Làng nghề La Xuyên - tinh hoa của đất và người

Minh Hòa
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. 2021 - một năm đầy sóng gió vì đại dịch Covid-19. Nhưng, thích nghi và phát triển, đó là những điều mà thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng đang làm rất tốt. Làng nghề La Xuyên (Nam Định) không nằm ngoài số đó. Vượt lên đại dịch, tiếng đục đẽo vẫn rộn ràng vang lên ở khắp các ngóc ngách, lán xưởng của làng nghề.

Theo tiếng tăm Làng nghề chạm khắc gỗ La Xuyên truyền thống (Làng gỗ La Xuyên), tôi tới vùng ngoại ô thành phố Nam Định, xã Yên Ninh, huyện Ý Yên. Nghe câu trả lời cán bộ thị trường gỗ Nguyễn Mạnh Cường đùa vui: “À, cái làng giàu của Nam Định đấy thì dễ tìm thôi. Tôi cũng một thời cơm trộn mùn cưa nơi đây. Các nghệ nhân nổi tiếng của làng này tôi đều biết”. Vừa nói, anh vui miệng đọc câu ca xưa:

Giai nhân con cháu Cái Nành*

Dẫu không khoa bảng cũng thành nghệ nhân.

Sự cởi mở, vui tính của anh đã mở đầu chuyến tham quan thú vị tới La Xuyên của chúng tôi như thế.

Nghệ nhân Phạm Quốc Hùng và cán bộ thị trường Nguyễn Mạnh Cường đang trao đổi về sản phẩm mà gần đây người tiêu dùng đang quan tâm. (Ảnh: MH)
Nghệ nhân Phạm Quốc Hùng và cán bộ thị trường Nguyễn Mạnh Cường đang trao đổi về sản phẩm mà gần đây người tiêu dùng đang quan tâm. (Ảnh: MH)

Độc đáo làng nghề

Đúng như giới thiệu, làng gỗ La Xuyên nằm ngay trên đường quốc lộ 10, rất dễ nhận ra. Đặc biệt, so với nhiều làng nghề khác, “Làng giàu” như một Trung tâm thương mại lớn - một đại công xưởng về gỗ. Một bên là dãy các siêu thị đồ gỗ, bên kia là hàng loạt các xưởng chế tác nằm ngay mặt tiền phố gỗ trên đất “khu công nghiệp làng nghề La Xuyên”. Từ xa, tôi đã nghe râm ran tiếng cưa, tiếng đục đẽo lách cách trầm bổng. Có lẽ, thứ đậm chất “Làng” còn đọng lại nơi đây chính là ngôi đình cổ La Xuyên trầm mặc ngay đầu làng.

Bước chân trên con đường làng rộng, một cửa hàng, với các sản phẩm đồ gỗ mỹ nghệ đậm chất truyền thống như sập gụ, tủ chè, ban thờ, tượng gỗ, tranh khảm trai, bên cạnh những chiếc đồng hồ đứng tường lớn, vừa truyền thống vừa hiện đại đã thu hút tôi. Đó là cửa hàng đồ gỗ mỹ nghệ Hoài Hùng với những sản phẩm rất tinh xảo. Thì ra, đây là cửa hàng của hai nghệ nhân cha truyền con nối là nghệ nhân Phạm Văn Bút và nghệ nhân Phạm Quốc Hùng với nhiều đời làm nghề chạm khắc gỗ ở làng La Xuyên.

Chị Hoài, vợ anh Phạm Quốc Hùng kiêm cô bán hàng duyên dáng dẫn tôi đi xuyên qua cửa hàng gỗ tới một xưởng gỗ rộng chừng 500 m2, nơi chồng chị đang “cầm tay chỉ việc” cho thợ chạm bức “cuốn thư” với những đường đục sắc gọn. Anh chia sẻ với tôi mà cũng là nói với thợ: “Phải yêu nghề, chịu khó, nghề không bao giờ phụ lòng người. Mình làm ra sản phẩm tốt, đẹp thì khách hàng sẽ đến với mình. Tôi mới chỉ 40 cái xuân xanh mà đã qua 30 năm tuổi nghề, nhưng giờ tôi vẫn còn đang phải học đây”.

Anh Phạm Quốc Hùng chia sẻ: “Các sản phẩm thủ công chạm khắc gỗ - nghề truyền thống ở La Xuyên không chỉ đơn thuần là sản phẩm tiêu dùng, phục vụ đời sống dân sinh, mà còn là những sản phẩm văn hóa. Bởi lẽ, các sản phẩm đó là kết quả từ quá trình lao động, sáng tạo mang đậm dấu ấn tinh hoa của đất và người La Xuyên từ bao đời nay”.

Có lẽ, sự học hỏi, vươn lên không ngừng của người thợ lành nghề và tinh thần chủ động tiếp cận những mẫu mã mới, đáp ứng nhu cầu thẩm mỹ của lối sống hiện đại đã giúp những sản phẩm của La Xuyên chu du khắp các thị trường từ trong nước đến các nước trong khu vực như Thái Lan, Lào và thậm chí thâm nhập cả vào thị trường châu Âu.

Người thợ La Xuyên có một nguyên tắc khi làm nghề, đó là sản phẩm nào quy cách mười phân thì nó phải chuẩn mười phân. Thứ hai là kỹ thuật các khớp nối luôn mềm mại và khít sát đến nỗi nhiều khi mắt thường không thể nhận ra. Đơn cử như các sản phẩm gỗ khảm trai, người tinh nghề chỉ cần nhìn mối ghép thì biết ngay kỹ thuật thế nào, tay nghề thợ có cao không, có phải do nghệ nhân làm không.

Anh Nguyễn Mạnh Cường bật mí về những kinh nghiệm chọn hàng của mình: “Một sản phẩm mà đẹp, khắc hình con chim, hay hoa… là nó phải có hồn. Con chim nhìn tứ diện nó đều giống nhau và sống động. Đó là sản phẩm kỹ nghệ cao. Tôi thích một điểm nữa là người làng La Xuyên làm gỗ nào thì nói gỗ đó. Khi người ta nói đó là sản phẩm gỗ hương thì nó luôn là gỗ hương nhóm một gỗ tốt vân đẹp, chứ không phải làm từ gỗ xà cừ, giá trị thấp hơn rất nhiều lần. Cái này thì người đi mua khó biết được”.

Sản phẩm chạm khắc gỗ tinh xảo. (Ảnh: MH)
Sản phẩm chạm khắc gỗ tinh xảo. (Ảnh: MH)

Sống chung với đại dịch

Vào dịp cuối năm, gần như mọi làng nghề đều nhộn nhịp. Làng gỗ cũng không phải ngoại lệ bởi nhu cầu mua sắm, trang hoàng nhà cửa của người dân tăng cao. Những chuyến xe chở hàng ra vào La Xuyên tấp nập ngày đêm. Tiếng đục đẽo, tiếng cưa rộn ràng từ sớm tinh mơ cho đến tối muộn.

Do đại dịch Covid-19 nên lượng công nhân đã giảm còn khoảng 1/3. “Làng giàu” với 100% dân làng làm nghề gỗ, mỗi gia đình nghệ nhân nơi đây có thể là một doanh nghiệp, với khoảng 30 công ty và trên 1.000 cơ sở sản xuất với hơn 1.000 thợ lành nghề luôn sẵn sàng làm việc. Sau nhiều tháng trầm lắng vì dịch bệnh, khoảng 60% số thợ đang miệt mài tạo tác ra những sản phẩm tinh xảo trước thềm năm mới Nhâm Dần 2022. Tuy vậy, thu nhập bình quân của người thợ ở đây vào thời điểm này chỉ đạt khoảng 200.000 đồng/ngày, thợ giỏi có thể tới 400.000 đồng/ngày.

Nhờ có thương mại điện tử, mạng xã hội và các trang quảng cáo trực tuyến hay chính các ứng dụng Zalo, Facebook cá nhân đã cứu làng nghề trong thời điểm các yêu cầu giãn cách liên tục được đưa ra nhằm kiềm chế sự lây lan của dịch bệnh. Trước kia, hầu như khách hàng trực tiếp đến cửa hàng chọn mua thì nay Internet lại là kênh chính.

Nghệ nhân Phạm Quốc Hùng cho biết, trong quá trình khó khăn vì dịch Covid-19, chính quyền đã có những cơ chế hỗ trợ khối doanh nghiệp như vay vốn ngân hàng đã giảm lãi suất, thuế xuất khẩu, nhiều khâu trong xuất khẩu được mở cửa hơn. Tuy nhiên lại chưa có cơ chế hỗ trợ tương tự đối với các hộ sản xuất gia đình.

“Ở La Xuyên còn rất nhiều hộ cá thể sản xuất tự phát. Họ gặp rất nhiều khó khăn trong bối cảnh đại dịch khi hàng thì không bán được, vốn thì thiếu. Vì thế, tôi luôn mong có một chính sách nào đó nhằm hỗ trợ riêng cho các hộ cá thể ở các làng nghề nói chung, bởi dân làng nghề ở đâu thì cũng khó khăn cả”, anh chia sẻ.

Mải mê ngắm nghía từng sản phẩm tinh xảo trong xưởng, anh Nguyễn Mạnh Cường bật mí lý do về La Xuyên là: “Trải qua lần đại dịch Covid-19 này và cũng là người từng học nghề tại đây, tôi thấy rất cần có một Khu triển lãm – một chợ thương mại điện tử riêng cho La Xuyên, với những sản phẩm chất lượng cao, các tạo tác độc bản, với hình ảnh 3D. Vì vậy, tôi ấp ủ một kế hoạch, giúp làng La Xuyên xây dựng một website song ngữ Việt - Anh để tiếp thị riêng và sâu cho các sản phẩm chất lượng, giúp chúng đến thẳng với người tiêu dùng trong và các doanh nghiệp nước ngoài”.

Chia tay làng gỗ La Xuyên khi trong làng vẫn rộn ràng những âm thanh quen thuộc. Tôi vẫn mãi ấn tượng bởi cách rất riêng của làng gỗ La Xuyên vừa giữ được nét đẹp truyền thống, mà vẫn đồng hành phát triển cùng nền kinh tế đất nước.

La Xuyên chuẩn bị bước vào những ngày Tết con Hổ với Lễ Rước lửa – nghi thức không thể thiếu trong đêm Giao thừa. Việc rước lửa từ điện thờ ra sân đình rồi truyền cho từng người phải thực hiện tuần tự, trang nghiêm, tạo không khí linh thiêng nơi cửa đình vào thời khắc chuyển giao năm cũ và năm mới. Ngọn lửa đêm Giao thừa ấm áp xua tan khí lạnh, đem lại niềm tươi sáng cho mọi người, đồng thời cũng là may mắn, “cái đỏ” của đầu năm cho các gia đình người dân làng nghề.

Bao đời qua, người La Xuyên duy trì nét đẹp văn hóa truyền thống này để truyền ngọn lửa đam mê, giáo dục tinh thần đoàn kết, trách nhiệm giữ nghề cho con cháu.


(*Vùng Cái Nành xưa nay là đất La Xuyên).

Dòng chảy Văn hóa Sáng tạo - Nhìn ra thế giới, hướng về Hà Nội

Dòng chảy Văn hóa Sáng tạo - Nhìn ra thế giới, hướng về Hà Nội

Hà Nội tiến từng bước trên hành trình 'nhìn ra thế giới' để học hỏi kinh nghiệm và xây dựng chiến lược “khơi nguồn” dòng ...

Điện ảnh - không chỉ là văn hóa, nghệ thuật mà còn là kinh tế và hội nhập quốc tế

Điện ảnh - không chỉ là văn hóa, nghệ thuật mà còn là kinh tế và hội nhập quốc tế

Điện ảnh là một loại hình có ý nghĩa quảng bá văn hóa Việt Nam ra thế giới, vì vậy, việc hoàn thiện khuôn khổ ...

Bài viết cùng chủ đề

Tết Nguyên đán 2022

Đọc thêm

XSMN 13/8, kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 7 ngày 13/8/2022. xổ số hôm nay 13/8

XSMN 13/8, kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 7 ngày 13/8/2022. xổ số hôm nay 13/8

Baoquocte.vn. XSMN 13/8. xổ số hôm nay 13/8. SXMN 13/8. kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 7 ngày 13/8/2022. xổ số hôm nay ngày 13 tháng 8. XSMN ...
Ngắm Hiền Thục trẻ trung, năng động cùng phong cách như tuổi teen

Ngắm Hiền Thục trẻ trung, năng động cùng phong cách như tuổi teen

Baoquocte.vn. Diện váy ngắn khoe chân thon khi đi bên con gái, ca sĩ Hiền Thục được nhiều người khen ngợi phong cách trẻ trung ở tuổi 41.
XSMT 13/8, kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 7 ngày 13/8/2022. SXMT 13/8/2022

XSMT 13/8, kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 7 ngày 13/8/2022. SXMT 13/8/2022

Baoquocte.vn. XSMT 13/8. xổ số hôm nay 13/8. trực tiếp kết quả xổ số miền Trung 13/8/2022. xổ số hôm nay ngày 13 tháng 8. xổ số miền Trung thứ 7. ...
Topmax trao cơ hội vàng cho những chiến binh kinh doanh thực chiến

Topmax trao cơ hội vàng cho những chiến binh kinh doanh thực chiến

Baoquocte.vn. Học viện TMĐT Topmax là nơi chuyên đào tạo kinh doanh thực chiến trên sàn thương mại điện tử với đội ngũ chuyên gia là những người đã có kinh ...
Pháp kêu gọi duy trì kênh đối thoại với Nga, quan ngại về tình hình nhà máy Zaporizhzhia

Pháp kêu gọi duy trì kênh đối thoại với Nga, quan ngại về tình hình nhà máy Zaporizhzhia

Baoquocte.vn. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Pháp Anne-Claire Legendre khẳng định, Paris kêu gọi duy trì kênh đối thoại với Nga cho đến khi một cuộc đàm phán diễn ra.
Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (11-12/8): Hà Nội, Bắc Bộ có mưa to cục bộ; Nam Trung Bộ, Tây Nguyên, Nam Bộ ngày nắng

Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (11-12/8): Hà Nội, Bắc Bộ có mưa to cục bộ; Nam Trung Bộ, Tây Nguyên, Nam Bộ ngày nắng

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết Bắc Bộ mưa rào và dông rải rác, cục bộ có mưa to, nguy cơ xảy ra ngập úng cục bộ; Nam Trung Bộ, Tây Nguyên, ...
Nga chế tạo tên lửa chống máy bay không người lái hạng nhẹ

Nga chế tạo tên lửa chống máy bay không người lái hạng nhẹ

Baoquocte.vn. Nga đã bắt đầu chế tạo tên lửa chống máy bay không người lái hạng nhẹ thay cho các hệ thống tên lửa phòng không tầm ngắn hiện có giá ...
Hai tàu ngũ cốc rời cảng Ukraine, sẽ dừng chân tại Thổ Nhĩ Kỳ và Iran

Hai tàu ngũ cốc rời cảng Ukraine, sẽ dừng chân tại Thổ Nhĩ Kỳ và Iran

Baoquocte.vn. Ngày 12/8, Bộ Quốc phòng Thổ Nhĩ Kỳ cho hay, có thêm 2 tàu chở ngũ cốc đã rời các cảng của Ukraine.
Giới khoa học Australia chứng minh hiệu quả của việc đeo khẩu trang trước biến thể Omicron

Giới khoa học Australia chứng minh hiệu quả của việc đeo khẩu trang trước biến thể Omicron

Baoquocte.vn. Nhóm nhà nghiên cứu y tế của Australia công bố mô hình mới cho thấy hiệu quả của đeo khẩu trang đối với biến thể Omicron của virus SARS-CoV-2.
Hoạt động ý nghĩa hướng về cộng đồng tại tỉnh Preah Sihanouk trong lễ Vu Lan

Hoạt động ý nghĩa hướng về cộng đồng tại tỉnh Preah Sihanouk trong lễ Vu Lan

Baoquocte.vn. Các món quà tuy nhỏ, nhưng gửi gắm nhiều tình cảm, sự sẻ chia giúp bà con nghèo bớt đi một chút nhọc nhằn trong mùa lễ Vu Lan.
Cần thông cảm với khó khăn của ngành giáo dục

Cần thông cảm với khó khăn của ngành giáo dục

Baoquocte.vn. Cần thông cảm với khó khăn của ngành giáo dục bởi Bộ trưởng GD&ĐT không có thẩm quyền quyết định lương giáo viên...
Ngành giáo dục nỗ lực vượt khó khăn, đổi mới sáng tạo

Ngành giáo dục nỗ lực vượt khó khăn, đổi mới sáng tạo

Baoquocte.vn. Ngành giáo dục xác định chủ đề năm học 2022-2023 là 'đoàn kết, nỗ lực vượt khó khăn, đổi mới sáng tạo, củng cố, nâng cao chất lượng...'
Hầu hết giáo viên mầm non ngoài công lập không có thu nhập từ 3 tháng trở lên

Hầu hết giáo viên mầm non ngoài công lập không có thu nhập từ 3 tháng trở lên

Baoquocte.vn. Trên 100.000 cán bộ, giáo viên, nhân viên trong cơ sở giáo dục mầm non ngoài công lập không có thu nhập từ 3 tháng trở lên.
Giáo viên khó khăn vì dịch Covid-19 được hỗ trợ mức cao nhất bao nhiêu?

Giáo viên khó khăn vì dịch Covid-19 được hỗ trợ mức cao nhất bao nhiêu?

Baoquocte.vn. Giáo viên mầm non, tiểu học trường tư gặp khó khăn do Covid-19 được hỗ trợ từ 2,2 - 3,7 triệu đồng tùy đối tượng.
Học viện Phụ nữ Việt Nam tiên phong trong kỷ nguyên giảng đường an toàn

Học viện Phụ nữ Việt Nam tiên phong trong kỷ nguyên giảng đường an toàn

Baoquocte.vn. Luôn đặt sức khỏe hô hấp của cán bộ, giảng viên, nhân sự và các em sinh viên ở vị trí trung tâm, vừa qua, Học viện Phụ nữ Việt Nam đã lựa chọn tập ...
Kiểm định đầu vào công chức từ 2024 có gì mới?

Kiểm định đầu vào công chức từ 2024 có gì mới?

Baoquocte.vn. Theo dự thảo, Bộ Nội vụ đề xuất việc kiểm định chất lượng đầu vào công chức được thực hiện bằng hình thức thi trắc nghiệm trên máy vi tính.
Giới khoa học Australia chứng minh hiệu quả của việc đeo khẩu trang trước biến thể Omicron

Giới khoa học Australia chứng minh hiệu quả của việc đeo khẩu trang trước biến thể Omicron

Baoquocte.vn. Nhóm nhà nghiên cứu y tế của Australia công bố mô hình mới cho thấy hiệu quả của đeo khẩu trang đối với biến thể Omicron của virus SARS-CoV-2.
Covid-19 ngày 11/8: Gần 2.400 ca mắc mới, hơn 6.400 người khỏi bệnh, không có trường hợp tử vong

Covid-19 ngày 11/8: Gần 2.400 ca mắc mới, hơn 6.400 người khỏi bệnh, không có trường hợp tử vong

Baoquocte.vn. Theo bản tin phòng chống dịch ngày 11/8 của Bộ Y tế, có 2.367 ca Covid-19 mới, số ca khỏi gấp gần 3 lần số mắc mới, không có ca nào tử vong.
Covid-19 ngày 10/8: 2.010 ca mắc mới, 1 F0 tử vong; 5.271 bệnh nhân được chữa khỏi

Covid-19 ngày 10/8: 2.010 ca mắc mới, 1 F0 tử vong; 5.271 bệnh nhân được chữa khỏi

Baoquocte.vn. Bản tin phòng chống dịch Covid-19 ngày 10/8 của Bộ Y tế cho biết có 2.010 ca mới, gần 5.300 bệnh nhân khỏi và 1 trường hợp tử vong tại Tây Ninh.
Covid-19 ngày 9/8: Số mắc mới tăng lên 2.340 ca; hơn 9.500 ca khỏi bệnh; 103 bệnh nhân đang thở ô xy

Covid-19 ngày 9/8: Số mắc mới tăng lên 2.340 ca; hơn 9.500 ca khỏi bệnh; 103 bệnh nhân đang thở ô xy

Baoquocte.vn. Bản tin phòng chống dịch Covid-19 ngày 9/8 của Bộ Y tế cho biết có 2.340 ca mới; hơn 9.500 bệnh nhân khỏi và tiếp tục không có F0 tử vong.
Covid-19 ngày 8/8: Hơn 1.700 ca mắc mới và 9.223 ca khỏi bệnh; 78 bệnh nhân đang thở ô xy

Covid-19 ngày 8/8: Hơn 1.700 ca mắc mới và 9.223 ca khỏi bệnh; 78 bệnh nhân đang thở ô xy

Baoquocte.vn. Bản tin phòng chống dịch Covid-19 ngày 8/8 của Bộ Y tế cho biết có 1.705 ca mới, gần 9.300 ca khỏi và tiếp tục không có bệnh nhân tử vong.
Tiêm vaccine ngừa Covid-19 an toàn và quan trọng đối với trẻ em

Tiêm vaccine ngừa Covid-19 an toàn và quan trọng đối với trẻ em

Baoquocte.vn. Các nhà nghiên cứu từ Australia đã hoàn thành nghiên cứu về nguy cơ viêm cơ tim liên quan đến tiêm vaccine ngừa Covid-19 ở thanh thiếu niên.
Phiên bản di động