Henrik Paulsson, một chuyên gia nghiên cứu tại Viện nghiên cứu Chiến lược Quốc phòng (Singapore) đã phần nào đưa ra câu trả lời trong bài viết đăng tải trên tờ The Interpreter ngày 12/4 vừa qua.
Mục tiêu chiến lược của Trung Quốc
Số lượng máy bay mà Trung Quốc sở hữu nhiều hơn bất nước nào trong khu vực Đông Nam Á. Riêng ở Quân khu Quảng Châu, miền Nam Trung Quốc, đã có khoảng 158 máy bay chiến đấu hiện đại và khoảng 164 chiếc cũ hơn. Trung Quốc có 110 chiếc máy bay mới loại Sukhoi Su-27. Thậm chí, chỉ riêng Quân khu Quảng Châu, Trung Quốc có thể triển khai một lực lượng đông đảo và đánh bại nhiều đối thủ kết hợp lại.
 |
| Máy bay chiến đấu của Trung Quốc. (Nguồn: Interpreter) |
Trong khi đó, Malaysia sở hữu 18 chiếc máy bay mới loại Su-30MKM, cộng thêm 43 chiếc cũ hơn gồm nhiều loại khác nhau. Philippines có năng lực phòng không kém hơn, với chỉ 12 chiếc máy bay tấn công hạng nhẹ mới loại FA-50 mới được Hàn Quốc chuyển giao.
Xét về môi trường hoạt động, các lực lượng không quân của Malaysia và Philippines có lợi thế về địa hình bởi những đảo nằm trong vùng tranh chấp ở gần căn cứ không quân của họ hơn so với Trung Quốc. Những máy bay chiến đấu cũ của lực lượng không quân Malaysia có thể dễ dàng đến các đảo mà họ tuyên bố chủ quyền. Philippines có một số lợi thế tương tự, nhưng số lượng máy bay lại hạn chế.
Đối với Trung Quốc, nước này cũng không phải hoàn toàn không có lợi thế. Các máy bay dòng Su-27 là loại máy bay tầm xa và có thể tiến hành các hoạt động chiến đấu từ các căn cứ trên đảo Hải Nam. Nhưng khoảng cách càng xa giữa căn cứ và mục tiêu thì sẽ càng khó khăn trong việc tiến hành các đợt tuần tra không phận. Do vậy, nhu cầu về thiết lập các căn cứ gần quần đảo Trường Sa trở thành một mục tiêu chiến lược của Trung Quốc.
Năm 1990, Trung Quốc đã xây dựng trái phép một đường băng dài 2.700m trên đảo Phú Lâm, đủ dài để phục vụ bất kỳ máy bay chiến đấu nào của Trung Quốc. Bắc Kinh không chỉ dừng lại ở việc xây đường băng trên đảo Phú Lâm, nước này còn xây dựng một hệ thống radar lớn và đủ chỗ cho các bệ phóng tên lửa. Trung Quốc đã triển khai máy bay chiến đấu hiện đại và các tên lửa phòng không tầm xa HQ-9 đến đảo này. Từ đảo Phú Lâm, các máy bay chiến đấu của Trung Quốc có thể bao phủ gần như toàn bộ không phận ở Biển Đông.
Về phía Nam quần đảo Trường Sa, các sân bay và hệ thống phòng không liên quan được xây dựng trên bãi Subi và Đá Chữ Thập đang gần hoàn thành. Từ những căn cứ không quân trên các đảo, thậm chí cả máy bay chiến đấu loại cũ của Trung Quốc cũng có thể tham gia vào một cuộc xung đột tiềm năng và đánh trả các căn cứ của Malaysia và Philippines bất cứ lúc nào, bởi hai nước này đều thiếu năng lực phòng không.
 |
| Hình ảnh cải tạo và xây dựng của Trung Quốc ở Bãi Đá Chữ Thập qua vệ tinh. (Nguồn: AP) |
Việc kết hợp các sân bay và bệ phóng tên lửa tạo ra một mạng lưới các vùng chồng lấn có khả năng ngăn chặn hiệu quả những cuộc tấn công của đối thủ nhằm vào các đảo mà Trung Quốc chiếm giữ trái phép.
Thách thức kép
Từ những thực tế trên có thể thấy sức mạnh không quân của các nước quanh Biển Đông không cân bằng và có lợi cho Trung Quốc. Các nước như Malaysia, Philippines đều đã nhìn thấy các mối đe dọa từ Trung Quốc, không chỉ từ biển, khi phải đối phó với một mạng lưới tên lửa chống tàu, mà còn cả trên không.
Những nước có tranh chấp trên biển với Bắc Kinh sẽ không thể chống đỡ được các cuộc tấn công kéo dài từ nước này. Điều mà họ chỉ có thể làm là buộc Trung Quốc phải trì hoãn hành động.
Để có thể đối phó với Trung Quốc, các nước như Malaysia, Philippines đều cần củng cố và tăng cường lực lượng không quân cũng như khả năng phòng không của họ. Họ đều nhận thức được điều này và đang chuẩn bị theo những cách khác nhau.
Chẳng hạn, vào tháng 11/2015, Malaysia tổ chức một cuộc tập trận phòng không đáng kể với sự tham gia của các máy bay Su-30MKM, các máy bay F/A-18D (mua của Mỹ) và BAE Hawks (mua của Anh). Những máy bay này thực hành chiến đấu trên không, phòng vệ trên không, và ném bom chính xác. Hơn nữa, cuộc tập trận này được thực hiện từ Căn cứ không quân Labuan, ngay phía Nam quần đảo Trường Sa. Ngoài ra, Malaysia còn có ý định mua những máy bay chiến đấu tiên tiến loại mới để nâng cấp và củng cố lực lượng phòng không nước này.
Philippines là nước đầu tư hơn cả để chuẩn bị cho bất kỳ cuộc xung đột nào với Trung Quốc, cả trên không hay trên biển. Kế hoạch dài hạn của lực lượng phòng không Philippines là nhằm có được những máy bay chiến đấu tiên tiến mới vào năm 2021 và các hệ thống cảnh báo sớm trên không, các tên lửa phòng không đặt trên mặt đất cũng như các hệ thống radar.
Nếu có và biết cách triển khai các loại vũ khí hiệu quả, các nước này hoàn toàn có thể chống lại sự đe dọa và các hành vi xâm lấn của Trung Quốc từ trên không, đồng thời hỗ trợ nỗ lực hiện đại hóa lực lượng hải quân của mình.
