Không cho con mồi chạy thoát: Máy bay không người lái FPV đã biến đổi xung đột Nga-Ukraine như thế nào?

Máy bay không người lái FPV xuất phát từ một thứ mới lạ rồi ngày càng phổ biến và trở thành loại vũ khí quan trọng thay đổi xung đột Nga-Ukraine.

Đóng băng xung đột Nga-Ukraine năm 2025, hy vọng và tính khả thi Chuyên gia lý giải việc Ukraine phản công tại Kursk: Một mũi tên trúng nhiều đích, liều một phen ăn cả Ông Donald Trump mất tự tin về giải quyết xung đột Ukraine? Ca ngợi Chủ tịch Trung Quốc 'mạnh mẽ và quyền lực'

Không cho con mồi chạy thoát: Máy bay không người lái FPV đã biến đổi xung đột Nga-Ukraine như thế nào

Binh sĩ Ukraine chuẩn bị máy bay không người lái cho nhiệm vụ trinh sát ở khu vực Kherson vào tháng 10/2023. (Nguồn: The Observer)

Binh sĩ Denys thuộc lữ đoàn Khyzhak của Ukraine mô tả xung đột đang chuyển sang kiểu mới. Đứng trong một xưởng doanh trại với nhiều máy bay không người lái First Person View (FPV) của Ukraine, người lính này nhận định: “(Xung đột) ít đấu súng hơn vì có nhiều cuộc giao tranh bằng máy bay không người lái hơn”.

Cơn ác mộng đối với các binh sĩ

Mặt trận khi trước từng chỉ cách nhau một phát súng thì giờ đây phạm vi nguy hiểm có thể lên vài dặm khi các đội máy bay không người lái của Nga và Ukraine ẩn núp cách tiền tuyến khoảng một đến ba dặm, nhắm vào lực lượng của nhau bằng các cuộc tấn công trên không đơn giản.

“Quay trở lại năm 2022, chúng tôi vẫn chạy xung quanh với súng máy núp sau các hàng cây”, binh sĩ Denys nói.

Không thiếu pháo binh hoặc súng cối trong xung đột ở Ukraine nhưng máy bay không người lái FPV với kích thước 7 inch hình nhện, có khả năng mang theo 1kg thuốc nổ và được vận hành bằng kính bảo hộ và bộ điều khiển cầm tay, ngày càng trở nên phổ biến. Theo Samuel Bendett, chuyên gia tại Trung tâm Phân tích Hải quân (CNA) có trụ sở tại Mỹ, vũ khí này đã phát triển từ "một sự mới lạ vào năm 2022 trở thành một trong những vũ khí được lựa chọn hàng đầu vào năm 2023 để lang thang khắp không gian chiến thuật".

Các cuộc tấn công đơn lẻ máy bay không người lái FPV không phải là chiến thuật duy nhất. Khi số lượng vũ khí được tăng cường, các cuộc tấn công bầy đàn thường được triển khai.

Âm thanh vo ve của máy bay không người lái dần trở thành cơn ác mộng đối với các binh sĩ trên xung đột. Oleksii, một lính bộ binh, chia sẻ: "Không thể chạy thoát khỏi chúng, bạn buộc phải bắn hạ chúng".

Máy bay không người lái FPV nhỏ di chuyển với tốc độ khoảng 37mph (tương đương 60km/h). Tốc độ này buộc các xe bọc thép phải lái nhanh đến và đi từ tiền tuyến và camera nhiệt giúp chúng có thể hoạt động hiệu quả vào ban đêm. Chuyên gia Bendett cho biết: “Khả năng tấn công của nó đã được tự động hóa, đến mức không gì có thể an toàn trên chiến trường”.

Mặc dù máy bay không người lái FPV cảm tử trong thời tiết tốt có thể bay xa tới 20km, nhưng do dung lượng pin giới hạn thời gian bay và ưu tiên tiết kiệm bằng cách thu hồi máy bay không người lái ném bom trở về nếu không phát hiện được mục tiêu, do đó bán kính hoạt động hiệu quả chỉ dưới 5km.

Hiện máy bay không người lái FPV là một trong hai loại máy bay phổ biến tại xung đột Nga-Ukraine. Còn lại là máy bay bốn cánh quạt Mavic thương mại do một công ty Trung Quốc DJI sản xuất. Ưu điểm của FPV là đơn giản hơn và được thiết kế tại Ukraine (hoặc Nga) mặc dù nhiều thành phần, linh kiện vẫn đến từ Trung Quốc và đang được nỗ lực đa dạng hóa nguồn cung ứng.

Thách thức phát triển máy bay không người lái FPV của Ukraine

Bên cạnh đó, việc điều khiển máy bay không người lái cũng là một quá trình phức tạp. Binh sĩ Ukraine cho biết phải mất ít nhất 70 giờ trong máy mô phỏng và 70 giờ với máy bay không người lái. Các khóa học được tổ chức tại Kiev và những nơi khác.

Binh sĩ Ukraine chia sẻ, ngay cả sau một tuần thực hành, anh ấy vẫn thấy khó khăn khi phải theo dõi một chiếc xe trên đường đất. Tuy nhiên, hàng nghìn binh sĩ Ukraine không có lựa chọn nào khác ngoài việc phải thành thạo việc điều khiển máy bay không người lái vì chúng chiếm phần lớn sức mạnh không quân tiền tuyến của đất nước.

Ông Serhii Sternenko, một blogger nổi tiếng của Ukraine với 2 triệu người theo dõi kênh YouTube, đang gây quỹ để cung cấp máy bay không người lái FPV cho quân đội nước này.

"Tôi đã giúp (quân đội) mua 120.000 máy bay không người lái FPV cho đến nay, 100.000 chiếc trong năm qua và đang phát triển các loại máy bay không người lái mới", ông Sternenko cho biết.

Blogger này cho biết tiến trình phát triển máy bay không người lái FPV của Ukraine không thể diễn ra nếu không có những nỗ lực chung.

Các phi công FPV của Ukraine cho biết họ đã có thể hạ gục máy bay không người lái Orlan và Lancet của Nga ở độ cao lớn hơn trong nhiều tháng, làm giảm khả năng trinh sát tầm xa của đối phương, như một số video do ông Sternenko công bố.

"Phòng không rất tốn kém, có thể tốn từ 100.000 đến 1 triệu USD cho một lần bắn trúng, nhưng một máy bay không người lái có thể chỉ tốn vài trăm USD", ông Sternenko.

Do đó, Ukraine ngày càng tập trung vào việc phát triển máy bay không người lái FPV có thể hạ gục các máy bay trực thăng và máy bay không người lái Shaheed lớn, đòi hỏi một máy bay không người lái có thể bay với tốc độ hơn 100 dặm/giờ ở độ cao hơn 10.000 ft (hơn 3km).

Một thách thức cụ thể đặt ra là làm thế nào một máy bay không người lái nhỏ có thể chống chọi với sự nhiễu loạn do một chiếc Shaheed tạo ra khi nó bay qua.

Nhiều ý kiến cho rằng cần sử dụng trí tuệ nhân tạo tốt hơn trong việc điều khiển và nhắm mục tiêu cho máy bay không người lái, cũng như phát triển thiết bị không người lái trên bộ. Tuy nhiên, quy mô sản xuất cũng như những cải tiến gia tăng về phạm vi và thiết kế có khả năng sẽ chiếm ưu thế nếu xung đột Nga-Ukraine tiếp diễn.

Với việc ông Donald Trump trở lại Nhà Trắng và Mỹ rất có thể ngừng viện trợ vũ khí cho Ukraine, công nghiệp quốc phòng sẽ trở nên quan trọng hơn bao giờ hết đối với Kiev.