Phép thử với Nepal trước bước ngoặt mới

Kết quả tổng tuyển cử tại Nepal và tiến trình hình thành chính phủ sau đó sẽ có ý nghĩa quan trọng đối với ổn định chính trị cũng như triển vọng cải cách thể chế của đất nước này thời gian tới.

Đảng mới thành lập tạm dẫn đầu tổng tuyển cử Nepal Nepal trải qua cuộc tổng tuyển cử bước ngoặt Ấn Độ-Nepal hợp tác bảo tồn đa dạng sinh học và động vật hoang dã xuyên biên giới

Lãnh đạo đảng RSP Balendra Shah (giữa) tại một chiến dịch tranh cử ở Janakpur, Nepal. (Nguồn: theo Reuters)

"Bức tranh" chính trị tại Nepal đang có những bước chuyển tích cực. Ngày 5/3, Nepal tổ chức tổng tuyển cử trước thời hạn để bầu 275 ghế Hạ viện. Cuộc bầu cử diễn ra sau khi Quốc hội bị giải tán trong bối cảnh làn sóng biểu tình lan rộng khiến khủng hoảng chính trị gia tăng năm 2025, được nhiều nhà quan sát đánh giá là phép thử quan trọng đối với khả năng đổi mới của hệ thống chính trị Nepal.

Cuộc bầu cử năm 2026 tiếp tục áp dụng hệ thống bầu cử hỗn hợp được quy định trong Hiến pháp Nepal. Theo đó, 165 ghế được bầu trực tiếp tại các đơn vị bầu cử và 110 ghế phân bổ theo danh sách tỷ lệ của các đảng trên toàn quốc.

Kết quả kiểm phiếu sơ bộ được công bố sáng 10/3 cho thấy Đảng Tự lực Quốc gia (RSP) đã giành chiến thắng áp đảo; tiến gần tới khả năng giữ đa số tại Hạ viện khóa mới. Theo Ủy ban Bầu cử Nepal, quá trình kiểm phiếu theo hệ thống bầu cử trực tiếp đã hoàn tất, trong khi việc kiểm phiếu theo cơ chế đại diện tỷ lệ vẫn đang tiếp tục. Kết quả cho thấy đảng RSP do cựu Thị trưởng Kathmandu Balendra Shah lãnh đạo đã giành được 125 trong tổng số 165 ghế bầu trực tiếp, qua đó trở thành lực lượng chính trị chiếm ưu thế tại cơ quan lập pháp của quốc gia Nam Á này.

Dữ liệu kiểm phiếu hiện tại cho thấy RSP cũng đang dẫn đầu rõ rệt trong phần bầu cử theo hệ thống đại diện tỷ lệ với số phiếu vượt trội so với các đối thủ. Đảng này đã nhận được gần 5 triệu phiếu bầu, bỏ xa các đảng lớn khác như Đảng Quốc đại Nepal (NC) và Đảng Cộng sản Nepal (chủ nghĩa Marx-Lenin thống nhất- UML).

Điều này cho thấy mức độ ủng hộ mạnh mẽ của cử tri đối với lực lượng chính trị mới. Nếu xu hướng kiểm phiếu hiện nay được duy trì, RSP có thể giành thêm khoảng 50 ghế theo cơ chế đại diện tỷ lệ, qua đó nâng tổng số ghế của đảng này trong Hạ viện gồm 275 thành viên lên khoảng 175 ghế. Con số này vượt xa ngưỡng 138 ghế cần thiết để thành lập chính phủ theo Hiến pháp Nepal.

Chiến thắng gần như chắc chắn của RSP sẽ đánh dấu một sự chuyển giao thế hệ trong chính trị Nepal. Khác với các đảng truyền thống vốn bị chỉ trích vì tình trạng chia sẻ quyền lực và thiếu cải cách, RSP xây dựng hình ảnh như một lực lượng chính trị mới, nhấn mạnh quản trị minh bạch, chống tham nhũng và cải thiện hiệu quả bộ máy nhà nước. Chương trình hành động của đảng này tập trung vào cải cách quản trị công, tạo việc làm cho thanh niên, nâng cao chất lượng giáo dục và y tế, cũng như thúc đẩy môi trường kinh doanh thuận lợi hơn cho khu vực tư nhân. Ông Balendra Shah, 35 tuổi, xuất thân từ lĩnh vực âm nhạc và kỹ thuật trước khi bước vào chính trị, trở thành biểu tượng của làn sóng lãnh đạo trẻ được cử tri đô thị và giới trẻ ủng hộ mạnh mẽ sau các cuộc biểu tình năm 2025.

Tuy nhiên, việc chuyển hóa chiến thắng bầu cử thành những cải cách thực chất sẽ là thách thức lớn đối với chính phủ mới. Nepal vẫn phải đối mặt với nhiều vấn đề kinh tế - xã hội như tỷ lệ thất nghiệp cao, tăng trưởng chậm và hệ thống hành chính cồng kềnh. Ngoài ra, kỳ vọng lớn của cử tri cũng đặt ra áp lực đối với chính phủ nếu các cam kết cải cách không được thực hiện trong thời gian ngắn.

Nhìn chung, cuộc bầu cử Quốc hội Nepal năm 2026 diễn ra trong bối cảnh chính trị đặc biệt khi xã hội Nepal đứng trước yêu cầu cải cách mạnh mẽ, đặc biệt từ cử tri trẻ. Vì vậy, kết quả bầu cử và tiến trình hình thành chính phủ sau đó sẽ có ý nghĩa quan trọng đối với ổn định chính trị cũng như triển vọng cải cách thể chế của Nepal thời gian tới.