Mỹ-Nhật sẽ ‘chơi’ như thế nào trên ‘bàn cờ RCEP’, nơi Trung Quốc đang có lợi thế?

Hoàng Nam
Trung Quốc có lợi thế trong RCEP, gia tăng ảnh hưởng của nước này đối với trật tự kinh tế châu Á. Trong bối cảnh đó, Mỹ và Nhật Bản cần phải đưa ra những ý tưởng mới như thế nào?
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Nhật Bản và Mỹ cần làm gì khi RCEP đang mang lại lợi thế toàn cầu cho Trung Quốc?
Mỹ-Nhật sẽ ‘chơi’ như thế nào trên ‘bàn cờ RCEP’, nơi Trung Quốc đang có lợi thế? (Nguồn: Global Times)

Theo tờ Nikkei Asia, Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP), hiệp định thương mại lớn nhất thế giới bao trùm 30% nền kinh tế toàn cầu, dự kiến sẽ có hiệu lực trong năm nay.

RCEP bao gồm 10 quốc gia thành viên của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) cùng Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia và New Zealand.

“Bàn cờ” lớn ở châu Á-Thái Bình Dương

Ông Zbigniew Brzezinski, Cố vấn An ninh Quốc gia dưới thời cựu Tổng thống Mỹ Jimmy Carter, từng gọi Lục địa Á-Âu (Eurasia) là "bàn cờ lớn" để Liên Xô chống lại phương Tây. Giờ đây, một bàn cờ lớn khác đang phát triển ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương, với cuộc chiến kinh tế giữa Trung Quốc và thế giới tự do ngày càng trở nên gay gắt.

Dưới thời cựu Tổng thống Barack Obama, Mỹ nỗ lực khởi động Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) như một công cụ để kiềm chế ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc. Tuy nhiên, chiến lược đó đã sụp đổ khi cựu Tổng thống Donald Trump rút nước này ra khỏi TPP vào năm 2017.

Nhật Bản đã nỗ lực cứu vãn TPP bằng cách thúc đẩy một thỏa thuận gồm 11 thành viên được gọi là Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP). Tuy nhiên, không có Mỹ, CPTPP trở thành một thỏa thuận có quy mô khiêm tốn hơn khi chỉ chiếm hơn 10% kinh tế toàn cầu. Điều này tạo cơ hội cho Trung Quốc "phản công" thông qua RCEP.

Tin liên quan
Căng thẳng Mỹ-Trung: Ông Biden đắc lợi, Bắc Kinh bất cần và 3 lý do để dự đoán mối quan hệ tay đôi Căng thẳng Mỹ-Trung: Ông Biden đắc lợi, Bắc Kinh bất cần và 3 lý do để dự đoán mối quan hệ tay đôi

Với RCEP, các quốc gia thành viên sẽ xóa bỏ thuế đối với 91% danh mục hàng hóa, thấp hơn ngưỡng 99% trong TPP. Bằng cách hạ thấp tiêu chuẩn này, Trung Quốc nhấn mạnh vào việc cho phép càng nhiều quốc gia tham gia càng tốt, do đó nắm quyền chủ động trong thỏa thuận.

Việc Ấn Độ quyết định không tham gia RCEP là một yếu tố bất lợi cho Nhật Bản. Tokyo đã từng kỳ vọng rằng quốc gia Nam Á sẽ đóng vai trò như đối trọng với ảnh hưởng quá lớn của Trung Quốc. Tuy nhiên, do lo ngại hàng hóa Trung Quốc tràn ngập thị trường Ấn Độ, New Delhi đã quyết định không tham gia RCEP.

Một cuộc tranh luận gay gắt đã diễn ra trong chính phủ Nhật Bản về việc có nên ủng hộ một RCEP do Trung Quốc lãnh đạo hay không. Nhưng quan ngại về một trật tự kinh tế mới hình thành mà không có sự tham gia của Nhật Bản cuối cùng đã chiến thắng.

Dù vậy, bước tiếp theo khá nan giải. Nhật Bản vẫn tiếp tục vận động Ấn Độ tham gia RCEP, nhưng đó là vấn đề khó khăn. Đề cập Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi, một quan chức cấp cao của Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản nói: "Tôi cảm thấy không có sự nhiệt tình nào từ chính quyền ông Modi".

Trong khi đó, tại Mỹ, Tổng thống Joe Biden đang theo đuổi "chính sách đối ngoại vì tầng lớp trung lưu", trong đó ưu tiên các lợi ích của dân thường và người lao động.

Tổng thống Biden cho biết, ông sẽ không ký bất kỳ thỏa thuận thương mại lớn nào mà không có sự ủng hộ của người dân Mỹ, nhấn mạnh ông sẽ chỉ ký kết những thỏa thuận mà công đoàn và các bên liên quan tham gia vào quá trình ra quyết định.

Điều này cho thấy Tổng thống Biden đang phải đối mặt với một trở ngại lớn trong việc gia nhập CPTPP, vốn bị chỉ trích vì tạo thuận lợi cho các tập đoàn lớn.

Tuy nhiên, Nhật Bản và các quốc gia châu Á khác theo chủ nghĩa tự do kinh tế và dân chủ không muốn một trật tự kinh tế mà trong đó, Trung Quốc có ảnh hưởng lớn.

Mỹ và Nhật sẽ ‘chơi’ như thế nào?

Để ngăn chặn hậu quả này, Mỹ cần phải can dự vào khu vực về mặt kinh tế và phải tìm ra cách nào đó để tăng cường sự phối hợp giữa các đồng minh và các quốc gia thân thiện. Có hai điều có thể hoàn thành trong ngắn hạn:

Điều thứ nhất là xây dựng một hiệp định kinh tế đa phương dựa trên một khái niệm mới.

Các hiệp định thương mại thông thường, bao gồm cả TPP, được soạn thảo tập trung vào hàng hóa và có xu hướng làm trầm trọng thêm xung đột lợi ích giữa các quốc gia và các ngành.

Mặc dù các hiệp định như vậy giúp tự do hóa thương mại và thúc đẩy cải cách kinh tế trong dài hạn, nhưng trong hiện tại, khi mà sự kình địch giữa Mỹ và Trung Quốc gia tăng, sẽ là thực tế nếu bắt đầu từ những lĩnh vực mà tất cả các bên có thể dễ dàng chấp thuận.

Jake Sullivan, Cố vấn An ninh Quốc gia Mỹ và đồng kiến trúc sư của "chính sách đối ngoại vì tầng lớp trung lưu", ủng hộ việc từ bỏ chính sách ngoại giao kinh tế thiên về thương mại trong ngành sản xuất và nhấn mạnh tầm quan trọng của ngành dịch vụ. Chuyên gia Sullivan nói rằng vẫn còn dư địa để xem xét một loại hiệp định khác.

Matthew Goodman, Phó Chủ tịch Cấp cao tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (ISIS), chỉ ra khả năng Mỹ có thể tập hợp các quốc gia cùng chí hướng để tạo ra các quy tắc bao trùm công nghệ kỹ thuật số, dữ liệu và thương mại điện tử.

Các quy định như vậy vẫn đang được Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) và Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) xây dựng, và những nỗ lực này có thể chuyển thành một thỏa thuận toàn diện.

Một thỏa thuận điều chỉnh không gian kỹ thuật số sẽ hạn chế căng thẳng về cách phân chia "chiếc bánh" có hạn. Đưa ra các quy tắc cho kỷ nguyên mới cũng sẽ đóng vai trò là chất xúc tác cho việc chuyển đổi nền kinh tế.

Ngoại giao kinh tế: Linh hoạt trong bối cảnh mới

Ngoại giao kinh tế: Linh hoạt trong bối cảnh mới

Điều thứ hai là một biện pháp khác để kiềm chế ảnh hưởng của Trung Quốc, trước mắt là tăng cường quan hệ kinh tế giữa các quốc gia trong nhóm Bộ tứ (gồm Mỹ, Nhật Bản, Ấn Độ và Australia). Đối thoại An ninh Bộ tứ là một khuôn khổ làm sâu sắc hơn quan hệ hợp tác giữa các thành viên của thế giới tự do.

Tuy nhiên, cho đến nay, Bộ tứ vẫn chủ yếu nghiêng về lĩnh vực an ninh, chẳng hạn như tiến hành các cuộc tập trận chung Malabar ở Vịnh Bengal và Biển Arab vào tháng 11 năm ngoái.

Nếu các hoạt động của Bộ tứ mở rộng sang lĩnh vực kinh tế, cách tiếp cận này có thể trở thành công cụ hiệu quả để khuyến khích các nền kinh tế tự do "bám rễ" vững chắc ở châu Á, bao gồm cả các quốc gia nhỏ hơn trong khu vực.

Bốn quốc gia này đã bắt đầu hợp tác về cơ sở hạ tầng quan trọng, chẳng hạn như truyền thông dữ liệu và năng lượng, thông qua các cơ quan liên quan.

Các nhà lãnh đạo của Bộ tứ đã xác nhận rằng họ sẽ làm sâu sắc hơn đối thoại về các chuỗi cung ứng công nghệ cao quan trọng tại hội nghị thượng đỉnh đầu tiên vào tháng 3/2021.

Nếu các nỗ lực tạo ra chuỗi cung ứng "không có Trung Quốc" được đẩy nhanh, Ấn Độ dự kiến sẽ tự đảm nhận một phần nỗ lực này. Các nước châu Âu cũng đang thể hiện sự quan tâm ngày càng tăng đối với Bộ tứ.

Ở giai đoạn này của trò chơi, cuộc cạnh tranh giữa các cường quốc chỉ là những cuộc giao tranh cục bộ. Nhưng trong tương lai, bàn cờ sẽ nhanh chóng mở rộng.

Để thách thức Trung Quốc, khối cần một chiến lược lớn. Khối này sẽ cần phải sắp xếp các quân cờ một cách cẩn trọng nhưng vẫn sáng tạo, với tầm nhìn vào nhiều quốc gia cũng như các khuôn khổ kinh tế và an ninh của khu vực.

TIN LIÊN QUAN
Mỹ 'nóng lòng' gặp Trung Quốc để đánh giá thỏa thuận thương mại giai đoạn 1
Nhân lực ngành sản xuất thiếu hụt, kinh tế Mỹ có thể bị 'cuốn trôi' 1.000 tỷ USD
Hiệp ước Bầu trời Mở: Khó cứu vãn, chính phủ Nga hoàn thiện những bước cuối 'tống tiễn' thỏa thuận
Căng thẳng Mỹ-Trung: Ông Biden đắc lợi, Bắc Kinh bất cần và 3 lý do để dự đoán mối quan hệ tay đôi
RCEP không chỉ có những điều ‘kỳ diệu’
Thêm một thành viên thông qua Hiệp định RCEP
Cùng góp mặt trong 2 'siêu Hiệp định' CPTPP và RCEP, Mỹ-Trung Quốc sẽ được và mất gì?
Kinh tế thế giới nổi bật tuần qua (16-22/4): Mỹ có đối tác hàng đầu khác, Trung Quốc bị ‘thay thế’ trong chuỗi cung ứng mới, IMF phân bổ quyền rút vốn
Quốc gia mới nhất chính thức hoàn tất tiến trình thông qua RCEP
(theo Nikkei Asia)

Đọc thêm

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 trên thị trường thế giới ghi nhận chạm mức thấp nhất trong hơn một năm.
Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam ký Công ước thành lập Tổ chức quốc tế về trung gian (IOMed), mở rộng cơ hội hợp tác trong lĩnh vực pháp lý và giải quyết tranh ...
Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Thông tin được đưa ra tại Hội thảo cung cấp thông tin về phòng, chống tác hại thuốc lá ngày 17/11 tại Hà Nội.
Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Các gương mặt được trao Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng và Giải thưởng Nữ sinh Khoa học công nghệ Việt Nam năm 2026 hoạt động trong ...
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Bên lề Tuần lễ cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) năm 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có cuộc ...
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại
Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã dự và có bài phát biểu quan trọng tại Phiên toàn thể thứ nhất trong khuôn khổ Đại hội đồng liên Nghị ...
Biến cơ hội hợp tác thành giá trị

Biến cơ hội hợp tác thành giá trị

APEC 2026 tạo thêm cơ hội hợp tác, để có đơn hàng và duy trì khách hàng, doanh nghiệp phải chuẩn bị năng lực thực hiện.
Giá nông sản hôm nay 18/11/2026: Giá cà phê trong nước xuống thấp nhất, nguồn cung 'tăng tốc'; Hungary muốn gia hạn miễn trừ trừng phạt với dầu Nga

Giá nông sản hôm nay 18/11/2026: Giá cà phê trong nước xuống thấp nhất, nguồn cung 'tăng tốc'; Hungary muốn gia hạn miễn trừ trừng phạt với dầu Nga

Báo Thế giới và Việt Nam cập nhật giá nông sản hôm nay 18/11/2026, giá cà phê, giá tiêu, giá gạo xuất khẩu... giao dịch trên thị trường quốc tế và trong nước.
Hai năm thực thi VIFTA: Hợp tác Việt Nam-Israel đang mở rộng ra ngoài thương mại hàng hóa

Hai năm thực thi VIFTA: Hợp tác Việt Nam-Israel đang mở rộng ra ngoài thương mại hàng hóa

Ngày 17/11 đánh dấu tròn hai năm Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam-Israel (VIFTA) chính thức có hiệu lực.
Giá nông sản hôm nay 17/11/2026: Giá cà phê trong nước 'lao dốc', về dưới 80.000 đồng; Đảng Dân chủ có thể đảo ngược thuế quan của Tổng thống Mỹ?

Giá nông sản hôm nay 17/11/2026: Giá cà phê trong nước 'lao dốc', về dưới 80.000 đồng; Đảng Dân chủ có thể đảo ngược thuế quan của Tổng thống Mỹ?

Báo Thế giới và Việt Nam cập nhật giá nông sản hôm nay 17/11/2026, giá cà phê, giá tiêu, giá gạo xuất khẩu... giao dịch trên thị trường quốc tế và trong nước.
Giá heo hơi hôm nay 17/11: Tăng mạnh trên diện rộng, miền Bắc và miền Nam cùng chạm mức cao nhất 53.000 đồng/kg

Giá heo hơi hôm nay 17/11: Tăng mạnh trên diện rộng, miền Bắc và miền Nam cùng chạm mức cao nhất 53.000 đồng/kg

Giá heo hơi hôm nay 17/11, tăng mạnh trên diện rộng, với 31/34 địa phương ghi nhận mức điều chỉnh, đưa giá thu mua toàn quốc lên 50.000 - 53.000 đồng/kg.
Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Quang Dũng được bầu làm Chủ tịch VCCI

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Quang Dũng được bầu làm Chủ tịch VCCI

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Quang Dũng được Ban Chấp hành VCCI bầu giữ chức Chủ tịch nhiệm kỳ 2021-2026.
Siam Piwat: Kiến tạo những điểm đến, thúc đẩy động lực tăng trưởng mới

Siam Piwat: Kiến tạo những điểm đến, thúc đẩy động lực tăng trưởng mới

Với di sản tiên phong trong việc xây dựng các công trình nổi tiếng toàn cầu, nhà phát triển bất động sản hàng đầu Thái Lan tiếp tục thách thức các quy ước, tạo ra ...
Mỗi đối tượng chỉ được mua, thuê một căn nhà ở xã hội, hạn chế chuyển nhượng trong 5 năm đầu

Mỗi đối tượng chỉ được mua, thuê một căn nhà ở xã hội, hạn chế chuyển nhượng trong 5 năm đầu

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Hồng Vinh thông tin, dự kiến đến hết năm 2026, cả nước sẽ hoàn thành 87.601 căn nhà ở xã hội, đạt 90% so với kế hoạch đề ra.
Capital Square Đà Nẵng - Tổ hợp căn hộ ven sông Hàn tại phường An Hải

Capital Square Đà Nẵng - Tổ hợp căn hộ ven sông Hàn tại phường An Hải

Capital Square Đà Nẵng là tổ hợp căn hộ và thương mại dịch vụ nằm tại phường An Hải, bờ đông sông Hàn. Tổ hợp thuộc hệ sinh thái phát triển của BRG, với sự ...
Dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi): Đề xuất cắt giảm 7 điều kiện kinh doanh, tăng phân cấp, phân quyền cho địa phương

Dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi): Đề xuất cắt giảm 7 điều kiện kinh doanh, tăng phân cấp, phân quyền cho địa phương

Bộ Xây dựng đề xuất sửa đổi toàn diện Luật Kinh doanh bất động sản năm 2023, trong đó dự kiến cắt giảm 7 điều kiện đầu tư kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục ...
Penthouse The Nelson Private Residences: Chốn riêng tư – Đặc quyền xa xỉ

Penthouse The Nelson Private Residences: Chốn riêng tư – Đặc quyền xa xỉ

Giữa nhịp sống sôi động của Hà Nội, khi sự riêng tư và chất lượng sống ngày càng trở thành những tiêu chí quan trọng của giới thượng lưu, Penthouse không đơn thuần là một ...
Phân khu Vịnh Mây tại Vinhomes Hải Vân Bay có gì đặc biệt?

Phân khu Vịnh Mây tại Vinhomes Hải Vân Bay có gì đặc biệt?

Vinhomes Hải Vân Bay, Làng Vân Đà Nẵng, thu hút sự quan tâm nhờ định hướng phát triển không gian sống gắn liền với thiên nhiên và cảnh quan ven biển Đà Nẵng. Trong đó, ...
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 18/11: Đà giảm của đồng USD chưa cho thấy xu hướng suy yếu trên diện rộng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 18/11: Đà giảm của đồng USD chưa cho thấy xu hướng suy yếu trên diện rộng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 18/11 cho thấy đà giảm của đồng USD chưa phải dấu hiệu khởi đầu cho một xu hướng suy yếu trên diện rộng.
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 17/11: Kinh tế Mỹ tăng trưởng tốt giúp đồng USD duy trì sức hấp dẫn

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 17/11: Kinh tế Mỹ tăng trưởng tốt giúp đồng USD duy trì sức hấp dẫn

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 17/11 cho thấy tăng trưởng kinh tế Mỹ và thị trường chứng khoán khởi sắc giúp khôi phục sức hấp dẫn của đồng USD.
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 16/11: Kỳ vọng Fed tăng lãi suất trở thành động lực hỗ trợ đồng USD

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 16/11: Kỳ vọng Fed tăng lãi suất trở thành động lực hỗ trợ đồng USD

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 16/11 cho thấy kỳ vọng Fed tăng lãi suất trong tháng 12 đang trở thành động lực hỗ trợ đồng USD.
46 ngân hàng thương mại đã điều chỉnh giảm lãi suất tiền gửi, vẫn có nhu cầu hút vốn lớn

46 ngân hàng thương mại đã điều chỉnh giảm lãi suất tiền gửi, vẫn có nhu cầu hút vốn lớn

Một số ngân hàng tiếp tục hạ lãi suất ở những kỳ hạn có mức niêm yết cao, cho thấy áp lực cạnh tranh huy động vốn đang phần nào dịu lại.
HDBank tăng 140 bậc qua ba kỳ xếp hạng Fortune Southeast Asia 500

HDBank tăng 140 bậc qua ba kỳ xếp hạng Fortune Southeast Asia 500

Ngày 3/11/2026, tại lễ vinh danh Fortune Southeast Asia 500 ở TP.HCM, HDBank ghi dấu năm thứ ba liên tiếp góp mặt trong nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á.
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 13/11: Đồng USD tăng lên mức cao nhất trong vòng 19 tháng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 13/11: Đồng USD tăng lên mức cao nhất trong vòng 19 tháng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 13/11 cho thấy đồng USD​​​​​​​ đã tăng lên mức cao nhất trong vòng 19 tháng.
Phiên bản di động