Haiti hậu Tổng thống Jovenel Moise sẽ đi về đâu?

Minh Vương
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Bất ổn chính trị kéo dài, nguy cơ từ đại dịch Covid-19, bạo lực nghiêm trọng chưa từng có khiến tương lai của Haiti trở nên xám màu hơn bao giờ hết.

Tuần qua, sự chú ý của thế giới đổ dồn về Haiti, quốc đảo nhỏ vùng Caribbean sau khi Tổng thống nước này, ông Jovenel Moise bị ám sát dã man tại dinh thự riêng ở thủ đô Port-au-Prince ngày 7/7.

Cộng đồng quốc tế lên án vụ tấn công đẫm máu. Truyền thông thế giới phủ sóng các tin tức, bình luận về tình hình Haiti . Song còn đó câu hỏi: Tương lai Haiti hậu Tổng thống Moise sẽ đi về đâu? Đáp án nằm ở ba yếu tố sau.

(07.13) Thủ tướng lâm thời Claude Joseph tạm quyền phát biểu ngày 11/7. (Nguồn: Getty Images)
Thủ tướng lâm thời Claude Joseph tạm quyền phát biểu ngày 11/7. (Nguồn: Getty Images)

Chia năm xẻ bảy

Đầu tiên, đó là tìm kiếm ổn định chính trị, điều mà quốc gia này thường xuyên thiếu vắng trong chiều dài lịch sử của mình. Bản thân cố Tổng thống Jovenel Moise, người chiến thắng bầu cử năm 2017, chỉ có thể điều hành đất nước bằng sắc lệnh không thông qua Quốc hội do bế tắc chính trị.

Sau khi ông này bị ám sát, cuộc tranh giành quyền lực lại càng gay gắt hơn. Quốc hội Haiti đã giải tán đầu năm 2020, song các nghị sỹ không có người kế nhiệm và hiện chỉ còn 10 Thượng Nghị sỹ, tương đương 1/3 Thượng viện, còn làm việc. Ngày 9/7, nhóm này đã thông qua nghị quyết bổ nhiệm ông Joseph Lambert làm Tổng thống lâm thời.

Trong khi đó, một số đảng phái ở Haiti lại tuyên bố rằng Bộ trưởng Nội vụ, Lao động và Xã hội Ariel Henry, người được ông Moise bổ nhiệm làm Thủ tướng 2 ngày trước vụ ám sát, mới là người đứng đầu chính phủ. Đáp lại, quyền Thủ tướng Haiti Claude Joseph khẳng định sẽ tiếp quản chức vụ của ông Moise và duy trì quyền lực cho tới bầu cử ngày 26/9 tới. Ông Joseph cho rằng nghị quyết của nhóm Thượng Nghị sỹ là không còn hiệu lực khi còn quá nhiều ghế đang bỏ trống.

Tranh giành quyền lực, cùng với nguy cơ từ đại dịch Covid-19, suy thoái kinh tế hay bạo lực băng đảng đẫm máu, có thể đẩy Haiti chìm sâu hơn vào bất ổn. Điều các bên cần làm là thỏa thuận, tìm kiếm một nhân vật có đủ tín nhiệm để lãnh đạo Haiti vượt khó trước cuộc bầu cử vào tháng 9.

Covid-19 và bạo lực

Ổn định chính trị là đặc biệt quan trọng, nhất là là trong bối cảnh Haiti đang đối phó với nhiều thách thức ngày một cam go.

Theo số liệu của Đại học John Hopkins, ngày 7/7, Haiti ghi nhận 65 ca mắc Covid-19 và 5 ca tử vong, nâng tổng số ca bệnh lên 19,172 trường hợp và 467 ca tử vong. Song các chuyên gia y tế đều cho rằng đây mới chỉ là phần nổi và con số chưa được báo cáo là rất lớn. Thực tế cho thấy tỷ lệ nhập viện tại Haiti đang tăng nhanh những ngày gần đây. Theo PAHO, chi nhánh tại châu Mỹ của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bệnh viện ở Haiti đang thiếu các bình oxy và giường bệnh hơn bao giờ hết.

Haiti cũng là quốc gia hiếm hoi trên thế giới và duy nhất tại châu Mỹ chưa triển khai tiêm chủng vaccine Covid-19. Quốc gia vùng Carribean chưa nhận bất kỳ một liều nào trong số gần 760.000 liều vaccine Astra Zeneca đã cam kết qua cơ chế COVAX. Theo Bộ trưởng Y tế Haiti Laure Adrien, nước này thiếu năng lực tài chính để mua, cũng như cơ sở hạ tầng để bảo quản vaccine.

Đáng ngại hơn, thách thức từ đại dịch Covid-19 càng trầm trọng hơn trong bối cảnh bạo lực bùng phát chưa từng có trong nhiều năm, khiến ít nhất 278 người thiệt mạng. Tình trạng này đã khiến nhiều người phải sơ tán, tụ tập trong các khu trú ẩn, làm việc khiến virus SARS-CoV-2 dễ dàng lây lan hơn. Bạo lực băng đảng cũng cản trở nỗ lực cứu trợ nhân đạo của các tổ chức quốc tế tại Haiti.

Một trong những ưu tiên đặc biệt cấp bách của chính phủ Haiti ở thời điểm hiện tại nên là nhanh chóng kiểm soát dịch bệnh, trấn áp các băng đảng, lập lại trật tự xã hội, từ đó giải quyết các nhu cầu cấp bách thường ngày từ y tế, việc làm tới giáo dục, từ đó phát triển kinh tế.

(07.13) Các vụ bạo loạn liên tục nổ ra tại Port-au-Prince sau cái chết của Tổng thống Jovenel Moise. (Nguồn: AP)
Các vụ bạo loạn liên tục nổ ra tại Port-au-Prince sau cái chết của Tổng thống Jovenel Moise. (Nguồn: AP)

Độc lập tự chủ

Cuối cùng, đó là yếu tố nước ngoài. Ngày 9/7, Bộ trưởng Bầu cử Haiti Mathias Pierre thông báo Haiti đã đề nghị Liên hợp quốc (LHQ) và Mỹ triển khai binh sỹ đến bảo vệ hải cảng, sân bay và các cơ sở năng lượng. Trong quá khứ, nước này từng bị Tây Ban Nha xâm lược, là thuộc địa Pháp và có giai đoạn do Mỹ kiểm soát. Washington từng hỗ trợ lật đổ chế độ quân sự năm 1994, song không thể duy trì sự ổn định chính trị của quốc gia này.

Do đó, chẳng có gì đảm bảo rằng sự hiện diện của Mỹ có thể mang đến thay đổi cho vấn đề mang tính hệ thống của Haiti. Ngoài ra, điều này có thể gợi nhớ lại ký ức đau thương của người dân Port-au-Prince, đồng thời để lại một số hệ quả với Washington khi kẻ chủ mưu và hai người tham gia chiến dịch ám sát Tổng thống Jovenel Moise có xuất thân từ Mỹ. Do đó, việc Nhà Trắng chỉ cử người hỗ trợ điều tra vụ ám sát và “lấp lửng” trước yêu cầu hỗ trợ quân sự là có thể hiểu được.

Tuy nhiên, sự trợ giúp từ một tổ chức quốc tế đa phương như LHQ sẽ bớt nhạy cảm hơn về chính trị. Phái bộ gìn giữ hòa bình của LHQ tại Haiti (MINUSTAH) cũng đã chứng minh hiệu quả trong 13 năm công tác (2004 – 2017).

Ngày 12/7, người phát ngôn LHQ Farhan Haq cho biết Văn phòng hợp nhất Liên hợp quốc tại Haiti (BINUH) phối hợp với cảnh sát Haiti điều tra về cái chết của Tổng thống Jovenel Moise. Trước đó, ngày 9/7, Đại diện đặc biệt của Tổng Thư ký LHQ về Haiti, bà Helen Meagher La Lime nhấn mạnh LHQ sẽ tích cực hỗ trợ đất nước và người dân quốc gia này.

Tuy nhiên, hiệu quả của nỗ lực trên sẽ phụ thuộc nhiều vào ý chí và hành động của người dân Haiti nhằm khôi phục ổn định tình hình, vượt qua các thách thức đầy khó khăn ở trước mắt.

Phát biểu tại cuộc họp sáng ngày 8/7 tại HĐBA LHQ về tình hình Haiti, Phó Trưởng Phái đoàn thường trực Việt Nam tại LHQ, bà Nguyễn Phương Trà, đã gửi lời chia buồn sâu sắc tới gia đình Tổng thống Jovenel Moise và người dân Haiti trước sự việc Tổng thống bị ám sát, lên án và kêu gọi truy cứu trách nhiệm những kẻ thực hiện hành vi này.

Phó Trưởng Phái đoàn Việt Nam mong người dân Haiti đoàn kết và kêu gọi các bên liên quan đặt lợi ích của người dân làm ưu tiên cao nhất trong thời khắc đầy khó khăn này, kiềm chế các hành động làm gia tăng căng thẳng. Các bên cần tiếp tục nỗ lực thúc đẩy tổ chức bầu cử đúng hạn cũng như tăng cường các biện pháp bảo đảm an ninh cho đất nước, bảo vệ dân thường, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em.

Phó Trưởng Phái đoàn Việt Nam cũng tái khẳng định sự ủng hộ của Việt Nam dành cho người dân Haiti hướng tới hòa bình, ổn định, phát triển, đồng thời kêu gọi LHQ và cộng đồng quốc tế hỗ trợ Haiti tổ chức bầu cử và tăng cường hỗ trợ người dân Haiti trong thời gian tới.

Vụ ám sát Tổng thống Haiti: Liên hợp quốc vào cuộc, Mỹ kêu gọi bầu cử tự do, xem xét gửi quân

Vụ ám sát Tổng thống Haiti: Liên hợp quốc vào cuộc, Mỹ kêu gọi bầu cử tự do, xem xét gửi quân

Ngày 12/7, người phát ngôn Liên hợp quốc (LHQ) Farhan Haq cho biết, Văn phòng hợp nhất LHQ tại Haiti (BINUH) hiện đang phối hợp ...

Vụ ám sát Tổng thống Haiti: Nghi phạm chủ mưu sa lưới, nguy cơ nổ ra biểu tình lớn, Mỹ cử đoàn đánh giá tình hình

Vụ ám sát Tổng thống Haiti: Nghi phạm chủ mưu sa lưới, nguy cơ nổ ra biểu tình lớn, Mỹ cử đoàn đánh giá tình hình

Ngày 11/7, cảnh sát Haiti thông báo đã bắt giữ một công dân nước này với nghi vấn mang động cơ chính trị khi tuyển ...

Xem nhiều

Đọc thêm

Phái đoàn Việt Nam tại New York tiếp tục thúc đẩy hợp tác giữa Việt Nam với sàn giao dịch chứng khoán điện tử Nasdaq

Phái đoàn Việt Nam tại New York tiếp tục thúc đẩy hợp tác giữa Việt Nam với sàn giao dịch chứng khoán điện tử Nasdaq

Baoquocte.vn. Đại sứ Đặng Hoàng Giang đề nghị Nasdaq giới thiệu các nhà đầu tư Hoa Kỳ có uy tín, kinh nghiệm trong các lĩnh vực ông nghệ thông tin, năng ...
Dự báo bão số 2: Gió vùng gần tâm bão mạnh cấp 8, giật cấp 10, sóng biển cao 2-4 m

Dự báo bão số 2: Gió vùng gần tâm bão mạnh cấp 8, giật cấp 10, sóng biển cao 2-4 m

Baoquocte.vn. Hồi 7h ngày 10/8, vị trí tâm bão số 2 trên vùng biển phía Đông đảo Hải Nam (Trung Quốc), cách Móng Cái 480km về phía Đông Đông Nam.
Cuba khống chế thành công đám cháy kho chứa dầu

Cuba khống chế thành công đám cháy kho chứa dầu

Baoquocte.vn. Vụ cháy kho chứa dầu lớn nhất Cuba ở Vịnh Matanzas đã cơ bản được khống chế sau 5 ngày lực lượng cứu hỏa vật lộn với ngọn lửa.
Nổ lớn tại sân bay quân sự ở Crimea, Nga điều tra nguyên nhân, Ukraine nói 'có thể do cuộc tấn công kiểu du kích'

Nổ lớn tại sân bay quân sự ở Crimea, Nga điều tra nguyên nhân, Ukraine nói 'có thể do cuộc tấn công kiểu du kích'

Baoquocte.vn. Ngày 9/8, nhân chứng cho biết đã nghe thấy ít nhất 12 tiếng nổ từ phía căn cứ không quân Saki, gần Novofyodorovka trên bán đảo Crimea.
Samsung chuẩn bị rót hàng tỷ USD, Việt Nam hứa hẹn là 'bến đỗ' mới của ngành công nghiệp bán dẫn

Samsung chuẩn bị rót hàng tỷ USD, Việt Nam hứa hẹn là 'bến đỗ' mới của ngành công nghiệp bán dẫn

Baoquocte.vn. Việc Samsung sắp sản xuất các linh kiện bán dẫn tại Việt Nam đang làm 'bùng' lên hy vọng rằng, Việt Nam sẽ trở thành 'bến đỗ' mới của ngành ...
Lạm phát cao kỷ lục 22 năm, Ngân hàng Trung ương Mexico sẽ 'nối gót' Fed?

Lạm phát cao kỷ lục 22 năm, Ngân hàng Trung ương Mexico sẽ 'nối gót' Fed?

Baoquocte.vn. Ngày 9/8, Viện Thống kê và địa lý quốc gia Mexico công bố, trong tháng 7/2022, CPI của nước này đã tăng 8,15% so với cùng kỳ năm ngoái.
Mưa lũ ở Hàn Quốc: 16 người thiệt mạng và mất tích, thủ đô Seoul ngập sâu trong nước

Mưa lũ ở Hàn Quốc: 16 người thiệt mạng và mất tích, thủ đô Seoul ngập sâu trong nước

Baoquocte.vn. 16 người thiệt mạng hoặc mất tích và hơn 2.600 nhà cửa ngập trong mưa lũ do trận mưa lớn kỷ lục xảy ra tại Seoul và một số nơi ...
5 ngày 'toát mồ hôi' của nhà ngoại giao EU trên con đường lịch sử ở Vienna, thỏa thuận hạt nhân Iran được hồi sinh?

5 ngày 'toát mồ hôi' của nhà ngoại giao EU trên con đường lịch sử ở Vienna, thỏa thuận hạt nhân Iran được hồi sinh?

Baoquocte.vn. Iran và Mỹ đã đạt được bản dự thảo xác định các bước để quay trở lại việc tuân thủ hoàn toàn thỏa thuận hạt nhân Iran ban đầu năm ...
Giá cà phê hôm nay 10/8: Tiếp tục xu hướng tăng, robusta tăng mạnh; Cầu cà phê tại thị trường Nga, Ukraine giảm mạnh

Giá cà phê hôm nay 10/8: Tiếp tục xu hướng tăng, robusta tăng mạnh; Cầu cà phê tại thị trường Nga, Ukraine giảm mạnh

Baoquocte.vn. Giá cà phê trên cả 2 sàn được hưởng lợi, bởi diễn biến của đồng USD trên thị trường.
Serena Williams dần từ giã sự nghiệp thi đấu, dành thời gian cho gia đình

Serena Williams dần từ giã sự nghiệp thi đấu, dành thời gian cho gia đình

Baoquocte.vn. Tay vợt huyền thoại Serena Williams bất ngờ tuyên bố sẽ giã từ sự nghiệp quần vợt để chuẩn bị cho việc sinh con ở tuổi 40.
Cuba khống chế thành công đám cháy kho chứa dầu

Cuba khống chế thành công đám cháy kho chứa dầu

Baoquocte.vn. Vụ cháy kho chứa dầu lớn nhất Cuba ở Vịnh Matanzas đã cơ bản được khống chế sau 5 ngày lực lượng cứu hỏa vật lộn với ngọn lửa.
Nổ lớn tại sân bay quân sự ở Crimea, Nga điều tra nguyên nhân, Ukraine nói 'có thể do cuộc tấn công kiểu du kích'

Nổ lớn tại sân bay quân sự ở Crimea, Nga điều tra nguyên nhân, Ukraine nói 'có thể do cuộc tấn công kiểu du kích'

Baoquocte.vn. Ngày 9/8, nhân chứng cho biết đã nghe thấy ít nhất 12 tiếng nổ từ phía căn cứ không quân Saki, gần Novofyodorovka trên bán đảo Crimea.
Mỹ tài trợ Ukraine chương trình rà phá bom mìn, Pháp, Anh thảo luận phối hợp viện trợ Kiev

Mỹ tài trợ Ukraine chương trình rà phá bom mìn, Pháp, Anh thảo luận phối hợp viện trợ Kiev

Baoquocte.vn. Phương Tây thông báo về các nỗ lực tiếp tục viện trợ cho Kiev trong bối cảnh xung đột Nga-Ukraine ở mặt trận miền Nam ngày càng căng thẳng.
Vì sao Bộ Ngoại giao Nga bị khóa tài khoản Twitter tiếng Anh?

Vì sao Bộ Ngoại giao Nga bị khóa tài khoản Twitter tiếng Anh?

Baoquocte.vn. Bộ Ngoại giao Nga xác nhận, tài khoản Twitter bằng tiếng Anh của cơ quan này bị khóa và không thể đăng tải trong 7 ngày kể từ hôm 5/8.
Thụy Điển, Phần Lan gia nhập NATO: Mỹ phê chuẩn bước chấp thuận cuối cùng

Thụy Điển, Phần Lan gia nhập NATO: Mỹ phê chuẩn bước chấp thuận cuối cùng

Baoquocte.vn. Tổng thống Mỹ Joe Biden ký 'thư phê chuẩn', chấp thuận Phần Lan và Thụy Điển gia nhập Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).
Tin thế giới 9/8: Tổng thống Ukraine kêu gọi ‘cấm cửa’ người Nga; Châu Âu sẽ phải ngẫm liệu Kiev đúng hay sai; Lý do ông Trump bị khám nhà

Tin thế giới 9/8: Tổng thống Ukraine kêu gọi ‘cấm cửa’ người Nga; Châu Âu sẽ phải ngẫm liệu Kiev đúng hay sai; Lý do ông Trump bị khám nhà

Baoquocte.vn. Nga-Ukraine, eo biển Đài Loan, FBI khám xét nhà cựu Tổng thống Trump, khủng hoảng năng lượng... là những sự kiện thế giới nổi bật 24 giờ qua.
Nhìn lại UNCLOS sau 40 năm

Nhìn lại UNCLOS sau 40 năm

Baoquocte.vn. PGS. TS, Đại sứ Nguyễn Hồng Thao đánh giá về tầm quan trọng của UNCLOS 1982 trong lịch sử phát triển luật biển quốc tế.
Xu hướng thúc đẩy năng lượng tái tạo trên thế giới

Xu hướng thúc đẩy năng lượng tái tạo trên thế giới

Baoquocte.vn. Việc nhiều quốc gia trên thế giới đang tích cực chuyển dịch sang năng lượng tái tạo khiến bản đồ năng lượng toàn cầu bị thay đổi đáng kể.
Vĩnh biệt ‘người bạn lớn’ của Việt Nam

Vĩnh biệt ‘người bạn lớn’ của Việt Nam

Baoquocte.vn. Sự ra đi đột ngột của cựu Thủ tướng Nhật Bản Abe Shinzo đã tạo ra một cơn sốc với không chỉ với đất nước Nhật Bản mà với cả thế giới.
Chính sách của các nước về kinh tế xanh và kinh nghiệm cho Việt Nam

Chính sách của các nước về kinh tế xanh và kinh nghiệm cho Việt Nam

Baoquocte.vn. Việc học hỏi kinh nghiệm của các quốc gia có thể giúp Việt Nam tạo ra những chuyển biến ấn tượng trong việc phát triển kinh tế xanh.
‘Kỷ nguyên Marcos’ mới của Philippines

‘Kỷ nguyên Marcos’ mới của Philippines

Baoquocte.vn. Ngày 30/6, ông Ferdinand Romualdez Marcos Jr. đã chính thức tuyên thệ nhậm chức Tổng thống Philippines, đánh dấu sự chuyển mình mới của quốc gia này.
Điểm danh những bê bối và 'giọt nước tràn ly' khiến Thủ tướng Anh Boris Johnson buộc phải từ chức

Điểm danh những bê bối và 'giọt nước tràn ly' khiến Thủ tướng Anh Boris Johnson buộc phải từ chức

Baoquocte.vn. Sau nhiều bê bối chính trị cũng như áp lực từ chính nội các của mình, Thủ tướng Anh Boris Johnson đã buộc phải từ chức vào ngày 7/7.
5 ngày 'toát mồ hôi' của nhà ngoại giao EU trên con đường lịch sử ở Vienna, thỏa thuận hạt nhân Iran được hồi sinh?

5 ngày 'toát mồ hôi' của nhà ngoại giao EU trên con đường lịch sử ở Vienna, thỏa thuận hạt nhân Iran được hồi sinh?

Baoquocte.vn. Iran và Mỹ đã đạt được bản dự thảo xác định các bước để quay trở lại việc tuân thủ hoàn toàn thỏa thuận hạt nhân Iran ban đầu năm 2015.
Sứ mệnh mới của tình báo Mỹ: Hiểu rõ và chi tiết hơn về Trung Quốc

Sứ mệnh mới của tình báo Mỹ: Hiểu rõ và chi tiết hơn về Trung Quốc

Baoquocte.vn. Ngân sách và nguồn lực của CIA sẽ ngày càng được chuyển sang tập trung vào Trung Quốc.
Chương mới trong quan hệ Mỹ-Philippines: Khi đồng minh lâu năm trao nhau những mỹ từ

Chương mới trong quan hệ Mỹ-Philippines: Khi đồng minh lâu năm trao nhau những mỹ từ

Baoquocte.vn. Quan hệ đồng minh Mỹ-Philippines đang chuyển biến tích cực khi hai bên nhận thấy tầm quan trọng của việc thắt chặt quan hệ song phương.
'Nút thắt cổ chai' khủng hoảng lương thực toàn cầu có được mở sau thỏa thuận xuất khẩu ngũ cốc Nga-Ukraine?

'Nút thắt cổ chai' khủng hoảng lương thực toàn cầu có được mở sau thỏa thuận xuất khẩu ngũ cốc Nga-Ukraine?

Baoquocte.vn. Thỏa thuận ngũ cốc Nga-Ukraine mang lại hy vọng giải quyết khủng hoảng lương thực toàn cầu nhưng sự bấp bênh của nó khiến nhiều người nghi ngờ.
Báo Pathet Lao: Hợp tác giữa tỉnh Bolikhamxay và các địa phương của Việt Nam ngày càng chặt chẽ và hiệu quả

Báo Pathet Lao: Hợp tác giữa tỉnh Bolikhamxay và các địa phương của Việt Nam ngày càng chặt chẽ và hiệu quả

Baoquocte.vn. Giám đốc Sở Ngoại vụ tỉnh Bolikhamxay Oudom Vongkaysone khẳng định quan hệ hợp tác trên mọi lĩnh vực giữa tỉnh Bolikhamxay với các địa phương của Việt Nam.
AFP: Từ chiến tranh đến hòa bình, dép cao su Việt Nam vẫn được ưa chuộng

AFP: Từ chiến tranh đến hòa bình, dép cao su Việt Nam vẫn được ưa chuộng

Baoquocte.vn. Được làm từ lốp xe tải quân sự hoặc lốp máy bay tái chế, dép cao su thủ công đã đi suốt dặm dài đất nước Việt Nam trong nhiều thập kỷ.
Phiên bản di động