Hậu dịch Covid-19, một trật tự thế giới khó đổ vỡ nhưng 'khó mà như xưa'

Ngô Di Lân
Theo dõi TGVN trên
TGVN. Câu hỏi mấu chốt ở đây là, đại dịch Covid-19 có làm đảo lộn ít nhất một trong hai yếu tố cấu thành nên trật tự hiện nay hay không?
TIN LIÊN QUAN
hau dich covid 19 mot trat tu the gioi kho do vo nhung kho ma nhu xua Thế giới thời đại dịch Covid-19: Điều gì đã xảy ra và tương lai nào sẽ đến?
hau dich covid 19 mot trat tu the gioi kho do vo nhung kho ma nhu xua Thế giới sẽ chuyển đổi như thế nào sau đại dịch Covid-19?
hau dich covid 19 mot trat tu the gioi kho do vo nhung kho ma nhu xua
Covid-19 như một cơn địa chấn làm rung chuyển và thậm chí sẽ phá vỡ trật tự thế giới mà Mỹ đang dẫn dắt? (Nguồn: Financial Times)

Chỉ mới hơn 5 tháng kể từ khi đại dịch Covid-19 bùng phát, thế giới đã ghi nhận đến 3,8 triệu ca nhiễm, trong đó hơn 260.000 người đã tử vong. Đại dịch còn có thể diễn biến phức tạp song thực tế là ở một số nước, tình hình đã có phần lắng dịu đi. Hơn nữa, loài người đã vượt qua được nhiều biến cố lớn trong lịch sử, từ dịch hạch cho tới Thế chiến II.

Vì vậy, hoàn toàn có cơ sở để tin rằng dù phải chịu nhiều tổn thất nhưng cuối cùng chúng ta vẫn sẽ chiến thắng đại dịch này.

Nhưng điều gì sẽ chờ đợi chúng ta đằng sau chiến thắng đó?

Nhiều ý kiến hiện nay ví Covid-19 như một cơn địa chấn làm rung chuyển và thậm chí sẽ phá vỡ trật tự thế giới mà Mỹ đang dẫn dắt. Trong một bài bình luận mới đây trên tờ Financial Times, cựu Ngoại trưởng Mỹ Henry Kissinger đã nhận định "Covid-19 sẽ vĩnh viễn thay đổi trật tự thế giới".

Trên tờ Foreign Policy, một loạt học giả và chuyên gia hàng đầu đều cho rằng Covid-19 sẽ thay đổi thế giới một cách sâu rộng, thậm chí còn đánh dấu sự "cáo chung" của tiến trình toàn cầu hoá.

Lịch sử sẽ ghi nhận Covid-19 như một trong những sự kiện có ảnh hưởng nhất của thế kỷ XXI, bởi đại dịch này gần như chắc chắn thay đổi đáng kể cách con người nhìn nhận về cuộc sống cũng như thay đổi cách vận hành của nhiều xã hội và phương thức quản trị của nhiều chính phủ. Mặt khác, trong ngắn và trung hạn, trật tự thế giới dựa trên luật lệ hiện nay về cơ bản vẫn sẽ đứng vững.

Để hiểu tại sao trật tự thế giới hiện nay sẽ đứng vững trước cơn địa chấn Covid-19 cần hiểu rằng trật tự thế giới được cấu thành bởi hai yếu tố cơ bản: Phân bổ quyền lực giữa các nước lớn và các nguyên tắc tạo nên "luật chơi" quốc tế.

Để vận hành hệ thống và giữ cho luật chơi này không bị thay đổi bởi các thế lực đang trỗi dậy, các cường quốc dẫn dắt trật tự này tạo ra mạng lưới các thiết chế quốc tế như Mỹ đã làm sau khi Thế chiến II kết thúc.

Từ Liên hợp quốc cho tới Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) cùng các liên minh quân sự rải rác khắp năm châu, những thiết chế quốc tế này giúp Mỹ duy trì trật tự thế giới và một cán cân quyền lực có lợi cho mình.

Câu hỏi mấu chốt ở đây là: Đại dịch Covid-19 có làm đảo lộn ít nhất một trong hai yếu tố cấu thành nên trật tự hiện nay hay không?

Sở dĩ Mỹ có thể gây dựng được trật tự thế giới theo ý mình sau Thế chiến II là bởi cuộc chiến này đã khiến cho các cường quốc dẫn dắt trật tự thế giới trước đó hoàn toàn kiệt quệ. Nói cách khác, nó làm đảo lộn hoàn toàn cán cân quyền lực tại thời điểm đó.

hau dich covid 19 mot trat tu the gioi kho do vo nhung kho ma nhu xua
Mỹ và Trung Quốc đều đang chịu tổn thất nặng nề từ đại dịch Covid-19. (Nguồn: Washington Post)

Trong bối cảnh hiện nay, Covid-19 đang tấn công tất cả các nước từ nhỏ tới lớn không chừa một ai. Hai siêu cường hàng đầu thế giới là Mỹ và Trung Quốc đều đang chịu tổn thất nặng nề từ đại dịch này, về cả mặt kinh tế - xã hội và có thể là cả chính trị.

Tuy hai bên không tổn thất như nhau, song chưa thể biết được bên nào sẽ chịu ảnh hưởng nặng nề và lâu dài hơn.

Dù chung cuộc, Mỹ có chịu thiệt hại nhiều hơn Trung Quốc thì cũng chưa thể nói là sự khác biệt đó có đủ nhiều để khiến Trung Quốc trở nên "mạnh" hơn Mỹ hay không trong khi xét về cả quyền lực cứng lẫn mềm thì Mỹ vẫn lấn lướt Trung Quốc tại thời điểm hiện tại.

Trừ khi Covid-19 tiếp tục kéo dài hàng nhiều năm và chính phủ Mỹ tiếp tục thất bại trong việc ứng phó (trong khi Trung Quốc lại xử lý rất tốt) thì sẽ rất khó để cán cân quyền lực giữa hai siêu cường hàng đầu thay đổi hoàn toàn.

Viễn cảnh chúng ta có thể nhìn thấy được đấy là trọng tâm quyền lực sẽ ngày càng dịch chuyển về châu Á, đặc biệt khi các quốc gia châu Á dường như đã phản ứng nhanh nhạy và kịp thời hơn các nước phương Tây, đặc biệt là ở châu Âu, trước đại dịch Covid-19.

Mặt khác, xu thế chuyển dịch quyền lực này đã bắt đầu từ trước khi Covid-19 bùng phát và bản thân điều này chưa đủ để làm xáo trộn phân bổ quyền lực giữa các nước lớn, cũng không thay đổi luật chơi quốc tế, ít nhất trong ngắn và trung hạn.

Tin liên quan
hau dich covid 19 mot trat tu the gioi kho do vo nhung kho ma nhu xua Tâm thế cho thời mới

Đại dịch này có giáng một đòn "chí mạng" vào hệ thống các thiết chế quốc tế hiện nay hay không? Đây là một câu hỏi khó bởi một mặt, phản ứng đầu tiên của đại đa số các nước khi đối mặt với Covid-19 là co lại và tìm cách tự cứu lấy mình, thay vì hợp tác nhằm tìm kiếm giải pháp đa phương.

Mặt khác, bởi đại dịch là vấn đề toàn cầu nên chỉ có thể được kiềm chế và ngăn chặn hiệu quả nếu có sự phối hợp của tất cả các quốc gia và do đó, các thiết chế đa phương vẫn rất cần thiết.

Mỹ đang tấn công WHO và điều này có thể làm giảm uy tín của tổ chức này trong tương lai song đây không phải lần đầu tiên Mỹ chỉ trích các tổ chức quốc tế. Thiết chế đa phương hiện nay sẽ chỉ thực sự sụp đổ khi đa số các quốc gia cảm thấy nó không còn vận hành hiệu quả và phục vụ được lợi ích của mình nữa.

Điều đó chưa xảy ra và trong một thế giới đang được gắn kết chặt chẽ hơn bao giờ hết, việc phải phối hợp thông qua các thiết chế này nhằm xử lý các vấn đề chung là không thể tránh khỏi.

Dù chưa lập tức làm thay đổi trật tự thế giới, Covid-19 vẫn sẽ có những tác động hết sức sâu rộng, gián tiếp mà có lẽ chúng ta chưa thể hiểu hết. Chưa bao giờ chúng ta phải tự "giam lỏng" mình lâu đến như vậy và cũng chưa bao giờ chúng ta phải sống dựa vào mạng Internet cũng như công nghệ số nhiều đến như vậy.

Dù ít hay nhiều, nhân sinh quan của chúng ta sẽ thay đổi sau đợt đại dịch này.

Vì vậy, có thể Covid-19 sẽ không thay đổi trật tự thế giới vĩnh viễn nhưng sẽ khó để tin rằng loài người sẽ lại quay trở về với đời sống thường nhật như chưa có chuyện gì xảy ra.

hau dich covid 19 mot trat tu the gioi kho do vo nhung kho ma nhu xua Trật tự kinh tế thế giới sẽ khác sau đại dịch Covid-19

TGVN. Trật tự kinh tế thế giới thay đổi sau đại dịch Covid-19 - Những cú sốc được dự báo. Đại dịch cho thấy thế ...

hau dich covid 19 mot trat tu the gioi kho do vo nhung kho ma nhu xua The Economist phân tích 3 xu hướng mới trong trật tự toàn cầu thời hậu Covid-19

TGVN. Theo Bộ phận dự báo, phân tích và tư vấn rủi ro (EIU) trực thuộc Tập đoàn The Economist của Anh, đại dịch viêm đường ...

hau dich covid 19 mot trat tu the gioi kho do vo nhung kho ma nhu xua Thế giới thời Covid-19: Những rạn nứt và sự lung lay của trật tự quốc tế

TGVN. Trật tự quốc tế - di sản từ sau Thế chiến II - sẽ còn lại gì sau cuộc khủng hoảng toàn cầu mang tên ...

Ngô Di Lân

Có thể bạn quan tâm

Bài viết cùng chủ đề

Dịch virus corona

Đọc thêm

Hội đồng Bảo an thảo luận mở về tình hình Trung Đông, bao gồm vấn đề Palestine

Hội đồng Bảo an thảo luận mở về tình hình Trung Đông, bao gồm vấn đề Palestine

Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc thảo luận trực tuyến về tình hình Trung Đông, bao gồm vấn đề Palestine.
Chuyên gia Đức: Đảng Cộng sản Việt Nam quan tâm đáp ứng nguyện vọng chính đáng của người dân

Chuyên gia Đức: Đảng Cộng sản Việt Nam quan tâm đáp ứng nguyện vọng chính đáng của người dân

Phó Giáo sư người Đức Martin Grossheim, Trường Đại học Seoul (Hàn Quốc) nêu bật vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam
Việt Nam ủng hộ sự tham gia sâu rộng của Nga vào hợp tác ASEAN và khu vực

Việt Nam ủng hộ sự tham gia sâu rộng của Nga vào hợp tác ASEAN và khu vực

Ngày 26/1, đã diễn ra cuộc họp Quan chức Cao cấp ASEAN-Nga lần thứ 17 theo hình thức trực tuyến do Nga và Indonesia đồng chủ trì.
Dự báo thời tiết 3 ngày tới (27-29/1): Không khí lạnh, Bắc Bộ chuyển rét, vùng núi rét đậm; Hà Nội thấp nhất 13 độ

Dự báo thời tiết 3 ngày tới (27-29/1): Không khí lạnh, Bắc Bộ chuyển rét, vùng núi rét đậm; Hà Nội thấp nhất 13 độ

Dự báo thời tiết Bắc Bộ chuyển rét, vùng núi rét đậm, vùng núi cao dưới 5 độ. Bắc và Trung Trung Bộ có mưa, mưa rào.
Nga-Mỹ nhất trí gia hạn Hiệp ước New START thêm 5 năm,  gia tăng mức độ tin cậy, chuyên gia bình luận

Nga-Mỹ nhất trí gia hạn Hiệp ước New START thêm 5 năm, gia tăng mức độ tin cậy, chuyên gia bình luận

Tổng thống Nga Vladimir Putin đã đệ trình lên Quốc hội dự luật gia hạn 5 năm Hiệp ước Cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược mới (New START).
Truyền thông quốc tế nêu bật tầm quan trọng của Đại hội XIII của Đảng

Truyền thông quốc tế nêu bật tầm quan trọng của Đại hội XIII của Đảng

Các hãng truyền thông và nhiều tờ báo lớn của khu vực và thế giới đã có nhiều tin bài, nhận định ý nghĩa to lớn và tầm quan trọng ...
Cơ hội đầu tư tại Việt Nam rộng mở với các doanh nghiệp Thái Lan

Cơ hội đầu tư tại Việt Nam rộng mở với các doanh nghiệp Thái Lan

Đại sứ quán Việt Nam tại Thái Lan phối hợp với Hội đồng doanh nghiệp Thái Lan-Việt Nam tổ chức Họp báo về cơ hội đầu tư tại Việt Nam.
Taiwan News: Máy bay tác chiến điện tử Mỹ-Trung áp sát nhau trên Biển Đông

Taiwan News: Máy bay tác chiến điện tử Mỹ-Trung áp sát nhau trên Biển Đông

Máy bay trinh sát và tác chiến điện tử của Hải quân Mỹ được phát hiện bay song song với máy bay Thiểm Tây Y-8 của Trung Quốc trên Biển ...
Ngày làm việc thứ ba Đại hội XIII, đại biểu thảo luận về các Văn kiện Đại hội

Ngày làm việc thứ ba Đại hội XIII, đại biểu thảo luận về các Văn kiện Đại hội

TGVN. Ngày làm việc thứ ba của Đại hội XIII, các đại biểu làm việc tại hội trường, tiếp tục thảo luận các văn kiện đại hội.
60 tấn gạo Việt Nam đầu tiên lên đường sang Anh theo UKVFTA

60 tấn gạo Việt Nam đầu tiên lên đường sang Anh theo UKVFTA

Những tấn gạo thơm Việt Nam đầu tiên nhập khẩu vào Anh theo Hiệp định UKVFTA đã chính thức được bày bán trên thị trường London ngày 26/1.
Nga-Mỹ nhất trí gia hạn Hiệp ước New START thêm 5 năm,  gia tăng mức độ tin cậy, chuyên gia bình luận

Nga-Mỹ nhất trí gia hạn Hiệp ước New START thêm 5 năm, gia tăng mức độ tin cậy, chuyên gia bình luận

Tổng thống Nga Vladimir Putin đã đệ trình lên Quốc hội dự luật gia hạn 5 năm Hiệp ước Cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược mới (New START).
Taiwan News: Máy bay tác chiến điện tử Mỹ-Trung áp sát nhau trên Biển Đông

Taiwan News: Máy bay tác chiến điện tử Mỹ-Trung áp sát nhau trên Biển Đông

Máy bay trinh sát và tác chiến điện tử của Hải quân Mỹ được phát hiện bay song song với máy bay Thiểm Tây Y-8 của Trung Quốc trên Biển Đông.
Vì sao Philippines hủy lập thỏa thuận xây dựng sân bay với công ty Trung Quốc?

Vì sao Philippines hủy lập thỏa thuận xây dựng sân bay với công ty Trung Quốc?

Philippines hủy quyết định lập thỏa thuận với Công ty TNHH Xây dựng Truyền thông Trung Quốc để thực hiện dự án xây dựng sân bay ở tỉnh Cavite.
Bác nỗ lực của phe Cộng hòa, Thượng viện Mỹ quyết luận tội ông Trump

Bác nỗ lực của phe Cộng hòa, Thượng viện Mỹ quyết luận tội ông Trump

Thượng viện Mỹ đã bác nỗ lực của phe Cộng hòa nhằm ngăn chặn phiên xét xử luận tội sắp tới đối với cựu Tổng thống Donald Trump.
Vụ Nga bắt giữ ông Navalny: G7 yêu cầu Moscow lập tức thả người, nguy cơ biểu tình tiếp tục bùng phát

Vụ Nga bắt giữ ông Navalny: G7 yêu cầu Moscow lập tức thả người, nguy cơ biểu tình tiếp tục bùng phát

Ngoại trưởng G7 ra tuyên bố chung lên án vụ Nga bắt giữ ông Navalny và yêu cầu Moscow lập tức phóng thích ông này.
Mỹ tuyên bố nối lại quan hệ với Palestine, 'lộ' quan điểm của ông Biden về giải pháp hai nhà nước

Mỹ tuyên bố nối lại quan hệ với Palestine, 'lộ' quan điểm của ông Biden về giải pháp hai nhà nước

Chính quyền của Tổng thống Mỹ Joe Biden sẽ nối lại quan hệ với Palestine vốn bị đóng băng dưới thời cựu Tổng thống Donald Trump.
Sức mạnh quân sự quốc gia từ những góc nhìn khác nhau trên thế giới (Kỳ cuối)

Sức mạnh quân sự quốc gia từ những góc nhìn khác nhau trên thế giới (Kỳ cuối)

Để gìn giữ hòa bình, bảo vệ Tổ quốc, phải tiếp tục xây dựng quân đội tinh, gọn, mạnh cả về tổ chức lực lượng, nguồn nhân lực, vũ khí trang bị,...
Sức mạnh quân sự quốc gia từ những góc nhìn khác nhau trên thế giới (Kỳ I)

Sức mạnh quân sự quốc gia từ những góc nhìn khác nhau trên thế giới (Kỳ I)

Sức mạnh quân sự không chỉ là con số, mà phụ thuộc nhiều vào sự chuyển hóa tiềm năng thành sức mạnh thực chất, khả năng thực chiến, yếu tố tinh thần...
Muôn màu ngày nhậm chức Tổng thống Mỹ

Muôn màu ngày nhậm chức Tổng thống Mỹ

Ngày 20/1, ứng viên đảng Dân chủ Joe Biden chính thức đọc lời tuyên thệ để trở thành Tổng thống Mỹ thứ 46
Tương lai vũ khí hạt nhân Mỹ dưới thời ông Joe Biden

Tương lai vũ khí hạt nhân Mỹ dưới thời ông Joe Biden

Tương lai của vũ khí hạt nhân, thứ được coi là vũ khí chiến lược, “bảo vật” của xứ cờ hoa, sẽ đi về đâu dưới thời Tổng thống Mỹ đắc cử Joe Biden?
Qatar 'mạnh tay' chi hàng tỷ USD hiện đại hóa quân đội

Qatar 'mạnh tay' chi hàng tỷ USD hiện đại hóa quân đội

Qatar đang triển khai một trong những chiến lược trang bị vũ khí tham vọng nhất tại khu vực Trung Đông trị giá hàng tỷ USD để tăng cường an ninh quốc gia
Không riêng Việt Nam, Uruguay cũng vững vàng vượt qua thách thức Covid-19

Không riêng Việt Nam, Uruguay cũng vững vàng vượt qua thách thức Covid-19

Bất chấp thách thức từ đại dịch Covid-19, Uruguay là một trong số ít quốc gia chứng tỏ được 'sức bền' trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe và nền kinh tế.
Truyền thông quốc tế nêu bật tầm quan trọng của Đại hội XIII của Đảng

Truyền thông quốc tế nêu bật tầm quan trọng của Đại hội XIII của Đảng

Các hãng truyền thông và nhiều tờ báo lớn của khu vực và thế giới đã có nhiều tin bài, nhận định ý nghĩa to lớn và tầm quan trọng của Đại hội XIII của ...
Chính sách Mỹ Latinh sẽ ‘quay xe’ dưới thời ông Joe Biden?

Chính sách Mỹ Latinh sẽ ‘quay xe’ dưới thời ông Joe Biden?

Tổng thống Joe Biden sẽ bảo vệ lợi ích của xứ cờ hoa tại một Mỹ Latinh đối mặt bất ổn, suy thoái kinh tế và sự trỗi dậy của chủ nghĩa dân túy.
Các hãng thông tấn quốc tế đồng loạt đưa tin về lễ khai mạc Đại hội XIII của Đảng

Các hãng thông tấn quốc tế đồng loạt đưa tin về lễ khai mạc Đại hội XIII của Đảng

Các hãng thông tấn quốc tế đã đồng loạt đưa tin về lễ khai mạc Đại hội XIII của Đảng Cộng sản Việt Nam ngày 26/1 tại Hà Nội.
Báo Lào: Đại hội XIII là dấu mốc phát triển mạnh mẽ của cách mạng Việt Nam trong giai đoạn mới

Báo Lào: Đại hội XIII là dấu mốc phát triển mạnh mẽ của cách mạng Việt Nam trong giai đoạn mới

Tờ PathetLao (Đất nước Lào) của Thông tấn xã Lào (KPL) ngày 26/1 đăng trên trang nhất bài viết 'Chúc mừng Đại hội XIII của Đảng Cộng sản Việt Nam'.
Dư luận quốc tế đặc biệt quan tâm đến Đại hội XIII của Đảng

Dư luận quốc tế đặc biệt quan tâm đến Đại hội XIII của Đảng

Hàng loạt tờ báo khu vực và quốc tế đã có viết về Đại hội XIII của Đảng với nhiều bình luận đáng chú ý.
Đại hội XIII của Đảng: Hãng tin Nga đề cao 35 năm Đổi mới và chuyển mình lịch sử của Việt Nam

Đại hội XIII của Đảng: Hãng tin Nga đề cao 35 năm Đổi mới và chuyển mình lịch sử của Việt Nam

Nhân dịp Đại hội XIII của Đảng, hãng tin Sputnik của Nga có bài đánh giá 35 năm Đổi mới của Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản.
Phiên bản di động