“Đồng xu hai mặt” với lao động APEC

Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư (CMCN 4.0) đã và đang thay đổi diện mạo của các nền kinh tế thành viên APEC.
TIN LIÊN QUAN
dong xu hai mat voi lao dong apec Nền tảng vững chắc hướng tới Tuần lễ cấp cao APEC
dong xu hai mat voi lao dong apec Kết thúc ngày làm việc đầu tiên Hội nghị SOM 2 APEC 2017
dong xu hai mat voi lao dong apec

Theo TS. Cấn Văn Lực - chuyên gia kinh tế, Ủy viên Ủy ban quốc gia về Hợp tác Kinh tế Thái Bình Dương (VNCPEC), trước làn sóng mới, nguồn nhân lực của Việt Nam cũng như của các nền kinh tế thành viên APEC đón nhận nhiều cơ hội mới, song cũng phải đối diện với không ít thách thức để thích ứng và phát triển.

Thưa ông, CMCN 4.0 tác động thế nào tới nguồn nhân lực Việt Nam?

Với đặc điểm của nguồn nhân lực Việt Nam hiện nay, trước hết CMCN 4.0 mang tới một số cơ hội. Dân số Việt Nam về cơ bản là trẻ so với các nước trong khu vực. Độ tuổi trung bình của Việt Nam là 31, Trung Quốc là 36, Singapore và Malaysia là 39, Nhật Bản là 47. Khả năng thích ứng, học hỏi của nhân lực Việt Nam rất nhanh. Lực lượng lao động Việt Nam có quy mô khá lớn, khoảng hơn 55 triệu và còn tăng nhanh, dự kiến đến 2025 sẽ khoảng 62 triệu. Đây là thời kỳ người ta gọi là “dân số vàng”.

Trong bối cảnh hội nhập APEC, công nghệ số là điều kiện, cơ hội để các cơ quan, doanh nghiệp Việt Nam tiếp xúc, trao đổi kinh nghiệm, học hỏi, chuyển giao công nghệ từ phía đối tác nước ngoài. Việc các thành viên APEC tăng cường hợp tác với nhau trong vấn đề phát triển nguồn nhân lực, kiểm soát rủi ro xuất phát từ nền công nghệ số cũng có thể xem là cơ hội khác, đồng thời, công nghệ số góp phần nâng cao năng suất lao động vốn đang thấp tại Việt Nam.

dong xu hai mat voi lao dong apec
TS. Cấn Văn Lực - chuyên gia kinh tế, Ủy viên Ủy ban quốc gia về Hợp tác Kinh tế Thái Bình Dương (VNCPEC). (Ảnh: Tuấn Anh)

Tuy nhiên, như hai mặt của một đồng xu, CMCN 4.0 cũng mang lại những thách thức không nhỏ. Câu chuyện cần đề cập đầu tiên là năng lực cạnh tranh, không những về kinh tế, thị trường, khách hàng mà cả về nguồn nhân lực. Chảy máu chất xám có thể diễn ra mạnh mẽ hơn. Thách thức tiếp đến là năng lực cạnh tranh của từng lao động Việt Nam đang ở mức thấp (năng suất lao động thấp, thiếu kỹ năng mềm, kỹ năng làm việc chuyên nghiệp và ngoại ngữ…). Do đó, CMCN 4.0 có thể tạo ra sức ép về việc làm.

Vấn đề an ninh công nghệ thông tin, an ninh mạng cũng được xem là khó khăn mà CMCN 4.0 tạo ra với Việt Nam. Hạ tầng công nghệ thông tin của Việt Nam về cơ bản có nhiều tiến bộ nhưng vẫn tồn tại bất cập. Thêm vào đó, yếu tố nhận thức, quan điểm và kiến thức quản lý-giám sát của cơ quan quản lý đáp ứng yêu cầu mới hay không cũng cần tính đến.

Thách thức cuối cùng liên quan tới giáo dục-đào tạo. Có thể thấy, giáo dục-đào tạo nước ta chưa theo kịp yêu cầu của phát triển đất nước cũng như của thời đại, đặc biệt là công nghệ số. Ở Việt Nam hiện khá phổ biến tình trạng thừa thầy thiếu thợ, không chỉ riêng lĩnh vực kinh tế mà ở cả các ngành nghề khác nhau.

Trong bối cảnh đó, các cơ quan hoạch định chính sách, đơn vị đào tạo và doanh nghiệp cần làm gì để có được nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu của thời đại?

Trước hết, các Bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp cần đánh giá rất kỹ và rõ ràng những tác động của hội nhập và CMCN 4.0 đối với Việt Nam nói chung và  từng ngành nghề, lĩnh vực, doanh nghiệp của mình nói riêng.

Thứ hai, phải quyết tâm đổi mới giáo dục-đào tạo tại Việt Nam để theo kịp yêu cầu hiện nay. Chẳng hạn, thế giới đang tập trung đào tạo nhân viên với nội dung 4C, nhưng Việt Nam lại không mấy quan tâm. C (Communication) là kỹ năng giao tiếp, trao đổi, truyền thông; C (Collaboration) là kỹ năng phối kết hợp, làm việc nhóm; C (Critical-thinking) là tư duy phản biện; và C (Creativity) là tính sáng tạo. Theo tôi, đây là mô hình mà Việt Nam cần tập trung trong thời gian tới.

Giải pháp thứ ba là tăng cường hợp tác trong và ngoài nước để phát triển giáo dục-đào tạo. Trong khuôn khổ APEC, cần hướng tới việc chuẩn hóa các vị trí chức danh và công nhận bằng cấp lẫn nhau, nhất là bằng cấp trong thời kỳ kỹ thuật số, những chứng chỉ từ các cuộc thi trên mạng. Ngoài hình thức đào tạo truyền thống,  nên kết hợp đào tạo theo hình thức e-learning đang phổ biến. Đồng thời, cần tập trung hơn về đào tạo ngoại ngữ (nhất là tiếng Anh), kiến thức và kỹ năng về CNTT  hay những kỹ năng mà lao động Việt Nam còn yếu.

Cuối cùng, phải đổi mới thể chế, tạo ra môi trường làm việc mà ở đó, cán bộ nhân viên được cống hiến, được ghi nhận, đánh giá đúng và tạo điều kiện học tập chứ không phải môi trường căng thẳng, tức là tạo ra văn hóa tổ chức lành mạnh. Muốn vậy, mỗi ngành nghề, lĩnh vực và tổ chức cần xây dựng bản mô tả công việc chuẩn ứng với mỗi vị trí chức danh, kèm theo đó là khung năng lực cán bộ, khung lương và tiêu chí, phương thức đánh giá cán bộ khách quan, minh bạch và công bằng hơn.

Vậy các nền kinh tế phát triển hơn trong APEC có vai trò như thế nào trong việc thúc đẩy phát triển nguồn nhân lực ở các nền kinh tế kém phát triển hơn?

Lâu nay, các nền kinh tế APEC cũng như các thành viên trong ASEAN đã bàn nhiều về việc thu hẹp khoảng cách về kinh tế-xã hội, văn hóa giữa các thành viên. Những biện pháp quan trọng được đề cập là tăng cường hợp tác và hỗ trợ lẫn nhau về kỹ thuật; cử chuyên gia; tiếp nhận lao động; thông qua các chương trình hợp tác giữa các chính phủ và doanh nghiệp; thúc đẩy đào tạo liên kết, công nhận văn bằng lẫn nhau. Những công việc này, thời gian qua đã được các nền kinh tế thành viên APEC làm khá tốt nhưng vẫn cần đẩy mạnh hơn, đặc biệt là giáo dục-đào tạo trong môi trường công nghệ số gắn với kiểm soát rủi ro an ninh CNTT. Những hội nghị, đối thoại tại APEC cũng là diễn đàn rất tốt để trao đổi, chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm và hợp tác… Ngoài ra, cơ chế, chính sách về dịch chuyển, xuất-nhập khẩu lao động cũng cần thay đổi cho phù hợp với bối cảnh mới.

dong xu hai mat voi lao dong apec APEC 2017: Tăng cường tính toàn diện trong tự do hóa thương mại

Theo Mục tiêu Bogor, đến năm 2020, các nền kinh tế thành viên APEC sẽ đạt được tự do hóa thương mại trong khu vực. ...

dong xu hai mat voi lao dong apec Tìm giải pháp phát triển cơ sở hạ tầng trong khu vực APEC

Nhu cầu đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương ngày càng lớn trong khi nguồn ...

dong xu hai mat voi lao dong apec Dự báo GDP của APEC sẽ cao hơn tốc độ tăng trưởng toàn cầu

Thông tin trên được Cơ quan hỗ trợ chính sách APEC (PSU) công bố trong Báo cáo về các xu thế ở khu vực APEC ...

Liễu Hằng - An Ngọc
(thực hiện)

Có thể bạn quan tâm

Đọc thêm

Dự báo thời tiết: Tin bão khẩn cấp cơn bão số 9, Bắc và giữa Biển Đông biển động dữ dội; gió giật cấp 15; Trung Bộ, Tây Nguyên mưa lớn

Dự báo thời tiết: Tin bão khẩn cấp cơn bão số 9, Bắc và giữa Biển Đông biển động dữ dội; gió giật cấp 15; Trung Bộ, Tây Nguyên mưa lớn

Dự báo trong 24 giờ tới, bão số 9 di chuyển theo hướng Tây Tây Bắc, mỗi giờ đi được 20-25km và có khả năng mạnh thêm.
Huawei ra mắt Petal Maps và Docs để khỏa lấp cuộc sống 'không Google'

Huawei ra mắt Petal Maps và Docs để khỏa lấp cuộc sống 'không Google'

Huawei đang nỗ lực với cuộc sống “không Google” bằng cách bổ sung những mảnh ghép còn thiếu trong hệ sinh thái của mình.
Trải nghiệm làm dân miền Tây 'chính hiệu' tại Vườn quốc gia Tràm Chim

Trải nghiệm làm dân miền Tây 'chính hiệu' tại Vườn quốc gia Tràm Chim

Ngoài cảnh quan thiên nhiên, Vườn quốc gia Tràm Chim còn hút khách du lịch bằng các hoạt động văn hóa bản địa của người dân miền sông nước.
Bầu cử Mỹ 2020: Ông Trump hay Biden sẽ 'sửa chữa' chính sách đối ngoại của nước Mỹ?

Bầu cử Mỹ 2020: Ông Trump hay Biden sẽ 'sửa chữa' chính sách đối ngoại của nước Mỹ?

Nếu không sớm thực hiện những thay đổi đáng kể, nước Mỹ có nguy cơ phải chịu tổn thất nặng nề từ những sai lầm trong chính sách đối ngoại.
Bầu cử Mỹ 2020: Phi vụ mập mờ với Trung Quốc, ông con Hunter Biden có khiến ông bố Biden khó xử?

Bầu cử Mỹ 2020: Phi vụ mập mờ với Trung Quốc, ông con Hunter Biden có khiến ông bố Biden khó xử?

Chưa có bằng chứng cụ thể cho thấy, cựu Phó Tổng thống Joe Biden có liên quan hoặc thu lợi từ liên doanh do Hunter Biden theo đuổi.
Kinh tế Nhật Bản: Làn sóng công ty zombie trở lại sau hơn 30 năm?

Kinh tế Nhật Bản: Làn sóng công ty zombie trở lại sau hơn 30 năm?

Làn sóng "công ty xác sống" - zombie trở lại có thể làm sụt giảm lợi nhuận, năng suất và các nguồn đầu tư vào kinh tế Nhật Bản.
Đại biểu quốc hội Lưu Bình Nhưỡng: Chờ đợi một cơ chế thông thoáng cho việc từ thiện!

Đại biểu quốc hội Lưu Bình Nhưỡng: Chờ đợi một cơ chế thông thoáng cho việc từ thiện!

Theo Đại biểu quốc hội Lưu Bình Nhưỡng, chúng ta chờ đợi một cơ chế thông thoáng để việc từ thiện được khẩn trương, nhánh chóng, kịp thời nhất.
Báo Singapore: Việt Nam được ca ngợi về các nỗ lực chống đánh cá bất hợp pháp

Báo Singapore: Việt Nam được ca ngợi về các nỗ lực chống đánh cá bất hợp pháp

Việt Nam đã nâng cao các tiêu chuẩn trong ngành công nghiệp đánh bắt cá để tuân thủ các quy định khi xuất khẩu sang EU trong khuôn khổ EVFTA.
Tin thế giới 26/10: Lệnh ngừng bắn lần thứ ba 'chết yểu' ở Nagorno-Karabakh; Nga 'động tay' ở Syria; 8 ngày trước bầu cử Mỹ và sự 'phản đòn' của Trung

Tin thế giới 26/10: Lệnh ngừng bắn lần thứ ba 'chết yểu' ở Nagorno-Karabakh; Nga 'động tay' ở Syria; 8 ngày trước bầu cử Mỹ và sự 'phản đòn' của Trung

Nga không kích Syria, lệnh ngừng bắn thứ 3 chết yểu ở Nagorno-Karabakh, Trung Quốc quyết định 'trả đòn' Mỹ là một số tin thế giới nổi bật.
Mỹ: Bất chấp dịch Covid-19, người tiêu dùng vẫn xuống tiền cho đồ công nghệ

Mỹ: Bất chấp dịch Covid-19, người tiêu dùng vẫn xuống tiền cho đồ công nghệ

Chi tiêu công nghệ (phần cứng) và các dịch vụ liên quan trong kỳ nghỉ lễ tới dự đoán sẽ tăng 10%, bất chấp những hạn chế về kinh tế ...
Phiên bản di động