Điều thấy được từ một cuộc họp báo của Ngoại trưởng Trung Quốc

Vũ Đăng Minh
Theo dõi TGVN trên
Chuyên gia phân tích quốc tế
Baoquocte.vn. TGVN. Buổi họp báo ngày 7/3, nhân kỳ họp Quốc hội Trung Quốc là dịp để Ngoại trưởng Vương Nghị đưa ra tuyên cáo về chính sách đối ngoại với nhiều thông điệp và hàm ý đáng chú ý. Báo TG&VN xin giới thiệu một góc nhìn riêng của chuyên gia phân tích quốc tế Vũ Đăng Minh.

Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị đã đề cập tại cuộc họp báo nhiều vấn đề “nóng”, từ các hồ sơ nhân quyền Tân Cương, thống nhất Đài Loan, dân chủ Hong Kong, tranh chấp Biển Đông, Hoa Đông, biên giới Trung - Ấn, vaccine Covid-19 đến quan hệ với Mỹ, phương Tây và ASEAN.

Không nhiều quan điểm mới!

Ngoại trưởng Vương Nghị gửi đến thế giới, cả đối tác và đối thủ thông điệp quan trọng: Trung Quốc bước vào một giai đoạn mới, “khúc dạo đầu cho một thiên niên kỷ vĩ đại”, với vị thế mới, không thua kém bất cứ ai và không sẵn sàng nhượng bộ bất cứ vấn đề quan trọng nào.

Cùng thời gian đó, để tăng thêm trọng lượng, Tướng Hứa Kỳ Lượng, Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương nói: Trung Quốc cần tăng ngân sách quốc phòng (dù đã ở mức nhất nhì thế giới), sẵn sàng đối phó với “bẫy Thucydides” (ám chỉ cuộc chiến tranh khó tránh giữa một thế lực đang trỗi dậy với thế lực muốn bảo vệ ngôi vị số 1).

Theo phong cách thường lệ, sau mỗi cảnh báo là xoa dịu, hứa hẹn, cả về quan hệ kinh tế, an ninh, quân sự, chính trị, ngoại giao lẫn khả năng cung cấp vaccine Covid-19 cho 100 quốc gia.

Ngoại trưởng Vương Nghị cũng dành nhiều quan tâm đối với ASEAN. Ông nói, Trung Quốc và ASEAN đã đạt được thỏa thuận chung, cùng duy trì hòa bình, ổn định trên Biển Đông, xây dựng một cộng đồng gần gũi hơn với một tương lai chung, mở ra một giai đoạn 30 năm hợp tác sâu rộng hơn nữa.

ASEAN cũng không mong muốn gì hơn. Nhưng có câu: đừng nghe nói, mà hãy xem hành động. Những năm qua, Trung Quốc liên tục bồi đắp, xây dựng, biến các bãi đá chiếm đóng trái phép ở quần đảo Trường Sa của Việt Nam thành cụm công trình lưỡng dụng (thực chất là quân sự), đẩy mạnh quân sự hóa, tổ chức diễn tập quân sự kéo dài một tháng, sửa luật cho phép lực lượng hải cảnh nổ súng, duy trì hàng chục ngàn tàu cá, tàu dân quân biển thực hiện chiến thuật “vùng xám”, trên vùng đặc quyền kinh tế của các nước khác…

Quan hệ với ASEAN

Nguyện vọng khát khao của ASEAN là duy trì hòa bình, ổn định, hợp tác, phát triển ở khu vực. Xét nghĩa thông thường của ngôn từ, cũng không khác mấy với ý tưởng “xây dựng cộng đồng chung vận mệnh” mà Trung Quốc nhiều lần nói.

Nhưng quan trọng là cái cộng đồng đó thế nào? Cộng đồng đó có bình đẳng, cùng có lợi không, khi mà Bắc Kinh quyết đòi các nước phải chấp nhận chủ quyền biển của Trung Quốc trong phạm vi đường 9 đoạn, theo yêu sách chủ quyền lịch sử (điều mà phán quyết của Tòa Trọng tài năm 2016 đã bác bỏ). ASEAN không bao giờ muốn đối đầu với Trung Quốc, nhất là về quân sự. Hà cớ gì Trung Quốc gia tăng “sức mạnh cơ bắp” nhiều như vậy?

Trung Quốc nói do Mỹ và đồng minh lợi dụng tự do hàng hải, đe dọa, phá hoại an ninh, chủ quyền, chia rẽ, cản trở sự hợp tác giữa ASEAN và Trung Quốc! Đúng là căng thẳng Mỹ - Trung, sự hiện diện của nhiều nước làm khu vực “tăng nhiệt”, tiềm ẩn nguy cơ xảy ra xung đột giữa các nước lớn. Nhưng theo nhiều học giả quốc tế, cho đến nay, về cơ bản, các hoạt động vì an ninh an toàn hàng hải (FONOPs) và hoạt động qua lại của tàu quân sự của các nước ở Biển Đông không trái với UNCLOS 1982. Trong khi đó, chính Trung Quốc lại đưa tàu hải cảnh, dàn khoan nước sâu cùng nhiều tàu hộ tống xâm nhập, cản trở hoạt động kinh tế, dân sự hợp pháp trên vùng đặc quyền kinh tế của các nước khác.

Trung Quốc nêu quan điểm rằng các nước ASEAN muốn hợp tác với bên thứ ba ở Biển Đông, kể cả ở vùng đặc quyền kinh tế, thềm lục địa, phải thông báo và được sự đồng ý của các bên liên quan. Dư luận hỏi: Có công bằng không? Hay đây cũng chỉ là một dạng “tiêu chuẩn kép” và quyền thuộc về bên mạnh? Hỏi cũng là để tự trả lời.

ASEAN có thể làm gì?

Có gì mới, đáng chú ý trong cuộc họp báo của Ngoại trưởng Trung Quốc ngày 7 tháng 3
Ngoại trưởng Vương Nghị kêu gọi cùng ASEAN xây dựng một cộng đồng gần gũi hơn với một tương lai chung. (Nguồn: AP)

Lời của Ngoại trưởng Vương Nghị khẳng định vị thế, quyết tâm của Trung Quốc. Nhưng cũng cho thấy họ đang chịu áp lực quốc tế đáng kể, trên nhiều mặt. Nhất là “mặt trận đồng minh, đối tác” kiềm chế Trung Quốc do Mỹ khởi xướng đang hình thành, mở rộng. Nên việc kết hợp “sức mạnh cứng” với “sức mạnh mềm”, lúc “căng” lúc “chùng” cũng là chuyện thường làm. Có điều, với bối cảnh, cục diện thế giới, khu vực hiện nay, xu thế đa cực, sự cảnh giác của cộng đồng quốc tế thì không phải Bắc Kinh muốn làm gì cũng được.

ASEAN sẽ chịu tác động nhiều mặt. Để hạn chế tiêu cực, ASEAN cần đoàn kết, thống nhất hơn bao giờ hết. Càng đoàn kết, thống nhất, càng có điều kiện giữ vững độc lập, tự chủ, càng củng cố vai trò trung tâm của ASEAN trong các cơ chế khu vực. Vai trò càng được củng cố thì giá trị của ASEAN đối với các nước lớn càng cao. Với tư cách một đối tác bình đẳng, ASEAN cần chủ động hơn trong quan hệ với Trung Quốc, Mỹ và các nước khác, vì hòa bình, ổn định, hợp tác, phát triển của khu vực.

ASEAN cũng không nên để bị cuốn vào xu hướng tập hợp lực lượng “loại trừ Trung Quốc”. Trong quá khứ và hiện tại, xu thế hội nhập quốc tế sâu rộng cho thấy quan hệ giữa ASEAN với Trung Quốc không thể tách rời. Có điều, phải xây dựng quan hệ đó theo hướng thực chất, cùng có lợi và bình đẳng: Thúc đẩy quan hệ hợp tác, vừa hợp tác vừa đối thoại, đàm phán, xử lý các mâu thuẫn, khác biệt.

Tồn tại nhiều độ chênh quá lớn

Tin liên quan
Biển Đông, cũ và mới, ủng hộ và lo ngại Biển Đông, cũ và mới, ủng hộ và lo ngại

Năm 2020, các nước ASEAN đã thống nhất định hướng cho giai đoạn mới, tạo đường băng để tiếp tục xây dựng, phát triển Cộng đồng trên cả 3 trụ cột. Có nhiều việc lớn cần làm. Trong đó, Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao các nước ASEAN lần thứ 53 (AMM 53) và các hội nghị liên quan khác ở Hà Nội năm 2020 khẳng định thúc đẩy đàm phán xây dựng Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) là một ưu tiên. Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân mà tuyên bố kết thúc đàm phán COC trong năm 2021 của Trung Quốc rất khó, nếu không muốn nói là bất khả thi.

Trước hết, bởi độ chênh quá lớn về tuyên bố chủ quyền, nhất là yêu sách chủ quyền lịch sử theo đường 9 đoạn và thuyết “Tứ Sa" của Trung Quốc. Các “đảo nhân tạo” được quân sự hóa ở khu vực quần đảo Trường Sa đã phá vỡ nguyên trạng. Nếu ASEAN chấp nhận sự đã rồi, là trái với UNCLOS 1982 và rơi vào thế bất lợi. ASEAN và nhiều nước khác muốn COC có tính ràng buộc, thực chất, hiệu lực, hiệu quả. Nhưng Trung Quốc thích dạng văn bản nửa chính trị, nửa pháp lý, ngoại giao, càng ít ràng buộc càng tốt. Một số nước ASEAN có tính toán riêng, bị chi phối về lợi ích kinh tế. Nguyên tắc đồng thuận gây khó cho ASEAN trong thống nhất phương án chung theo yêu cầu của đa số. Đúng là bên cần nhưng bên chưa vội.

Cần một văn bản ràng buộc, hiệu lực, hiệu quả

ASEAN cần kế thừa mặt tích cực, cố gắng khắc phục hạn chế của DOC ở mức cao nhất có thể, được các bên chấp nhận. Xây dựng COC đủ mạnh, có ràng buộc, chứ không phải việc thực hiện tùy vào thiện chí của các bên. Đặc biệt cần xác định rõ chủ thể, phạm vi, nguyên tắc chuẩn mực, quy định cụ thể những hành vi không được tiến hành…, tránh những quy định khung để các bên có thể tùy ý giải thích, vận dụng có lợi cho mình.

COC không có đầy đủ giá trị pháp lý như một điều ước quốc tế, nhất là hệ quả pháp lý đối với các hành vi vi phạm. Nhưng COC cần cụ thể những quy phạm hành vi liên quan đến chuẩn mực, nguyên tắc của luật pháp quốc tế, UNCLOS 1982. Từ đó, quy định cho phép khởi động các cơ chế liên quan của luật pháp quốc tế khi xảy ra các vi phạm nghiêm trọng.

Biển Đông không phải là chuyện riêng của các nước ven biển, để “đóng cửa bảo nhau”. Đồng thời, cùng với phát huy nội lực, ASEAN cần tranh thủ sự ủng hộ quốc tế về mọi mặt, trong đó có phương diện pháp lý, truyền thông.

Đàm phán xây dựng COC rất quan trọng, rất cần thiết, góp phần duy trì trật tự dựa trên luật pháp, kiềm chế xung đột ở khu vực, nhất là trong bối cảnh hiện nay. Nhưng quan trọng và cần thiết hơn là kiên trì hướng tới một văn bản ràng buộc, hiệu lực, hiệu quả hơn là nóng vội thỏa hiệp một văn bản không như mong muốn của ASEAN và cộng đồng quốc tế.

TIN LIÊN QUAN
Trung Quốc 'chưa có thông tin' về cuộc gặp cấp cao Trung-Mỹ
Washington hé lộ thông tin cuộc gặp đầu tiên giữa các quan chức hàng đầu Mỹ-Trung dưới thời ông Biden
Thượng đỉnh Bộ tứ sẽ chĩa mũi nhọn vào Trung Quốc?
Bước đi tham vọng của ngành dược phẩm Trung Quốc trên sân chơi quốc tế
Trung Quốc chính thức phê chuẩn RCEP
Vũ Đăng Minh

Có thể bạn quan tâm

Bài viết cùng chủ đề

ASEAN

Đọc thêm

Covid-19: Biến thể mới ở Ấn Độ có thể né tránh tác dụng bảo vệ của vaccine

Covid-19: Biến thể mới ở Ấn Độ có thể né tránh tác dụng bảo vệ của vaccine

Baoquocte.vn. Nhà khoa học WHO cho rằng biến thể đột biến kép B.1.617 của virus SARS-CoV-2 gây bệnh Covid-19 ở Ấn Độ là một biến thể đáng lo ngại.
Trước thềm chuyến thăm của Đặc phái viên Mỹ, Tổng thống Nam Sudan tuyên bố giải tán Quốc hội

Trước thềm chuyến thăm của Đặc phái viên Mỹ, Tổng thống Nam Sudan tuyên bố giải tán Quốc hội

Baoquocte.vn. Việc lập Quốc hội mới nằm trong thỏa thuận giữa Tổng thống Nam Sudan Salva Kiir và thủ lĩnh phe đối lập Riek Machar cách đây gần 3 năm.
Quảng Ninh tăng cường các biện pháp phòng chống dịch tại các cơ sở y tế

Quảng Ninh tăng cường các biện pháp phòng chống dịch tại các cơ sở y tế

Baoquocte.vn. UBND tỉnh Quảng Ninh đã có văn bản số 2770/UBND-DL1 ngày 7/5/2021 về việc tăng cường các biện pháp phòng chống dịch Covid-19 tại các cơ sở y tế.
Mỹ rút quân khỏi Afghanistan: Nỗi lòng ‘người trong cuộc’

Mỹ rút quân khỏi Afghanistan: Nỗi lòng ‘người trong cuộc’

Baoquocte.vn. Theo Tổng thống Ashraf Ghani, việc Mỹ rút quân là bước ngoặt lịch sử, tạo cơ hội thách thức đan xen cho Afghanistan nói riêng và khu vực nói chung.
Tối 9/5: Thêm 87 ca mắc Covid-19 mới, 77 ca cộng đồng, Bắc Giang chiếm đến 26 ca

Tối 9/5: Thêm 87 ca mắc Covid-19 mới, 77 ca cộng đồng, Bắc Giang chiếm đến 26 ca

Baoquocte.vn. Bản tin tối 9/5 của Bộ Y tế cho biết, có thêm 87 ca mắc mới Covid-19 được ghi nhận, trong đó 10 ca nhập cảnh cách ly ngay; số ...
Dự kiến các sự kiện thế giới nổi bật tuần này 10-16/5/2021

Dự kiến các sự kiện thế giới nổi bật tuần này 10-16/5/2021

Baoquocte.vn. Ngoại trưởng Nga thăm Azerbaijan, Thủ tướng Tây Ban Nha thăm Hy Lạp, Tổng thống Uganda tuyên thệ nhậm chức... là những sự kiện thế giới nổi bật tuần này.
Hà Nội: Thêm 2 trường hợp dương tính đều là F1 của các ca mắc Covid-19 trước đó

Hà Nội: Thêm 2 trường hợp dương tính đều là F1 của các ca mắc Covid-19 trước đó

Baoquocte.vn. Tính đến 17h ngày 9/5, Hà Nội có tổng cộng 38 ca mắc Covid-19. Trong đó, có thêm 2 trường hợp dương tính đều là F1 của các ca mắc ...
Bộ Y tế: Thêm mẫu bệnh phẩm Covid-19 mang biến thể Ấn Độ

Bộ Y tế: Thêm mẫu bệnh phẩm Covid-19 mang biến thể Ấn Độ

Baoquocte.vn. Bộ Y tế thông tin về kết quả giải trình tự gene đối với mẫu bệnh phẩm của bệnh nhân Covid-19 ở Hà Nội, Hưng Yên và Thái Bình đều ...
Những điều người dân cần biết về Ngày Bầu cử 23/5 sắp tới

Những điều người dân cần biết về Ngày Bầu cử 23/5 sắp tới

Baoquocte.vn. Người dân cần hiểu về Ngày Bầu cử để thực hiện đúng quyền và trách nhiệm của mình, để Ngày Bầu cử thực sự là ngày hội của toàn dân.
XSMB 10/5 - Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 2 10/5/2021 - SXMB 10/5 - xổ số hôm nay

XSMB 10/5 - Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 2 10/5/2021 - SXMB 10/5 - xổ số hôm nay

Baoquocte.vn. XSMB 10/5. XSMB thứ 2. Trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay, thứ 2 ngày 10 tháng 5 năm 2021. SXMB 10/5. KQSXMB.
Trước thềm chuyến thăm của Đặc phái viên Mỹ, Tổng thống Nam Sudan tuyên bố giải tán Quốc hội

Trước thềm chuyến thăm của Đặc phái viên Mỹ, Tổng thống Nam Sudan tuyên bố giải tán Quốc hội

Baoquocte.vn. Việc lập Quốc hội mới nằm trong thỏa thuận giữa Tổng thống Nam Sudan Salva Kiir và thủ lĩnh phe đối lập Riek Machar cách đây gần 3 năm.
Dự kiến các sự kiện thế giới nổi bật tuần này 10-16/5/2021

Dự kiến các sự kiện thế giới nổi bật tuần này 10-16/5/2021

Baoquocte.vn. Ngoại trưởng Nga thăm Azerbaijan, Thủ tướng Tây Ban Nha thăm Hy Lạp, Tổng thống Uganda tuyên thệ nhậm chức... là những sự kiện thế giới nổi bật tuần này.
Nga phô diễn dàn khí tài 'khủng' trong lễ duyệt binh Chiến Thắng

Nga phô diễn dàn khí tài 'khủng' trong lễ duyệt binh Chiến Thắng

Baoquocte.vn. Nga huy động dàn khí tài hùng hậu, cùng hàng chục nghìn quân nhân tham gia lễ duyệt binh kỷ niệm 76 năm giành chiến thắng phát xít Đức.
Covid-19 ở Đông Nam Á: Lào ghi nhận số ca mắc ở mức thấp, dịch ở Campuchia 'hạ nhiệt'

Covid-19 ở Đông Nam Á: Lào ghi nhận số ca mắc ở mức thấp, dịch ở Campuchia 'hạ nhiệt'

Baoquocte.vn. Ngày 8/5, Lào ghi nhận thêm 28 ca mắc Covid-19 mới tại 6/18 tỉnh thành của cả nước, trong khi các ca mắc mới ở Campuchia có dấu hiệu giảm nhẹ.
Hải quân Mỹ thu giữ hàng nghìn vũ khí có nguồn gốc Trung Quốc ở Biển Ả Rập

Hải quân Mỹ thu giữ hàng nghìn vũ khí có nguồn gốc Trung Quốc ở Biển Ả Rập

Baoquocte.vn. Hạm đội 5 của Mỹ tịch thu tên lửa sản xuất tại Nga và hàng nghìn súng trường nguồn gốc Trung Quốc trong một lô vũ khí bất hợp pháp trên biển Ả Rập.
Covid-19: Tây Ban Nha dỡ lệnh tình trạng khẩn cấp, New Zealand nối lại chuyến bay tới Australia

Covid-19: Tây Ban Nha dỡ lệnh tình trạng khẩn cấp, New Zealand nối lại chuyến bay tới Australia

Baoquocte.vn. Tây Ban Nha chính thức dỡ bỏ lệnh tình trạng khẩn cấp được áp đặt để phòng dịch Covid-19 từ tháng 10/2020; New Zealand nối lại một số chuyến bay tới Australia.
Kho đạn Vrbetice và ‘điểm tối’ trong quan hệ Nga-Czech

Kho đạn Vrbetice và ‘điểm tối’ trong quan hệ Nga-Czech

Baoquocte.vn. Quan hệ Nga-Czech tuột dốc nhanh chóng kể từ khi vụ nổ kho vũ khí gần làng Vbretice 7 năm trước trở thành đề tài bàn tán căng thẳng giữa hai nước.
Vũ khí mới: Thổ Nhĩ Kỳ phát triển bom dẫn đường siêu nhẹ MAM-T

Vũ khí mới: Thổ Nhĩ Kỳ phát triển bom dẫn đường siêu nhẹ MAM-T

Baoquocte.vn. Các UAV trinh sát và tấn công hiện đại do Thổ Nhĩ Kỳ sản xuất có khả năng mang và ném loại bom dẫn đường thuộc họ MAM của hãng Roketsan A.S.
Vì sao cuộc khủng hoảng Covid-19 ở Ấn Độ ngày càng tồi tệ?

Vì sao cuộc khủng hoảng Covid-19 ở Ấn Độ ngày càng tồi tệ?

Baoquocte.vn. Với các ca mắc và tử vong mới do Covid-19 tăng kỷ lục, không khí u ám và tuyệt vọng đang bao trùm từng ngóc ngách của Ấn Độ.
Cộng hòa Chad: Bất ổn và bất định

Cộng hòa Chad: Bất ổn và bất định

Baoquocte.vn. Sau cái chết bất ngờ của cố Tổng thống Chad Idriss Déby trên chiến trường, tình hình ở quốc gia châu Phi này đã rơi vào tình trạng bất ổn kéo dài.
5 cách tàu sân bay Mỹ có thể bị đánh chìm

5 cách tàu sân bay Mỹ có thể bị đánh chìm

Baoquocte.vn. Tàu sân bay có cách tự vệ trước các đòn tấn công như ngư lôi phóng từ tàu ngầm, tên lửa hành trình và tên lửa đạn đạo phóng từ nhiều phương tiện khác nhau…
Tổ hợp vũ khí 'khó nhằn' Pole-21 của quân đội Nga

Tổ hợp vũ khí 'khó nhằn' Pole-21 của quân đội Nga

Baoquocte.vn. Tổ hợp vũ khí Pole-21 (hay Field-21) được phát triển tại Trung tâm Khoa học và Kỹ thuật Tác chiến Điện tử Nga (STC REB).
Mỹ-Trung khởi động cuộc đọ sức 10 năm trên lĩnh vực khí hậu

Mỹ-Trung khởi động cuộc đọ sức 10 năm trên lĩnh vực khí hậu

Baoquocte.vn. Biến đổi khí hậu được nhận định sẽ là 'mặt trận mới' mà ở đó Mỹ-Trung sẽ vừa hợp tác, vừa đọ sức.
Foreign Policy: Australia sẵn sàng vạch ra 'lằn ranh đỏ' với Trung Quốc

Foreign Policy: Australia sẵn sàng vạch ra 'lằn ranh đỏ' với Trung Quốc

Baoquocte.vn. Australia đang sẵn sàng tạo ra một lằn ranh đỏ với Trung Quốc sau khi phải chịu những hậu quả về mặt kinh tế.
Hy vọng 'tan băng' trong quan hệ Mỹ-Trung thêm mong manh

Hy vọng 'tan băng' trong quan hệ Mỹ-Trung thêm mong manh

Baoquocte.vn. Hy vọng 'tan băng' trong quan hệ Mỹ-Trung tại thời điểm này dường như đã biến mất ở Washington và Bắc Kinh.
Thế tiến thoái lưỡng nan trong quan hệ Trung Quốc - Mỹ - EU

Thế tiến thoái lưỡng nan trong quan hệ Trung Quốc - Mỹ - EU

Baoquocte.vn. Sự trỗi dậy của Trung Quốc thách thức vai trò của Mỹ đồng thời khiến mối quan hệ Mỹ - EU đứng trước tình thế đôi khi bằng mặt nhưng không bằng lòng.
Ấn Độ thu hẹp khoảng cách công nghệ với Trung Quốc bất chấp dịch Covid-19

Ấn Độ thu hẹp khoảng cách công nghệ với Trung Quốc bất chấp dịch Covid-19

Baoquocte.vn. Ấn Độ đang nhanh chóng thu hẹp khoảng cách với Trung Quốc trong cuộc đua kỳ lân công nghệ giữa đại dịch Covid-19.
Ngoại trưởng Mỹ 'hâm nóng không khí' trước trận 'thư hùng' với người đồng cấp Trung Quốc

Ngoại trưởng Mỹ 'hâm nóng không khí' trước trận 'thư hùng' với người đồng cấp Trung Quốc

Baoquocte.vn. Trước cuộc họp Liên hợp quốc do Trung Quốc chủ trì, Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken đã có những phát biểu 'hâm nóng' cuộc chạm trán sắp tới.
Phiên bản di động