Giải mã bức 'tối hậu thư' bị lãng quên thời hậu Liên Xô

Văn Đỉnh
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Năm 1991, một bức 'tối hậu thư' liên quan đến vấn đề biên giới đã khiến dư luận nước Nga và các nước Liên Xô cũ 'sục sôi'.

Khi Liên bang cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô viết (Liên Xô) tan rã, Liên bang Nga đã đưa ra vấn đề biên giới với các nước cộng hòa, tạo ra nhiều luồng dư luận xã hội khác nhau.

Bức tối hậu thư bị thời hậu Liên Xô lãng quên
Tổng thống đầu tiên của Nga Boris Nikolayevich Eltsin và Phó tổng thống đầu tiên của Nga Alexander Rutskoi. (Nguồn: Sovsekretno.ru)

Tháng 8/1991, Thư ký báo chí Pavel Vosachov của Tổng thống Liên bang Nga Boris Nikolayevich Eltsin cho đăng bài viết, gây chấn động dư luận, nội dung bài viết như sau:

“Trong những ngày gần đây, một số nước thuộc Liên Xô đã tuyên bố độc lập, rút khỏi Liên bang cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô viết, có thể, nhiều nước khác nữa cũng sẽ làm như vậy, việc này sẽ làm mất cân bằng quan hệ trong Liên bang thống nhất. Trước tình hình trên, được sự ủy nhiệm của Tổng thống Nga, tôi xin tuyên bố: nước Nga không phản đối quyền tự quyết của mỗi quốc gia, mỗi dân tộc.

Thế nhưng vấn đề biên giới vẫn chưa được giải quyết, tình trạng này chỉ có thể được để nguyên hiện trạng, khi có một bản hiệp ước liên minh đi kèm, khi bản hiệp ước hết hiệu lực, nước Nga có quyền đưa vấn đề biên giới ra để xem xét lại. Đây là vấn đề liên quan tới tất cả các nước có chung đường biên giới với Nga, ngoại trừ 3 nước vùng Baltic đã được Nga công nhận độc lập đó là: Latvia, Lithuania và Estonia, vấn đề biên giới được giải quyết trên cơ sở song phương”.

Lời đe dọa dành cho Kazakhstan và Ukraine

Bức tối hậu thư do ông Pavel Vosachov soạn thảo chủ yếu ám chỉ 2 nước: Kazakhstan và Ukraine. Đối với trường hợp của Gruzia, vấn đề chủ yếu tập trung vào quy chế giành cho Abkhazia và Nam Ossetia – hai vùng đất đã được Nga và nhiều nước khác trên thế giới công nhận là quốc gia độc lập.

Kazakhstan và Ukraine là hai quốc gia hình thành do sự sụp đổ của Đế chế Nga. Vấn đề biên giới với hai nước này có thể giải quyết đơn giản hơn, vì cộng đồng người sống ở Crimea, ở Donbass, ở Bắc Kazakhstan đều là dân tộc Slav, có nhiều nét tương đồng, gần gũi. Đối với Gruzia, sự việc không đơn giản như vậy. Abkhazia và Nam Ossetia lại có truyền thống rất lâu đời với Gruzia.

Ngay chiều 27/8/1991, ông Vosachov tổ chức họp báo, không khí căng như dây đàn, mọi người đặt ra câu hỏi: phải chăng Nga đang chuẩn bị chiến tranh vì lãnh thổ với các quốc gia láng giềng?

Thư ký báo chí của Tổng thống Nga giải thích về bài viết của mình: “Các quốc gia, mà Nga có yêu sách về lãnh thổ, được ám chỉ trong bức tối hậu thư, là Kazakhstan và Ukraine, nếu hai nước này ra nhập liên minh với Nga thì sẽ không có vấn đề gì, nếu không, chúng ta có trách nhiệm thông báo cho dân cư đang sinh sống trên những vùng đất đó, rằng: đây là đất đai do người Nga khai phá, nước Nga sẽ không dễ dàng để mất như vậy”.

Ngay ngày hôm sau, 28/8/1991, tại Alma-Ata nổ ra cuộc mít tinh phản đối với sự tham gia của hàng chục nghìn người, cùng với sự xuất hiện bất ngờ của Phó Tổng thống Nga Alexander Rutskoi. Rutskoi không chỉ lên án bài viết của Vosachov, mà còn tuyên bố: Tổng thống Boris Yeltsin nhất định sẽ có hình phạt thích đáng giành cho Vosachov.

Ngày 29/8/1991, tại Kiev người dân Ukraine giận dữ xuống đường biểu tình phản đối, đốt hình nộm của thư ký báo chí Pavel Vosachov. Alexander Rutskoi cũng bất ngờ xuất hiện trên diễn đàn, kịch liệt lên án Pavel Vosachov và hứa sẽ có biện pháp xử lí nghiêm khắc.

Bài viết của Pavel Vosachov cũng tác động mạnh đến tầng lớp tri thức tự do của Thủ đô, họ đã viết thư ngỏ, yêu cầu chính quyền làm rõ vấn đề: "Nước Nga đang được xây dựng theo mô hình nào? Một nhà nước có chủ quyền, một nhà nước quân sự hóa, hay là một cộng đồng các quốc gia tự do dân chủ. Không những vậy, họ còn bày tỏ sự hân hoan, đón chào sự tan vỡ của Liên Xô, yêu cầu nước Nga không đưa ra yêu sách về lãnh thổ và tài sản đối với các nước cộng hòa thuộc Liên Xô".

Theo luật pháp, những trường hợp của Pavel Vosachov sẽ bị buộc thôi việc ngay. Nhưng mãi đến tháng 2/1992, ông Vosachov mới thôi giữ chức Thư kí báo chí cho Tổng thống Nga, và vì một nguyên nhân không liên quan gì đến bài viết đầy tai tiếng kia.

Điều đặc biệt nữa là, Tổng thống Boris Yeltsin không có một lời giải thích trước toàn dân về việc làm của ông Pavel Vosachov, và người đứng ra làm công tác hòa giải ở Kazakhstan và ở Ukraine lại chính là Phó Tổng thống Alexander Rutskoi.

Ai là người đứng sau?

Theo ông Pavel Vosachov, mùa Hè 1991, lãnh đạo các nước vùng Baltic đã đạt được thỏa thuận với Tổng thống Nga Boris Yeltsin về tuyên bố độc lập của mình. Tổng thống Yeltsin chưa có kế hoạch công nhận độc lập của Ukraine. Ngày 25/8/1991, ông đã chỉ thị cho Thư kí báo chí Pavel Vosachov đưa ra tuyên bố, trong đó đặc biệt nhấn mạnh chi tiết: “các nước muốn tách ra khỏi liên bang, sẽ phải giải quyết yêu sách về lãnh thổ với Nga”.

Trở về sau khi tham dự các cuộc biểu tình ở Kazakhstan và ở Ukraine, Phó Tổng thống Alexander Rutskoi giữ thái độ hoàn toàn bình thản, khác hẳn với sắc thái mà ông đã thể hiện ở các cuộc mít tinh. Phó Tổng thống Nga gặp ông Pavel Vosachov và trấn an: “đừng bận tâm về những lời chỉ trích của tôi đối với anh trong các cuộc mít tinh ở Kazakhstan và Ukraine”.

Một tuần sau khi xảy ra các sự việc trên, Tổng thống Yeltsin giao nhiệm vụ chuyển vùng Thư ký báo chí Pavel Vosachov lên các tỉnh phía Bắc, không hề đề cập tới bản tuyên bố kia.

Như vậy, đây chính là kịch bản do Tổng thống Boris Yeltsin dựng lên, với sự chuẩn bị và phân vai rất kĩ lưỡng. Đặc biệt là vị thế của của ông Rutskoi được nâng cao đáng kể. Dưới con mắt của những nhà quan sát, ông Alexander Rutskoi trở thành nhà lãnh đạo của phe bảo thủ đầy tiềm năng và chính ông sẽ thu hút những cử tri bảo thủ, không nằm trong Đảng cộng sản cho Tổng thống Yeltsin.

Tổng thống Boris Yeltsin vì lo lắng cho tương lai của nước Nga và các nước cộng hòa nên đã phải hành động như vậy. Thực chất, ông rất muốn thay đổi Liên Xô thành một nhà nước liên minh do Nga lãnh đạo. Ngay từ tháng 12/1990, ông Yeltsin đã đàm phán với lãnh đạo Ukraine, Belarus về việc ký kết một nhà nước liên minh. Có những nguồn tin cho rằng, ông muốn đưa cả Kazakhstan vào liên minh này.

Tuy nhiên, dư luận xã hội vẫn không hiểu, khi thực sự lo lắng việc Nga có thể sẽ thiệt hại một phần về lãnh thổ nếu Liên Xô tan rã, tại sao Tổng thống Yeltsin không sử dụng Bộ luật liên bang để giải quyết các trường hợp rút khỏi Liên Xô của các nước cộng hòa, mà phải dùng kịch bản để đe dọa?

Nguyên nhân nào khiến Liên Xô ‘nổi nóng’ và đánh bom Berlin năm 1941?

Nguyên nhân nào khiến Liên Xô ‘nổi nóng’ và đánh bom Berlin năm 1941?

Trong Thế chiến II, Liên Xô đã tổ chức một cuộc đánh bom bất ngờ xuống Berlin trong điều kiện không tưởng, gây ra cú ...

Bức tường Berlin: Khi sự chia cắt 'già' hơn 60 năm tuổi

Bức tường Berlin: Khi sự chia cắt 'già' hơn 60 năm tuổi

Năm nay ghi dấu mốc 60 năm ngày xây dựng Bức tường Berlin (13/8/1961-13/8/2021). Nhưng trên thực tế, bức tường này có lẽ đã tồn ...

Số ca Covid-19 tại Việt Nam

Cập nhật: 29/01/2022 06:01 | Nguồn: Bộ Y Tế

Hôm nay Tổng
+14,892 2,218,137
Tỉnh Hôm nay Tổng số ca
TP. Hồ Chí Minh 153 514,989
Bình Dương 47 292,690
Hà Nội 2,885 123,478
Đồng Nai 21 99,870
Tây Ninh 126 88,628
Khánh Hòa 129 61,573
Cà Mau 145 55,555
Vĩnh Long 101 53,198
Đồng Tháp 55 47,338
Bình Phước 239 45,435
Cần Thơ 30 44,241
Long An 40 41,612
Trà Vinh 50 37,904
Bến Tre 110 37,365
An Giang 25 35,611
Tiền Giang 17 35,308
Bạc Liêu 44 35,136
Kiên Giang 78 32,915
Sóc Trăng 29 32,224
Bình Định 424 31,503
Bà Rịa – Vũng Tàu 59 30,940
Đà Nẵng 886 30,442
Bình Thuận 63 29,187
Hải Phòng 635 28,945
Bắc Ninh 1,013 23,934
Thừa Thiên Huế 223 20,932
Thanh Hóa 582 19,089
Hưng Yên 374 17,167
Đắk Lắk 1 15,734
Lâm Đồng 206 15,471
Hậu Giang 38 15,355
Bắc Giang 357 14,430
Quảng Ngãi 341 14,290
Quảng Nam 617 13,936
Nghệ An 266 13,284
Quảng Ninh 343 12,205
Hà Giang 125 11,696
Hải Dương 341 11,172
Gia Lai 63 9,920
Vĩnh Phúc 369 9,916
Phú Yên 48 9,783
Nam Định 518 9,601
Đắk Nông 103 8,099
Phú Thọ 454 7,635
Hòa Bình 427 7,616
Thái Nguyên 124 7,101
Ninh Thuận 32 6,783
Thái Bình 169 6,720
Quảng Bình 115 6,094
Hà Nam 159 5,308
Quảng Trị 112 4,440
Lạng Sơn 151 4,128
Sơn La 153 3,911
Ninh Bình 92 3,625
Tuyên Quang 55 3,271
Lào Cai 169 3,079
Hà Tĩnh 0 2,693
Yên Bái 92 2,664
Kon Tum 70 2,468
Điện Biên 82 2,280
Cao Bằng 49 1,732
Lai Châu 27 1,035
Bắc Kạn 41 948
(theo Sovsekretno.ru)

Đọc thêm

Giá vàng hôm nay 29/1, Giá vàng đã tới đáy, giới đầu cơ ồ ạt bán tháo, cơ hội mua vào?

Giá vàng hôm nay 29/1, Giá vàng đã tới đáy, giới đầu cơ ồ ạt bán tháo, cơ hội mua vào?

Baoquocte.vn. Giá vàng đang khiến các nhà đầu tư thất vọng khi giảm tới 70 USD so với mức cao nhất trong hai tháng gần đây. Vàng đã tới đáy chưa?
Giá cà phê hôm nay 29/1, Thị trường biến động thất thường, xuất khẩu cà phê đã quay trở lại mốc 3 tỷ USD

Giá cà phê hôm nay 29/1, Thị trường biến động thất thường, xuất khẩu cà phê đã quay trở lại mốc 3 tỷ USD

Baoquocte.vn. Giá cà phê lên xuống thất thường theo từng phiên, trong khi giá vàng và tiền kỹ thuật số lao dốc, còn dòng vốn đầu cơ ồ ạt chảy về ...
Giá tiêu hôm nay 29/1, đi ngang, dự báo khan hàng, làm gì để duy trì mức giá cao?

Giá tiêu hôm nay 29/1, đi ngang, dự báo khan hàng, làm gì để duy trì mức giá cao?

Baoquocte.vn. Giá tiêu hôm nay tại thị trường trong nước đi ngang ở một số địa phương, giao dịch từ 81.000 – 83.500 đ/kg.
XSHCM 29/1, kết quả xổ số TP.Hồ Chí Minh hôm nay 29/1/2022. XSHCM thứ 7

XSHCM 29/1, kết quả xổ số TP.Hồ Chí Minh hôm nay 29/1/2022. XSHCM thứ 7

Baoquocte.vn. XSHCM 29/1. Trực tiếp kết quả xổ số TP.Hồ Chí Minh hôm nay - XSHCM 29/1/2022. xổ số thành phố. xo so Ho Chi Minh. KQXSHCM.
Tử vi 2022, tử vi tuổi Hợi năm Nhâm Dần mới nhất: Tài lộc dồi dào, công việc hanh thông

Tử vi 2022, tử vi tuổi Hợi năm Nhâm Dần mới nhất: Tài lộc dồi dào, công việc hanh thông

Baoquocte.vn. Tử vi tuổi Hợi 2022 cần sẵn sàng đón thử thách và cơ hội mới nhưng không cần quá lo lắng vì chỉ là thử thách nên vượt qua được ...
Tương lai mờ mịt cho Ukraine

Tương lai mờ mịt cho Ukraine

Baoquocte.vn. Ukraine khó bước qua ranh giới để trở thành một thành viên NATO nhưng cũng chẳng thể 'ngọt ngào' với Nga.
Dự báo thời tiết Tết Nguyên đán 2022 (29/1-6/2): Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ rét đậm rét hại; Nam Trung Bộ, Tây Nguyên, Nam Bộ ít mưa, ngày nắng

Dự báo thời tiết Tết Nguyên đán 2022 (29/1-6/2): Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ rét đậm rét hại; Nam Trung Bộ, Tây Nguyên, Nam Bộ ít mưa, ngày nắng

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết dịp nghỉ Tết Nguyên đán 2022, Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ rét đậm rét hại, vùng núi băng giá; Tây Nguyên, Nam Bộ ít mưa ngày ...
Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì Phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 1/2022

Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì Phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 1/2022

Baoquocte.vn. Chính phủ xác định chủ đề năm 2022 là 'Đoàn kết kỷ cương, chủ động thích ứng, an toàn hiệu quả, phục hồi phát triển' với 6 quan điểm, trọng ...
Tin thế giới 28/1: Nga-Mỹ sắp đoạn tuyệt quan hệ? Nga-Ukraine không hề muốn xung đột; Triều Tiên không đe doạ an ninh khu vực

Tin thế giới 28/1: Nga-Mỹ sắp đoạn tuyệt quan hệ? Nga-Ukraine không hề muốn xung đột; Triều Tiên không đe doạ an ninh khu vực

Baoquocte.vn. Nếu tiếp tục trừng phạt Nga, Mỹ sẽ khiến quan hệ hai bên rạn nứt; Nga, Ukraine đều không muốn có xung đột... là những sự kiện thế giới nổi ...
Điện mừng nhân dịp kỷ niệm 92 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam

Điện mừng nhân dịp kỷ niệm 92 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam

Baoquocte.vn. Nhân dịp kỷ niệm 92 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam, Đảng Nhân dân Cách mạng Lào và Đảng Nhân dân Campuchia đã gửi Điện mừng.
Tin thế giới 28/1: Nga-Mỹ sắp đoạn tuyệt quan hệ? Nga-Ukraine không hề muốn xung đột; Triều Tiên không đe doạ an ninh khu vực

Tin thế giới 28/1: Nga-Mỹ sắp đoạn tuyệt quan hệ? Nga-Ukraine không hề muốn xung đột; Triều Tiên không đe doạ an ninh khu vực

Baoquocte.vn. Nếu tiếp tục trừng phạt Nga, Mỹ sẽ khiến quan hệ hai bên rạn nứt; Nga, Ukraine đều không muốn có xung đột... là những sự kiện thế giới nổi bật 24 giờ qua.
Mỹ cảnh báo nhah chóng đáp trả Nga nếu Moscow có hành động ở Cuba

Mỹ cảnh báo nhah chóng đáp trả Nga nếu Moscow có hành động ở Cuba

Baoquocte.vn. Mỹ khẳng định sẽ nhanh chóng đáp trả nếu thấy có bất kỳ sự hiện diện quân sự của Nga ở Cuba hay trong trường hợp Moscow có ý định tương tự.
Giữa lúc biên giới Nga-Ukraine đang căng thẳng, Tổng thống Putin có quyết định mới

Giữa lúc biên giới Nga-Ukraine đang căng thẳng, Tổng thống Putin có quyết định mới

Baoquocte.vn. Người phát ngôn Điện Kremlin thông báo, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã nhận lời mời thăm Ankara của người đồng cấp Thổ Nhĩ Kỳ Erdogan.
Ấn Độ cùng các nước Trung Á tổ chức Hội nghị thượng đỉnh, tập trung 3 mục tiêu chính

Ấn Độ cùng các nước Trung Á tổ chức Hội nghị thượng đỉnh, tập trung 3 mục tiêu chính

Baoquocte.vn. Thượng đỉnh Ấn Độ-Trung Á diễn ra theo hình thức trực tuyến, do Thủ tướng Ấn Độ chủ trì, được kỳ vọng sẽ đưa quan hệ song phương lên tầm cao mới.
WHO cảnh giác về một loại virus corona mới

WHO cảnh giác về một loại virus corona mới

Baoquocte.vn. Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đang theo dõi tình hình với sự xuất hiện của các loại virus mới, bao gồm cả virus Corona NeoCoV.
Nga tỏ lòng với EU, khẳng định không gì là không thể giải quyết

Nga tỏ lòng với EU, khẳng định không gì là không thể giải quyết

Baoquocte.vn. Phó Chủ tịch Hội đồng An ninh Nga Dmitry Medvedev cho hay, Moscow mong muốn có quan hệ tốt đẹp và cùng có lợi với EU.
Con bài tên lửa siêu thanh

Con bài tên lửa siêu thanh

Baoquocte.vn. Chỉ trong vòng một tuần, Triều Tiên đã tiến hành liên tiếp hai vụ phóng tên lửa. Lần này vũ khí thử nghiệm là tên lửa siêu thanh.
Có gì sau sóng gió tại Kazakhstan?

Có gì sau sóng gió tại Kazakhstan?

Baoquocte.vn. Mặc dù làn sóng bạo động tại Kazakhstan đã tạm lắng, nhưng dư âm địa chính trị của nó sẽ còn vang vọng tại khu vực và trên thế giới thời gian tới.
Quan hệ Nga-Trung: Đối thủ kết đối tác

Quan hệ Nga-Trung: Đối thủ kết đối tác

Baoquocte.vn. Xem ra, quan hệ giữa Mỹ với Nga và Trung Quốc càng nóng, thì Moscow và Bắc Kinh càng xích lại với nhau. Xưa có câu 'kẻ thù của kè thù là bạn'.
Dòng chảy phương Bắc 2: Dòng khí đốt ma mãnh

Dòng chảy phương Bắc 2: Dòng khí đốt ma mãnh

Baoquocte.vn. Dòng khí đốt của Nga có một sức mạnh ma mãnh để len lỏi, chia cắt chính trường châu Âu. Kìm hãm Nga là chuyện dài kỳ của các chính trị gia...
Quan chức Mỹ - Nga tới Đông Nam Á:  Chung nhận định, khác mục tiêu

Quan chức Mỹ - Nga tới Đông Nam Á: Chung nhận định, khác mục tiêu

Baoquocte.vn. Hai quan chức cấp cao về an ninh đối ngoại của Mỹ và Nga đã không hẹn mà gặp khi cùng lúc công du Đông Nam Á. Đâu là lý do cho sự tình cờ ...
Căng thẳng Nga-Ukraine: Giấc mộng của Ankara

Căng thẳng Nga-Ukraine: Giấc mộng của Ankara

Baoquocte.vn. Không phải là nước lớn, thế mà Thổ Nhĩ Kỳ lại mạnh bạo đề nghị đứng ra làm trung gian hòa giải cho vấn đề phức tạp như đối đầu Nga-Ukraine.
Tương lai mờ mịt cho Ukraine

Tương lai mờ mịt cho Ukraine

Baoquocte.vn. Ukraine khó bước qua ranh giới để trở thành một thành viên NATO nhưng cũng chẳng thể 'ngọt ngào' với Nga.
Nga tăng cường lực lượng phòng thủ bờ biển phương Bắc, sẵn sàng đáp trả bằng sức mạnh quân sự

Nga tăng cường lực lượng phòng thủ bờ biển phương Bắc, sẵn sàng đáp trả bằng sức mạnh quân sự

Baoquocte.vn. Theo Bộ Quốc phòng Nga, trong năm nay, Moscow sẽ thành lập sư đoàn phòng thủ bờ biển mới nhằm bảo đảm an ninh toàn tuyến đường biển phương Bắc.
Lịch sử buộc ông Joe Biden hành động

Lịch sử buộc ông Joe Biden hành động

Baoquocte.vn. Giáo sư Walter Russell Mead cho rằng, nhiệm kỳ của ông Joe Biden được định nghĩa bằng cách xử lý những thách thức mà ông muốn tránh nhưng không thể.
Chuyên gia Pháp: Mỹ và phương Tây thất bại trước 'độ cứng' của Nga về Ukraine

Chuyên gia Pháp: Mỹ và phương Tây thất bại trước 'độ cứng' của Nga về Ukraine

Baoquocte.vn. Theo Eric Denese, quan điểm cứng rắn của Nga về vấn đề Ukraine đã buộc Mỹ và phương Tây phải ngồi vào bàn đàm phán.
Sẽ không có 'liên minh nhỏ' Nga-Trung Quốc

Sẽ không có 'liên minh nhỏ' Nga-Trung Quốc

Baoquocte.vn. Nga và Trung Quốc về nguyên tắc không bao hàm, không thể thực hiện được nguyên tắc 'hãy làm bạn với ai đó chống lại người khác'.
Căng thẳng Nga-phương Tây leo thang cấp độ mới, Mỹ sắp 'ra đòn' với Nga?

Căng thẳng Nga-phương Tây leo thang cấp độ mới, Mỹ sắp 'ra đòn' với Nga?

Baoquocte.vn. Đã có những dấu hiệu cho thấy căng thẳng giữa Nga và phương Tây liên quan đến vấn đề Ukraine đang leo thang lên một cấp độ mới.
Phiên bản di động