả cảnh, kịch tính, dùng tiếng lóng... Truman Capote (1924-1984) nhà văn tân lãng mạn miền Nam, kể lại vụ ám sát tàn bạo một gia đình nông dân trong Một cách lạnh lùng (In Cold Blood, 1966), Norman Kingsley Mailer (1923-2007) viết về con đường dẫn một người không thích ứng với xã hội đến tội phạm và tử hình trong Bài ca của kẻ hành hình (The Executioner’s Song, 1979).

Trong lĩnh vực sân khấu sau Thế chiến II, Arthur Miller gắn bó với sân khấu tiến bộ của những năm 30. Trong vở Cái chết của người chào hàng (Death of Salesman, 1949), ông nêu sự thất bại thảm khốc của một người Mỹ bình thường đầy ảo tưởng; ông viết về tâm lý bệnh hoạn, về nước Mỹ của tàn bạo, dục vọng, cuồng loạn trong Chiếc xe điện mang tên Dục vọng (A Streetcar named Desire, 1947). Edward Albee (1928-2016) tiêu biểu cho một khuynh hướng kịch nêu cái “vô lý” của cuộc đời; ông miêu tả quan hệ vợ chồng nảy lửa trong vở Ai sợ Virginia Woolf (Who’s Afraid of Virginia Woolf, 1962).

Phong trào phụ nữ những năm 1960-1970 thúc đẩy nhiều nhà văn nữ sáng tác. Thơ Sylvia Plath (1932-1963) và Anne Sexton (1928-1974) nói lên cái buồn của phụ nữ. Tiểu thuyết của Joan Didion (1934-2021), Erica Jong (sinh 1942) phê phán xã hội từ góc độ triển vọng phụ nữ.

Khi vai trò phụ nữ được khẳng định thì phụ nữ viết ít hơn về mặt phản đối mà nhiều hơn về mặt tự khẳng định. Susan Lee Sontag (1933 – 2004) viết luận văn triết học, tiểu thuyết, làm phim. Bà thăm Việt Nam và lên án chiến tranh xâm lược của Mỹ. Mary Therese McCarthy (1912-1989) làm báo, viết tiểu thuyết, viết văn châm biếm trí thức Mỹ; bà cũng đã sang thăm Việt Nam và lên án chiến tranh Mỹ (Tường trình từ Việt Nam - Report from Vietnam, 1967).

Văn học của người da đen đã hình thành từ cuối thế kỷ XIX với Paul Laurence Dunbar (1872-1906) làm thơ trữ tình sử dụng văn hóa dân gian và thổ ngữ da đen. William Edward Burghardt Du Bois (1868-1963), cuối đời nhập quốc tịch Ghana, đấu tranh không mệt mỏi cho quyền bình đẳng của người da đen; ông viết Tâm hồn người da đen (The Soul of Black Folk, 1903), Thế giới và châu Phi (The World and Africa, 1947) và khởi công cuốn Bách khoa từ điển cho châu Phi.

Những năm 20, 30 của thế kỷ XX, các nhà thơ Countee Cullen (1903-1946), Langston Hughes (1901-1967) chống phân biệt chủng tộc. Nhà viết tiểu thuyết Richard Wright (1908-1960) mới đầu cùng đi với các lực lượng tiến bộ, đặc biệt trong truyện ngắn Những đứa con của chú Tôm (Uncle Tom’s Children, 1938). Ralph Ellison (1913-1994) nổi tiếng về cuốn Người vô hình (Invisible Man, 1952) viết về người da đen bị tha hóa trong xã hội da trắng. James Baldwin (1924-1987) viết tiểu thuyết hiện sinh chủ nghĩa, nổi tiếng ngay do tác phẩm đầu tay Hãy đi lên núi mà kể (Go tell it on the Mountain, 1953) kể về số phận người da đen bị tước hết cá tính. Gwendolyn Brooks (1917-2000) làm thơ về cuộc sống ngột ngạt trong khu da đen ở Chicago.

Văn học của người da đen mang màu sắc chính trị hóa vào những năm 1960, khi cuộc đấu tranh cho bình đẳng biến thành trào lưu đòi “quyền lực cho người da đen”. Sự phẫn nộ thể hiện trong thơ và kịch của Amiri Baraka (1934-2014). Những nhà lãnh đạo chính trị da đen cũng viết sách: Tự truyện của Malcolm X (The Autobiography of Malcolm, 1965) với sự cộng tác của Alex Haley (1921-1992). Haley còn là tác giả một tác phẩm vĩ đại về nguồn gốc châu Phi của người da đen: Gốc rễ (Roots, 1976). Nhà văn nữ Toni Morrison (1931-2019) phân tích tâm lý phụ nữ da đen một cách sâu sắc; năm 1988 bà đoạt giải Pulitzer và năm 1993 bà đoạt Giải thưởng Nobel.

Những người Mỹ Do Thái bắt đầu sáng tác. Saul Bellow (1915-2005) đoạt Giải Nobel Văn học năm 1976; Bernard Malamud (1914-1986), Philip Roth (1933-2018) đề cập những nhân vật và vấn đề xã hội, đồng thời đưa vào tiểu thuyết một kiểu hài hước. Isaac Bashevis Singer (1902-1991) - người Do Thái gốc Ba Lan đoạt giải Nobel Văn học 1978.

Những nhà thơ người Mỹ gốc Latinh thuộc văn hóa Tây Ban Nha cũng tham gia sinh hoạt văn chương như: Tino Villanueva (sinh 1941), Carlos Cortéz (1923-2005), Victor Hernandez Cruz (sinh 1949). Người Mỹ da đỏ Navarre Scott Momaday (sinh 1934) viết về tổ tiên trong cuốn Những tên tuổi (The Names, 1976). Người Mỹ gốc Hoa Maxime Hong Kingston (sinh 1940) cũng viết về tổ tiên trong Những người Trung Quốc (China Men).

Trong những năm 60 và 70 thế kỷ trước, khi những biến thiên xã hội gây đảo lộn trong văn hóa và văn học Mỹ, có những nhà văn vẫn gìn giữ những giá trị cơ bản, vẫn giữ cốt truyện cổ điển, văn phong trong sáng. John Updike (1932-2009) viết báo, làm thơ, viết truyện, thường tả con người trung lưu; văn phong trau chuốt, mang chất thơ. Cuốn tiểu thuyết biểu tượng của ông Con nhân mã (The Centaur, 1963) miêu tả cuộc sống vô vị của một giáo viên tỉnh lẻ. Evan Shelby Connell (1924-2013) vẽ một bức tranh gia đình trung lưu trong một cặp tiểu thuyết: Bà Bridge (Mrs. Bridge, 1959) và Ông Bridge (Mr. Bridge, 1969). William Kennedy (sinh năm 1928) viết một bộ ba tiểu thuyết về thành phố Albany vào những năm 20 và 30 với cái nhìn vừa trìu mến, sắc nét. John Irving (sinh 1942) và Paul Theroux (sinh 1941) họa chân dung những gia đình Mỹ kỳ quái với những cảnh buồn cười và siêu thực. Anne Tyler (sinh 1941) miêu tả với một ngọn bút hóm hỉnh những người lạc lõng ở rìa tầng lớp trung lưu. Bobbie Ann Mason (sinh 1940) miêu tả đời sống ở bang nông thôn miền Nam Kentucky.

Chạm đến ‘trái tim’ Thái Lan

Chạm đến ‘trái tim’ Thái Lan

Khó có thể tưởng tượng rằng một công chúa nước bạn lại mặc áo dài, trình diễn tiết mục từ bài thơ tự sáng tác ...

Dạo chơi vườn văn Mỹ [Kỳ 1]

Dạo chơi vườn văn Mỹ [Kỳ 1]

Văn học Mỹ được đánh dấu bởi một số yếu tố cơ bản. Văn học phản ánh xã hội và lịch sử, những sự kiện ...

Dạo chơi vườn văn Mỹ [Kỳ 2]

Dạo chơi vườn văn Mỹ [Kỳ 2]

Vào thập niên 1920, “thế hệ mất mát” (lost generation) gồm những nhà viết tiểu thuyết và truyện ngắn còn bi quan, chán chường, cảm ...

Hội sách trực tuyến phục vụ người Việt Nam ở nước ngoài

Hội sách trực tuyến phục vụ người Việt Nam ở nước ngoài

Với chủ đề "Sách hay tìm bạn đọc", Triển lãm và Hội sách trực tuyến trên trang mạng vietnam.vn được mở đặc biệt phục vụ ...

Độc đáo nghi lễ 'Kéo co ngồi' tại Lễ hội đền Trấn Vũ ở Hà Nội

Độc đáo nghi lễ 'Kéo co ngồi' tại Lễ hội đền Trấn Vũ ở Hà Nội

Lễ hội Đền Trấn Vũ được tổ chức thường niên vào ngày mùng 3 tháng 3 (âm lịch) hàng năm, mang bản sắc văn hóa ...

Đọc thêm

Vietlott 30/5, kết quả xổ số Vietlott Power thứ 5 ngày 30/5/2024. xổ số Power 655 hôm nay

Vietlott 30/5, kết quả xổ số Vietlott Power thứ 5 ngày 30/5/2024. xổ số Power 655 hôm nay

Vietlott 30/5 - Trực tiếp kết quả xổ số Vietlott hôm nay 30/5/2024 nhanh nhất và chính xác nhất từ trường quay. XS Power 655 hom nay. Xo so Vietlott ...
XSTN 30/5, trực tiếp kết quả xổ số Tây Ninh hôm nay 30/5/2024. KQXSTN thứ 5

XSTN 30/5, trực tiếp kết quả xổ số Tây Ninh hôm nay 30/5/2024. KQXSTN thứ 5

XSTN 30/5 - Trực tiếp kết quả xổ số Tây Ninh hôm nay - XSTN 30/5/2024. XSTN thứ 5. ket qua xo so tay ninh. kết quả xổ số Tây ...
XSAG 30/5, trực tiếp kết quả xổ số An Giang hôm nay 30/5/2024. KQXSAG thứ 5

XSAG 30/5, trực tiếp kết quả xổ số An Giang hôm nay 30/5/2024. KQXSAG thứ 5

XSAG 30/5 - Trực tiếp kết quả xổ số An Giang hôm nay - XSAG 30/5/2024. KQXSAG thứ 5. xo so An Giang. kết quả xổ số An Giang ngày ...
XSBTH 30/5, trực tiếp kết quả xổ số Bình Thuận hôm nay 30/5/2024. XSBTH thứ 5

XSBTH 30/5, trực tiếp kết quả xổ số Bình Thuận hôm nay 30/5/2024. XSBTH thứ 5

XSBTH 30/5 - Trực tiếp kết quả xổ số Bình Thuận hôm nay - XSBTH 30/5/2024. xo so Binh Thuan. kết quả xổ số Bình Thuận ngày 30 tháng 5
Trao Kỷ niệm chương 'Vì sự nghiệp Tư pháp' tặng Đại sứ Nicolas Warnery

Trao Kỷ niệm chương 'Vì sự nghiệp Tư pháp' tặng Đại sứ Nicolas Warnery

Đây là phần thưởng nhằm ghi nhận những thành tích, đóng góp của Đại sứ Nicolas Warnery cho sự nghiệp xây dựng, phát triển ngành Tư pháp Việt Nam.
Giá tiêu hôm nay 30/5/2024, bất ngờ tăng mạnh, nhu cầu cao đẩy giá liên tục đi lên, dư địa tăng của hồ tiêu Việt Nam còn đáng kể

Giá tiêu hôm nay 30/5/2024, bất ngờ tăng mạnh, nhu cầu cao đẩy giá liên tục đi lên, dư địa tăng của hồ tiêu Việt Nam còn đáng kể

Giá tiêu hôm nay 30/5/2024 tại thị trường trong nước tăng rất mạnh ở một số địa phương trọng điểm, giao dịch từ 123.000 - 126.000 đồng/kg.
‘Bỏ túi’ danh sách 4 làng chài đẹp như tranh vẽ ở Bình Định

‘Bỏ túi’ danh sách 4 làng chài đẹp như tranh vẽ ở Bình Định

Đến thăm 4 làng chài, du khách có cơ hội trải nghiệm cuộc sống, hoà mình vào thiên nhiên hoang sơ và khám phá nét đẹp văn hóa độc đáo ở Bình Định.
Việt Nam lọt Top 8 quốc gia đáng sống dành cho khách du lịch hưu trí

Việt Nam lọt Top 8 quốc gia đáng sống dành cho khách du lịch hưu trí

Tạp chí du lịch Travel+Leisure của Mỹ lựa chọn Việt Nam là một trong 8 quốc gia đáng sống có chi phí phải chăng dành cho những người về hưu.
Nâng tầm du lịch Mộc Châu - Điểm đến thiên nhiên hàng đầu

Nâng tầm du lịch Mộc Châu - Điểm đến thiên nhiên hàng đầu

Vừa qua, tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, Hội thảo ‘’Nâng tầm du lịch Mộc Châu - Điểm đến thiên nhiên hàng đầu’’ do Mộc Châu Group tổ chức đã thu hút gần 100 ...
Tạp chí Mỹ: Thác Bản Giốc là một trong 21 thác nước đẹp nhất thế giới

Tạp chí Mỹ: Thác Bản Giốc là một trong 21 thác nước đẹp nhất thế giới

Thác Bản Giốc là một cụm gồm một loạt thác nhỏ nằm dọc biên giới giữa Việt Nam và Trung Quốc.
Sốt săn lùng 'địa điểm mát mẻ' - miền núi Việt Nam hút khách

Sốt săn lùng 'địa điểm mát mẻ' - miền núi Việt Nam hút khách

Người Ấn Độ dẫn đầu trào lưu này khi du khách ở khu vực châu Á cảm nhận được tác động của biến đổi khí hậu.
Quốc gia Đông Nam Á này là điểm đến du lịch hàng đầu của khách châu Âu

Quốc gia Đông Nam Á này là điểm đến du lịch hàng đầu của khách châu Âu

Theo kết quả khảo sát của nền tảng đặt phòng du lịch trực tuyến quốc tế Agoda, Thái Lan là điểm đến châu Á hàng đầu đối với khách du lịch châu Âu.
Múa rối nước mang đến cho khán giả những trải nghiệm văn hóa độc đáo, khó quên

Múa rối nước mang đến cho khán giả những trải nghiệm văn hóa độc đáo, khó quên

Nghệ thuật múa rối nước Việt Nam là một di sản văn hóa truyền thống độc đáo, đã và đang được gìn giữ, đồng thời phát triển xứng tầm giá trị.
Giữ lửa Tuồng trên phố cổ Hà Nội

Giữ lửa Tuồng trên phố cổ Hà Nội

Phố đi bộ Hồ Gươm mỗi tối thứ Sáu và Chủ nhật hàng tuần sáng ánh đèn sân khấu với những trích đoạn Tuồng quen thuộc...
Trao duyên qua làn điệu Dân ca Quan họ Bắc Ninh

Trao duyên qua làn điệu Dân ca Quan họ Bắc Ninh

Chắc hẳn đâu đó trong ký ức, các bạn đã từng được nghe những giai điệu bắt tai của các liền anh, liền chị xứ Kinh Bắc giao lưu với nhau, mời nhau miếng trầu ...
Hà Nội cùng Bắc Kinh kết nối phát huy giá trị di sản

Hà Nội cùng Bắc Kinh kết nối phát huy giá trị di sản

Gần 100 tài liệu, hình ảnh về Hà Nội đang được giới thiệu tại Khu di sản thế giới Di Hòa Viên tại Bắc Kinh, Trung Quốc.
Những người truyền giữ hát Then ở xứ Tuyên

Những người truyền giữ hát Then ở xứ Tuyên

Các nghệ nhân hát Then đóng vai trò hạt nhân quan trọng như những ngọn đuốc soi đường, lan tỏa niềm đam mê và khơi dậy phong trào rộng khắp các vùng miền...
Cẩn trọng thực hiện sản phẩm truyền thông liên quan đến di tích lịch sử

Cẩn trọng thực hiện sản phẩm truyền thông liên quan đến di tích lịch sử

Quay, chia sẻ các đoạn video ngắn nhảy, múa tại các địa điểm di tích lịch sử, văn hóa đang trở thành một xu hướng của người trẻ trên các nền tảng mạng xã hội.
Phiên bản di động