Haiti hậu Tổng thống Jovenel Moise sẽ đi về đâu?

Minh Vương
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Bất ổn chính trị kéo dài, nguy cơ từ đại dịch Covid-19, bạo lực nghiêm trọng chưa từng có khiến tương lai của Haiti trở nên xám màu hơn bao giờ hết.

Tuần qua, sự chú ý của thế giới đổ dồn về Haiti, quốc đảo nhỏ vùng Caribbean sau khi Tổng thống nước này, ông Jovenel Moise bị ám sát dã man tại dinh thự riêng ở thủ đô Port-au-Prince ngày 7/7.

Cộng đồng quốc tế lên án vụ tấn công đẫm máu. Truyền thông thế giới phủ sóng các tin tức, bình luận về tình hình Haiti . Song còn đó câu hỏi: Tương lai Haiti hậu Tổng thống Moise sẽ đi về đâu? Đáp án nằm ở ba yếu tố sau.

(07.13) Thủ tướng lâm thời Claude Joseph tạm quyền phát biểu ngày 11/7. (Nguồn: Getty Images)
Thủ tướng lâm thời Claude Joseph tạm quyền phát biểu ngày 11/7. (Nguồn: Getty Images)

Chia năm xẻ bảy

Đầu tiên, đó là tìm kiếm ổn định chính trị, điều mà quốc gia này thường xuyên thiếu vắng trong chiều dài lịch sử của mình. Bản thân cố Tổng thống Jovenel Moise, người chiến thắng bầu cử năm 2017, chỉ có thể điều hành đất nước bằng sắc lệnh không thông qua Quốc hội do bế tắc chính trị.

Sau khi ông này bị ám sát, cuộc tranh giành quyền lực lại càng gay gắt hơn. Quốc hội Haiti đã giải tán đầu năm 2020, song các nghị sỹ không có người kế nhiệm và hiện chỉ còn 10 Thượng Nghị sỹ, tương đương 1/3 Thượng viện, còn làm việc. Ngày 9/7, nhóm này đã thông qua nghị quyết bổ nhiệm ông Joseph Lambert làm Tổng thống lâm thời.

Trong khi đó, một số đảng phái ở Haiti lại tuyên bố rằng Bộ trưởng Nội vụ, Lao động và Xã hội Ariel Henry, người được ông Moise bổ nhiệm làm Thủ tướng 2 ngày trước vụ ám sát, mới là người đứng đầu chính phủ. Đáp lại, quyền Thủ tướng Haiti Claude Joseph khẳng định sẽ tiếp quản chức vụ của ông Moise và duy trì quyền lực cho tới bầu cử ngày 26/9 tới. Ông Joseph cho rằng nghị quyết của nhóm Thượng Nghị sỹ là không còn hiệu lực khi còn quá nhiều ghế đang bỏ trống.

Tranh giành quyền lực, cùng với nguy cơ từ đại dịch Covid-19, suy thoái kinh tế hay bạo lực băng đảng đẫm máu, có thể đẩy Haiti chìm sâu hơn vào bất ổn. Điều các bên cần làm là thỏa thuận, tìm kiếm một nhân vật có đủ tín nhiệm để lãnh đạo Haiti vượt khó trước cuộc bầu cử vào tháng 9.

Covid-19 và bạo lực

Ổn định chính trị là đặc biệt quan trọng, nhất là là trong bối cảnh Haiti đang đối phó với nhiều thách thức ngày một cam go.

Theo số liệu của Đại học John Hopkins, ngày 7/7, Haiti ghi nhận 65 ca mắc Covid-19 và 5 ca tử vong, nâng tổng số ca bệnh lên 19,172 trường hợp và 467 ca tử vong. Song các chuyên gia y tế đều cho rằng đây mới chỉ là phần nổi và con số chưa được báo cáo là rất lớn. Thực tế cho thấy tỷ lệ nhập viện tại Haiti đang tăng nhanh những ngày gần đây. Theo PAHO, chi nhánh tại châu Mỹ của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bệnh viện ở Haiti đang thiếu các bình oxy và giường bệnh hơn bao giờ hết.

Haiti cũng là quốc gia hiếm hoi trên thế giới và duy nhất tại châu Mỹ chưa triển khai tiêm chủng vaccine Covid-19. Quốc gia vùng Carribean chưa nhận bất kỳ một liều nào trong số gần 760.000 liều vaccine Astra Zeneca đã cam kết qua cơ chế COVAX. Theo Bộ trưởng Y tế Haiti Laure Adrien, nước này thiếu năng lực tài chính để mua, cũng như cơ sở hạ tầng để bảo quản vaccine.

Đáng ngại hơn, thách thức từ đại dịch Covid-19 càng trầm trọng hơn trong bối cảnh bạo lực bùng phát chưa từng có trong nhiều năm, khiến ít nhất 278 người thiệt mạng. Tình trạng này đã khiến nhiều người phải sơ tán, tụ tập trong các khu trú ẩn, làm việc khiến virus SARS-CoV-2 dễ dàng lây lan hơn. Bạo lực băng đảng cũng cản trở nỗ lực cứu trợ nhân đạo của các tổ chức quốc tế tại Haiti.

Một trong những ưu tiên đặc biệt cấp bách của chính phủ Haiti ở thời điểm hiện tại nên là nhanh chóng kiểm soát dịch bệnh, trấn áp các băng đảng, lập lại trật tự xã hội, từ đó giải quyết các nhu cầu cấp bách thường ngày từ y tế, việc làm tới giáo dục, từ đó phát triển kinh tế.

(07.13) Các vụ bạo loạn liên tục nổ ra tại Port-au-Prince sau cái chết của Tổng thống Jovenel Moise. (Nguồn: AP)
Các vụ bạo loạn liên tục nổ ra tại Port-au-Prince sau cái chết của Tổng thống Jovenel Moise. (Nguồn: AP)

Độc lập tự chủ

Cuối cùng, đó là yếu tố nước ngoài. Ngày 9/7, Bộ trưởng Bầu cử Haiti Mathias Pierre thông báo Haiti đã đề nghị Liên hợp quốc (LHQ) và Mỹ triển khai binh sỹ đến bảo vệ hải cảng, sân bay và các cơ sở năng lượng. Trong quá khứ, nước này từng bị Tây Ban Nha xâm lược, là thuộc địa Pháp và có giai đoạn do Mỹ kiểm soát. Washington từng hỗ trợ lật đổ chế độ quân sự năm 1994, song không thể duy trì sự ổn định chính trị của quốc gia này.

Do đó, chẳng có gì đảm bảo rằng sự hiện diện của Mỹ có thể mang đến thay đổi cho vấn đề mang tính hệ thống của Haiti. Ngoài ra, điều này có thể gợi nhớ lại ký ức đau thương của người dân Port-au-Prince, đồng thời để lại một số hệ quả với Washington khi kẻ chủ mưu và hai người tham gia chiến dịch ám sát Tổng thống Jovenel Moise có xuất thân từ Mỹ. Do đó, việc Nhà Trắng chỉ cử người hỗ trợ điều tra vụ ám sát và “lấp lửng” trước yêu cầu hỗ trợ quân sự là có thể hiểu được.

Tuy nhiên, sự trợ giúp từ một tổ chức quốc tế đa phương như LHQ sẽ bớt nhạy cảm hơn về chính trị. Phái bộ gìn giữ hòa bình của LHQ tại Haiti (MINUSTAH) cũng đã chứng minh hiệu quả trong 13 năm công tác (2004 – 2017).

Ngày 12/7, người phát ngôn LHQ Farhan Haq cho biết Văn phòng hợp nhất Liên hợp quốc tại Haiti (BINUH) phối hợp với cảnh sát Haiti điều tra về cái chết của Tổng thống Jovenel Moise. Trước đó, ngày 9/7, Đại diện đặc biệt của Tổng Thư ký LHQ về Haiti, bà Helen Meagher La Lime nhấn mạnh LHQ sẽ tích cực hỗ trợ đất nước và người dân quốc gia này.

Tuy nhiên, hiệu quả của nỗ lực trên sẽ phụ thuộc nhiều vào ý chí và hành động của người dân Haiti nhằm khôi phục ổn định tình hình, vượt qua các thách thức đầy khó khăn ở trước mắt.

Phát biểu tại cuộc họp sáng ngày 8/7 tại HĐBA LHQ về tình hình Haiti, Phó Trưởng Phái đoàn thường trực Việt Nam tại LHQ, bà Nguyễn Phương Trà, đã gửi lời chia buồn sâu sắc tới gia đình Tổng thống Jovenel Moise và người dân Haiti trước sự việc Tổng thống bị ám sát, lên án và kêu gọi truy cứu trách nhiệm những kẻ thực hiện hành vi này.

Phó Trưởng Phái đoàn Việt Nam mong người dân Haiti đoàn kết và kêu gọi các bên liên quan đặt lợi ích của người dân làm ưu tiên cao nhất trong thời khắc đầy khó khăn này, kiềm chế các hành động làm gia tăng căng thẳng. Các bên cần tiếp tục nỗ lực thúc đẩy tổ chức bầu cử đúng hạn cũng như tăng cường các biện pháp bảo đảm an ninh cho đất nước, bảo vệ dân thường, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em.

Phó Trưởng Phái đoàn Việt Nam cũng tái khẳng định sự ủng hộ của Việt Nam dành cho người dân Haiti hướng tới hòa bình, ổn định, phát triển, đồng thời kêu gọi LHQ và cộng đồng quốc tế hỗ trợ Haiti tổ chức bầu cử và tăng cường hỗ trợ người dân Haiti trong thời gian tới.

Vụ ám sát Tổng thống Haiti: Liên hợp quốc vào cuộc, Mỹ kêu gọi bầu cử tự do, xem xét gửi quân

Vụ ám sát Tổng thống Haiti: Liên hợp quốc vào cuộc, Mỹ kêu gọi bầu cử tự do, xem xét gửi quân

Ngày 12/7, người phát ngôn Liên hợp quốc (LHQ) Farhan Haq cho biết, Văn phòng hợp nhất LHQ tại Haiti (BINUH) hiện đang phối hợp ...

Vụ ám sát Tổng thống Haiti: Nghi phạm chủ mưu sa lưới, nguy cơ nổ ra biểu tình lớn, Mỹ cử đoàn đánh giá tình hình

Vụ ám sát Tổng thống Haiti: Nghi phạm chủ mưu sa lưới, nguy cơ nổ ra biểu tình lớn, Mỹ cử đoàn đánh giá tình hình

Ngày 11/7, cảnh sát Haiti thông báo đã bắt giữ một công dân nước này với nghi vấn mang động cơ chính trị khi tuyển ...

Đọc thêm

Thượng đỉnh Putin-Biden: Nga bắn tiếng sớm vào việc, Mỹ nói chưa sẵn sàng

Thượng đỉnh Putin-Biden: Nga bắn tiếng sớm vào việc, Mỹ nói chưa sẵn sàng

Baoquocte.vn. Nga hy vọng cuộc hội đàm giữa Tổng thống nước này Vladimir Putin và người đồng cấp Mỹ Joe Biden sẽ diễn ra trong vài ngày tới.
Cứu trợ khẩn cấp cho người dân Bình Định, Phú Yên bị ảnh hưởng bởi mưa lũ

Cứu trợ khẩn cấp cho người dân Bình Định, Phú Yên bị ảnh hưởng bởi mưa lũ

Baoquocte.vn. Trung ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam quyết định cứu trợ khẩn cấp bước đầu cho người dân tại tỉnh Bình Định và Phú Yên với số tiền, hàng ...
Hàn Quốc cứu hộ thành công 17 thủy thủ Việt Nam gặp nạn trên biển, một thủy thủ bị mất tích

Hàn Quốc cứu hộ thành công 17 thủy thủ Việt Nam gặp nạn trên biển, một thủy thủ bị mất tích

Baoquocte.vn. 17 người trong số 18 thuyền viên Việt Nam trên tàu Houei Crystal gặp nạn đã thoát ra trước khi tàu chìm, hiện còn một thủy thủ bị mất tích.
Xuất khẩu ngày 29/11-3/12: Tin vui từ xuất khẩu nông sản; dâu tây Sơn La sắp có mặt tại thị trường Malaysia, Singapore

Xuất khẩu ngày 29/11-3/12: Tin vui từ xuất khẩu nông sản; dâu tây Sơn La sắp có mặt tại thị trường Malaysia, Singapore

Baoquocte.vn. Báo TG&VN điểm lại những tin nổi bật trong bản tin xuất khẩu ngày 29/11-3/12.
Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp 4/12/2021: Tuổi Tý thu nhập cao

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp 4/12/2021: Tuổi Tý thu nhập cao

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay ngày 4/12/2021 của 12 con giáp - tuổi Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, tài lộc,...
Thúc đẩy bình đẳng giới, ASEAN bổ nhiệm 10 nữ Đại sứ thể thao: Hoa khôi làng võ Châu Tuyết Vân đại diện Việt Nam

Thúc đẩy bình đẳng giới, ASEAN bổ nhiệm 10 nữ Đại sứ thể thao: Hoa khôi làng võ Châu Tuyết Vân đại diện Việt Nam

Baoquocte.vn. ASEAN bổ nhiệm 10 vận động viên và quan chức thể thao nổi bật làm 'Nữ Đại sứ thể thao ASEAN'.
Đại hội đồng Liên hợp quốc thông qua Nghị quyết tổ chức Thế vận hội Olympics Bắc Kinh

Đại hội đồng Liên hợp quốc thông qua Nghị quyết tổ chức Thế vận hội Olympics Bắc Kinh

Baoquocte.vn. Nghị quyết năm nay do Trung Quốc chủ trì soạn thảo, chính thức mở đầu cho việc tổ chức Thế vận hội Bắc Kinh vào năm 2022.
Điểm danh những trường đại học cho sinh viên trở lại trường

Điểm danh những trường đại học cho sinh viên trở lại trường

Baoquocte.vn. Sau thời gian dài học trực tuyến, nhiều trường đại học trên cả nước bắt đầu thông báo cho phép sinh viên trở lại trường.
Lịch âm 4/12, Xem âm lịch hôm nay Thứ Bảy ngày 4/12/2021 tốt hay xấu?

Lịch âm 4/12, Xem âm lịch hôm nay Thứ Bảy ngày 4/12/2021 tốt hay xấu?

Baoquocte.vn. Lịch âm 4/12. âm lịch hôm nay 4/12. Xem âm lịch hôm nay ngày 4/12/2021 tốt hay xấu? Lịch vạn niên ngày 4 tháng 12 năm 2021 hôm nay.
Manchester United: Bruno Fernandes cảm thấy sốc trước quyết định rời đi của Michael Carrick

Manchester United: Bruno Fernandes cảm thấy sốc trước quyết định rời đi của Michael Carrick

Baoquocte.vn. Bruno Fernandes cảm thấy sốc trước tin HLV tạm quyền Michael Carrick quyết định rời Manchester United ngay sau chiến thắng 3-2 trước Arsenal.
Thượng đỉnh Putin-Biden: Nga bắn tiếng sớm vào việc, Mỹ nói chưa sẵn sàng

Thượng đỉnh Putin-Biden: Nga bắn tiếng sớm vào việc, Mỹ nói chưa sẵn sàng

Baoquocte.vn. Nga hy vọng cuộc hội đàm giữa Tổng thống nước này Vladimir Putin và người đồng cấp Mỹ Joe Biden sẽ diễn ra trong vài ngày tới.
Biến thể Omicron: Một nửa dân số Indonesia và châu Âu có nguy cơ nhiễm? Cảnh báo thành chủng chủ đạo ở Pháp

Biến thể Omicron: Một nửa dân số Indonesia và châu Âu có nguy cơ nhiễm? Cảnh báo thành chủng chủ đạo ở Pháp

Baoquocte.vn. Báo Thế giới & Việt Nam cập nhật tình hình lây nhiễm biến thể Omicron của virus SARS-CoV-2 tại một số quốc gia.
Áo: Cựu Thủ tướng trẻ tuổi ra thông báo choáng váng, Thủ tướng đương nhiệm tuyên bố sẽ từ chức

Áo: Cựu Thủ tướng trẻ tuổi ra thông báo choáng váng, Thủ tướng đương nhiệm tuyên bố sẽ từ chức

Baoquocte.vn. Cựu Thủ tướng Áo Sebastian Kurz tuyên bố sẽ từ bỏ hết các chức vụ lãnh đạo chính trị còn lại, đồng nghĩa, ông Kruz sẽ rút khỏi chính trường.
Canada góp tay áp đòn, Minsk thề đáp trả chiêu 'ác hóa Belarus' của phương Tây

Canada góp tay áp đòn, Minsk thề đáp trả chiêu 'ác hóa Belarus' của phương Tây

Baoquocte.vn. Chính phủ Canada thông báo áp đặt các biện pháp trừng phạt mới đối với các quan chức và thực thể Belarus, trong sự phối hợp cùng Mỹ và EU.
Ngoại trưởng Nga, Mỹ đối mặt, thẳng thừng ra cảnh báo cứng rắn

Ngoại trưởng Nga, Mỹ đối mặt, thẳng thừng ra cảnh báo cứng rắn

Baoquocte.vn. Ngày 2/12, Ngoại trưởng Mỹ và người đồng cấp Nga đã có một cuộc hội đàm 'nghiêm túc và đúng mực' xoay quanh nhiều vấn đề nóng.
Tin thế giới 2/12: Mỹ kêu gọi Nga ‘hạ nhiệt’ ở Ukraine, Moscow nói gì về khả năng xảy ra xung đột? Trung Quốc phản đối chính trị hóa thể thao

Tin thế giới 2/12: Mỹ kêu gọi Nga ‘hạ nhiệt’ ở Ukraine, Moscow nói gì về khả năng xảy ra xung đột? Trung Quốc phản đối chính trị hóa thể thao

Baoquocte.vn. Căng thẳng Nga-Ukraine, quan hệ Nga-Mỹ, đàm phán hạt nhân Iran, tình hình Myanmar và Afghanistan... là những sự kiện thế giới nổi bật 24h qua.
Biến thể Omicron đã được đặt tên như thế nào?

Biến thể Omicron đã được đặt tên như thế nào?

Baoquocte.vn. Các thị trường sụt giảm, hy vọng kiểm soát đại dịch Covid-19 mờ đi và một cái tên mới được đưa vào từ điển đại dịch: Omicron.
Thăng trầm Dòng chảy phương Bắc 2

Thăng trầm Dòng chảy phương Bắc 2

Baoquocte.vn. Dòng chảy phương Bắc 2 đã và đang thổi bùng lên những lo ngại, rằng đường ống dẫn khí có thể tạo cho Moscow quá nhiều lợi thế về địa chính trị.
Vấn đề di cư tại biên giới Ba Lan-Belarus và nguy cơ khủng hoảng nhân đạo hiện hữu

Vấn đề di cư tại biên giới Ba Lan-Belarus và nguy cơ khủng hoảng nhân đạo hiện hữu

Baoquocte.vn. Cuộc khủng hoảng người di cư không chỉ diễn ra ở biên giới Ba Lan mà còn xuất hiện ở biên giới nước láng giềng của Belarus, gồm Lithuania và Latvia.
Những điểm nhấn tại COP26 và dấu ấn của Việt Nam

Những điểm nhấn tại COP26 và dấu ấn của Việt Nam

Baoquocte.vn. Hội nghị thượng đỉnh lần thứ 26 các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP26) kết thúc với nhiều kết quả tích cực.
Vì một cộng đồng APEC năng động và thịnh vượng

Vì một cộng đồng APEC năng động và thịnh vượng

Baoquocte.vn. Nhân Tuần lễ Cấp cao APEC 28 đang diễn ra dưới sự chủ trì của New Zealand. Báo TG&VN giới thiệu một số nét về lịch sử và hoạt động của tổ chức này.
Cuộc đua chế tạo vũ khí siêu thanh

Cuộc đua chế tạo vũ khí siêu thanh

Baoquocte.vn. Vũ khí siêu thanh đang là tâm điểm của chương trình phát triển vũ khí của các quốc gia có tiềm lực quân sự dồi dào.

Mỹ-Israel: Sự xa cách của 'đồng minh chiến lược'

Baoquocte.vn. Mỹ-Israel được coi là một 'đồng minh chiến lược', thế nhưng, từ trước tới nay giữa hai bên chưa bao giờ thống nhất được quan điểm trên mọi vấn đề.
‘Tuyên chiến’ với các tập đoàn công nghệ, dụng ý của ông Biden là gì?

‘Tuyên chiến’ với các tập đoàn công nghệ, dụng ý của ông Biden là gì?

Baoquocte.vn. Chính quyền Mỹ dưới thời Tổng thống Joe Biden đang có nhiều chính sách cứng rắn chưa từng thấy đối với các tập đoàn công nghệ hàng đầu của nước này.
Thế giới năm 2021: Covid-19 chưa biến mất, châu Âu rung chuyển, Afghanistan 'nổi sóng'

Thế giới năm 2021: Covid-19 chưa biến mất, châu Âu rung chuyển, Afghanistan 'nổi sóng'

Baoquocte.vn. Ngày 30/11, Hãng thông tấn AFP đã điểm lại một số sự kiện nổi bật của thế giới năm 2021.
Thế khó của Nhật Bản trước vụ tẩy chay ngoại giao Thế vận hội mùa Đông Bắc Kinh 2022

Thế khó của Nhật Bản trước vụ tẩy chay ngoại giao Thế vận hội mùa Đông Bắc Kinh 2022

Baoquocte.vn. Nhật Bản đang bối rối trước ý định tẩy chay ngoại giao Thế vận hội mùa Đông Bắc Kinh 2022 được phát đi từ Tổng thống Mỹ Joe Biden ngày 18/11.
Đàm phán hạt nhân Iran: Dù nỗ lực vẫn 'rất xa bờ'

Đàm phán hạt nhân Iran: Dù nỗ lực vẫn 'rất xa bờ'

Baoquocte.vn. Đàm phán hạt nhân Iran vẫn chưa có được những kết quả khả quan bởi dù đã nỗ lực tìm đến nhau nhưng lợi ích giữa các bên vẫn chưa song trùng.
Báo Nga: Tương lai Việt Nam-Nga cần phát triển không giới hạn

Báo Nga: Tương lai Việt Nam-Nga cần phát triển không giới hạn

Baoquocte.vn. Trong bài viết 'Người đồng chí thực sự', chuyên gia Nga đề cao quan hệ Việt Nam-Nga, ý nghĩa chuyến thăm Nga của Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc.
Phiên bản di động