So găng sức mạnh hai ‘sát thủ bầu trời’ của Iran và Trung Quốc

Trong khi máy bay không người lái (UAV) cảm tử Shahed-136 của Iran gây sự chú ý đặc biệt thời gian gần đây vì đã phá hủy các radar quan trọng của Mỹ và có khả năng tấn công các mục tiêu xa xôi như đảo Cyprus trong cuộc xung đột mới đây thì “họ hàng xa” của Shahed-136 ở Trung Quốc được đánh giá là nguy hiểm hơn nhiều.

Thiết bị bay không người lái: Vũ khí thay đổi cuộc chơi Anh sẽ sản xuất tên lửa siêu vượt âm nội địa, mong bắt kịp Nga và Trung Quốc Nga trì hoãn giao hệ thống phòng không S-400 cho Ấn Độ do nhu cầu riêng của nước này

ASN-301 có hình dáng giống dòng UAV tự sát Shahed do Iran phát triển với thiết kết cánh tam giác khí động học. (Nguồn: Handout)

Theo các chuyên gia, ASN-301 có hình dáng giống dòng UAV tự sát Shahed do Iran phát triển với thiết kết cánh tam giác khí động học. Nhà sản xuất cho biết ASN-301 có chế độ bay tự động hoàn toàn và điều khiển từ xa.

UAV của Trung Quốc và các biến thể của nó đã phát triển thành một loại vũ khí SEAD (vô hiệu hóa hệ thống phòng không của đối phương) cực kỳ tinh vi hoặc một loại đạn dược lượn vòng có chi phí thấp hơn, có khả năng săn lùng radar chính xác, làm suy yếu hệ thống phòng không. ASN-301 còn được đánh giá là có thể vượt mặt năng lực của Shahed-136 về quy mô và tính linh hoạt.

More from WVR
Thiết bị bay không người lái: Vũ khí thay đổi cuộc chơi

Mặc dù có sự tương đồng đáng kể giữa hai dòng UAV này như cả hai đều có cánh tam giác không đuôi tỷ lệ thấp với thân hình trụ, tải trọng quang điện tử hình cầu ở mũi và cánh quạt đẩy gắn phía sau – nhưng ASN-301 của Trung Quốc là loại vũ khí tuần tra chống bức xạ chứ không phải là một UAV cảm tử đơn thuần.

Dòng ASN-301 lần đầu tiên ra mắt công chúng là vào năm 2017, trong một cuộc duyệt binh kỷ niệm ngày thành lập Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA), và được trình diễn trong một cuộc tập trận bắn đạn thật vào tháng 10/2025.

Có kích thước nhỏ hơn so với “đối thủ” đến từ Iran, ASN-301 dài 2,5 mét, sải cánh 2,2 mét và nặng 135 kg. Nó được trang bị đầu đạn phân mảnh nổ mạnh 30 kg, nhẹ hơn so với Shahed-136.

ASN-301 còn được trang bị ngòi nổ cận chiến bằng laser để phân tán khoảng 7.000 mảnh vỡ định hình sẵn, tối ưu hóa khả năng gây sát thương cho ăng-ten radar và hệ thống điều khiển. Dòng UAV này có tốc độ bay tối đa 220 km/h, thời gian hoạt động liên tục hơn 4 giờ và bán kính tác chiến khoảng 280-300 km.

Hệ thống định vị và nhắm mục tiêu tích hợp hệ thống vệ tinh BeiDou với đầu dò radar chống bức xạ có ăng-ten xoắn ốc hai chế độ 4 nhánh. Đầu dò này hoạt động trên băng thông 2-18 Megahertz và có thể phát hiện tín hiệu radar từ khoảng cách lên đến 25km. Hệ thống thường được phóng từ các xe chiến thuật 6x6 mang theo các thùng chứa module. Một tính năng quan trọng khác là liên kết dữ liệu hai chiều, có phạm vi 100km-150km để hỗ trợ điều khiển từ xa và cập nhật mục tiêu trong khi bay.

Mặc dù có thiết kế tương tự nhau nhưng ASN-301 và Shahed-136 lại phục vụ mục đích và ưu tiên chiến thuật rất khác nhau.

ASN-301 có tốc độ bay tối đa 220 km/h, thời gian hoạt động liên tục hơn 4 giờ và bán kính tác chiến khoảng 280-300 km. (Nguồn: SCMP)

ASN-301 hướng đến mục tiêu vô hiệu hóa hiệu quả hệ thống phòng không của đối phương, tối ưu hóa khả năng mang tải để chứa các thiết bị điện tử hàng không tiên tiến và đắt tiền như đầu dò radar thụ động băng rộng, cảm biến quang điện tử và liên kết dữ liệu hai chiều để nhắm mục tiêu chính xác.

Ngoài ra, dòng UAV này còn có thể bay lượn trên chiến trường hàng giờ, tự động phát hiện tín hiệu radar và sau đó sử dụng các cảm biến đa chế độ để theo dõi các mục tiêu có giá trị cao – ngay cả khi đối phương cố gắng di chuyển hoặc đột ngột tắt radar của mình.

Đầu đạn phân mảnh sẵn của dòng ASN-301 được thiết kế để phá hủy các hệ thống radar nhạy cảm, và bán kính tác chiến 300km của nó là tầm bắn chiến thuật. Ngược lại, Shahed-136 cơ bản hoạt động như một vũ khí chiến lược dùng một lần, chi phí thấp, gần như hoàn toàn dựa vào hệ thống vệ tinh định vị toàn cầu (GNSS) và hệ thống dẫn đường quán tính (INS) cấp thương mại. Nó hoạt động như một loại đạn không định hướng, chỉ có khả năng tấn công các mục tiêu tĩnh với tọa độ được lập trình sẵn, và rất dễ bị tổn thương bởi nhiễu điện tử.

Shahed-136 đã được lược bỏ các cảm biến tiên tiến để tối đa hóa dung tích nhiên liệu và đầu đạn. Nó có thể mang khoảng 40-50kg chất nổ trên quãng đường 1.000km-2.500km. Như đã thấy trong cuộc xung đột đang diễn ra ở Trung Đông, Shahed-136, với chi phí chế tạo thấp, có thể được phóng liên tục vào các cơ sở hạ tầng và căn cứ quân sự sâu trong khu vực, áp đảo và làm suy yếu hệ thống phòng không của đối phương với số lượng lớn.

So găng sức mạnh hai ‘sát thủ bầu trời’ của Iran và Trung Quốc

UAV Shahed của Iran. (Nguồn: Eurasian Times)

Ngoài Shahed-136 của Iran và ASN-301 của Trung Quốc, một số dòng UAV khác có thiết kế cánh tam giác không đuôi nổi bật phải kể đến Harpy của Israel, Geran-2 của Nga và LUCAS (Hệ thống tấn công chiến đấu không người lái chi phí thấp) của Mỹ.

Israel đã mua lại công nghệ ARD-10 và phát triển Harpy, một loại UAV chống bức xạ và vũ khí SEAD chính xác đã được hoàn thiện rồi đưa nó ra thị trường quốc tế. Iran được cho là đã sao chép ngược công nghệ Harpy và, với các công nghệ bổ sung từ Nam Phi và Đức, chế tạo nên Shahed-131 và sau đó là Shahed-136. Các nhà thiết kế vũ khí của nước này đã giảm bớt các thiết bị điện tử và bổ sung thêm tải trọng nặng hơn, biến Shahed-136 trở thành một loại vũ khí chiến lược tầm cực xa nhưng chi phí thấp.