Từ xung đột Trung Đông và câu chuyện eo biển Hormuz: Điểm danh các 'điểm nghẽn' quyền lực của thế giới

Cuộc xung đột Trung Đông đã làm nổi bật tầm quan trọng của các tuyến đường thủy đối với sự lưu thông tự do của thương mại toàn cầu.

Khi tình hình Iran và giá dầu tăng cao khiến 'nền kinh tế hình chữ K' phân hóa thêm sâu sắc Cơ quan đại diện của Mỹ tại Iraq bị tấn công, Baghdad nổi giận Quan chức cấp cao Mỹ tuyên bố từ chức gây chấn động, nhằm phản đối cuộc tấn công Iran

Từ xung đột Trung Đông và câu chuyện eo biển Hormuz: Điểm danh các điểm nghẽn quyền lực của thế giới

Một vụ hỏa hoạn đã xảy ra trên tàu chở hàng Mayuree Naree mang cờ Thái Lan sau khi tên lửa Iran bắn trúng tàu này ở eo biển Hormuz vào ngày 11/3. (Nguồn: AlJazeera)

Sau khi eo biển Hormuz, nơi vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ của thế giới, bị đóng cửa, thế giới đang đối mặt với thách thức đáng kể trong việc duy trì nguồn cung năng lượng. Khoảng 80% khối lượng thương mại toàn cầu, tương đương hơn 70% giá trị, được vận chuyển bằng đường biển.

More from WVR
Giải mã 'động mạch chủ' - eo biển Hormuz

Bất kỳ sự gián đoạn nào tại các điểm nghẽn giao thông như kênh đào Suez, kênh đào Panama và eo biển Malacca, đều có thể dẫn đến sự chậm trễ đáng kể, buộc các công ty vận tải biển phải đi những tuyến đường dài hơn, chẳng hạn như vòng qua Mũi Hảo Vọng, làm tăng chi phí cho người tiêu dùng.

Cùng Báo Thế giới và Việt Nam nhìn lại 10 tuyến đường thủy quan trọng nhất để vận chuyển hàng hóa của thế giới.

Eo biển Hormuz

Eo biển Hormuz nằm giữa Iran và Oman, nối liền Vịnh Ba Tư với Biển Arab. Tại điểm hẹp nhất, eo biển này rộng 39 km. Lưu lượng dầu trung chuyển qua eo biển này đạt 20 triệu-21 triệu thùng mỗi ngày.

Eo biển Hormuz là điểm nghẽn năng lượng quan trọng nhất thế giới, là lối thoát hàng hải duy nhất cho một phần năm lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên hóa lỏng toàn cầu.

Hiện tại, eo biển này đang là điểm nóng giữa Iran và các quốc gia vùng Vịnh lân cận.

Eo biển Bab al-Mandeb

Eo biển Bab al-Mandeb nằm giữa Yemen và Djibouti, nối Biển Đỏ với Vịnh Aden. Điểm hẹp nhất của eo biển rộng 32 km. Mỗi ngày, khoảng 4 triệu thùng dầu được vận chuyển qua eo biển này.

Đây là lối vào duy nhất của Biển Đỏ từ Ấn Độ Dương, kết nối với kênh đào Suez, tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại giữa châu Á và châu Âu.

Khoảng 12% thương mại toàn cầu lưu thông qua đây mỗi ngày. Khi tuyến đường này bị gián đoạn, tàu thuyền phải đi đường vòng qua châu Phi. Lực lượng Houthi của Yemen đã tiến hành các cuộc tấn công vào các tàu thuyền liên kết với Israel trong khu vực này.

Kênh đào Suez

Kênh đào Suez là một trong những tuyến đường vận chuyển quan trọng nhất thế giới. (Nguồn: Shutterstock)

Kênh đào Suez chia tách bán đảo Sinai với phần còn lại của Ai Cập, nối liền Địa Trung Hải với Biển Đỏ. Điểm hẹp nhất của Kênh đào Suez chỉ dài 225 mét. Mỗi ngày, kênh đào này chứng kiến việc trung chuyển khoảng 5 triệu thùng dầu.

Được khánh thành năm 1869, kênh đào Suez là tuyến đường tắt quan trọng cho các chuyến đi giữa châu Á và châu Âu, giúp rút ngắn khoảng 8.900 km và tránh xa tuyến đường vòng qua châu Phi.

Năm 2021, một tàu container lớn do Evergreen Marine vận hành đã bị mắc kẹt trong kênh đào, làm gián đoạn giao thông đường thủy trong 6 ngày.

Eo biển Thổ Nhĩ Kỳ

Eo biển Thổ Nhĩ Kỳ vắt qua Istanbul và eo biển Dardanelles ở hai phía đối diện của Biển Marmara, nối liền Biển Đen và Địa Trung Hải. Chiều rộng tại điểm hẹp nhất của eo biển là khoảng 700 mét. Lưu lượng dầu qua eo biển này đạt 3 triệu-4 triệu thùng.

Bao gồm eo biển Bosphorus và Dardanelles, eo biển Thổ Nhĩ Kỳ là tuyến đường hàng hải duy nhất nối liền Biển Đen và Địa Trung Hải, kết nối phần lớn Đông Âu với phần còn lại của thế giới và tạo điều kiện thuận lợi cho việc vận chuyển dầu và khí đốt tự nhiên, vốn rất quan trọng đối với thị trường năng lượng toàn cầu.

Eo biển Gibraltar

Eo biển Gibraltar nằm giữa Tây Ban Nha và Morocco, nối liền Đại Tây Dương với Địa Trung Hải. Tại điểm hẹp nhất, eo biển rộng 13 km. Mỗi ngày, có khoảng 5 triệu đến 6 triệu thùng dầu được vận chuyển qua eo biển này.

Đây là tuyến đường hàng hải tự nhiên duy nhất nối liền Đại Tây Dương và Địa Trung Hải, là điểm vào phía Tây cho tất cả các tàu thuyền hướng đến kênh đào Suez. Eo biển này có lịch sử lâu đời là một trong những tuyến đường thủy tranh chấp và bị bao vây nhiều nhất trên Trái đất.

Eo biển Đan Mạch

Cầu Oeresund nối liền Đan Mạch với Thụy Điển và bắc qua một phần eo biển Đan Mạch. (Nguồn: Getty Images)

Eo biển Đan Mạch ngăn cách Đan Mạch với Thụy Điển, nối Biển Baltic với Biển Bắc, rộng 3,7 km tại điểm hẹp nhất. Mỗi ngày, có khoảng 5 triệu thùng dầu được trung chuyển qua eo biển này.

Là cửa ngõ chính cho dầu của Nga từ các cảng Baltic ra thế giới, eo biển Đan Mạch hẹp là tuyến đường hàng hải quan trọng, tạo điều kiện thuận lợi cho giao thông vận tải biển đáng kể và kết nối Bắc Âu với thị trường toàn cầu.

Eo biển Malacca

Eo biển Malacca nằm giữa Malaysia, Singapore và Indonesia, nối liền Ấn Độ Dương và Biển Đông. Eo biển rộng khoảng 2,8 km tại điểm hẹp nhất. Mỗi ngày, có khoảng 23 triệu thùng dầu trung chuyển qua eo biển này.

Đây là một trong những tuyến vận chuyển nhộn nhịp nhất trên thế giới, eo biển này chứng kiến khoảng 40% thương mại toàn cầu và 80% lượng dầu nhập khẩu của Trung Quốc đi qua. Eo biển Malacca vẫn là điểm nghẽn vận chuyển dầu nhộn nhịp nhất thế giới, xử lý khối lượng thậm chí còn cao hơn cả eo biển Hormuz.

Eo biển Đài Loan

Eo biển Đài Loan ngăn cách lục địa Trung Quốc với đảo Đài Loan, nối Biển Đông với Biển Hoa Đông. Tại điểm hẹp nhất, eo biển có chiều rộng 130 km. Eo biển này xử lý hơn 20% giá trị thương mại hàng hải toàn cầu hàng năm.

Gần một nửa đội tàu container toàn cầu và hầu hết các chất bán dẫn tiên tiến đều đi qua điểm nghẽn toàn cầu quan trọng này.

Kênh đào Panama

Kênh đào Panama là tuyến đường vận chuyển quan trọng giữa Thái Bình Dương và Đại Tây Dương. (Nguồn: Getty Images)

Kênh đào Panama cắt ngang qua biển Caribbean, nối liền biển Caribbean với Thái Bình Dương. Điểm hẹp nhất của Kênh đào rộng 222 mét. Mỗi ngày, có khoảng 2 triệu đến 3 triệu thùng được trung chuyển qua địa điểm này.

Được khánh thành năm 1914, Kênh đào Panama có hệ thống âu thuyền nâng hạ tàu giữa các mực nước biển. Đây là tuyến đường vận chuyển cho 40% tổng lượng container của Mỹ.

Kênh đào đóng vai trò liên kết quan trọng cho an ninh năng lượng, xử lý hơn 95% lượng khí dầu mỏ hóa lỏng xuất khẩu của Mỹ sang châu Á.

Mũi Hảo Vọng

Mũi Hảo Vọng ở ngoài khơi mũi Tây Nam của bán đảo Cape ở Nam Phi. Do nằm trên vùng biển khơi, tuyến đường này là nơi lưu thông của các tàu quá lớn so với kênh đào Suez. Mỗi ngày, Mũi Hảo Vọng chứng kiến khoảng 9 triệu thùng dầu được trung chuyển qua.

Tuyến đường này làm tăng thêm từ 10 đến 14 ngày và khoảng 5.550km đến 7.400km cho các chuyến đi giữa châu Á và châu Âu so với tuyến đường Suez, đồng thời tránh được eo biển Bab al-Mandeb.

Trong thời gian gần đây, tuyến đường này đã trở nên quan trọng như là hành lang khả thi duy nhất cho thương mại toàn cầu mà không cần đi qua Trung Đông.

Giải mã 'động mạch chủ' - eo biển Hormuz

Eo biển Hormuz về nguyên tắc được bảo vệ bởi luật pháp quốc tế. Tuy nhiên, xung đột tại Trung Đông đang làm thay đổi ...