Libya: 5 năm sau khi chế độ Muammar Gaddafi bị lật đổ

Sau 5 năm, người dân Libya đang mất dần hi vọng khi đất nước vẫn phải đối mặt với xung đột, chia rẽ, bạo loạn và nền kinh tế trì trệ.
TIN LIÊN QUAN
libya 5 nam sau khi che do muammar gaddafi bi lat do LHQ: Libya đang rơi vào tình trạng bế tắc nghiêm trọng
libya 5 nam sau khi che do muammar gaddafi bi lat do Syria "sẽ không trở thành Libya hay Iraq mới"

Cách đây 5 năm, ngày 20/10/2011, Hội đồng dân tộc chuyển tiếp Libya đã chính thức tuyên bố cái chết của cựu Tổng thống Muammar Gaddafi, kết thúc cuộc chiến kéo dài tại Libya cũng như chế độ cầm quyền của ông. Vào thời điểm đó, nhiều nước cho rằng, đất nước Libya sẽ bước sang một trang mới. Tuy nhiên, thực tế là cho đến nay, đất nước này vẫn đứng trước nhiều thách thức vì nội bộ đang bị chia rẽ nghiêm trọng.

Cuộc chính biến lịch sử

Vào thập niên 60 của thế kỷ XX, thời điểm cao trào giành độc lập của các quốc gia châu Phi, ông Gaddafi đã xuất hiện như một ngôi sao chính trị ở lục địa đen. Lên cầm quyền ở tuổi 27, tràn đầy nhiệt huyết, nhà lãnh đạo Gaddafi tuyên bố quyết tâm xây dựng đất nước Libya thành một xã hội tiên tiến, bình đẳng, dân chủ và hạnh phúc. Uy tín của ông Gaddafi cũng tăng nhanh theo mức sống ngày được nâng cao của người dân Libya cùng với sự tham gia tích cực của quốc gia này vào đời sống quốc tế.

libya 5 nam sau khi che do muammar gaddafi bi lat do
Cựu Tổng thống Muammar Gaddafi. (Nguồn: AP)

Nhưng có lẽ, phía sau ánh hào quang còn có những chiếc bẫy mà những người không đủ tỉnh táo sẽ dễ mắc phải. Từ thập niên 80 của thế kỉ XX, lệnh cấm vận của phương Tây đã gây tổn thất to lớn cho Libya, thêm vào đó là những quyết sách thiếu hiệu quả của Gaddafi đã đưa nền kinh tế của đất nước dồi dào tài nguyên này dần đi chệch hướng. Kể cả khi Libya tái hòa nhập với cộng đồng quốc tế, nền kinh tế cũng không được vận hành trơn tru, đặc biệt là tăng trưởng không dành cho tất cả mọi người.

Vì thế, mâu thuẫn xã hội ở Libya bị dồn nén là điều dễ hiểu, nhưng nó sẽ không bùng phát thành một tấn bi kịch nếu không chịu tác động từ bên ngoài. Những diễn biến chính trị ở các quốc gia láng giềng và sâu xa hơn là sự kích động của phương Tây đã khiến ông Gaddafi không đủ thời gian để nắm bắt được những biến động trong mỗi giai tầng xã hội, sửa chữa sai lầm, đưa đất nước trở lại đúng con đường phát triển mà ông từng cam kết theo đuổi.

Tháng 2/2011, làn sóng biểu tình Mùa Xuân Arab đã tràn vào Libya, lật đổ chính quyền của Gaddafi, buộc ông phải bỏ trốn. Ngày 20/10/2011, Gaddafi bị các lực lượng của Hội đồng dân tộc chuyển tiếp (NTC) bắt giữ tại thành phố Sirte quê hương mình và ngay sau đó ông bị bắn chết. Ba ngày sau, các nhà lãnh đạo NTC tuyên bố đã kiểm soát hoàn toàn đất nước, kết thúc 42 năm cầm quyền của ông Gaddafi.

Tuy nhiên, cái chết của ông Gaddafi không phải là dấu chấm hết cho những vấn đề đặt ra lâu nay cho quốc gia Bắc Phi này.

Chưa có lối thoát sau 5 năm bất ổn

Sau cuộc chính biến năm 2011 lật đổ chính quyền Gaddafi, một chế độ mới thân phương Tây được dựng lên với hy vọng nhanh chóng lập lại trật tự, tái thiết Libya và đưa quốc gia giàu dầu mỏ này trở thành điểm đến lý tưởng đối với các tập đoàn đa quốc gia của phương Tây. Song thực tế lại không như vậy.

Cho tới nay, đất nước Libya vẫn chìm đắm trong tình trạng hỗn loạn mà chưa có dấu hiệu kết thúc. Nếu như cách đây 5 năm, các nhóm vũ trang từng đoàn kết để lật đổ chế độ cũ thì nay lại không thể chia sẻ quyền lợi thời "hậu Gaddafi". Quốc gia Bắc Phi này hiện chứng kiến một cuộc xung đột giữa hai phe phái đối lập đã từng cùng nhau chiến đấu chống lại ông Gaddafi.

libya 5 nam sau khi che do muammar gaddafi bi lat do
Người dân Libya mua sắm tại quảng trường Martyrs ở thủ đô Tripoli ngày 18/10. (Nguồn: AFP)

Nhiều nhà lãnh đạo lên nắm quyền nhưng chưa ấm chỗ đã phải ra đi, bởi không thỏa mãn các điều kiện khác nhau của những nhóm đối địch. Trong khi đó, bạo lực vẫn luôn là mối đe dọa thường trực, nhiều quan chức và các nhà ngoại giao trở thành mục tiêu bắt cóc và khủng bố. Theo báo cáo được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đưa ra hồi tháng 1 năm nay, có 1,9 triệu người cần chăm sóc y tế đặc biệt tại quốc gia này do tình trạng thiếu thuốc men, vaccine và các cơ sở y tế chuyên nghiệp.

Từ tháng 10/2014, với sự hậu thuẫn của các nhóm phiến quân Hồi giáo, Đại hội Nhân dân toàn quốc (GNC) - là Quốc hội đã mãn nhiệm song không chịu từ nhiệm - đã tự thành lập chính phủ ở Tripoli. Điều này khiến chính phủ được quốc tế công nhận phải chuyển trụ sở tới thành phố Tobruk, miền Đông Libya.

Để giải quyết mâu thuẫn kéo dài, tháng 12/2015, dưới sự hỗ trợ của Liên hợp quốc, chính phủ đoàn kết dân tộc do Hội đồng Tổng thống lãnh đạo nhằm thay thế cho các chính quyền nhỏ lẻ và đối địch, đã được hình thành và bắt đầu hoạt động tại Tripoli từ đầu năm 2016. Tuy nhiên, chính phủ đoàn kết này đang phải nỗ lực xác lập quyền lãnh đạo trên cả nước, trong bối cảnh Quốc hội tại Tobruk cho tới nay vẫn từ chối ủng hộ tiến trình này. Điều này có nghĩa là Libya hiện đang tồn tại hai chính phủ đối địch.

Nếu như trước đây, Libya từng nổi tiếng bởi những giếng dầu có chất lượng thuộc loại tốt nhất thế giới, thì giờ đây ngành công nghiệp mang đến phần lớn của cải cho Libya gần như bị tê liệt khi các nhóm phiến quân "mạnh ai nấy được" tranh giành kiểm soát đối với các giếng dầu và cảng biển.

Không những thế, Libya hiện đang phải đối mặt với một mối đe dọa lớn hơn, đó là sự hoành hành của tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng. Lợi dụng tình hình rối ren về chính trị và an ninh ở Libya, IS đã lấn chiếm lãnh thổ Libya, mở rộng ảnh hưởng tại đây. Bọn buôn người cũng tổ chức đưa người vượt biên sang châu Âu để thu lợi bất chấp làn sóng người di cư gây sức ép lớn cho châu Âu và Địa Trung Hải biến thành mồ chôn người tị nạn.

Hiện nay, Libya đã trở thành một tác nhân gây bất ổn không chỉ ở tại quốc gia này, mà còn gây bất ổn cho các nước láng giềng và ở châu Âu. Có lẽ lúc này chỉ có tinh thần đoàn kết dân tộc mới có thể đưa tình hình Libya trở lại ổn định.

libya 5 nam sau khi che do muammar gaddafi bi lat do Libya: Nguy cơ bùng phát xung đột do tranh chấp dầu mỏ

Các phe phái đối địch đang tranh giành quyền kiểm soát các cảng và mỏ dầu ở miền Đông nước này.

libya 5 nam sau khi che do muammar gaddafi bi lat do Libya: Các phe phái đối địch thảo luận về khủng bố

Ngày 5/9, đại diện các phe phái đối địch của Libya đã bắt đầu cuộc đàm phán hai ngày do Liên hợp quốc (LHQ) làm ...

libya 5 nam sau khi che do muammar gaddafi bi lat do LHQ kêu gọi quốc tế hỗ trợ Libya giải quyết thách thức

Ngày 4/9, Đặc phái viên Liên hợp quốc (LHQ) về Libya Martin Kobler đã kêu gọi cộng đồng quốc tế hỗ trợ Chính phủ Libya trong ...

Hạ Vy
(theo Rappler, AFP)

Có thể bạn quan tâm

Bài viết cùng chủ đề

Châu Phi - Trung Đông

Đọc thêm

Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng: Việt Nam cần có tư duy vượt lên trước, nhất quyết không chịu 'đi theo, đi sau'

Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng: Việt Nam cần có tư duy vượt lên trước, nhất quyết không chịu 'đi theo, đi sau'

Tại VRDF 2020, Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng nhấn mạnh, để khắc phục tồn tại, Việt Nam cần có được tư duy đột phá dám nghĩ, dám làm.
Trên bàn tiệc, bạn đã xử lý những món ăn phiền phức như thế nào?

Trên bàn tiệc, bạn đã xử lý những món ăn phiền phức như thế nào?

Khi dự tiệc, gặp những món ăn phiền phức, bạn sẽ xử lý chúng như thế nào để không gây ảnh hưởng đến người khác?
Cập nhật 11h ngày 29/9: Tín hiệu lạc quan từ châu Á, Tổng thống Nga nói về đại dịch Covid-19, Trung Quốc ngầm công kích Mỹ

Cập nhật 11h ngày 29/9: Tín hiệu lạc quan từ châu Á, Tổng thống Nga nói về đại dịch Covid-19, Trung Quốc ngầm công kích Mỹ

Tính đến 11h ngày 29/9, toàn cầu ghi nhận 33.549.873 ca nhiễm Covid-19, trong đó có 1.006.379 trường hợp tử vong và 24.878.124 bệnh nhân bình phục.
Roland Garros 2020: Nadal, Serena Williams khởi đầu suôn sẻ

Roland Garros 2020: Nadal, Serena Williams khởi đầu suôn sẻ

Điều kiện thi đấu khó khăn, Rafael Nadal và Serena Williams vẫn chơi tốt và có chiến thắng tối thiểu ở trận đầu ra quân tại Roland Garros 2020.
Mỹ, Trung Quốc đang cố gắng gây áp lực và 'quyến rũ' Hàn Quốc?

Mỹ, Trung Quốc đang cố gắng gây áp lực và 'quyến rũ' Hàn Quốc?

Hàn Quốc dường như bị kéo vào cạnh tranh Mỹ-Trung khi các nhà ngoại giao hàng đầu của hai nước dự kiến thăm xứ sở kim chi vào tháng tới.
Tiền điện tử hôm nay 29/9: Bitcoin 'ì ạch', không còn biến động song hành cùng vàng

Tiền điện tử hôm nay 29/9: Bitcoin 'ì ạch', không còn biến động song hành cùng vàng

Giá Bitcoin vẫn loanh quanh mức 10.700 USD trong khi lượng giao dịch giảm mạnh.
Mới dọa đóng cửa Đại sứ quán, khu vực lính Mỹ đồn trú ở Iraq bị trúng 2 quả rocket

Mới dọa đóng cửa Đại sứ quán, khu vực lính Mỹ đồn trú ở Iraq bị trúng 2 quả rocket

Một vụ tấn công rocket nhằm vào sân bay quốc tế Baghdad của Iraq, nơi binh sĩ Mỹ đang đồn trú, khiến 3 trẻ em và 2 phụ nữ thiệt ...
Thúc đẩy bình đẳng giới, chung tay giảm thiểu tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh

Thúc đẩy bình đẳng giới, chung tay giảm thiểu tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh

Nâng cao nhận thức, thái độ và thay đổi hành vi của người dân để thúc đẩy bình đẳng giới sẽ góp phần giảm thiểu mất cân bằng giới tính ...
Việt Nam - ứng cử viên sáng giá cho quá trình chuyển dịch chuỗi giá trị ở châu Á

Việt Nam - ứng cử viên sáng giá cho quá trình chuyển dịch chuỗi giá trị ở châu Á

Chủ tịch Hội đồng doanh nghiệp Việt Nam-Pháp nhận định, Việt Nam là ứng cử viên sáng giá cho quá trình chuyển dịch chuỗi giá trị ở châu Á.
Bảo Thy lần đầu tiên chia sẻ về lý do ‘khai tử' một FC có hơn 20.000 thành viên

Bảo Thy lần đầu tiên chia sẻ về lý do ‘khai tử' một FC có hơn 20.000 thành viên

Bảo Thy cho biết từng khai tử một FC có hơn 20.000 thành viên vì không phải fan đặt đâu mình ngồi đó.
Cập nhật 11h ngày 29/9: Tín hiệu lạc quan từ châu Á, Tổng thống Nga nói về đại dịch Covid-19, Trung Quốc ngầm công kích Mỹ

Cập nhật 11h ngày 29/9: Tín hiệu lạc quan từ châu Á, Tổng thống Nga nói về đại dịch Covid-19, Trung Quốc ngầm công kích Mỹ

Tính đến 11h ngày 29/9, toàn cầu ghi nhận 33.549.873 ca nhiễm Covid-19, trong đó có 1.006.379 trường hợp tử vong và 24.878.124 bệnh nhân bình phục.
Mới dọa đóng cửa Đại sứ quán, khu vực lính Mỹ đồn trú ở Iraq bị trúng 2 quả rocket

Mới dọa đóng cửa Đại sứ quán, khu vực lính Mỹ đồn trú ở Iraq bị trúng 2 quả rocket

Một vụ tấn công rocket nhằm vào sân bay quốc tế Baghdad của Iraq, nơi binh sĩ Mỹ đang đồn trú, khiến 3 trẻ em và 2 phụ nữ thiệt mạng.
Cuba phản đối các biện pháp trừng phạt mới nhất của Mỹ, Nga thể hiện quan điểm

Cuba phản đối các biện pháp trừng phạt mới nhất của Mỹ, Nga thể hiện quan điểm

Sau khi Tổng thống Trump nhậm chức năm 2017, mối quan hệ Mỹ-Cuba gần như đã quay trở lại trạng thái đối đầu trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh.
Vụ đầu độc Navalny: Người trong cuộc nói về động thái bí mật của Thủ tướng Đức, Pháp ra tối hậu thư cho Nga

Vụ đầu độc Navalny: Người trong cuộc nói về động thái bí mật của Thủ tướng Đức, Pháp ra tối hậu thư cho Nga

Thủ tướng Merkel thăm thủ lĩnh đối lập Nga Navalny, người mà Đức tuyên bố bị đầu độc hồi tháng trước, tại Berlin.
Xung đột biên giới Armenia-Azerbaijan: Ba rào cản 'hạ nhiệt'

Xung đột biên giới Armenia-Azerbaijan: Ba rào cản 'hạ nhiệt'

Thiếu vắng sự nhượng bộ, nỗ lực trung gian hòa giải hiệu quả, xung đột biên giới phức tạp và dai dẳng Armenia-Azerbaijan sẽ khó hạ nhiệt.
Chính trường Malaysia: Bão xa hay dông gần?

Chính trường Malaysia: Bão xa hay dông gần?

Chính trường Malaysia dự báo sẽ nổi một cơn dông hay sẽ có bão táp chính trị sau diễn biến vừa qua? Bình luận của báo TG&VN.
Tình hình Belarus: Ba yếu tố 'mồi lửa'

Tình hình Belarus: Ba yếu tố 'mồi lửa'

Việc ông Alexander Lukashenko bất ngờ cử hành lễ nhậm chức Tổng thống ngày 23/9 có thể đẩy Belarus vào tình thế khó khăn hơn...
Vì đâu lưỡng đảng Mỹ ‘sứt đầu mẻ trán’ để bầu Thẩm phán tối cao mới?

Vì đâu lưỡng đảng Mỹ ‘sứt đầu mẻ trán’ để bầu Thẩm phán tối cao mới?

Việc bầu Thẩm phán Tòa án tối cao đang trở thành ‘chiến trường’ mới giữa đảng Cộng hòa và Dân chủ nhằm tìm lợi thế trước thềm bầu cử Tổng thống tháng 11 tới.
Mỹ, Trung Quốc đang cố gắng gây áp lực và 'quyến rũ' Hàn Quốc?

Mỹ, Trung Quốc đang cố gắng gây áp lực và 'quyến rũ' Hàn Quốc?

Hàn Quốc dường như bị kéo vào cạnh tranh Mỹ-Trung khi các nhà ngoại giao hàng đầu của hai nước dự kiến thăm xứ sở kim chi vào tháng tới.
Ấn Độ-Nhật Bản bấp bênh thời 'vắng bóng' ông Abe?

Ấn Độ-Nhật Bản bấp bênh thời 'vắng bóng' ông Abe?

Quan hệ Ấn Độ-Nhật Bản cần một cách tiếp cận mới trong bối cảnh New Delhi mất đi những ưu tiên từ mối quan hệ cá nhân Modi-Abe.
Bầu cử Mỹ và cuộc tranh luận đầu tiên: Màn 'so găng' nảy lửa giữa búa rìu dư luận?

Bầu cử Mỹ và cuộc tranh luận đầu tiên: Màn 'so găng' nảy lửa giữa búa rìu dư luận?

Màn giao đấu giữa hai đối thủ trong cuộc Bầu cử Mỹ ngày 29/9 tới đây được đánh giá sẽ rất cam go.
Với lời xin lỗi gửi tới Seoul, Bình Nhưỡng đã đủ chân thành để vun đắp cho đối thoại liên Triều?

Với lời xin lỗi gửi tới Seoul, Bình Nhưỡng đã đủ chân thành để vun đắp cho đối thoại liên Triều?

Dư luận nhận định rằng Bình Nhưỡng đang thay đổi theo hướng thiện chí và tích cực với đối thoại liên Triều.
Phiên bản di động