Khía cạnh khác của ngoại giao đại dương

Hà Anh
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Lịch sử và ý nghĩa ngày nay của các nguyên tắc, hoạt động ngoại giao đại dương vẫn còn thiếu sót và bị coi nhẹ.
Khía cạnh khác của 'ngoại giao đại dương'
Mặc dù quá trình phương Tây hoá đã cho ra đời các tầng lớp cộng đồng chính trị và thực tiễn ngoại giao mới, nhưng ngoại giao trong lịch sử Thái Bình Dương không bị loại bỏ hay gạt sang một bên. (Nguồn: Policy Forum)

Một nghiên cứu của Đại học Quốc gia Australia (ANU) nhận định rằng, khi nghĩ tới ngoại giao ở Thái Bình Dương, các chuyên gia và học giả thường nghĩ đến hoạt động giữa các quốc đảo khu vực hậu độc lập, hoặc của các cường quốc lớn có lợi ích tại đây.

Cả hai cách tiếp cận này đều theo lối tư duy của ngoại giao phương Tây, tập trung vào sự can dự của các quốc gia tân tiến.

Tuy nhiên, một khía cạnh khác không kém phần quan trọng của ngoại giao đại dương, chính là các nguyên tắc và thực tiễn hoạt động ngoại giao đặc trưng của lịch sử lâu đời và nền văn hoá đa dạng ở các đảo Thái Bình Dương.

Trong quá khứ, ngoại giao đại dương phục vụ kết nối quan hệ giữa các bộ lạc và thị tộc ở các quốc gia Thái Bình Dương sau khi thoát khỏi ách đô hộ của thực dân.

Tin liên quan
Mối tương giao Việt Nam-New Zealand trên tà áo dài của bà Đại sứ Mối tương giao Việt Nam-New Zealand trên tà áo dài của bà Đại sứ

Ngày nay, các quốc đảo Thái Bình Dương đã kết hợp các nguyên tắc, thông lệ và nghi thức ngoại giao đại dương trong lịch sử đó với phong cách đối ngoại phương Tây, nhằm phục vụ các hoạt động ngoại giao khu vực và toàn cầu.

Khi các nhà nghiên cứu chỉ chú tâm vào sự can dự của các quốc gia, quan hệ ngoại giao giữa các cộng đồng chính trị như bộ lạc và thị tộc bị lãng quên.

Hệ thống ngoại giao này đã bị "lu mờ" khi các nghiên cứu ngoại giao lấy nhà nước làm trung tâm.

Quá trình "ngoại giao đại dương" thích nghi với thời kỳ hậu thuộc địa, cả ở trong và ngoài nước đã bị bỏ qua.

Điểm mấu chốt là mặc dù quá trình phương Tây hoá đã cho ra đời các tầng lớp cộng đồng chính trị và thực tiễn ngoại giao mới, nhưng ngoại giao trong lịch sử Thái Bình Dương không bị loại bỏ hay gạt sang một bên.

Do đó, cần phải đánh giá cao giá trị và ý nghĩa của "ngoại giao đại dương" truyền thống đối với thế giới hiện đại ngày nay, trong phạm vi quốc gia, khu vực Thái Bình Dương, và trong chính sách ngoại giao Thái Bình Dương toàn cầu.

Theo ông Marshall Beier, Tiến sĩ khoa học chính trị tại Đại học York, Canada, một trong những học giả hàng đầu về "bước ngoặt hậu thuộc địa" trong nghiên cứu ngoại giao, "điều mà mọi người có thể quen gọi là ‘ngoại giao’ thực sự là phần rất hẹp về khả năng của con người trong sự tương tác giữa cộng đồng chính trị”.

Đối với những khả năng khác, không nên nhìn nhận qua lăng kính ngoại giao phương Tây, mà nên sử dụng phương thức thực hiện ngoại giao khác mang logic và giá trị riêng.

Trong khi phương Tây cho rằng ngoại giao là quản lý các mối quan hệ giữa các quốc gia có chủ quyền, thì các nhà ngoại giao bản địa và các hệ thống ngoại giao khác có các cộng đồng chính trị gắn kết thông qua quan hệ họ hàng, hoặc qua chia sẻ về vũ trụ học.

Thời nay, đã có nhiều kết quả tích cực của ngoại giao đại dương trong việc xây dựng hòa bình khu vực.

Ví dụ như chính sách ngoại giao của người Maori và Melanesia tại cuộc đàm phán hòa bình Bougainville ở Burnham, Anh; hoặc cuộc hòa giải thành công ở New Caledonia, Pháp giữa bộ tộc của Jean-Marie Tjibaou và gia tộc Ouvea và Mare.

Một ví dụ khác về ngoại giao bản địa là năm nay, chính phủ Aotearoa - tên gọi New Zealand của người Maori, đã sử dụng ifoga - một nghi thức tạ tội của người Samoa để xin cộng đồng người dân trong nước sống ở các đảo Thái Bình Dương tha thứ cho những bất công lịch sử.

Nghi thức tạ tội ifoga của người Samoa mà Chính phủ New Zealand dùng để hoà giải với người dân sống trên đảo của Thái Bình Dương ngày 08/1/2021. (Nguồn: AP)
Nghi thức tạ tội ifoga của người Samoa mà chính phủ New Zealand dùng để hoà giải với người dân sống trên đảo của Thái Bình Dương, ngày 8/1/2021. (Nguồn: AP)

Ngày nay, ngoại giao đại dương cũng đóng vai trò chủ chốt trong quan hệ khu vực đảo Thái Bình Dương, điển hình là quần đảo Solomon làm trung gian hoà giải giữa Vanuatu và Fiji trong Nhóm mũi nhọn Melanesian năm 2010.

Việc công nhận ngoại giao đại dương giúp mở rộng hiểu biết về ngoại giao Thái Bình Dương. Đó không chỉ là quan hệ giữa các quốc gia có chủ quyền, mà còn bao gồm quan hệ giữa các cộng đồng chính trị và văn hóa các nước nhỏ.

Theo cách tiếp cận này, ngoại giao đại dương là một nền văn hóa của sự gắn kết, là tập hợp các quy tắc và chuẩn mực văn hóa định hình sự tương tác giữa các cộng đồng chính trị.

Như vậy, khi tìm hiểu các hình thức ngoại giao đại dương, thay vì tìm kiếm những hình thức tương đương hoặc sơ khai của ngoại giao phương Tây, như đại sứ, hiệp ước, hoặc quyền miễn trừ ngoại giao; hãy xem xét cách thức quản lý quan hệ giữa các cộng đồng chính trị.

Bởi những thực tiễn ngoại giao đó vẫn phù hợp và quan trọng, thậm chí là trọng tâm, đối với cách quản lý các mối quan hệ trong thời kỳ hậu thuộc địa, cả ở trong nước và giữa các quốc gia.


Bài viết dựa trên bản tóm tắt nghiên cứu “IB 2021/23 Oceanic Diplomacy: An Introduction” của Ban các vấn đề Thái Bình Dương của Đại học Quốc gia Australia.

Ngoại giao Việt Nam: Từ nền ngoại giao kháng chiến, kiến quốc đến nền ngoại giao toàn diện, hiện đại và phục vụ phát triển đất nước

Ngoại giao Việt Nam: Từ nền ngoại giao kháng chiến, kiến quốc đến nền ngoại giao toàn diện, hiện đại và phục vụ phát triển đất nước

Báo Thế giới & Việt Nam trân trọng giới thiệu bài viết của Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Bùi Thanh ...

Ngoại giao kinh tế trong kỷ nguyên mới *

Ngoại giao kinh tế trong kỷ nguyên mới *

Ngoại giao kinh tế nếu được thực hiện đúng cách, có khả năng thúc đẩy quốc gia tăng tưởng mạnh mẽ.

(theo Policy Forum)

Xem nhiều

Đọc thêm

Covid-19 tối 26/10: 3.595 ca mắc mới tại 49 địa phương; gần 3.000 ca khỏi bệnh; TP. HCM tăng tốc tiêm vaccine mũi 2

Covid-19 tối 26/10: 3.595 ca mắc mới tại 49 địa phương; gần 3.000 ca khỏi bệnh; TP. HCM tăng tốc tiêm vaccine mũi 2

Baoquocte.vn. Tính từ 17h ngày 25/10 đến 17h ngày 26/10, trên Hệ thống Quốc gia quản lý ca bệnh Covid-19 ghi nhận 3.595 ca nhiễm mới.
Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Tư ngày 27/10/2021: Cự Giải bị đồng nghiệp đâm sau lưng

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Tư ngày 27/10/2021: Cự Giải bị đồng nghiệp đâm sau lưng

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 27/10/2021 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Chủ tịch nước sẽ phát biểu tại phiên Thảo luận mở Cấp cao về Hợp tác giữa Liên hợp quốc và Liên minh châu Phi

Chủ tịch nước sẽ phát biểu tại phiên Thảo luận mở Cấp cao về Hợp tác giữa Liên hợp quốc và Liên minh châu Phi

Baoquocte.vn. Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc sẽ tham dự và phát biểu tại phiên Thảo luận mở Cấp cao trực tuyến về Hợp tác giữa Liên hợp quốc và Liên ...
Covid-19 ở Hà Nội ngày 26/10: Ghi nhận thêm 18 ca mắc mới, trong đó có 17 ca cộng đồng

Covid-19 ở Hà Nội ngày 26/10: Ghi nhận thêm 18 ca mắc mới, trong đó có 17 ca cộng đồng

Baoquocte.vn. Sở Y tế Hà Nội cho biết, trong ngày 26/10, trên địa bàn ghi nhận 18 ca dương tính Covid-19, trong đó có 17 ca cộng đồng và 1 ca ...
XSMN 27/10/2021, xổ số miền Nam hôm nay thứ 4 ngày 27/10/2021. xổ số hôm nay 27/10

XSMN 27/10/2021, xổ số miền Nam hôm nay thứ 4 ngày 27/10/2021. xổ số hôm nay 27/10

Baoquocte.vn. XSMN 27/10. xổ số hôm nay 27/10. xổ số miền Nam hôm nay thứ 4 ngày 27 tháng 10 năm 2021. KQXSMN thứ 4. SXMN 27/10. KQSXMN.
XSĐN 27/10/2021, kết quả xổ số Đồng Nai hôm nay 27/10/2021. KQXSĐN thứ 4

XSĐN 27/10/2021, kết quả xổ số Đồng Nai hôm nay 27/10/2021. KQXSĐN thứ 4

Baoquocte.vn. XSĐN 27/10. Xổ số Đồng Nai hôm nay ngày 27 tháng 10 năm 2021. xo so dong nai. KQXSĐN 27/10. KQXSĐN.
XSMB 27/10/2021, xổ số miền Bắc hôm nay thứ 4 ngày 27/10/2021. dự đoán XSMB 27/10

XSMB 27/10/2021, xổ số miền Bắc hôm nay thứ 4 ngày 27/10/2021. dự đoán XSMB 27/10

Baoquocte.vn. XSMB 27/10. dự đoán XSMB. xổ số miền Bắc hôm nay thứ 4 ngày 27 tháng 10 năm 2021. xổ số hôm nay. XSMB thứ 4. SXMB.
Bộ Ngoại giao cập nhật chính sách lãnh sự với Cơ quan đại diện nước ngoài tại Việt Nam

Bộ Ngoại giao cập nhật chính sách lãnh sự với Cơ quan đại diện nước ngoài tại Việt Nam

Bộ Ngoại giao lần đầu tiên tổ chức Hội nghị gặp mặt các Cơ quan đại diện nước ngoài tại Việt Nam để cập nhật chính sách về công tác ...
Học giả Australia: G20 nên ngừng 'tái chế' chương trình nghị sự của G7

Học giả Australia: G20 nên ngừng 'tái chế' chương trình nghị sự của G7

Baoquocte.vn. Tác giả Adam Triggs cho rằng, nhóm G20 cần hành động nhiều hơn hướng tới các nước đang phát triển, thay vì 'tái chế' chương trình nghị sự của G7.
ASEAN-Hàn Quốc: Sớm nối hoạt động bong bóng du lịch, công nhận chứng nhận vaccine

ASEAN-Hàn Quốc: Sớm nối hoạt động bong bóng du lịch, công nhận chứng nhận vaccine

Baoquocte.vn. Hàn Quốc mong muốn cùng ASEAN sớm nối lại các hoạt động giao lưu nhân dân qua: bong bóng du lịch, công nhận lẫn nhau về chứng nhận vaccine.
Bộ Ngoại giao cập nhật chính sách lãnh sự với Cơ quan đại diện nước ngoài tại Việt Nam

Bộ Ngoại giao cập nhật chính sách lãnh sự với Cơ quan đại diện nước ngoài tại Việt Nam

Bộ Ngoại giao lần đầu tiên tổ chức Hội nghị gặp mặt các Cơ quan đại diện nước ngoài tại Việt Nam để cập nhật chính sách về công tác lãnh sự.
Hội thảo trực tuyến Logistics Hà Lan-Việt Nam - xác định cơ hội và kết nối đối tác

Hội thảo trực tuyến Logistics Hà Lan-Việt Nam - xác định cơ hội và kết nối đối tác

Baoquocte.vn. Hội thảo nhằm mục đích giúp các cơ quan, địa phương, doanh nghiệp Việt Nam tiếp xúc, học hỏi kinh nghiệm về quy hoạch, quản lý logistics.
Việt Nam tham gia phiên họp của Ủy ban Chính trị đặc biệt và Phi thực dân hóa của Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 76

Việt Nam tham gia phiên họp của Ủy ban Chính trị đặc biệt và Phi thực dân hóa của Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 76

Baoquocte.vn. Đại sứ Phạm Hải Anh phát biểu tại thảo luận chung của Ủy ban Chính trị đặc biệt và Phi thực dân hóa của Đại hội đồng LHQ Khóa 76.
Việt Nam hỗ trợ khẩn cấp Lào ứng phó đợt dịch Covid-19 mới

Việt Nam hỗ trợ khẩn cấp Lào ứng phó đợt dịch Covid-19 mới

Bộ Ngoại giao tổ chức Lễ trao quà tặng của Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam hỗ trợ Đảng, Nhà nước và nhân dân Lào ứng phó đợt dịch Covid-19 mới.
Cục trưởng Cục Lễ tân Nhà nước tiếp Đại sứ Mông Cổ trao bản sao Ủy nhiệm thư

Cục trưởng Cục Lễ tân Nhà nước tiếp Đại sứ Mông Cổ trao bản sao Ủy nhiệm thư

Baoquocte.vn. Cục trưởng Cục Lễ tân Nhà nước đã tiếp nhận bản sao Ủy nhiệm thư của Tổng thống Mông Cổ bổ nhiệm Đại sứ Mông Cổ tại Việt Nam.
Hợp tác ASEAN, Việt Nam và Italy về năng lượng tái tạo và bền vững

Hợp tác ASEAN, Việt Nam và Italy về năng lượng tái tạo và bền vững

Baoquocte.vn. Đại sứ Nguyễn Thị Bích Huệ nhấn mạnh Việt Nam coi việc chuyển đổi năng lượng là vấn đề sống còn để thích ứng với biến đổi khí hậu.
Bộ Ngoại giao cập nhật chính sách lãnh sự với Cơ quan đại diện nước ngoài tại Việt Nam

Bộ Ngoại giao cập nhật chính sách lãnh sự với Cơ quan đại diện nước ngoài tại Việt Nam

Bộ Ngoại giao lần đầu tiên tổ chức Hội nghị gặp mặt các Cơ quan đại diện nước ngoài tại Việt Nam để cập nhật chính sách về công tác lãnh sự.
Bảo hộ công dân là nhiệm vụ rất quan trọng trong công tác đối ngoại

Bảo hộ công dân là nhiệm vụ rất quan trọng trong công tác đối ngoại

Baoquocte.vn. Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài đóng vai trò then chốt trong việc thực hiện hoạt động bảo hộ công dân.
Lần đầu tiên diễn ra Hội nghị Lãnh sự danh dự Việt Nam ở nước ngoài

Lần đầu tiên diễn ra Hội nghị Lãnh sự danh dự Việt Nam ở nước ngoài

Baoquocte.vn. Hội nghị có sự tham dự của 13 Đại sứ, 25 Lãnh sự danh dự Việt Nam ở nước ngoài, 15 ứng viên Lãnh sự danh dự với gần gần 150 điểm cầu ở nước ...
Bộ Ngoại giao tích cực bảo hộ công dân Việt Nam gặp nạn tại Saudi Arabia

Bộ Ngoại giao tích cực bảo hộ công dân Việt Nam gặp nạn tại Saudi Arabia

Baoquocte.vn. Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Lê Thị Thu Hằng đã thông tin về các biện pháp bảo hộ một công dân Việt Nam gặp nạn tại Saudi Arabia.
Kiên Giang hỗ trợ lao động Việt Nam tại Campuchia trong bối cảnh dịch Covid-19

Kiên Giang hỗ trợ lao động Việt Nam tại Campuchia trong bối cảnh dịch Covid-19

Baoquocte.vn. Tổng Lãnh sự quán sẽ sử dụng khoản hỗ trợ này của tỉnh Kiên Giang để mua gạo, các nhu yếu phẩm thiết yếu phục vụ công tác cứu trợ.
Chuyến bay đặc biệt ngày 3/9 từ Saudi Arabia

Chuyến bay đặc biệt ngày 3/9 từ Saudi Arabia

Baoquocte.vn. Ngày 3/9, chuyến bay của Bamboo Airways từ Saudi Arabia hạ cánh ở Việt Nam, mang theo gần 240 công dân Việt Nam...
Một số lưu ý trong giao tiếp với quốc gia và tín đồ Hồi giáo (phần 1)

Một số lưu ý trong giao tiếp với quốc gia và tín đồ Hồi giáo (phần 1)

Baoquocte.vn. Đạo Hồi là tôn giáo có nhiều quy định nghiêm ngặt. Khi quan hệ và giao tiếp với các quốc gia và tín đồ Hồi giáo cần tìm hiểu kỹ các luật lệ và quy ...
Một số thông lệ lễ tân về âu phục của nam giới

Một số thông lệ lễ tân về âu phục của nam giới

Baoquocte.vn. Âu phục là trang phục phổ biến trong hoạt động đối ngoại được sử dụng ở nhiều nước. Dưới đây là một số thông lệ lễ tân về âu phục của nam giới.
Trang phục white tie và black tie khác nhau như thế nào?

Trang phục white tie và black tie khác nhau như thế nào?

Baoquocte.vn. White tie, black tie là những trang phục nam giới phổ biến khi tham gia các sự kiện lớn hay hoạt động đối ngoại. Phải mặc gì cho đúng?
Trang phục của phụ nữ trong hoạt động đối ngoại

Trang phục của phụ nữ trong hoạt động đối ngoại

Baoquocte.vn. Ngoài trang phục dân tộc, phụ nữ thường sử dụng âu phục khi đối ngoại như váy công sở với áo sơ mi hay bộ vest nữ lịch sự, trang trọng, nữ tính.
Cách tặng quà, tặng hoa khi đối ngoại

Cách tặng quà, tặng hoa khi đối ngoại

Baoquocte.vn. Quà tặng là thông điệp cuối cùng mà khách sẽ mang về đất nước họ, ảnh hưởng rất lớn đến thành công trong mọi hoạt động đối ngoại.
ASEAN ca được sử dụng như thế nào?

ASEAN ca được sử dụng như thế nào?

Baoquocte.vn. Cách sử dụng ASEAN ca được quy định trong văn bản Hướng dẫn của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch về việc treo cờ ASEAN và sử dụng ASEAN ca.
Phiên bản di động