Điều thấy được từ một cuộc họp báo của Ngoại trưởng Trung Quốc

Vũ Đăng Minh
Theo dõi TGVN trên
Chuyên gia phân tích quốc tế
Baoquocte.vn. TGVN. Buổi họp báo ngày 7/3, nhân kỳ họp Quốc hội Trung Quốc là dịp để Ngoại trưởng Vương Nghị đưa ra tuyên cáo về chính sách đối ngoại với nhiều thông điệp và hàm ý đáng chú ý. Báo TG&VN xin giới thiệu một góc nhìn riêng của chuyên gia phân tích quốc tế Vũ Đăng Minh.

Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị đã đề cập tại cuộc họp báo nhiều vấn đề “nóng”, từ các hồ sơ nhân quyền Tân Cương, thống nhất Đài Loan, dân chủ Hong Kong, tranh chấp Biển Đông, Hoa Đông, biên giới Trung - Ấn, vaccine Covid-19 đến quan hệ với Mỹ, phương Tây và ASEAN.

Không nhiều quan điểm mới!

Ngoại trưởng Vương Nghị gửi đến thế giới, cả đối tác và đối thủ thông điệp quan trọng: Trung Quốc bước vào một giai đoạn mới, “khúc dạo đầu cho một thiên niên kỷ vĩ đại”, với vị thế mới, không thua kém bất cứ ai và không sẵn sàng nhượng bộ bất cứ vấn đề quan trọng nào.

Cùng thời gian đó, để tăng thêm trọng lượng, Tướng Hứa Kỳ Lượng, Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương nói: Trung Quốc cần tăng ngân sách quốc phòng (dù đã ở mức nhất nhì thế giới), sẵn sàng đối phó với “bẫy Thucydides” (ám chỉ cuộc chiến tranh khó tránh giữa một thế lực đang trỗi dậy với thế lực muốn bảo vệ ngôi vị số 1).

Theo phong cách thường lệ, sau mỗi cảnh báo là xoa dịu, hứa hẹn, cả về quan hệ kinh tế, an ninh, quân sự, chính trị, ngoại giao lẫn khả năng cung cấp vaccine Covid-19 cho 100 quốc gia.

Ngoại trưởng Vương Nghị cũng dành nhiều quan tâm đối với ASEAN. Ông nói, Trung Quốc và ASEAN đã đạt được thỏa thuận chung, cùng duy trì hòa bình, ổn định trên Biển Đông, xây dựng một cộng đồng gần gũi hơn với một tương lai chung, mở ra một giai đoạn 30 năm hợp tác sâu rộng hơn nữa.

ASEAN cũng không mong muốn gì hơn. Nhưng có câu: đừng nghe nói, mà hãy xem hành động. Những năm qua, Trung Quốc liên tục bồi đắp, xây dựng, biến các bãi đá chiếm đóng trái phép ở quần đảo Trường Sa của Việt Nam thành cụm công trình lưỡng dụng (thực chất là quân sự), đẩy mạnh quân sự hóa, tổ chức diễn tập quân sự kéo dài một tháng, sửa luật cho phép lực lượng hải cảnh nổ súng, duy trì hàng chục ngàn tàu cá, tàu dân quân biển thực hiện chiến thuật “vùng xám”, trên vùng đặc quyền kinh tế của các nước khác…

Quan hệ với ASEAN

Nguyện vọng khát khao của ASEAN là duy trì hòa bình, ổn định, hợp tác, phát triển ở khu vực. Xét nghĩa thông thường của ngôn từ, cũng không khác mấy với ý tưởng “xây dựng cộng đồng chung vận mệnh” mà Trung Quốc nhiều lần nói.

Nhưng quan trọng là cái cộng đồng đó thế nào? Cộng đồng đó có bình đẳng, cùng có lợi không, khi mà Bắc Kinh quyết đòi các nước phải chấp nhận chủ quyền biển của Trung Quốc trong phạm vi đường 9 đoạn, theo yêu sách chủ quyền lịch sử (điều mà phán quyết của Tòa Trọng tài năm 2016 đã bác bỏ). ASEAN không bao giờ muốn đối đầu với Trung Quốc, nhất là về quân sự. Hà cớ gì Trung Quốc gia tăng “sức mạnh cơ bắp” nhiều như vậy?

Trung Quốc nói do Mỹ và đồng minh lợi dụng tự do hàng hải, đe dọa, phá hoại an ninh, chủ quyền, chia rẽ, cản trở sự hợp tác giữa ASEAN và Trung Quốc! Đúng là căng thẳng Mỹ - Trung, sự hiện diện của nhiều nước làm khu vực “tăng nhiệt”, tiềm ẩn nguy cơ xảy ra xung đột giữa các nước lớn. Nhưng theo nhiều học giả quốc tế, cho đến nay, về cơ bản, các hoạt động vì an ninh an toàn hàng hải (FONOPs) và hoạt động qua lại của tàu quân sự của các nước ở Biển Đông không trái với UNCLOS 1982. Trong khi đó, chính Trung Quốc lại đưa tàu hải cảnh, dàn khoan nước sâu cùng nhiều tàu hộ tống xâm nhập, cản trở hoạt động kinh tế, dân sự hợp pháp trên vùng đặc quyền kinh tế của các nước khác.

Trung Quốc nêu quan điểm rằng các nước ASEAN muốn hợp tác với bên thứ ba ở Biển Đông, kể cả ở vùng đặc quyền kinh tế, thềm lục địa, phải thông báo và được sự đồng ý của các bên liên quan. Dư luận hỏi: Có công bằng không? Hay đây cũng chỉ là một dạng “tiêu chuẩn kép” và quyền thuộc về bên mạnh? Hỏi cũng là để tự trả lời.

ASEAN có thể làm gì?

Có gì mới, đáng chú ý trong cuộc họp báo của Ngoại trưởng Trung Quốc ngày 7 tháng 3
Ngoại trưởng Vương Nghị kêu gọi cùng ASEAN xây dựng một cộng đồng gần gũi hơn với một tương lai chung. (Nguồn: AP)

Lời của Ngoại trưởng Vương Nghị khẳng định vị thế, quyết tâm của Trung Quốc. Nhưng cũng cho thấy họ đang chịu áp lực quốc tế đáng kể, trên nhiều mặt. Nhất là “mặt trận đồng minh, đối tác” kiềm chế Trung Quốc do Mỹ khởi xướng đang hình thành, mở rộng. Nên việc kết hợp “sức mạnh cứng” với “sức mạnh mềm”, lúc “căng” lúc “chùng” cũng là chuyện thường làm. Có điều, với bối cảnh, cục diện thế giới, khu vực hiện nay, xu thế đa cực, sự cảnh giác của cộng đồng quốc tế thì không phải Bắc Kinh muốn làm gì cũng được.

ASEAN sẽ chịu tác động nhiều mặt. Để hạn chế tiêu cực, ASEAN cần đoàn kết, thống nhất hơn bao giờ hết. Càng đoàn kết, thống nhất, càng có điều kiện giữ vững độc lập, tự chủ, càng củng cố vai trò trung tâm của ASEAN trong các cơ chế khu vực. Vai trò càng được củng cố thì giá trị của ASEAN đối với các nước lớn càng cao. Với tư cách một đối tác bình đẳng, ASEAN cần chủ động hơn trong quan hệ với Trung Quốc, Mỹ và các nước khác, vì hòa bình, ổn định, hợp tác, phát triển của khu vực.

ASEAN cũng không nên để bị cuốn vào xu hướng tập hợp lực lượng “loại trừ Trung Quốc”. Trong quá khứ và hiện tại, xu thế hội nhập quốc tế sâu rộng cho thấy quan hệ giữa ASEAN với Trung Quốc không thể tách rời. Có điều, phải xây dựng quan hệ đó theo hướng thực chất, cùng có lợi và bình đẳng: Thúc đẩy quan hệ hợp tác, vừa hợp tác vừa đối thoại, đàm phán, xử lý các mâu thuẫn, khác biệt.

Tồn tại nhiều độ chênh quá lớn

Tin liên quan
Biển Đông, cũ và mới, ủng hộ và lo ngại Biển Đông, cũ và mới, ủng hộ và lo ngại

Năm 2020, các nước ASEAN đã thống nhất định hướng cho giai đoạn mới, tạo đường băng để tiếp tục xây dựng, phát triển Cộng đồng trên cả 3 trụ cột. Có nhiều việc lớn cần làm. Trong đó, Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao các nước ASEAN lần thứ 53 (AMM 53) và các hội nghị liên quan khác ở Hà Nội năm 2020 khẳng định thúc đẩy đàm phán xây dựng Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) là một ưu tiên. Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân mà tuyên bố kết thúc đàm phán COC trong năm 2021 của Trung Quốc rất khó, nếu không muốn nói là bất khả thi.

Trước hết, bởi độ chênh quá lớn về tuyên bố chủ quyền, nhất là yêu sách chủ quyền lịch sử theo đường 9 đoạn và thuyết “Tứ Sa" của Trung Quốc. Các “đảo nhân tạo” được quân sự hóa ở khu vực quần đảo Trường Sa đã phá vỡ nguyên trạng. Nếu ASEAN chấp nhận sự đã rồi, là trái với UNCLOS 1982 và rơi vào thế bất lợi. ASEAN và nhiều nước khác muốn COC có tính ràng buộc, thực chất, hiệu lực, hiệu quả. Nhưng Trung Quốc thích dạng văn bản nửa chính trị, nửa pháp lý, ngoại giao, càng ít ràng buộc càng tốt. Một số nước ASEAN có tính toán riêng, bị chi phối về lợi ích kinh tế. Nguyên tắc đồng thuận gây khó cho ASEAN trong thống nhất phương án chung theo yêu cầu của đa số. Đúng là bên cần nhưng bên chưa vội.

Cần một văn bản ràng buộc, hiệu lực, hiệu quả

ASEAN cần kế thừa mặt tích cực, cố gắng khắc phục hạn chế của DOC ở mức cao nhất có thể, được các bên chấp nhận. Xây dựng COC đủ mạnh, có ràng buộc, chứ không phải việc thực hiện tùy vào thiện chí của các bên. Đặc biệt cần xác định rõ chủ thể, phạm vi, nguyên tắc chuẩn mực, quy định cụ thể những hành vi không được tiến hành…, tránh những quy định khung để các bên có thể tùy ý giải thích, vận dụng có lợi cho mình.

COC không có đầy đủ giá trị pháp lý như một điều ước quốc tế, nhất là hệ quả pháp lý đối với các hành vi vi phạm. Nhưng COC cần cụ thể những quy phạm hành vi liên quan đến chuẩn mực, nguyên tắc của luật pháp quốc tế, UNCLOS 1982. Từ đó, quy định cho phép khởi động các cơ chế liên quan của luật pháp quốc tế khi xảy ra các vi phạm nghiêm trọng.

Biển Đông không phải là chuyện riêng của các nước ven biển, để “đóng cửa bảo nhau”. Đồng thời, cùng với phát huy nội lực, ASEAN cần tranh thủ sự ủng hộ quốc tế về mọi mặt, trong đó có phương diện pháp lý, truyền thông.

Đàm phán xây dựng COC rất quan trọng, rất cần thiết, góp phần duy trì trật tự dựa trên luật pháp, kiềm chế xung đột ở khu vực, nhất là trong bối cảnh hiện nay. Nhưng quan trọng và cần thiết hơn là kiên trì hướng tới một văn bản ràng buộc, hiệu lực, hiệu quả hơn là nóng vội thỏa hiệp một văn bản không như mong muốn của ASEAN và cộng đồng quốc tế.

TIN LIÊN QUAN
Trung Quốc 'chưa có thông tin' về cuộc gặp cấp cao Trung-Mỹ
Washington hé lộ thông tin cuộc gặp đầu tiên giữa các quan chức hàng đầu Mỹ-Trung dưới thời ông Biden
Thượng đỉnh Bộ tứ sẽ chĩa mũi nhọn vào Trung Quốc?
Bước đi tham vọng của ngành dược phẩm Trung Quốc trên sân chơi quốc tế
Trung Quốc chính thức phê chuẩn RCEP
Vũ Đăng Minh

Có thể bạn quan tâm

Bài viết cùng chủ đề

ASEAN 2020

Đọc thêm

Truyền thông Cuba: Đại hội Đảng lần thứ VIII sẽ 'tiếp lửa' cho toàn dân

Truyền thông Cuba: Đại hội Đảng lần thứ VIII sẽ 'tiếp lửa' cho toàn dân

Baoquocte.vn. Theo truyền thông Cuba, Đại hội lần thứ VIII (16-19/4/2021) của Đảng Cộng sản Cuba sẽ đem lại sức mạnh và củng cố đoàn kết cho nhân dân.
Pháp: Hai ngôi làng nhỏ bất ngờ 'trúng quả lớn'

Pháp: Hai ngôi làng nhỏ bất ngờ 'trúng quả lớn'

Baoquocte.vn. Một ngôi làng bất ngờ tìm thấy mấy 'hũ vàng'. Một ngôi làng khác bất ngờ được đền ơn vì việc tốt đã làm từ mấy chục năm trước.
Đại sứ quán Việt Nam tại Canada tổ chức lễ Giỗ Tổ Hùng Vương theo hình thức trực tuyến

Đại sứ quán Việt Nam tại Canada tổ chức lễ Giỗ Tổ Hùng Vương theo hình thức trực tuyến

Baoquocte.vn. Ngày 17/4, Đại sứ quán Việt Nam tại Canada đã tổ chức lễ Giỗ Tổ Hùng Vương dưới hình thức trực tuyến trên toàn lãnh thổ Canada do dịch Covid-19.
Tấn công khủng bố ở Nigeria: Hàng chục người thương vong và mất tích

Tấn công khủng bố ở Nigeria: Hàng chục người thương vong và mất tích

Baoquocte.vn. 5 binh sĩ thiệt mạng, 4 người bị thương và hàng chục người mất tích khi các phần tử thánh chiến tấn công một căn cứ quân sự ở Đông ...
Áo dài trên hành trình trở thành di sản

Áo dài trên hành trình trở thành di sản

Baoquocte.vn. Áo dài không chỉ là hình thức vật chất mà chứa đựng bên trong cả một truyền thống gắn liền với dân tộc Việt Nam.
Greenland: Tranh cãi về đất hiếm và vị thế mới ở Bắc Cực

Greenland: Tranh cãi về đất hiếm và vị thế mới ở Bắc Cực

Baoquocte.vn. Đảo Greenland đang trở thành tâm điểm mới trên trường quốc tế, khi các nước lớn đều muốn tăng cường hiện diện tại đây, và xa hơn nữa là Bắc ...
Ngoại giao trong tuần: Bộ trưởng điện đàm với Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị; Tọa đàm Tầm nhìn Nguyễn Cơ Thạch

Ngoại giao trong tuần: Bộ trưởng điện đàm với Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị; Tọa đàm Tầm nhìn Nguyễn Cơ Thạch

Baoquocte.vn. Báo TG&VN điểm lại một số hoạt động nổi bật của ngoại giao Việt Nam trong tuần từ ngày 12-17/4.
Nữ hoàng Anh xúc động tiễn biệt Hoàng thân Philip trong lễ tang

Nữ hoàng Anh xúc động tiễn biệt Hoàng thân Philip trong lễ tang

Baoquocte.vn. Nữ hoàng Anh Elizabeth II xúc động và trầm ngâm khi từ biệt Hoàng thân Philip sau 74 năm gắn bó, trong lễ tang ông được tổ chức trang trọng.
9 món đồ công nghệ ai cũng ao ước sở hữu trong 'Thám tử lừng danh Conan: Viên đạn đỏ'

9 món đồ công nghệ ai cũng ao ước sở hữu trong 'Thám tử lừng danh Conan: Viên đạn đỏ'

Baoquocte.vn. Ván trượt siêu tốc, giày tăng sức mạnh, đồng hồ gây mê... là những vũ khí lợi hại giúp Conan và nhóm bạn thám tử có thể vượt qua hiểm ...
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Italy (Kỳ 8)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Italy (Kỳ 8)

Baoquocte.vn. Văn học Italy thời kỳ này có một số tên tuổi như nhà viết tiểu thuyết Fogazzaro Aantonio, nhà thơ Goldoni Carlo, nhà viết luận văn Gadda Carlo.
Truyền thông Cuba: Đại hội Đảng lần thứ VIII sẽ 'tiếp lửa' cho toàn dân

Truyền thông Cuba: Đại hội Đảng lần thứ VIII sẽ 'tiếp lửa' cho toàn dân

Baoquocte.vn. Theo truyền thông Cuba, Đại hội lần thứ VIII (16-19/4/2021) của Đảng Cộng sản Cuba sẽ đem lại sức mạnh và củng cố đoàn kết cho nhân dân.
Tấn công khủng bố ở Nigeria: Hàng chục người thương vong và mất tích

Tấn công khủng bố ở Nigeria: Hàng chục người thương vong và mất tích

Baoquocte.vn. 5 binh sĩ thiệt mạng, 4 người bị thương và hàng chục người mất tích khi các phần tử thánh chiến tấn công một căn cứ quân sự ở Đông Bắc Nigeria.
Mỹ-Trung tạm gác bất đồng, phối hợp giải quyết khủng hoảng biến đổi khí hậu

Mỹ-Trung tạm gác bất đồng, phối hợp giải quyết khủng hoảng biến đổi khí hậu

Baoquocte.vn. Trong tuyên bố chung được đưa ra sau cuộc thảo luận tại Thượng Hải, Mỹ và Trung Quốc đã nhất trí hợp tác giải quyết khủng hoảng biến đổi khí hậu.
IAEA xác nhận Iran 'chơi lớn', làm giàu urani ở mức 60%

IAEA xác nhận Iran 'chơi lớn', làm giàu urani ở mức 60%

Baoquocte.vn. Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) ngày 17/4 khẳng định Iran đã bắt đầu quá trình làm giàu urani ở mức tinh khiết 60%.
Tình hình Myanmar: Bạo lực tiếp diễn, cả binh sĩ và dân thường đều thương vong

Tình hình Myanmar: Bạo lực tiếp diễn, cả binh sĩ và dân thường đều thương vong

Baoquocte.vn. Truyền thông cho biết, 3 binh sĩ Myanmar ngày 17/4 đã bị thương sau khi những quả bom được ném vào trong một sở chỉ huy quân sự ngẫu nhiên tại thành phố Yangon.
Nga: Tình hình sức khỏe của Alexei Navalny nguy kịch sau 2 tuần tuyệt thực

Nga: Tình hình sức khỏe của Alexei Navalny nguy kịch sau 2 tuần tuyệt thực

Baoquocte.vn. Nghiệp đoàn Doctors Alliance cho biết người chỉ trích Điện Kremlin Alexei Navalny có nguy cơ suy thận và thị lực giảm sau hơn 2 tuần tuyệt thực.
Bí mật về viên chỉ huy của Đức Quốc xã thoát trừng phạt, dù gây ra tội ác diệt chủng

Bí mật về viên chỉ huy của Đức Quốc xã thoát trừng phạt, dù gây ra tội ác diệt chủng

Baoquocte.vn. Franz Josef Huber, một quan chức cấp cao của Đức Quốc xã đã thoát khỏi trừng phạt nhờ có sự bảo hộ của Mỹ, sau đó tiếp tục làm việc cho tình báo Tây Đức.
Gốc rễ căng thẳng Nga-Ukraine và câu chuyện 'ăn miếng trả miếng'

Gốc rễ căng thẳng Nga-Ukraine và câu chuyện 'ăn miếng trả miếng'

Baoquocte.vn. Nga và Ukraine vừa tăng cường hiện diện quân sự tại khu vực biên giới, vừa cáo buộc nhau có “hành vi khiêu khích”. Liệu sẽ nổ ra một cuộc xung đột tại miền Đông ...
Chiến lược 'con sói đơn độc' nguy hiểm của các tổ chức khủng bố ở Indonesia

Chiến lược 'con sói đơn độc' nguy hiểm của các tổ chức khủng bố ở Indonesia

Baoquocte.vn. Hành động đơn lẻ kiểu “con sói đơn độc” và đánh bom liều chết là những lựa chọn chiến lược của Tổ chức khủng bố Jamaah Ansharut Daulah (JAD).
Nga - Italy: Nội tình vụ việc 'nghiêm trọng nhất' kể từ Chiến tranh Lạnh

Nga - Italy: Nội tình vụ việc 'nghiêm trọng nhất' kể từ Chiến tranh Lạnh

Baoquocte.vn. Giới thạo tin đang phỏng đoán về hệ lụy căng thẳng trong quan hệ NATO-Nga và Nga - Italy sau vụ bê bối gián điệp vừa bị phanh phui tại Rome.
Thỏa thuận JCPOA quan trọng với quan hệ Mỹ-Iran như thế nào?

Thỏa thuận JCPOA quan trọng với quan hệ Mỹ-Iran như thế nào?

Baoquocte.vn. Từng được gọi là 'thỏa thuận hạt nhân của thế kỷ', JCPOA đã phải trải qua nhiều thăng trầm và suýt chút nữa đẩy quan hệ Mỹ-Iran xuống vực thẳm.
Jordan: 'Sóng ngầm âm ỉ' và khủng hoảng trong khủng hoảng

Jordan: 'Sóng ngầm âm ỉ' và khủng hoảng trong khủng hoảng

Baoquocte.vn. Jordan vừa đập tan một âm mưu đe dọa tới ‘an ninh và ổn định’ quốc gia. Những người bị bắt giữ đều có quan hệ mật thiết với Hoàng tộc.
'Vũ khí' bí mật của Nga trong chiến lược đối phó Ukraine

'Vũ khí' bí mật của Nga trong chiến lược đối phó Ukraine

Baoquocte.vn. Không cần phát động một cuộc tấn công, Nga đang nắm trong tay vũ khí vô cùng lợi hại, đó là tấm hộ chiếu dành cho công dân Ukraine.
Những điểm nhấn trong 100 ngày đầu nhiệm kỳ Tổng thống Mỹ Joe Biden

Những điểm nhấn trong 100 ngày đầu nhiệm kỳ Tổng thống Mỹ Joe Biden

Baoquocte.vn. Ngày 16/4, trang The Interpreter đã điểm lại những sự kiện đáng chú ý trong 100 ngày đầu tiên của chính quyền Tổng thống Mỹ Joe Biden.
Mỹ, NATO rút quân khỏi Afghanistan: Nhúng chân vào dễ dàng hơn rời bỏ

Mỹ, NATO rút quân khỏi Afghanistan: Nhúng chân vào dễ dàng hơn rời bỏ

Baoquocte.vn. Ngày 14/4, NATO tuyên bố sẽ cùng với Mỹ rút toàn bộ quân khỏi Afghanistan. Dư luận truyền thông Đức có nhiều ý kiến về vấn đề này.
Liệu quan hệ Mỹ-EU có cải thiện dưới thời Tổng thống Joe Biden?

Liệu quan hệ Mỹ-EU có cải thiện dưới thời Tổng thống Joe Biden?

Baoquocte.vn. Cách nhìn nhận bạn – thù là nguyên nhân lớn nhất tác động đến mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương giữa Mỹ và Liên minh châu Âu (EU).
Mỹ, NATO 'nóng như lửa đốt', lo giữ chốt an toàn cho 'quả lựu đạn' Nga-Ukraine

Mỹ, NATO 'nóng như lửa đốt', lo giữ chốt an toàn cho 'quả lựu đạn' Nga-Ukraine

Baoquocte.vn. Việc Nga gia tăng sức ép quân sự ở Crimea và biên giới Ukraine đang khiến Mỹ và NATO lo ngại và ra sức ngăn cản leo thang thành xung đột.
Báo CNN gọi lực lượng dân quân biển Trung Quốc là 'công cụ đắc lực' trên Biển Đông

Báo CNN gọi lực lượng dân quân biển Trung Quốc là 'công cụ đắc lực' trên Biển Đông

Baoquocte.vn. Trung Quốc tận dụng tối đa lực lượng dân quân biển và ngư dân phục vụ cho thực hiện “chiến thuật vùng xám” của nước này trên Biển Đông.
Phiên bản di động