Học sinh như những 'bông tuyết' dễ vỡ, chịu áp lực kém, vì đâu?

Nguyệt Anh
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. TS. Hoàng Trung Học, Trưởng Khoa Tâm lý Giáo dục, Học viện Quản lý giáo dục cho rằng, hiện nay đang xuất hiện một thế hệ học sinh như những 'bông tuyết' – tinh khôi, nhạy cảm, dễ vỡ, chịu đựng áp lực kém...
TS. Hoàng Trung Học
Theo TS. Hoàng Trung Học, mạng xã hội là một yếu tố không vô can trong các vấn đề sức khỏe tâm thần của học sinh trong thời gian qua.

Học sinh trầm cảm, tự tử thời gian gần đây có phải là hệ quả của những áp lực dồn nén lâu ngày vì dịch Covid-19 hay do áp lực học tập, thưa ông?

Gần đây, chúng ta nghe nhiều thông tin đến các vụ việc học sinh, đặc biệt là học sinh THCS và THPT tự tử. Nhìn nhận các vụ việc này, một số ý kiến cho rằng, đó là hậu quả của áp lực học tập. Tôi cho rằng, quan điểm đó chưa hoàn toàn chính xác.

Đối với hành vi tự tử, cần thấy rằng, thường do hai nhóm tác nhân chủ yếu. Đó là những tác nhân nền tảng và những tác nhân kích hoạt.

Tác nhân nền tảng là yếu tố ảnh hưởng thường tác động trong thời gian dài, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe tâm thần của học sinh. Trong thời gian qua, dưới sự tác động của đại dịch Covid-19, các hoạt động sống, tương tác xã hội, hoạt động học tập của học sinh bị đảo lộn, đã làm cho sức khỏe tâm thần của học sinh bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Theo nghiên cứu của chúng tôi trên nhóm 17587 học sinh trong cả nước (trên 12 tỉnh, thành phố đại diện cho 3 miền của đất nước) đã phát hiện 60,5% học sinh có biểu hiện stress; 38,1% học sinh có biểu hiện rối loạn lo âu; 30,4% học sinh có biểu hiện rối loạn trầm cảm ở các mức độ khác nhau. Mức độ stress, lo âu, trầm cảm xuất phát từ việc không đến trường của học sinh đã đến mức báo động.

Bên cạnh đó, kết quả nghiên cứu cũng chỉ ra học sinh bị hội chứng tâm lý do Covid-19. Đây là một loại rối nhiễu tâm lý xuất hiện dưới sự ảnh hưởng của Covid-19, biểu hiện trong việc làm suy giảm trực tiếp chức năng nhận thức, cảm xúc, gây rối loạn hành vi cùng một số bất thường khác về thực thể.

Đặc biệt, chúng tôi đã phát hiện hơn 20% học sinh các vùng có giãn cách xã hội đã từng có suy nghĩ liên quan đến việc tự tử. Đây là những vấn đề rất đáng báo động.

"Hiện nay đang xuất hiện một thế hệ học sinh như những 'bông tuyết' – tinh khôi, nhạy cảm, dễ vỡ, chịu đựng áp lực kém".

Yếu tố kích hoạt thường là những tình huống không thuận lợi như: bế tắc trong xung đột với cha mẹ, bị sức ép về học tập, bị kích động, thách thức của bạn bè, học theo các xu hướng, thông tin độc hại trên mạng xã hội.

Đối với những học sinh có vấn đề nghiêm trọng về sức khỏe tâm thần, chỉ cần một tác động không thuận lợi, các em cũng có thể khởi phát ý định tự tử, toan tự tử và tự tử thành công.

Như vậy, rõ ràng sức ép từ hoạt động học tập và học tập trực tuyến là yếu tố không vô can nhưng không phải là nguyên nhân duy nhất gây ra tình trạng tự tử ở học sinh.

Vậy theo ông, có sự tác động ít nhiều của yếu tố mạng xã hội dẫn đến các vụ học sinh tự tử liên tiếp thời gian qua hay không?

Mạng xã hội là một yếu tố không vô can trong các vấn đề sức khỏe tâm thần của học sinh trong thời gian qua.

Thứ nhất, mạng xã hội tham gia vào việc làm cho học sinh có xu hướng lệ thuộc và sống trong thế giới ảo. Nghiên cứu của chúng tôi cho thấy, hơn 80% các học sinh tại vùng bị giãn cách xã hội thừa nhận mình đã dùng mạng Internet hơn 5h/ngày.

"Hãy truyền cho con sự tự tin và tinh thần tự lập: dám làm, dám chịu, dám sửa sai để tiến bộ. Hãy cho con quyền được sai, giúp con sửa sai và bước tiếp khi thất bại. Chỉ có như vậy, chúng ta mới có những công dân có ý chí, nghị lực và sức chịu đứng lớn lao trong tương lai".

Gần 82% học sinh có xu hướng lạm dụng game trực tuyến, mạng xã hội và sử dụng Internet vào các mục đích khác nhau. Hơn 41% học sinh cho rằng, mình có xu hướng thu mình vào thế giới ảo. Điều này ảnh hưởng lớn tới tâm trí và hành vi của các em.

Thứ hai, các thông tin trên mạng xã hội hiện nay rất khó kiểm soát. Đã xuất hiện những nhóm, hội kín chuyên nói xấu, mắng cha mẹ, thậm chí bàn về các ý định tự tử và bỏ nhà ra đi.

Bên cạnh đó, truyền thông, mạng xã hội cũng có xu hướng đưa tin thái quá hoặc quá cụ thể về các vụ tự tử cũng đã trở thành yếu tố kích hoạt hành vi tự tử ở một số học sinh có vấn đề.

Chúng ta cần lưu ý rằng, ở lứa tuổi vị thành niên, học sinh có xu hướng bắt chước theo những xu hướng “độc, lạ” và không ý thức hết hậu quả của hành vi. Như vậy, mạng xã hội và Internet đã ảnh hưởng cả đến yếu tố nền tảng và yếu tố kích hoạt của hành vi tự tử ở học sinh.

Học sinh như những 'bông tuyết' dễ vỡ, chịu áp lực kém, vì đâu?
Đối với những học sinh có vấn đề nghiêm trọng về sức khỏe tâm thần, chỉ cần một tác động không thuận lợi, các em cũng có thể khởi phát ý định tự tử. (Nguồn: TT)

Trách nhiệm của gia đình đến đâu trong việc nhận biết các dấu hiệu rối loạn tâm lý của trẻ?

Trách nhiệm của gia đình là rất lớn trong việc kiểm soát, phát hiện, hỗ trợ giải quyết các vấn đề sức khỏe tâm thần của con. Trước hết, cha mẹ và gia đình là yếu tố đầu tiên tác động đến tâm trí trẻ, càng nhỏ, tác động này càng rõ nét. Cha mẹ không hiểu con mình, không có cách dạy con phù hợp, kỳ vọng vào con thái quá… sẽ trở thành tác động trực tiếp, đầu tiên gây ra những vấn đề sức khỏe tâm thần cho con.

Tiếp theo, cha mẹ cũng là người gần gũi con nhất, do đó hơn ai hết, họ hiểu được những vấn đề của con mình.

Cuối cùng, cha mẹ cũng chính là người cùng có vai trò quan trọng trong việc cùng với các thành viên trong gia đình tạo lập môi trường sống an toàn, phù hợp để hỗ trợ con vượt qua những rối nhiễu tâm lý trong quá trình phát triển.

"Ở lứa tuổi vị thành niên, học sinh có xu hướng bắt chước theo những xu hướng “độc, lạ” và không ý thức hết hậu quả của hành vi. Như vậy, mạng xã hội và Internet đã ảnh hưởng đến hành vi tự tử ở học sinh".

Vì vậy, cha mẹ và các thành viên trong gia đình là những người đầu tiên, có vai trò, trách nhiệm rất lớn trong việc đảm bảo sức khỏe tâm thần cho học sinh.

Là một chuyên gia tâm lý, theo ông có cách nào để giúp trẻ tăng khả năng chịu đựng và biết vượt qua khó khăn trong học tập và cuộc sống?

Điều này phụ thuộc trực tiếp vào triết lý và phương pháp giáo dục của cha mẹ và mỗi gia đình. Hiện nay đang xuất hiện một thế hệ học sinh như những “bông tuyết” – tinh khôi, nhạy cảm, dễ vỡ, chịu đựng áp lực kém.

Nguyên nhân vì các gia đình đã có bước phát triển nhảy vọt về kinh tế, có xu hướng sinh ít con, do đó họ thường dành cho con những chăm sóc vật chất dư thừa và đôi khi chiều con thái quá.

Bên cạnh đó, xu hướng dân chủ trong giáo dục cũng lan rộng, dẫn đến nhiều gia đình giáo dục con trong “chăn nhung, gối lụa” mong con trưởng thành như những viên ngọc không tì vết. Điều này là không thể và sẽ làm cho đứa trẻ không có khả năng tự vệ trước những cám dỗ; ý chí và nghị lực giảm sút nghiêm trọng trước những khó khăn của cuộc đời.

Muốn đảo ngược được xu hướng này, trong quá trình giáo dục, cha mẹ cần chăm lo vật chất cho con trong điều kiện gia đình mình có thể. Đừng để cho con có những đặc quyền về vật chất không cần thiết. Hãy truyền cho con sự tự tin và tinh thần tự lập: dám làm, dám chịu, dám sửa sai để tiến bộ. Hãy cho con quyền được sai, giúp con sửa sai và bước tiếp khi thất bại. Chỉ như vậy, chúng ta mới có những công dân có ý chí, nghị lực và sức chịu đựng lớn lao trong tương lai.

Xin cảm ơn ông!

Từ câu chuyện trẻ trầm cảm: Ép con thực hiện mục tiêu của cha mẹ đến 'hết ga hết số', được gì?

Từ câu chuyện trẻ trầm cảm: Ép con thực hiện mục tiêu của cha mẹ đến 'hết ga hết số', được gì?

Trước thực trạng trẻ trầm cảm những năm gần đây, Thạc sĩ Tâm lý Đinh Văn Thịnh, Giảng viên kỹ năng mềm, PGĐ Kỹ năng ...

Từ câu chuyện trẻ trầm cảm: Cha mẹ cần hiểu 'giới hạn chịu đựng' của con

Từ câu chuyện trẻ trầm cảm: Cha mẹ cần hiểu 'giới hạn chịu đựng' của con

Từ thực trạng trẻ trầm cảm, thầy Vũ Khắc Ngọc (Chuyên gia giáo dục từ Hệ thống Giáo dục hocmai) cho rằng, mỗi đứa trẻ ...

Bài viết cùng chủ đề

Giáo dục Việt Nam

Đọc thêm

Vì sao Tổng thư ký Liên hợp quốc cảnh báo về một 'hành động tự sát' của thế giới?

Vì sao Tổng thư ký Liên hợp quốc cảnh báo về một 'hành động tự sát' của thế giới?

Baoquocte.vn. Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres cảnh báo nguy cơ đối đầu hạt nhân quay trở lại sau nhiều thập kỷ.
Hàn Quốc tăng cường hợp tác thực chất, hướng tới tương lai với ASEAN

Hàn Quốc tăng cường hợp tác thực chất, hướng tới tương lai với ASEAN

Baoquocte.vn. Hàn Quốc và ASEAN sẽ đóng góp lớn hơn nữa cho hoà bình và thịnh vượng của khu vực.
Điện thăm hỏi Cuba về vụ cháy nổ tại khu công nghiệp ở tỉnh Matanzas

Điện thăm hỏi Cuba về vụ cháy nổ tại khu công nghiệp ở tỉnh Matanzas

Baoquocte.vn. Lãnh đạo Việt Nam gửi điện thăm hỏi lãnh đạo Cuba về vụ cháy nổ tại khu công nghiệp ở tỉnh Matanzas, Cuba, gây thiệt hại nghiêm trọng.
Đại sứ quán Việt Nam tại Hoa Kỳ tiếp nhận hiện vật, cổ vật văn hoá từ FBI

Đại sứ quán Việt Nam tại Hoa Kỳ tiếp nhận hiện vật, cổ vật văn hoá từ FBI

Baoquocte.vn. FBI xác định được có một số hiện vật có nguồn gốc Việt Nam, cụ thể gồm 1 chiếc bình/nồi, 1 bộ dụng cụ gồm 8 mảnh đồng và 1 ...
XSHCM 8/8, trực tiếp kết quả xổ số TP. Hồ Chí Minh hôm nay 8/8/2022. KQXSHCM thứ 2

XSHCM 8/8, trực tiếp kết quả xổ số TP. Hồ Chí Minh hôm nay 8/8/2022. KQXSHCM thứ 2

Baoquocte.vn. XSHCM 8/8. Trực tiếp kết quả xổ số TP. Hồ Chí Minh nhanh nhất hôm nay - XSHCM 8/8/2022. ket qua so so TP Ho Chi Minh. xổ số thành ...
Nhật Bản có thể sử dụng UAV để bảo vệ an ninh sau vụ ông Abe Shinzo bị ám sát

Nhật Bản có thể sử dụng UAV để bảo vệ an ninh sau vụ ông Abe Shinzo bị ám sát

Baoquocte.vn. Vụ cựu Thủ tướng Nhật Bản Abe Shinzo bị ám sát đặt ra vấn đề tăng cường an ninh cho các sự kiện công cộng có sự tham gia của ...
Vietlott 8/8, Kết quả xổ số Vietlott Max 3D hôm nay thứ 2 ngày 8/8/2022. xổ số Max 3D

Vietlott 8/8, Kết quả xổ số Vietlott Max 3D hôm nay thứ 2 ngày 8/8/2022. xổ số Max 3D

Baoquocte.vn. Vietlott 8/8. xổ số Vietlott Max 3D 8/8. Trực tiếp xổ số Vietlott hôm nay 8/8/2022 nhanh nhất và chính xác nhất. Vietlott 3D hôm nay.
XSCM 8/8, kết quả xổ số Cà Mau hôm nay 8/8/2022. KQXSCM thứ 2

XSCM 8/8, kết quả xổ số Cà Mau hôm nay 8/8/2022. KQXSCM thứ 2

Baoquocte.vn. XSCM 8/8. Trực tiếp kết quả xổ số Cà Mau nhanh nhất hôm nay - XSCM 8/8/2022. Ket qua xo so Ca Mau.
XSDT 8/8, kết quả xổ số Đồng Tháp hôm nay 8/8/2022. KQXSDT thứ 2

XSDT 8/8, kết quả xổ số Đồng Tháp hôm nay 8/8/2022. KQXSDT thứ 2

Baoquocte.vn. XSDT 8/8. Trực tiếp kết quả xổ số Đồng Tháp nhanh nhất hôm nay - XSDT 8/8/2022. Ket qua xo so Dong Thap.
Tử vi hôm nay, tử vi 12 con giáp ngày 9/8/2022: Tuổi Tỵ hoàn thành xuất sắc công việc

Tử vi hôm nay, tử vi 12 con giáp ngày 9/8/2022: Tuổi Tỵ hoàn thành xuất sắc công việc

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay ngày 9/8/2022 của 12 con giáp - tuổi Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, tài lộc...
Anh đối phó với tình trạng khô hạn do nắng nóng, nhiệt độ cao kỷ lục kéo dài

Anh đối phó với tình trạng khô hạn do nắng nóng, nhiệt độ cao kỷ lục kéo dài

Baoquocte.vn. Thời tiết nắng nóng và khô hạn kéo dài có khả năng đẩy nước Anh vào tình trạng hạn hán nghiêm trọng nhất trong nhiều năm qua.
Cập nhật tình hình tiêm vaccine Covid-19: Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh tiêm vaccine Covid-19 cho trẻ từ 5 - dưới 12 tuổi thấp

Cập nhật tình hình tiêm vaccine Covid-19: Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh tiêm vaccine Covid-19 cho trẻ từ 5 - dưới 12 tuổi thấp

Baoquocte.vn. Chỉ còn 24 ngày nữa phải hoàn thành tiêm vaccine Covid-19 cho trẻ từ 5 - dưới 12 tuổi, nhưng hiện tỷ lệ tiêm mũi 1 cả nước mới đạt gần 72%.
Dự báo thời tiết ngày 8/8: Hà Nội mưa rào và dông rải rác, đề phòng lốc và gió giật mạnh

Dự báo thời tiết ngày 8/8: Hà Nội mưa rào và dông rải rác, đề phòng lốc và gió giật mạnh

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết ngày 8/8 tại Hà Nội có mưa rào và dông, đề phòng xảy ra lốc và gió giật mạnh...
Hà Nội: Báo động số ca sốt xuất huyết tăng gấp đôi tuần trước, rải rác tại 26 quận, huyện

Hà Nội: Báo động số ca sốt xuất huyết tăng gấp đôi tuần trước, rải rác tại 26 quận, huyện

Baoquocte.vn. Tuần qua thành phố Hà Nội ghi nhận gần 150 ca mắc sốt xuất huyết, tăng 2,3 lần so với tuần trước. Bệnh nhân rải rác tại 26 quận/huyện.
Từ 1/9, người gửi hàng trên xe khách phải cung cấp những thông tin gì cho tài xế?

Từ 1/9, người gửi hàng trên xe khách phải cung cấp những thông tin gì cho tài xế?

Baoquocte.vn. Từ 1/9, người gửi hàng hóa trên xe khách phải cung cấp các thông tin về tên hàng hoá, họ và tên, địa chỉ, số CMND/CCCD... cho tài xế.
Văn khấn Lễ Vu Lan, bài cúng Lễ Vu Lan báo hiếu 2022 theo truyền thống Việt Nam chuẩn nhất

Văn khấn Lễ Vu Lan, bài cúng Lễ Vu Lan báo hiếu 2022 theo truyền thống Việt Nam chuẩn nhất

Baoquocte.vn. Lễ Vu Lan là ngày lễ hàng năm, tưởng nhớ công ơn cha mẹ và tổ tiên nói chung, nhắc nhở mỗi người biết trân trọng công ơn, công dưỡng của bố mẹ.
Nga tăng thêm hơn 20.000 ca mắc Covid-19 trong 24 giờ qua

Nga tăng thêm hơn 20.000 ca mắc Covid-19 trong 24 giờ qua

Baoquocte.vn. Đến nay, Nga đã ghi nhận tổng cộng hơn 18,7 triệu ca Covid-19 trên cả nước kể từ đầu đại dịch.
Covid-19 ngày 7/8: Thêm hơn 1.300 ca nhiễm mới; gần 8.600 bệnh nhân khỏi, không có F0 tử vong

Covid-19 ngày 7/8: Thêm hơn 1.300 ca nhiễm mới; gần 8.600 bệnh nhân khỏi, không có F0 tử vong

Baoquocte.vn. Bản tin phòng chống dịch Covid-19 ngày 7/8 của Bộ Y tế cho biết có 1.381 ca Covid-19 mới, giảm hơn 200 ca so với ngày trước đó.
Trung Quốc 'nhẹ tay hơn' đối với chuyến bay có ca mắc Covid-19

Trung Quốc 'nhẹ tay hơn' đối với chuyến bay có ca mắc Covid-19

Baoquocte.vn. Trung Quốc quyết định kể từ ngày 7/8 sẽ rút ngắn thời gian tạm dừng hoạt động đối với các chuyến bay quốc tế trên những chặng có ca mắc Covid-19.
Ấn Độ hỗ trợ Đông Nam Á chống bệnh đậu mùa khỉ

Ấn Độ hỗ trợ Đông Nam Á chống bệnh đậu mùa khỉ

Baoquocte.vn. Việc hỗ trợ đào tạo nằm trong hoạt động ứng phó của Ấn Độ nhằm cách ly người dân khỏi bệnh đậu mùa khỉ.
Covid-19 ngày 6/8: 6.878 bệnh nhân khỏi bệnh, Thái Nguyên bổ sung 152.485 trường hợp

Covid-19 ngày 6/8: 6.878 bệnh nhân khỏi bệnh, Thái Nguyên bổ sung 152.485 trường hợp

Baoquocte.vn. Ngày 6/8, số ca mắc Covid-19 mới giảm còn 1.602 và tiếp tục không có bệnh nhân tử vong. Cho đến nay, tổng cộng 248.253.774 liều vaccine đã được tiêm.
Covid-19 ngày 5/8: Gần 2.100 ca mắc mới, hơn 9.400 ca khỏi bệnh, tiếp tục không có F0 tử vong

Covid-19 ngày 5/8: Gần 2.100 ca mắc mới, hơn 9.400 ca khỏi bệnh, tiếp tục không có F0 tử vong

Baoquocte.vn. Bản tin phòng chống dịch Covid-19 của Bộ Y tế ngày 5/8 cho biết có 2.074 ca mới; trong ngày, gần 9.500 bệnh nhân khỏi, gấp gần 5 lần ca mắc mới.
Phiên bản di động