Haiti hậu Tổng thống Jovenel Moise sẽ đi về đâu?

Minh Vương
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Bất ổn chính trị kéo dài, nguy cơ từ đại dịch Covid-19, bạo lực nghiêm trọng chưa từng có khiến tương lai của Haiti trở nên xám màu hơn bao giờ hết.

Tuần qua, sự chú ý của thế giới đổ dồn về Haiti, quốc đảo nhỏ vùng Caribbean sau khi Tổng thống nước này, ông Jovenel Moise bị ám sát dã man tại dinh thự riêng ở thủ đô Port-au-Prince ngày 7/7.

Cộng đồng quốc tế lên án vụ tấn công đẫm máu. Truyền thông thế giới phủ sóng các tin tức, bình luận về tình hình Haiti . Song còn đó câu hỏi: Tương lai Haiti hậu Tổng thống Moise sẽ đi về đâu? Đáp án nằm ở ba yếu tố sau.

(07.13) Thủ tướng lâm thời Claude Joseph tạm quyền phát biểu ngày 11/7. (Nguồn: Getty Images)
Thủ tướng lâm thời Claude Joseph tạm quyền phát biểu ngày 11/7. (Nguồn: Getty Images)

Chia năm xẻ bảy

Đầu tiên, đó là tìm kiếm ổn định chính trị, điều mà quốc gia này thường xuyên thiếu vắng trong chiều dài lịch sử của mình. Bản thân cố Tổng thống Jovenel Moise, người chiến thắng bầu cử năm 2017, chỉ có thể điều hành đất nước bằng sắc lệnh không thông qua Quốc hội do bế tắc chính trị.

Sau khi ông này bị ám sát, cuộc tranh giành quyền lực lại càng gay gắt hơn. Quốc hội Haiti đã giải tán đầu năm 2020, song các nghị sỹ không có người kế nhiệm và hiện chỉ còn 10 Thượng Nghị sỹ, tương đương 1/3 Thượng viện, còn làm việc. Ngày 9/7, nhóm này đã thông qua nghị quyết bổ nhiệm ông Joseph Lambert làm Tổng thống lâm thời.

Trong khi đó, một số đảng phái ở Haiti lại tuyên bố rằng Bộ trưởng Nội vụ, Lao động và Xã hội Ariel Henry, người được ông Moise bổ nhiệm làm Thủ tướng 2 ngày trước vụ ám sát, mới là người đứng đầu chính phủ. Đáp lại, quyền Thủ tướng Haiti Claude Joseph khẳng định sẽ tiếp quản chức vụ của ông Moise và duy trì quyền lực cho tới bầu cử ngày 26/9 tới. Ông Joseph cho rằng nghị quyết của nhóm Thượng Nghị sỹ là không còn hiệu lực khi còn quá nhiều ghế đang bỏ trống.

Tranh giành quyền lực, cùng với nguy cơ từ đại dịch Covid-19, suy thoái kinh tế hay bạo lực băng đảng đẫm máu, có thể đẩy Haiti chìm sâu hơn vào bất ổn. Điều các bên cần làm là thỏa thuận, tìm kiếm một nhân vật có đủ tín nhiệm để lãnh đạo Haiti vượt khó trước cuộc bầu cử vào tháng 9.

Covid-19 và bạo lực

Ổn định chính trị là đặc biệt quan trọng, nhất là là trong bối cảnh Haiti đang đối phó với nhiều thách thức ngày một cam go.

Theo số liệu của Đại học John Hopkins, ngày 7/7, Haiti ghi nhận 65 ca mắc Covid-19 và 5 ca tử vong, nâng tổng số ca bệnh lên 19,172 trường hợp và 467 ca tử vong. Song các chuyên gia y tế đều cho rằng đây mới chỉ là phần nổi và con số chưa được báo cáo là rất lớn. Thực tế cho thấy tỷ lệ nhập viện tại Haiti đang tăng nhanh những ngày gần đây. Theo PAHO, chi nhánh tại châu Mỹ của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bệnh viện ở Haiti đang thiếu các bình oxy và giường bệnh hơn bao giờ hết.

Haiti cũng là quốc gia hiếm hoi trên thế giới và duy nhất tại châu Mỹ chưa triển khai tiêm chủng vaccine Covid-19. Quốc gia vùng Carribean chưa nhận bất kỳ một liều nào trong số gần 760.000 liều vaccine Astra Zeneca đã cam kết qua cơ chế COVAX. Theo Bộ trưởng Y tế Haiti Laure Adrien, nước này thiếu năng lực tài chính để mua, cũng như cơ sở hạ tầng để bảo quản vaccine.

Đáng ngại hơn, thách thức từ đại dịch Covid-19 càng trầm trọng hơn trong bối cảnh bạo lực bùng phát chưa từng có trong nhiều năm, khiến ít nhất 278 người thiệt mạng. Tình trạng này đã khiến nhiều người phải sơ tán, tụ tập trong các khu trú ẩn, làm việc khiến virus SARS-CoV-2 dễ dàng lây lan hơn. Bạo lực băng đảng cũng cản trở nỗ lực cứu trợ nhân đạo của các tổ chức quốc tế tại Haiti.

Một trong những ưu tiên đặc biệt cấp bách của chính phủ Haiti ở thời điểm hiện tại nên là nhanh chóng kiểm soát dịch bệnh, trấn áp các băng đảng, lập lại trật tự xã hội, từ đó giải quyết các nhu cầu cấp bách thường ngày từ y tế, việc làm tới giáo dục, từ đó phát triển kinh tế.

(07.13) Các vụ bạo loạn liên tục nổ ra tại Port-au-Prince sau cái chết của Tổng thống Jovenel Moise. (Nguồn: AP)
Các vụ bạo loạn liên tục nổ ra tại Port-au-Prince sau cái chết của Tổng thống Jovenel Moise. (Nguồn: AP)

Độc lập tự chủ

Cuối cùng, đó là yếu tố nước ngoài. Ngày 9/7, Bộ trưởng Bầu cử Haiti Mathias Pierre thông báo Haiti đã đề nghị Liên hợp quốc (LHQ) và Mỹ triển khai binh sỹ đến bảo vệ hải cảng, sân bay và các cơ sở năng lượng. Trong quá khứ, nước này từng bị Tây Ban Nha xâm lược, là thuộc địa Pháp và có giai đoạn do Mỹ kiểm soát. Washington từng hỗ trợ lật đổ chế độ quân sự năm 1994, song không thể duy trì sự ổn định chính trị của quốc gia này.

Do đó, chẳng có gì đảm bảo rằng sự hiện diện của Mỹ có thể mang đến thay đổi cho vấn đề mang tính hệ thống của Haiti. Ngoài ra, điều này có thể gợi nhớ lại ký ức đau thương của người dân Port-au-Prince, đồng thời để lại một số hệ quả với Washington khi kẻ chủ mưu và hai người tham gia chiến dịch ám sát Tổng thống Jovenel Moise có xuất thân từ Mỹ. Do đó, việc Nhà Trắng chỉ cử người hỗ trợ điều tra vụ ám sát và “lấp lửng” trước yêu cầu hỗ trợ quân sự là có thể hiểu được.

Tuy nhiên, sự trợ giúp từ một tổ chức quốc tế đa phương như LHQ sẽ bớt nhạy cảm hơn về chính trị. Phái bộ gìn giữ hòa bình của LHQ tại Haiti (MINUSTAH) cũng đã chứng minh hiệu quả trong 13 năm công tác (2004 – 2017).

Ngày 12/7, người phát ngôn LHQ Farhan Haq cho biết Văn phòng hợp nhất Liên hợp quốc tại Haiti (BINUH) phối hợp với cảnh sát Haiti điều tra về cái chết của Tổng thống Jovenel Moise. Trước đó, ngày 9/7, Đại diện đặc biệt của Tổng Thư ký LHQ về Haiti, bà Helen Meagher La Lime nhấn mạnh LHQ sẽ tích cực hỗ trợ đất nước và người dân quốc gia này.

Tuy nhiên, hiệu quả của nỗ lực trên sẽ phụ thuộc nhiều vào ý chí và hành động của người dân Haiti nhằm khôi phục ổn định tình hình, vượt qua các thách thức đầy khó khăn ở trước mắt.

Phát biểu tại cuộc họp sáng ngày 8/7 tại HĐBA LHQ về tình hình Haiti, Phó Trưởng Phái đoàn thường trực Việt Nam tại LHQ, bà Nguyễn Phương Trà, đã gửi lời chia buồn sâu sắc tới gia đình Tổng thống Jovenel Moise và người dân Haiti trước sự việc Tổng thống bị ám sát, lên án và kêu gọi truy cứu trách nhiệm những kẻ thực hiện hành vi này.

Phó Trưởng Phái đoàn Việt Nam mong người dân Haiti đoàn kết và kêu gọi các bên liên quan đặt lợi ích của người dân làm ưu tiên cao nhất trong thời khắc đầy khó khăn này, kiềm chế các hành động làm gia tăng căng thẳng. Các bên cần tiếp tục nỗ lực thúc đẩy tổ chức bầu cử đúng hạn cũng như tăng cường các biện pháp bảo đảm an ninh cho đất nước, bảo vệ dân thường, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em.

Phó Trưởng Phái đoàn Việt Nam cũng tái khẳng định sự ủng hộ của Việt Nam dành cho người dân Haiti hướng tới hòa bình, ổn định, phát triển, đồng thời kêu gọi LHQ và cộng đồng quốc tế hỗ trợ Haiti tổ chức bầu cử và tăng cường hỗ trợ người dân Haiti trong thời gian tới.

Vụ ám sát Tổng thống Haiti: Liên hợp quốc vào cuộc, Mỹ kêu gọi bầu cử tự do, xem xét gửi quân

Vụ ám sát Tổng thống Haiti: Liên hợp quốc vào cuộc, Mỹ kêu gọi bầu cử tự do, xem xét gửi quân

Ngày 12/7, người phát ngôn Liên hợp quốc (LHQ) Farhan Haq cho biết, Văn phòng hợp nhất LHQ tại Haiti (BINUH) hiện đang phối hợp ...

Vụ ám sát Tổng thống Haiti: Nghi phạm chủ mưu sa lưới, nguy cơ nổ ra biểu tình lớn, Mỹ cử đoàn đánh giá tình hình

Vụ ám sát Tổng thống Haiti: Nghi phạm chủ mưu sa lưới, nguy cơ nổ ra biểu tình lớn, Mỹ cử đoàn đánh giá tình hình

Ngày 11/7, cảnh sát Haiti thông báo đã bắt giữ một công dân nước này với nghi vấn mang động cơ chính trị khi tuyển ...

Đọc thêm

Thông điệp của Tổng thống Putin dành cho Ukraine: Chống Nga là tự hủy hoại mình!

Thông điệp của Tổng thống Putin dành cho Ukraine: Chống Nga là tự hủy hoại mình!

Baoquocte.vn. Trong một bài luận về quan hệ Nga-Ukraine, Tổng thống Nga Vladimir Putin đưa ra thông điệp cứng rắn về cuộc xung đột đang diễn ra ở miền Đông Ukraine.
Bất động sản mới nhất: Giá biệt thự tại Hà Nội gây sốc; mặt bằng bán lẻ TP. Hồ Chí Minh ế ẩm, điều cần biết về tiền đền bù thu hồi đất

Bất động sản mới nhất: Giá biệt thự tại Hà Nội gây sốc; mặt bằng bán lẻ TP. Hồ Chí Minh ế ẩm, điều cần biết về tiền đền bù thu hồi đất

Baoquocte.vn. Giá biệt thự Hà Nội gây sốc; mặt bằng bán lẻ TPHCM ế ẩmdo Covid-19, điều cần biết về tiền đền bù thu hồi đất… là tin bất động sản ...
Dịch Covid-19: Sài Gòn 'đau' nhưng không đơn độc!

Dịch Covid-19: Sài Gòn 'đau' nhưng không đơn độc!

Baoquocte.vn. Một Sài Gòn 'băng bó' vì Covid-19 thấy thương, thấy nhói đau, muốn làm một điều gì đó dù nhỏ nhoi cho thành phố ấy!
Covid-19: ‘Vòi bạch tuộc’ Delta lan tới hơn 70% lãnh thổ châu Âu; ca tử vong được công bố ở Indonesia chỉ là ‘phần nổi của tảng băng trôi’?

Covid-19: ‘Vòi bạch tuộc’ Delta lan tới hơn 70% lãnh thổ châu Âu; ca tử vong được công bố ở Indonesia chỉ là ‘phần nổi của tảng băng trôi’?

Baoquocte.vn. Biết biến thể Delta của virus SARS-CoV-2 gây bệnh Covid-19 hiện đã lây lan tới phần lớn các quốc gia châu Âu.
Thực hiện nghiêm, triệt để, chặt chẽ hơn các yêu cầu về phòng, chống dịch Covid-19

Thực hiện nghiêm, triệt để, chặt chẽ hơn các yêu cầu về phòng, chống dịch Covid-19

Baoquocte.vn. Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh phải khắc phục những hạn chế, thực hiện nghiêm, triệt để, chặt chẽ các yêu cầu về phòng, chống dịch Covid-19.
Olympic Tokyo 2020: Lịch thi đấu của đoàn thể thao Việt Nam ngày 24/7; xạ thủ Hoàng Xuân Vinh tái ngộ các 'bại tướng'

Olympic Tokyo 2020: Lịch thi đấu của đoàn thể thao Việt Nam ngày 24/7; xạ thủ Hoàng Xuân Vinh tái ngộ các 'bại tướng'

Baoquocte.vn. Olympic Tokyo 2020: Trong ngày 24/7, đoàn thể thao Việt Nam sẽ thi đấu ở 6 nội dung.
Iran bán dầu cho Trung Quốc, ‘mập mờ’ ý định, Mỹ cân nhắc siết trừng phạt?

Iran bán dầu cho Trung Quốc, ‘mập mờ’ ý định, Mỹ cân nhắc siết trừng phạt?

Baoquocte.vn. Một quan chức Mỹ cho biết, nước này đang xem xét thắt chặt các lệnh trừng phạt đối với việc Iran bán dầu cho Trung Quốc.
Áp thấp nhiệt đới khẩn cấp gây mưa lớn diện rộng các tỉnh ven biển Bắc Bộ

Áp thấp nhiệt đới khẩn cấp gây mưa lớn diện rộng các tỉnh ven biển Bắc Bộ

Baoquocte.vn. Sáng nay 24/7, áp thấp nhiệt đới khẩn cấp cách bờ biển Nam Định-Ninh Bình khoảng 120km về phía Đông Nam, sức gió mạnh nhất giật cấp 8.
Mỹ chính thức dỡ bỏ đe dọa thuế quan về các hoạt động tiền tệ với Việt Nam

Mỹ chính thức dỡ bỏ đe dọa thuế quan về các hoạt động tiền tệ với Việt Nam

Baoquocte.vn. Đại diện Thương mại Mỹ hoan nghênh Việt Nam cam kết giải quyết các quan ngại của Washington trong lĩnh vực tiền tệ.
Cả 6 thí sinh Việt Nam tham dự Olympic Toán học quốc tế 2021 đều giành huy chương

Cả 6 thí sinh Việt Nam tham dự Olympic Toán học quốc tế 2021 đều giành huy chương

Baoquocte.vn. Cục Quản lý chất lượng, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết cả 6 thí sinh Việt Nam tham dự Olympic Toán học quốc tế 2021 đều giành huy ...
Covid-19: ‘Vòi bạch tuộc’ Delta lan tới hơn 70% lãnh thổ châu Âu; ca tử vong được công bố ở Indonesia chỉ là ‘phần nổi của tảng băng trôi’?

Covid-19: ‘Vòi bạch tuộc’ Delta lan tới hơn 70% lãnh thổ châu Âu; ca tử vong được công bố ở Indonesia chỉ là ‘phần nổi của tảng băng trôi’?

Baoquocte.vn. Biết biến thể Delta của virus SARS-CoV-2 gây bệnh Covid-19 hiện đã lây lan tới phần lớn các quốc gia châu Âu.
Iran bán dầu cho Trung Quốc, ‘mập mờ’ ý định, Mỹ cân nhắc siết trừng phạt?

Iran bán dầu cho Trung Quốc, ‘mập mờ’ ý định, Mỹ cân nhắc siết trừng phạt?

Baoquocte.vn. Một quan chức Mỹ cho biết, nước này đang xem xét thắt chặt các lệnh trừng phạt đối với việc Iran bán dầu cho Trung Quốc.
Điều tra nguồn gốc Covid-19: Trung Quốc bình luận về 'sự thất vọng sâu sắc' của Mỹ

Điều tra nguồn gốc Covid-19: Trung Quốc bình luận về 'sự thất vọng sâu sắc' của Mỹ

Baoquocte.vn. Trung Quốc bác bỏ những cáo buộc của Mỹ gọi quan điểm của Bắc Kinh đối với giai đoạn hai cuộc điều tra nguồn gốc Covid-19 là vô trách nhiệm.
Mỹ-Nga chuẩn bị đàm phán về kiểm soát vũ khí hạt nhân

Mỹ-Nga chuẩn bị đàm phán về kiểm soát vũ khí hạt nhân

Baoquocte.vn. Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ Wendy Sherman sẽ dẫn đầu phái đoàn của Washington tham dự cuộc đàm phán về kiểm soát vũ khí hạt nhân với Nga.
Iraq tuyên bố bắt giữ một thủ lĩnh chủ chốt của IS

Iraq tuyên bố bắt giữ một thủ lĩnh chủ chốt của IS

Baoquocte.vn. Các lực lượng an ninh Iraq bắt giữ một thủ lĩnh chủ chốt của tổ chức khủng bố Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng.
Tin thế giới 23/7: Nga-Trung cùng ‘phản pháo’ phương Tây; Australia không e ngại Trung Quốc; Afghanistan vẫn rối ren

Tin thế giới 23/7: Nga-Trung cùng ‘phản pháo’ phương Tây; Australia không e ngại Trung Quốc; Afghanistan vẫn rối ren

Baoquocte.vn. Quan hệ Nga-phương Tây, cạnh tranh Mỹ-Trung, tình hình Afghanistan, Đối thoại chiến lược Mỹ-Hàn... là những sự kiện thế giới nổi bật 24h qua.
Không chỉ Nga, Trung Quốc cũng là mối nguy an ninh mạng hàng đầu của nước Mỹ

Không chỉ Nga, Trung Quốc cũng là mối nguy an ninh mạng hàng đầu của nước Mỹ

Baoquocte.vn. Trong một thập kỷ qua, Trung Quốc đã tái cơ cấu các hoạt động trên mạng, trở thành một đối thủ tinh vi và dày dặn kinh nghiệm của Mỹ.
Mỹ đẩy mạnh điều tra 'căn bệnh bí ẩn', tấn công các nhà ngoại giao Mỹ ở Vienna

Mỹ đẩy mạnh điều tra 'căn bệnh bí ẩn', tấn công các nhà ngoại giao Mỹ ở Vienna

Baoquocte.vn. Bộ Ngoại giao Áo ngày 17/7 cho biết nước này đang làm việc với Mỹ để truy tìm nguyên nhân một loạt nhà ngoại giao Mỹ ở Vienna bị nghi mắc chứng bệnh bí ẩn.
Hiệp ước An ninh Mỹ-Nhật: Những đơn vị không quân của Mỹ làm gì tại Nhật trong hơn 60 năm qua?

Hiệp ước An ninh Mỹ-Nhật: Những đơn vị không quân của Mỹ làm gì tại Nhật trong hơn 60 năm qua?

Baoquocte.vn. Hiệp ước An ninh Mỹ-Nhật nhằm đảm bảo an toàn hàng hải, phòng thủ tên lửa đạn đạo, biên giới trên không, điều phối không lưu...
Quan hệ đầy thăng trầm của Thủ tướng Đức Angela Merkel với các đời Tổng thống Mỹ

Quan hệ đầy thăng trầm của Thủ tướng Đức Angela Merkel với các đời Tổng thống Mỹ

Baoquocte.vn. Trong 16 năm trên cương vị Thủ tướng Đức, bà Angela Merkel đã tiếp xúc với 4 Tổng thống Mỹ, giúp thúc đẩy quan hệ song phương Mỹ-Đức.
Cuộc tập trận Sea Breeze 2021 và những thông điệp ngầm

Cuộc tập trận Sea Breeze 2021 và những thông điệp ngầm

Baoquocte.vn. Tập trận Sea Breeze năm nay tập trung vào nhiều lĩnh vực tác chiến bao gồm chiến tranh đổ bộ, chiến tranh cơ động trên bộ, hoạt động lặn...
Jovenel Moise: Từ 'con số 0' chính trị đến Tổng thống Haiti

Jovenel Moise: Từ 'con số 0' chính trị đến Tổng thống Haiti

Baoquocte.vn. Tổng thống Haiti Jovenel Moise đã vướng vào một cuộc chiến chính trị kéo dài, kéo theo đó là những tranh chấp nội bộ, khiến ông có nhiều kẻ thù.
Thông điệp của Tổng thống Putin dành cho Ukraine: Chống Nga là tự hủy hoại mình!

Thông điệp của Tổng thống Putin dành cho Ukraine: Chống Nga là tự hủy hoại mình!

Baoquocte.vn. Trong một bài luận về quan hệ Nga-Ukraine, Tổng thống Nga Vladimir Putin đưa ra thông điệp cứng rắn về cuộc xung đột đang diễn ra ở miền Đông Ukraine.
Covid-19 'tàn phá' Indonesia: Được đến bệnh viện là 'ước mơ', bình oxy quý hơn tiền bạc

Covid-19 'tàn phá' Indonesia: Được đến bệnh viện là 'ước mơ', bình oxy quý hơn tiền bạc

Baoquocte.vn. Trong tuần qua, số ca tử vong vì Covid-19 tại Indonesia đều vượt 1.000 ca mỗi ngày. Dịch Covid-19 đang tàn phá quốc đảo này.
Cuộc chiến với Covid-19: Bài học cho thế giới và Việt Nam

Cuộc chiến với Covid-19: Bài học cho thế giới và Việt Nam

Baoquocte.vn. Kiểm soát đại dịch Covid-19 không chỉ là vấn đề về tiền bạc và nguồn lực, mà còn là vấn đề về tư tưởng và chiến lược.
Anh triển khai tàu chiến tới châu Á-Thái Bình Dương: Tăng cường can dự, củng cố vị thế

Anh triển khai tàu chiến tới châu Á-Thái Bình Dương: Tăng cường can dự, củng cố vị thế

Baoquocte.vn. Quyết định của Anh khi cử thêm hai tàu chiến tới khu vực châu Á-Thái Bình Dương có thể giúp mở rộng ảnh hưởng của liên minh tình báo Ngũ Nhãn.
Quan chức Nga: Thỏa thuận về Dòng chảy phương Bắc 2 với Đức nhằm 'giữ thể diện' cho Mỹ

Quan chức Nga: Thỏa thuận về Dòng chảy phương Bắc 2 với Đức nhằm 'giữ thể diện' cho Mỹ

Baoquocte.vn. Mỹ và Đức đã ra thông cáo chung công bố đạt được thỏa thuận về dự án Dòng chảy phương Bắc 2 (Nord Stream 2). Nga đánh giá thế nào về thỏa thuận?
Không nản trước cạnh tranh Mỹ-Trung, Indonesia chọn hướng cân bằng 'tinh tế'

Không nản trước cạnh tranh Mỹ-Trung, Indonesia chọn hướng cân bằng 'tinh tế'

Baoquocte.vn. Với vị trí chiến lược quan trọng và được hưởng lợi từ cuộc cạnh tranh Mỹ-Trung, Indonesia nên tìm cách cải thiện hơn nữa quan hệ với hai cường quốc này.
Phiên bản di động