Rủi ro gián đoạn tuyến “huyết mạch” năng lượng tại eo biển Hormuz đang đẩy các nền kinh tế vào trạng thái cần ứng phó khẩn cấp, từ điều chỉnh chính sách tài khóa đến củng cố dự trữ chiến lược... Trong bối cảnh đó, cách làm của Hàn Quốc hay Indonesia đều hé lộ những hướng tiếp cận đáng chú ý trước các cú sốc địa chính trị.
 |
| IEA khuyến nghị, chuyển dịch sang năng lượng tái tạo cần trở thành yêu cầu mang tính cấu trúc để các nền kinh tế giảm phụ thuộc vào các điểm nóng địa chính trị. |
Kết hợp tài khóa linh hoạt và giải pháp thị trường
Hàn Quốc lựa chọn cách ứng phó dựa trên sự kết hợp giữa công cụ tài khóa linh hoạt và giải pháp thị trường, gợi lại cách tiếp cận quyết liệt từng được áp dụng sau cuộc khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997, khi nước này lần đầu triển khai cơ chế kiểm soát giá dầu.
Trong bối cảnh hiện nay, Bộ Chiến lược và Tài chính Hàn Quốc (MOEF) quyết định gia hạn chính sách cắt giảm thuế nhiên liệu, với mức giảm có thời điểm lên tới 37%, nhằm trực tiếp hạ chi phí xăng dầu cho người dân và doanh nghiệp.
Song song, thông qua Cơ quan Xúc tiến thương mại và đầu tư Hàn Quốc (KOTRA), chính phủ nước này triển khai các chương trình hỗ trợ nhằm giảm áp lực chi phí cho doanh nghiệp xuất khẩu – nhóm chịu tác động mạnh từ biến động giá năng lượng và logistics.
Ở cấp độ doanh nghiệp, các hãng hàng không lớn như Korean Air cũng chủ động giảm thiểu rủi ro thông qua các công cụ phòng ngừa biến động giá nhiên liệu (fuel hedging). Cơ chế này cho phép doanh nghiệp cố định hoặc giới hạn chi phí nhiên liệu ở một mức xác định trước trong một khoảng thời gian nhất định, qua đó hạn chế tác động tiêu cực khi giá nhiên liệu bay tăng mạnh và góp phần bảo vệ biên lợi nhuận.
Indonesia vẫn cần một chiến lược dự trữ
Trong bối cảnh rủi ro khủng hoảng năng lượng gia tăng, Indonesia đang đối mặt với áp lực kép từ cân đối ngân sách và yêu cầu đảm bảo an ninh năng lượng. Thách thức đối với nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á không chỉ nằm ở gánh nặng trợ giá nhiên liệu quy mô lớn, mà còn ở năng lực dự trữ còn hạn chế.
Trong khi Thái Lan duy trì dự trữ dầu tới 95 ngày, Philippines là 60 ngày, thì Indonesia hiện chỉ còn đủ dùng trong khoảng 25 ngày. Đây là mức dự trữ cực kỳ thấp đối với một nền kinh tế đang bước vào kỳ nghỉ lễ với nhu cầu di chuyển của 140 triệu người.
Theo thống kê của Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) so với một số quốc gia trong khu vực, mức dự trữ dầu của Indonesia ở ngưỡng thấp. Trong khi Thái Lan duy trì khoảng 90 – 95 ngày dự trữ và Philippines khoảng 60 ngày, thì Indonesia được cho là chỉ đủ đáp ứng trong khoảng gần một tháng.
Áp lực nguồn cung năng lượng đã bắt đầu lan sang khu vực sản xuất, tạo ra những rủi ro hiện hữu cho chuỗi cung ứng nội địa. Hiệp hội Dệt may Indonesia (API) đã cảnh báo nguy cơ gián đoạn hoạt động nếu nguồn cung năng lượng không được đảm bảo sau kỳ nghỉ lễ Eid al-Fitr, với làn sóng di chuyển lớn nhất trong năm (khoảng cuối tháng Ba, đầu tháng Tư).
Thực trạng này cho thấy, dù chính phủ đã phân bổ tới hơn 20 tỷ USD để trợ giá nhiên liệu, ổn định thị trường nội địa, các biện pháp tài khóa ngắn hạn này vẫn khó thay thế vai trò của một chiến lược dự trữ dài hạn. Đây chính là điểm yếu khiến quốc gia Đông Nam Á dễ bị tổn thương trước các cú sốc từ bên ngoài, đặc biệt trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu biến động mạnh.
Đặt nền móng tự chủ về năng lượng
Báo cáo phát hành ngày 20/3 của IEA khẳng định, biện pháp ứng phó từ các chính phủ không phải là giải pháp duy nhất trước những đứt gãy nguồn cung ứng năng lượng tại các eo biển chiến lược như Hormuz.
IEA nhận định, việc các nước thành viên đồng ý giải phóng 400 triệu thùng dầu dự trữ vào ngày 11/3 chỉ là bước đi đầu tiên. Và như phân tích của Giáo sư kinh tế Patrice Geoffron, Đại học Paris - Dauphine, đây là một khối lượng khổng lồ, nhưng không đủ để xoa dịu nỗi lo của thị trường. 400 triệu thùng dầu chỉ tương đương với khoảng 20 ngày sử dụng, chỉ tạm thời giúp ngăn chặn giá tăng vọt trong thời gian ngắn.
Đề xuất lộ trình 10 bước tiết giảm nhu cầu của IEA cũng chỉ là công cụ tức thời, tạm "che chở" người tiêu dùng. Trong đó, các biện pháp như thúc đẩy làm việc từ xa tối đa 3 ngày mỗi tuần, giảm giới hạn tốc độ trên đường cao tốc ít nhất 10 km/h và hạn chế các chuyến bay không thiết yếu đang được nhiều quốc gia áp dụng rộng rãi.
Nhưng về dài hạn, IEA khuyến nghị, chuyển dịch sang năng lượng tái tạo không còn là một lựa chọn, mà sẽ trở thành yêu cầu mang tính cấu trúc để các nền kinh tế giảm phụ thuộc vào các điểm nóng địa chính trị.
Trong tiến trình này, sự linh hoạt của doanh nghiệp trong chuyển đổi nguồn năng lượng, cùng với hành vi tiêu dùng hiệu quả hơn của người dân dưới định hướng chính sách của chính phủ, sẽ góp phần hình thành một hệ sinh thái năng lượng bền vững. Đây chính là “tấm khiên” giúp các nền kinh tế bớt tổn thương và đứng vững trước những biến động ngày càng khó lường của trật tự thế giới.
| Bồ Đào Nha tiến sát ngưỡng khủng hoảng năng lượng do giá khí đốt tăng mạnh Giá khí đốt leo thang khiến Bồ Đào Nha tiến gần các tiêu chí của Liên minh châu Âu (EU) để kích hoạt cơ chế ... |
| Khủng hoảng năng lượng sẽ tác động đến kinh tế toàn cầu nặng nề hơn cả Covid-19? Trong bài viết đăng trên tờ Asia Times, Adi Imsirovic, giảng viên về hệ thống năng lượng tại Đại học Oxford, cho rằng hiện nguồn ... |
| Châu Âu đón cuộc khủng hoảng năng lượng mới: Cú sốc có thể vượt xa mọi dự báo, quy mô tương đương với Covid-19 Châu Âu đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng năng lượng mới có nguy cơ gây ra cú sốc kinh tế lớn tương đương ... |
| Điện lưới quốc gia ra Côn Đảo: Dấu mốc lớn cho sự phát triển của đặc khu Việc cấp điện từ lưới điện quốc gia cho Côn Đảo có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp điện ổn định và an ... |
| ASEAN tăng tốc xây dựng lưới điện chung ứng phó rủi ro an ninh năng lượng ADB dự báo nhu cầu năng lượng tại Đông Nam Á có thể tăng gấp ba lần vào năm 2050. Lưới điện ASEAN được kỳ ... |
