 |
| Ngày 22/8/2025, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo. (Nguồn: VGP) |
Sau “bộ tứ trụ cột” với các Nghị quyết 57, 59, 66, 68, ngày 22/8/2025 Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo. Đồng thời dự thảo Nghị quyết về đột phá trong chăm sóc sức khỏe nhân dân đang được hoàn thiện, qua đó thể hiện tầm nhìn và những bước tiến vượt bậc của Đảng ta trong việc cụ thể hóa quyền con người trong giai đoạn mới, góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững (SDGs) của Liên hợp quốc, đặc biệt SDG 3 (sức khỏe tốt) và SDG 4 (giáo dục chất lượng).
Chính sách giáo dục: Hiện đại hóa và bảo đảm quyền học tập
Đảng và Nhà nước ta khẳng định quyền học tập là quyền cơ bản của con người, nhấn mạnh giáo dục miễn phí ở cấp tiểu học và trung học, đồng thời thúc đẩy tiếp cận giáo dục đại học công bằng. Luật Giáo dục 2019 đã cụ thể hóa cam kết này, quy định giáo dục mầm non miễn phí cho trẻ 5 tuổi và hỗ trợ học phí cho học sinh nghèo. Nghị quyết 29-NQ/TW (2013) về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục đã đặt nền tảng cho việc phổ cập giáo dục và nâng cao chất lượng đào tạo, với mục tiêu “phát triển con người Việt Nam toàn diện”.
Nghị quyết 71-NQ/TW ban hành ngày 22/8/2025 (Nghị quyết 71), cho thấy sự thay đổi mạnh mẽ, đó là chuyển đổi quan điểm từ đổi mới căn bản sang đột phá chiến lược, coi giáo dục quyết định tương lai dân tộc; đặt mục tiêu cụ thể với các chỉ số quốc tế; và triển khai nhiệm vụ, giải pháp, tài chính vượt trội cho giáo dục đại học.
Nghị quyết 71 đề xuất đổi mới quyết liệt về thể chế, cơ chế chính sách đặc thù, chuyển đổi số, phổ cập tiếng Anh làm ngôn ngữ thứ hai, ứng dụng AI trong giảng dạy, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực STEM (khoa học, công nghệ, kỹ thuật, toán học), nhằm hiện đại hóa hệ thống giáo dục, bảo đảm tiếp cận công bằng và chất lượng cao.
Nghị quyết còn nhấn mạnh phát triển giáo viên với phụ cấp ưu đãi nghề ít nhất 70% cho giáo viên phổ thông và mầm non, 100% cho giáo viên khu vực đặc biệt khó khăn, biên giới, hải đảo, vùng dân tộc thiểu số; đồng thời đảm bảo chi ngân sách nhà nước cho giáo dục đạt tối thiểu 20% tổng chi, tổng chi ngân sách nhà nước, trong đó phân bổ chi đầu tư đạt ít nhất 5% tổng chi ngân sách nhà nước và chi cho giáo dục đại học đạt ít nhất 3% tổng chi ngân sách nhà nước, thúc đẩy tự chủ toàn diện cho cơ sở giáo dục, bao gồm tuyển dụng, bổ nhiệm, và liên kết với doanh nghiệp.
Những điểm mới này trực tiếp bảo đảm quyền con người thông qua việc giảm bất bình đẳng giáo dục, đặc biệt cho nhóm yếu thế. Nghị quyết 71 đề ra mục tiêu đến năm 2030, 80% trường phổ thông đạt chuẩn quốc gia, hoàn thành phổ cập mầm non cho trẻ 3-5 tuổi, 85% hoàn thành THPT, nâng chỉ số giáo dục trong HDI trên 0.8 và giảm bất bình đẳng giáo dục dưới 10%; đến 2045, Việt Nam top 20 thế giới về giáo dục công bằng, với ít nhất 5 đại học top 100 toàn cầu. Những mục tiêu này không chỉ đáp ứng tiêu chí của ICESCR mà còn thúc đẩy bình đẳng xã hội, góp phần thu hẹp khoảng cách giữa thành thị và nông thôn.
Thực tế cho thấy Việt Nam đã đạt phổ cập giáo dục tiểu học với tỉ lệ nhập học trên 98% từ đầu những năm 2000. Năm 2024, tỷ lệ đi học đúng tuổi THCS đạt khoảng 95%, THPT đạt 80%, giúp Việt Nam trở thành một trong những quốc gia dẫn đầu ASEAN về tiếp cận giáo dục phổ thông. So với các quốc gia ASEAN, Việt Nam nổi bật ở việc kết hợp chuyển đổi số với chính sách công bằng.
Trong khi Philippines và Indonesia tập trung vào phổ cập giáo dục cơ bản, Việt Nam đã triển khai các chương trình đào tạo kỹ năng số và tiếng Anh cho học sinh vùng sâu, vùng xa, đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế tri thức. Theo báo cáo của UNESCO năm 2025, Việt Nam đạt gần như phổ cập giáo dục tiểu học với tỷ lệ ghi danh 98%, và 9/10 trường học trên toàn quốc đã kết nối internet, hỗ trợ học trực tuyến cho hàng trăm nghìn học sinh ở vùng nông thôn và dân tộc thiểu số, góp phần giảm tỷ lệ bỏ học từ 5% xuống còn dưới 2% ở các khu vực này (UNESCO, 2025). Việt Nam cũng thuộc nhóm 21 quốc gia sớm đạt mục tiêu phát triển bền vững của Liên hợp quốc đến năm 2030 về giáo dục chất lượng.
Theo đánh giá của các chuyên gia, chuyển đổi số trong giáo dục Việt Nam không chỉ là công cụ mà còn là phương tiện bảo đảm quyền tiếp cận tri thức toàn cầu cho nhóm yếu thế, đưa Việt Nam vượt lên dẫn đầu các quốc gia trong khu vực về tích hợp công nghệ vào giáo dục công bằng. Ngoài ra, theo Ngân hàng thế giới (WB) năm 2024, tỷ lệ ghi danh đại học đạt 30-35%, với trọng tâm cải thiện chất lượng và kỹ năng phù hợp thị trường lao động, giúp giảm bất bình đẳng giáo dục giữa các nhóm thu nhập, từ 15% khoảng cách năm 2014 xuống dưới 10% năm 2024.
Dù đạt được nhiều thành tựu, giáo dục Việt Nam đang phải đối mặt với các thách thức như khoảng cách số, thiếu giáo viên chất lượng cao ở vùng sâu, và áp lực chuyển đổi chương trình đào tạo phù hợp với Cách mạng công nghiệp 4.0. Theo WB năm 2024, 30% trường học ở các tỉnh miền núi thiếu thiết bị công nghệ, ảnh hưởng đến hiệu quả học trực tuyến.
Để kịp thời tháo gỡ, Nghị quyết 71 đề xuất tăng đầu tư cho cơ sở hạ tầng số và đào tạo giáo viên, với mục tiêu 100% trường học có kết nối internet tốc độ cao vào năm 2030, đồng thời xây dựng nền tảng giáo dục thông minh tích hợp AI và sách giáo khoa số, nhằm trao cơ hội bình đẳng cho thầy và trò trong việc tiếp cận tri thức. Những giải pháp này sẽ giúp bảo đảm quyền học tập bền vững, góp phần xây dựng xã hội học tập suốt đời.
 |
| Chính sách y tế của Việt Nam nổi bật ở việc ưu tiên y tế dự phòng và công bằng xã hội. (Nguồn: VGP) |
Chính sách y tế: Bảo vệ quyền sức khỏe toàn dân
Quyền được chăm sóc sức khỏe, theo Điều 25 của Tuyên ngôn Nhân quyền thế giới và Điều 24 của CRC, được coi là trọng tâm trong các chính sách y tế của Việt Nam. Luật Bảo vệ sức khỏe nhân dân (1989, sửa đổi 2020) và Nghị quyết 20-NQ/TW (2017) đã đặt nền móng cho hệ thống y tế công bằng.
Dự thảo Nghị quyết về đột phá trong chăm sóc sức khỏe nhân dân, được thảo luận tại cuộc họp Ban Thường vụ Đảng ủy Chính phủ do Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì ngày 17/5/2025 với sự tham gia của các bộ, ngành, và cơ quan liên quan, tập trung vào nâng cao năng lực y tế dự phòng, củng cố y tế cơ sở, phát triển bệnh viện thông minh, và đặt mục tiêu miễn phí khám chữa bệnh cho trẻ dưới 6 tuổi cũng như bảo đảm dịch vụ y tế chất lượng tại các vùng khó khăn.
Dự thảo đề xuất tên gọi "Nghị quyết của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân", với điểm mới nổi bật: 2025-2030 tăng cường ít nhất 1.000 bác sĩ/năm về y tế cơ sở; từ 2026, mọi công dân được khám sức khỏe miễn phí hàng năm và lập hồ sơ sức khỏe điện tử suốt đời; giảm chi tiêu xuống 30% vào năm 2030; miễn viện phí toàn dân từ y tế cơ bản giai đoạn 2030-2035. Những điểm mới này trực tiếp bảo đảm quyền sức khỏe toàn diện cho người dân bằng cách mở rộng tiếp cận dịch vụ miễn phí, góp phần giảm bất bình đẳng y tế.
Đáng chú ý, việc đẩy mạnh chuyển đổi số trong y tế, bao gồm triển khai thí điểm hồ sơ sức khỏe điện tử, góp phần nâng cao khả năng quản lý sức khỏe cá nhân cho người dân tại nhiều tỉnh thành. Tại một số tỉnh miền núi phía bắc, các trạm y tế lưu động được triển khai từ năm 2024 nhằm cung cấp dịch vụ y tế cho người dân vùng biên giới, thực hiện mục tiêu củng cố y tế cơ sở theo Chỉ thị 25-CT/TW ngày 25/10/2023 của Ban Bí thư về tiếp tục củng cố, hoàn thiện và nâng cao chất lượng hoạt động của y tế cơ sở trong tình hình mới.
Chính sách y tế của Việt Nam nổi bật ở việc ưu tiên y tế dự phòng và công bằng xã hội. Chương trình tiêm chủng mở rộng đạt tỷ lệ bao phủ vaccine cao, với khoảng 99% trẻ em được tiêm mũi đầu tiên bạch hầu-uốn ván-ho gà năm 2024 (tăng từ 80% năm 2023), và 98% tiêm sởi (từ 82% năm 2023), vượt xa mức trung bình của các nước đang phát triển (WHO & UNICEF, 2024).
Tỷ lệ tử vong trẻ sơ sinh giảm từ 18,9/1000 năm 2010 xuống khoảng 10/1000 vào năm 2023, nhờ các chương trình chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em (UNICEF, 2023). Tỷ lệ tử vong mẹ giảm từ 233/100.000 ca sinh sống năm 1990 xuống 44/100.000 năm 2023, với mục tiêu tiếp tục giảm trong tương lai (Bộ Y tế).
Theo WB năm 2024, chỉ số bao phủ y tế toàn dân (UHC) của Việt Nam tăng từ 31 năm 2000 lên 68 năm 2021, ngang bằng mức trung bình toàn cầu, phản ánh tiến bộ trong việc đảm bảo quyền tiếp cận dịch vụ y tế cơ bản cho mọi người dân.
So với các nước ASEAN, Việt Nam dẫn đầu về tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế, đạt khoảng 94,2% dân số đến tháng 6/2025, với mục tiêu 95,15% vào cuối năm. Việc ứng dụng công nghệ, như hệ thống khám chữa bệnh từ xa tại Bệnh viện Bạch Mai và kê đơn điện tử cho 252 bệnh mạn tính, giúp bệnh nhân tiếp cận dịch vụ y tế hiệu quả hơn, giảm đáng kể thời gian chờ khám và gánh nặng hành chính.
Dự thảo Nghị quyết đề xuất các giải pháp này sẽ giúp cụ thể hóa quyền tiếp cận y tế, giảm chi phí cá nhân và nâng cao chất lượng sống. Hơn nữa, theo báo cáo của Liên hợp quốc tại Việt Nam (2024), việc mở rộng bảo hiểm y tế đã hỗ trợ cải thiện sức khỏe cộng đồng, với tỷ lệ tiếp cận dịch vụ y tế cơ bản tăng 15% ở vùng nông thôn từ năm 2020 đến 2024, góp phần giảm bất bình đẳng y tế giữa các khu vực (UN Việt Nam, 2024).
Tuy nhiên cũng cần thẳng thắn nhìn nhận, hệ thống y tế Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức lớn, ảnh hưởng đến quyền tiếp cận dịch vụ y tế công bằng và chất lượng.
Thứ nhất, thiếu hụt nhân lực y tế, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa, là vấn đề nghiêm trọng. Một báo cáo năm 2024 cho biết khoảng 40% trạm y tế xã thiếu bác sĩ thường trực, do bác sĩ nghỉ hưu, khó tuyển dụng nhân lực trẻ, và chế độ đãi ngộ chưa đủ hấp dẫn. Điều này khiến người dân ở các khu vực vùng sâu vùng xa phải phụ thuộc vào chuyển tuyến tốn kém, hạn chế quyền tiếp cận dịch vụ y tế cơ bản.
Thứ hai, cơ sở vật chất y tế lạc hậu, đặc biệt tại các trạm y tế xã, làm hạn chế chất lượng khám chữa bệnh. Nhiều trạm y tế thiếu trang thiết bị hiện đại, có nơi hạ tầng xuống cấp ảnh hưởng đến khả năng đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh của người dân.
Thứ ba, nguy cơ già hóa dân số, với 20% dân số dự kiến trên 60 tuổi vào năm 2035 (Cục Thống kê, Bộ Tài chính 2025), gia tăng áp lực từ các bệnh không lây nhiễm như ung thư, tiểu đường, và tim mạch. Các bệnh này đòi hỏi chăm sóc dài hạn và quản lý hiệu quả tại y tế cơ sở, thách thức quyền tiếp cận dịch vụ y tế toàn diện của người cao tuổi. Theo UNICEF (2024), tỷ lệ béo phì ở trẻ em đang tăng, với 1,9% trẻ em bị ảnh hưởng, đòi hỏi can thiệp sớm để bảo vệ quyền sức khỏe thế hệ tương lai (UNICEF, 2024).
Để giải quyết các thách thức, dự thảo Nghị quyết đề xuất đào tạo hàng chục nghìn nhân viên y tế cơ sở, tăng cường đầu tư công cho cơ sở vật chất, và ứng dụng chuyển đổi số, như sử dụng AI để quản lý bệnh án và dự đoán nhu cầu thuốc.
Các giải pháp cụ thể bao gồm đào tạo liên thông từ y sĩ lên bác sĩ, luân phiên bác sĩ từ tuyến tỉnh về cơ sở, và cải thiện chính sách đãi ngộ để thu hút nhân lực tại vùng sâu, vùng xa. Ngoài ra, việc phát triển mô hình y học gia đình và nâng cấp hạ tầng y tế, nhằm đảm bảo quyền tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng và công bằng cho mọi người dân. Đến năm 2045, mục tiêu đạt tuổi thọ trung bình trên 80 tuổi và chỉ số sức khỏe ngang tầm nước phát triển. Những giải pháp này sẽ giúp hệ thống y tế Việt Nam vượt qua thách thức, bảo đảm quyền được chăm sóc sức khỏe toàn dân, với mục tiêu “y tế chạm tới từng người dân” một cách bền vững.
Cùng với bộ tứ trụ cột là các Nghị quyết 57, 59, 66, 68, Nghị quyết 71 mới được ban hành và dự thảo Nghị quyết về đột phá trong chăm sóc sức khỏe nhân dân đang được xây dựng, Đảng ta đã thể hiện quyết tâm vững chắc, khẳng định cam kết trong việc bảo đảm quyền con người thông qua các chính sách mang tính đột phá, vượt trội, lấy con người làm trung tâm.
Với sự đồng hành của hệ thống chính trị và các tầng lớp nhân dân, Việt Nam đang vững bước xây dựng một xã hội công bằng, văn minh, nơi quyền con người được bảo đảm toàn diện, trọn vẹn, tạo nền tảng vững chắc để đưa đất nước tiến vào kỷ nguyên mới.
| Việt Nam tái đắc cử Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc: Khẳng định vị thế, lan tỏa giá trị nhân văn Thứ trưởng Ngoại giao Đặng Hoàng Giang trả lời phỏng vấn báo chí về sự kiện Việt Nam tái đắc cử thành viên Hội đồng ... |
| Định hướng nghiên cứu, giáo dục và bảo đảm, bảo vệ quyền con người trong kỷ nguyên mới Ngày 17/11, tại TP Hồ Chí Minh, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh phối hợp Bộ Công an và Thành ủy TP ... |
| Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính: Thành phố Hồ Chí Minh sẽ tiếp tục khẳng định vị thế đầu tàu và là niềm tự hào của cả nước Chiều ngày 25/11, tại Thisky Hall, trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu năm 2025, sự kiện CEO 500 - TEA CONNECT diễn ... |
| Từ Nghị quyết 71 đến Khanmigo: Khẳng định giáo viên là trung tâm của chuyển đổi số giáo dục Sáng 28/11, tại Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán (VIASM), Tọa đàm “Ứng dụng AI hiệu quả trong quản lý lớp học” và Lễ ... |
| Cục Phục vụ Ngoại giao đoàn: Khẳng định vai trò đơn vị sự nghiệp đi đầu của Bộ Ngoại giao Trao đổi với Báo Thế giới và Việt Nam, Cục trưởng Cục Phục vụ Ngoại giao đoàn (PVNGĐ) Bộ Ngoại giao Ngô Phương Nghị điểm ... |
