 |
| Một buổi họp của Giáo hội Công giáo La Mã tại Vatican. |
Quốc gia nhỏ, quyền lực lớn
Từ ngày 11/2/1929, theo Hiệp ước Lateran giữa chính quyền Mussolini và Đức Giáo hoàng Pius XI, Vatican đã được biết đến là nhà nước có chủ quyền nhỏ nhất thế giới với diện tích chỉ vỏn vẹn 0,44 km2, được xây tường bao kín xung quanh dài chừng 3,2 km và nằm gọn trong lòng thành phố Rome, Italy.
Tuy nhỏ bé, nhưng Vatican thật sự là một vương quốc giàu có về nhiều mặt và đầy quyền năng. Được xem là trung tâm của Giáo hội Công giáo La Mã, Vatican nằm dưới sự điều hành của Giáo hoàng. Giáo hoàng là người đứng đầu nhà nước Vatican, đồng thời là Tổng Giám mục địa phận Rome. Giáo hoàng hiện nay là Ngài Benedict XVI, người Đức, sinh năm 1927, nhậm chức tháng 4/2005. Độc lập là đặc tính thế tục quan trọng nhất của Vatican vì nó bảo vệ Giáo hoàng khỏi áp lực của bên ngoài. Tất cả quan chức cao cấp của nhà nước đều là giáo chức của Giáo hội Công giáo La Mã. Các thành viên chính phủ do Giáo hoàng bổ nhiệm, trong đó Thủ tướng là Hồng y Tarcisio Bertone, Chủ tịch Hội đồng giáo phận kiêm Thống đốc Vatican là Tổng Giám mục Giovanni Lajolo.
Nói chung, Vatican có đủ tất cả các cơ quan mà một nhà nước thông thường có như sở cứu hoả, sở cảnh sát, nhà máy điện, bưu điện, siêu thị, nhà ga, nhà xuất bản, bệnh viện... Chẳng hạn, Ngân hàng Vatican Istituto per le Opere di Religione là nơi duy nhất trên thế giới có các máy ATM sử dụng và hướng dẫn bằng tiếng Latinh. Ga xe lửa Vatican nối với Rome bằng tuyến ray dài chỉ có... 852m. Acta Apostolicae Sedis được coi là công báo của Giáo hội. L'Osservatore Romano là tờ báo bán chính thức do tư nhân xuất bản hàng ngày bằng tiếng Italy, hàng tuần bằng tiếng Anh, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Đức, Pháp và hàng tháng bằng tiếng Ba Lan, chuyển tải thông tin chính thức từ Giáo hội. Các tên miền Internet của Vatican đều có đuôi riêng là "va". Quốc gia bé nhất thế giới này cũng có đài phát thanh với tần sóng thuộc dạng cực mạnh truyền đi khắp thế giới và có kênh truyền hình vệ tinh riêng phát bằng 30 thứ tiếng.
Ngôn ngữ chính ở Vatican là tiếng Latinh, ngoài ra còn sử dụng tiếng Italy và một số ngôn ngữ khác. Phần lớn trong số gần 1.000 công dân Vatican hiện nay đều là nam. Phụ nữ tại Vatican, đại bộ phận là các xơ được bổ nhiệm phục vụ Tòa thánh, chủ yếu làm công việc trực tổng đài điện thoại, làm bếp và trông nom nhà cửa cho Giáo hoàng và các Hồng y. Gần 100 quốc gia đã có Đại sứ ở Vatican và Vatican cũng phái các đoàn ngoại giao đến hơn 120 quốc gia trên thế giới. Do Vatican quá nhỏ, nên nhiều tòa Đại sứ nước ngoài phải đặt trên phần đất thuộc Thủ đô Rome, cả Italy cũng đặt tòa Đại sứ trên lãnh thổ của... chính mình.
Vatican sử dụng đồng Euro với hệ thống tài chính riêng, nhưng công tác quốc phòng do Italy đảm nhiệm. Nơi đây có một nền kinh tế phi thương mại độc nhất vô nhị, chủ yếu do các khoản quyên góp của người Thiên chúa giáo La Mã trên khắp thế giới cũng như thu nhập từ bán tem, các ấn phẩm, đồ lưu niệm cho khách du lịch, phí vào các viện bảo tàng... Ngân sách khoảng 200 triệu USD.
Kiểm phiếu xong thì... đốt phiếu
Khi một Giáo hoàng qua đời, Hội đồng các hồng y - nhóm linh mục cao cấp nhất - được triệu tới Rome để bầu ra tân Giáo hoàng. Về mặt lý thuyết, bất cứ người nào theo Thiên Chúa giáo La Mã đều có thể được bầu. Nhưng trong lịch sử, các ứng viên chỉ giới hạn trong số chính các hồng y.
Việc bỏ phiếu chỉ diễn ra tại Nhà nguyện Sistine. Sau khi phiếu được kiểm, tất cả các lá phiếu được đốt trong một cái bếp lò nhỏ. Người ta có thể nhìn thấy ống khói của bếp lò này từ quảng trường St Peter. Những người đi qua thường nhìn vào màu khói để đoán già, đoán non: màu đen có nghĩa là bỏ phiếu hỏng, màu trắng có nghĩa là một vị Giáo hoàng đã được lựa chọn. Người được bầu làm Giáo hoàng sau đó sẽ tiến về phía án thờ ở Nhà nguyện Sistine. Trong nhà nguyện này có một căn phòng đặt sẵn một bộ áo trắng dành cho Giáo hoàng. Căn phòng được đặt tên là Phòng Nước mắt, vì người ta cho rằng sẽ có một sự xúc động nhất định, khi vị tân Giáo hoàng chuẩn bị khoác lên mình bộ lễ phục. Ít phút sau, những cánh cửa kính trên ban công chính giữa của Nhà thờ St Peter mở toang và các Hồng y trịnh trọng bước ra nói lời thông báo chính thức.
Nhà thờ Thiên chúa giáo La Mã đã trải qua 265 đời Giáo hoàng, bắt đầu từ Thánh Peter. 35 Giáo hoàng đầu tiên được phong Thánh. Vị Giáo hoàng thứ 36, Liberius (thế kỷ thứ 4) vì tính tình không quyết đoán mà góp phần đưa tới những vụ cãi cọ giữa Rome và Constantinople, nên vị này trở thành Giám mục Rome đầu tiên không được phong Thánh.
Đội vệ binh “Thụy Sĩ”
Du khách đến Vatican thường tò mò thích thú ngắm nhìn những người "gác cổng" với trang phục đủ màu xanh, đỏ, cam, vàng vui mắt, đội mũ beret đen, đeo kiếm hoặc cầm kích. Đó chính là các vệ binh người Thụy Sĩ, đội quân chính thức của quốc gia Vatican. Đây cũng là một đặc điểm của Vatican, sử dụng kiểu quân đội chính quy xưa nhất thế giới, là lính "đánh thuê" của Liên bang Thụy Sĩ, có từ thế kỷ 15. Vệ binh Thụy Sĩ chịu trách nhiệm bảo vệ Giáo hoàng, canh gác các lối ra vào Vatican, các địa điểm Giáo hoàng thường lui tới, làm cận vệ cho Giáo hoàng trong các chuyến công du.
Tuy nhiệm vụ của họ trông buồn tẻ, nhưng cũng rất oai phong, vì muốn trở thành thành viên của đội vệ binh Thụy Sĩ cần phải hội đủ 3 điều kiện: là người Thụy Sĩ, theo đạo Thiên Chúa và cao ít nhất 1,74 m.
Bắt đầu từ năm 2013, Tòa Thánh tăng cường biện pháp an ninh khu vực nội thất. Đối với các vị khách được Tòa Thánh mời, họ phải đến ghi danh và được vệ binh Thụy Sĩ hướng dẫn đến các nơi chỉ định. Đối với 3.000 nhân viên hiện làm việc tại Giáo hội mà đại đa số là các vị thuộc hàng Giáo sĩ, như Hồng y, Giám mục, Linh mục… và số giáo dân, trước đây vốn ra vào “nội cung” chỉ cần cái “gật đầu” cho phép của vệ binh Thụy Sĩ là được, vì tất cả đã biết mặt nhau. Nay thì mỗi vị làm việc tại Tòa thánh sẽ được cấp một thẻ điện tử để qua máy kiểm soát.
Nước bé nhất, tỷ lệ phạm tội cao nhất
Theo một kết quả khảo sát mới đây, Vatican có số dân thường trú nhỏ, nhưng với hàng triệu khách du lịch mỗi năm, Vatican có tỷ lệ tội phạm trên đầu người thuộc hàng cao nhất trên thế giới, hơn gấp 20 lần so với Italy.
Năm 2002, một kết quả từ Tòa án Giáo hoàng, Chánh công tố Nicola Picardi trích dẫn từ những thống kê cho thấy: có 397 vụ vi phạm pháp luật dân sự và 608 vụ vi phạm pháp luật hình sự. Mỗi năm, hàng trăm khách du lịch trở thành nạn nhân của nạn móc túi và giật túi, giật tiền. Thủ phạm gây ra, không ai khác chính là các du khách, nhưng ngoài ra còn đến 90% vụ vi phạm chưa được giải quyết.
Một kho báu nghệ thuật vô giá
Không chỉ là trung tâm Giáo hội Thiên Chúa giáo La Mã, những người am hiểu nghệ thuật đều xem Vatican như "Vương quốc của nghệ thuật vĩnh hằng" với vô vàn những kiệt tác của nhân loại. Quả thực, Viện bảo tàng Vatican là một trong 3 viện bảo tàng cổ kính và lớn nhất thế giới với những bảo vật vô giá của loài người. Thư viện Vatican cũng là một trong 3 thư viện lớn và cổ kính nhất thế giới với hàng triệu đầu sách và các bản thảo cổ xưa làm say mê muốn được nghiên cứu của các học giả nổi tiếng khó tính nhất. Những bức phù điêu và những tượng điêu khắc, nhà nguyện, đền thờ huyền thoại đều do những kiến trúc sư vĩ đại thiết kế như Michelangelo (họa sĩ, kiến trúc sư vĩ đại nhất mọi thời đại, người đã cống hiến gần trọn cuộc đời tại Vatican với 2 tác phẩm tiêu biểu là bức bích họa Ngày phán xét trong Nhà nguyện Sistine và công trình Nhờ thờ St. Peter), họa sĩ lừng danh Bramande và Raphael, kiến trúc sư bậc thầy Bernini...
Ngoài những công trình vĩ đại kể trên, Vatican còn có vô vàn công trình nghệ thuật khác. Vì thế, Vatican là nơi duy nhất mà trong đó toàn bộ quốc gia được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới.
Viên Hòa tổng hợp
