Ngành đối ngoại đóng góp tích cực trong đổi mới tư duy, phục vụ sự nghiệp Đổi mới

Bùi Thanh Sơn
Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao
TGVN. Với nền tảng là Chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, tư duy đối ngoại của Việt Nam không ngừng đổi mới, phát triển, kế thừa những giá trị truyền thống và bản sắc của dân tộc, tiếp thu tinh hoa nhân loại, phục vụ lợi ích tối cao của quốc gia - dân tộc.
TIN LIÊN QUAN
Phát huy vai trò và nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của đối ngoại nhân dân trong tình hình mới
Tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh trong đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước ta
nganh doi ngoai dong gop tich cuc trong doi moi tu duy phuc vu su nghiep doi moi
Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đến dự và phát biểu chỉ đạo Hội nghị Ngoại giao lần thứ 30, tháng 8/2018. (Ảnh: Nguyễn Hồng)

Sau gần 35 năm Đổi mới, đất nước ta đã đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng từng nói: “Đất nước ta chưa bao giờ có được cơ đồ, tiềm lực, uy tín và vị thế như ngày nay”. Trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đổi mới tư duy là đòi hỏi tất yếu, nhằm thích ứng tốt hơn với thực tiễn thay đổi không ngừng và hiện thực hóa khát vọng vươn lên của dân tộc.

Ngọn hải đăng của đổi mới tư duy là Chủ tịch Hồ Chí Minh. Nhận thức được tầm quan trọng của việc tiếp xúc với bên ngoài để đổi mới tư duy bên trong, ngay từ đầu thế kỷ XX, Bác Hồ đã sớm ra nước ngoài tìm đường cứu nước. Nhờ nắm bắt được xu thế của thời đại, kết hợp nội lực với ngoại lực, Người đã cùng Đảng ta dẫn dắt dân tộc ta chiến thắng thực dân và đế quốc xâm lược. Tư tưởng của Người đã soi sáng cho Cách mạng Việt Nam đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác.

Theo dấu bước chân Người, ngành đối ngoại có điều kiện thường xuyên tiếp xúc, chiêm nghiệm các xu thế, trào lưu của thế giới, từ đó tạo nền tảng cho quá trình đổi mới tư duy phù hợp với tình hình và điều kiện trong nước.

Với nền tảng là Chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, tư duy đối ngoại của Việt Nam không ngừng đổi mới, phát triển, kế thừa những giá trị truyền thống và bản sắc của dân tộc, tiếp thu tinh hoa nhân loại, phục vụ lợi ích tối cao của quốc gia - dân tộc.

Quá trình đổi mới tư duy đối ngoại từ 1986 đến nay

Đổi mới tư duy đối ngoại là sự đổi mới trong đánh giá tình hình quốc tế, trong hoạch định và triển khai đường lối đối ngoại để từ đó bảo vệ và thúc đẩy hiệu quả hơn lợi ích quốc gia - dân tộc.

Điều này đã thể hiện rõ qua các giai đoạn của Đổi mới, từ phá thế bao vây cấm vận (1986-1995), mở rộng quan hệ và hội nhập kinh tế quốc tế (1995-2010), giai đoạn đưa quan hệ đi vào chiều sâu và hội nhập quốc tế toàn diện (2011-nay).

Với tinh thần “nhìn thẳng vào sự thật, nói rõ sự thật, đổi mới tư duy”, Đại hội VI (tháng 12/1986) đã đề ra chủ trương đổi mới toàn diện. Tiếp đó, Nghị quyết số 13 của Bộ Chính trị (tháng 5/1988) đã thể hiện sự đổi mới tư duy mạnh mẽ trong đánh giá tình hình thế giới và chuyển hướng toàn bộ chiến lược đối ngoại của nước ta.

Tin liên quan
Tọa đàm trực tuyến tại Mỹ về những ảnh hưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong đối ngoại, ngoại giao Tọa đàm trực tuyến tại Mỹ về những ảnh hưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong đối ngoại, ngoại giao

Từ nhận định xu thế đấu tranh và hợp tác giữa các nước có chế độ xã hội khác nhau ngày càng phát triển, Nghị quyết đã đề ra chủ trương “chuyển cuộc đấu tranh từ trạng thái đối đầu sang đấu tranh và hợp tác trong cùng tồn tại hòa bình” và nhấn mạnh “với một nền kinh tế mạnh, một nền quốc phòng vừa đủ mạnh cùng với sự mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế, chúng ta sẽ càng có nhiều khả năng giữ vững độc lập và xây dựng thành công xã hội chủ nghĩa hơn”.

Kể từ đó, Việt Nam từng bước phá thế bao vây cấm vận và triển khai đường đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa, là bạn, là đối tác tin cậy và thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế. Ta lần lượt bình thường hóa quan hệ với Trung Quốc (1991), Mỹ (1995), thúc đẩy quan hệ với các nước láng giềng, khu vực và các nước quan trọng trên thế giới; đồng thời từng bước gia nhập các tổ chức khu vực, liên khu vực và quốc tế quan trọng, trong đó có ASEAN (1995), ASEM (1996), APEC (1998), WTO (2007)…

Dấu mốc quan trọng tiếp theo trong đổi mới tư duy đối ngoại Nghị quyết Trung ương 8 khóa IX (2003) với quan điểm mới về đối tác - đối tượng, về hợp tác và đấu tranh. Theo đó, ta đã nỗ lực gia tăng điểm đồng, hóa giải điểm khác biệt, thúc đẩy mạnh mẽ quan hệ với các nước, đặc biệt là việc thiết lập mạng lưới Đối tác chiến lược, Đối tác toàn diện với 30 nước trên thế giới.

Tư duy về hội nhập quốc tế có bước phát triển mạnh mẽ. Từ lo ngại về “đổi mới dẫn đến đổi màu”, “hòa nhập dẫn đến hòa tan”, chúng ta đã hội nhập kinh tế quốc tế mạnh mẽ và sau đó là hội nhập quốc tế toàn diện trên các lĩnh vực, đồng thời xử lý tốt mối quan hệ giữa độc lập, tự chủ với chủ động, tích cực hội nhập quốc tế.

Về hội nhập kinh tế, việc ta tham gia các Hiệp định thương mại tự do (FTA) chất lượng cao như Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), Hiệp định thương mại tự do Việt Nam-EU (EVFTA)… đã giúp tạo ra những động lực to lớn cho tăng trưởng.

Về quốc phòng, ta đã cử hàng trăm quân nhân tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc, thể hiện trách nhiệm quốc tế của Việt Nam. Các mặt hội nhập về chính trị, an ninh, xã hội, văn hóa, khoa học công nghệ… được thúc đẩy mạnh mẽ, giúp phát huy hiệu quả lợi ích quốc gia - dân tộc.

Tư duy đối ngoại đa phương có bước phát triển quan trọng, với việc Đại hội XII (2016) đã đề ra phương châm "Chủ động và tích cực đóng góp xây dựng, định hình các thể chế đa phương". Chỉ thị số 25 của Ban Bí thư (tháng 8/2018) đã cụ thể hóa phương châm này, đồng thời nhấn mạnh nỗ lực vươn lên để đóng vai trò nòng cốt, dẫn dắt, hòa giải tại các diễn đàn, tổ chức đa phương quan trọng phù hợp với khả năng và điều kiện cụ thể.

Trong thực tiễn triển khai, đối ngoại đa phương đã nỗ lực đóng góp tích cực, hiệu quả, bằng nhiều ý tưởng, sáng kiến, được bạn bè quốc tế đánh giá cao, nhất là trong vai trò Chủ nhà APEC 2017, Chủ tịch ASEAN 2020, Ủy viên không thường trực Hội đồng bảo an Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2020-2021, chủ nhà của Hội nghị Thượng đỉnh Mỹ - Triều lần 2 (2019)…

Đổi mới tư duy đối ngoại còn được thể hiện ở việc không ngừng hoàn thiện nội hàm lợi ích quốc gia - dân tộc. Đại hội XII nên rõ phải "bảo đảm lợi ích tối cao của quốc gia - dân tộc, trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế, bình đẳng và cùng có lợi". Lợi ích quốc gia - dân tộc của Việt Nam không phải là những lợi ích dân tộc vị kỷ, hẹp hòi, mà được xác định trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế, bình đẳng và cùng có lợi. Việc bảo đảm lợi ích quốc gia - dân tộc phải là nguyên tắc tối cao của mọi hoạt động đối ngoại.

nganh doi ngoai dong gop tich cuc trong doi moi tu duy phuc vu su nghiep doi moi
Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc chứng kiến lễ ký các MOU giữa Bộ Ngoại giao và EuroCham. (Nguồn: VGP)

Đối ngoại - động lực quan trọng của đổi mới tư duy và phát triển đất nước

Cùng với quá trình đổi mới tư duy nêu trên, ngành đối ngoại đã đạt được những thành tựu quan trọng, vừa đóng góp vào quá trình đổi mới tư duy trên tất cả các lĩnh vực, vừa tạo ra các điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện thắng lợi sự nghiệp Đổi mới.

Thứ nhất, ngành đối ngoại đã triển khai thắng lợi các nhiệm vụ mà Đảng và Nhà nước giao phó, đóng góp hiệu quả vào việc củng cố môi trường hòa bình, ổn định, giữ nước từ xa, từ khi nước còn chưa nguy; đồng thời tranh thủ các nguồn lực bên ngoài (thị trường, nguồn vốn, khoa học công nghệ, tinh hoa văn hoá thế giới...) cho phát triển bền vững, nâng cao vị thế quốc tế của nước ta, thực hiện thành công sự nghiệp Đổi mới.

Thứ hai, đối ngoại đóng góp vào nghiên cứu, đánh giá đúng tính chất của thời đại, xu thế và cục diện thế giới, đồng thời trực tiếp tham gia vào quá trình hoạch định và triển khai chính sách phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Ngay từ những ngày đầu của Đổi mới, những nghị quyết, văn kiện về đối ngoại đã đóng góp nhiều nhận thức mang tính đột phá, chỉ ra đặc điểm của môi trường chính trị, an ninh, đối ngoại và kinh tế đối ngoại của nước ta, từ đó đưa ra những khuyến nghị chính sách đúng và trúng, góp phần giúp nước ta nắm bắt, tận dụng tốt những cơ hội và xử lý hiệu quả những thách thức đến từ môi trường quốc tế luôn thay đổi.

Tin liên quan
Hiệp định EVFTA và EVIPA: Bước quan trọng trong hội nhập quốc tế Hiệp định EVFTA và EVIPA: Bước quan trọng trong hội nhập quốc tế

Thứ ba, đối ngoại cũng đóng góp vào đổi mới tư duy của các ngành, lĩnh vực khác. Trong quá trình triển khai hoạt động đối ngoại, tất cả các “binh chủng” gồm đối ngoại Đảng, Ngoại giao Nhà nước, Ngoại giao Nghị viện, đối ngoại Nhân dân có cơ hội chia sẻ, học hỏi những kinh nghiệm của thế giới, từ đó nâng cao nhận thức và thúc đẩy đổi mới tư duy ngày một hoàn thiện hơn trên các lĩnh vực của đời sống kinh tế, xã hội, văn hóa, giáo dục, môi trường đến các lĩnh vực mới như biến đổi khí hậu, cách mạng công nghiệp 4.0, an ninh mạng…

Thứ tư, ngành đối ngoại đóng góp trực tiếp vào sự phát triển kinh tế - xã hội trong nước thông qua các hoạt động ngoại giao kinh tế phong phú, hiệu quả, nhất là tham mưu cho Đảng và Nhà nước ta các chủ trương lớn liên quan đến hội nhập kinh tế quốc tế, trong đó có việc tham gia mạng lưới 16 FTA để tạo động lực cho tăng trưởng.

Ngoại giao kinh tế đã đồng hành, hỗ trợ các địa phương, doanh nghiệp trong nỗ lực tiếp cận và mở rộng thị trường ra bên ngoài, qua đó đóng góp hiệu quả cho sự phát triển bền vững, sáng tạo của đất nước.

Hướng tới Đại hội XIII, toàn đảng, toàn dân, toàn quân ta đang nỗ lực phấn đấu để hiện thực hóa khát vọng của dân tộc về một Việt Nam hùng cường, thịnh vượng, có vị thế cao trong cộng đồng quốc tế trong bối cảnh thế giới đang biến động nhanh chóng, phức tạp, khó lường, trong đó có những chuyển biến do đại dịch Covid-19 gây ra.

Do đó, đối ngoại cần không ngừng theo dõi, nắm bắt những xu thế thế giới, tiếp tục đổi mới tư duy và hành động, để khó khăn nào cũng vượt qua, nhiệm vụ nào cũng hoàn thành. Như Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã căn dặn tại Hội nghị Ngoại giao năm 2018, chúng ta cần có suy nghĩ và hành động vượt tầm quốc gia, đạt tới tầm khu vực và quốc tế. Ngành đối ngoại sẽ tiếp tục phát huy truyền thống, xứng đáng là đội ngũ tiên phong trong củng cố môi trường hòa bình, ổn định, đóng góp thiết thực vào sự nghiệp Đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Đóng góp của Ngoại giao Việt Nam vào chiến thắng lịch sử mùa Xuân năm 1975

Đóng góp của Ngoại giao Việt Nam vào chiến thắng lịch sử mùa Xuân năm 1975

TGVN. Nhân kỷ niệm 45 năm Giải phóng miền Nam thống nhất đất nước (30/4/1975-30/4/2020), TG&VN xin trân trọng giới thiệu bài viết của Ủy ...

Vai trò của mặt trận Ngoại giao góp phần vào thắng lợi lịch sử 30/4

Vai trò của mặt trận Ngoại giao góp phần vào thắng lợi lịch sử 30/4

TGVN. Hướng tới kỷ niệm 45 năm ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, ngày 28/4 tại Hà Nội, Bộ Ngoại giao đã tổ ...

Bộ Ngoại giao tổ chức Hội thảo “Quà tặng phục vụ công tác đối ngoại của Việt Nam”

Bộ Ngoại giao tổ chức Hội thảo “Quà tặng phục vụ công tác đối ngoại của Việt Nam”

TGVN. Sáng ngày 2/12 tại trụ sở làm việc Bộ Ngoại giao (số 2 Lê Quang Đạo, Nam Từ Liêm, Hà Nội), Cục Lễ tân ...

Có thể bạn quan tâm

Bài viết cùng chủ đề

75 năm Ngoại giao Việt Nam

Đọc thêm

Bầu cử Mỹ 2020: Tại sao Tổng thống Trump nói ông Biden muốn ‘cướp' điều hòa không khí của người già?

Bầu cử Mỹ 2020: Tại sao Tổng thống Trump nói ông Biden muốn ‘cướp' điều hòa không khí của người già?

Bầu cử Mỹ 2020: Khi ông Joe Biden tuyên bố sẽ cải tạo ngành dầu mỏ Mỹ, Tổng thống Trump nói đó là ‘sai lầm tồi tệ nhất lịch sử ...
Các nhà khoa học Italy kêu gọi thực hiện quyết liệt các biện pháp để ngăn chặn làn sóng Covid-19 thứ 2

Các nhà khoa học Italy kêu gọi thực hiện quyết liệt các biện pháp để ngăn chặn làn sóng Covid-19 thứ 2

Các nhà khoa học Italy kêu gọi chính phủ thực hiện ngay các biện pháp nghiêm ngặt và quyết liệt nhằm ngăn ngừa làn sóng Covid-19 thứ hai.
IPhone 12 không có bộ sạc và tai nghe đi kèm: Apple có thực sự quan tâm đến môi trường?

IPhone 12 không có bộ sạc và tai nghe đi kèm: Apple có thực sự quan tâm đến môi trường?

Đi kèm theo dòng iPhone 12 và những chiếc iPhone sau này sẽ không được tặng thêm bộ sạc và tai nghe mà chỉ bao gồm một cáp sạc USB-C ...
Nhà ngoại giao nữ - Duyên nghề và chuyện nghiệp

Nhà ngoại giao nữ - Duyên nghề và chuyện nghiệp

Làm bất cứ công việc gì cũng cần sự say mê, đặc biệt đối với các nhà ngoại giao nữ, niềm đam mê và sự tận tụy là yếu tố ...
Không gặp mặt 3 bên, Ngoại trưởng Mỹ hội đàm với người đồng cấp Armenia, Azerbaijan

Không gặp mặt 3 bên, Ngoại trưởng Mỹ hội đàm với người đồng cấp Armenia, Azerbaijan

Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo đã bắt tay và trao đổi xã giao khi bắt đầu cuộc họp với Ngoại trưởng Azerbaijan Jeyhun Bayramov.
Dudoff Việt Nam ra mắt diện mạo mới nhân dịp sinh nhật lần thứ 5

Dudoff Việt Nam ra mắt diện mạo mới nhân dịp sinh nhật lần thứ 5

Công ty Cổ phần DUDOFF Việt Nam (DUDOFF) khai trương Showroom tại địa điểm mới 258B Nam Kỳ Khởi Nghĩa, P8, Q3, TP. HCM nhằm đem lại cho khách hàng ...
Taliban lại tấn công, 20 binh lính Afghanistan thiệt mạng

Taliban lại tấn công, 20 binh lính Afghanistan thiệt mạng

Phiến quân Taliban đã bất ngờ mở cuộc tấn công trên nhiều mũi vào căn cứ quân sự Dehmazang.
Đoàn Đảng Cộng sản Việt Nam tham dự diễn đàn trực tuyến liên đảng quốc tế SCO+

Đoàn Đảng Cộng sản Việt Nam tham dự diễn đàn trực tuyến liên đảng quốc tế SCO+

Đoàn đại biểu Đảng Cộng sản Việt Nam do đồng chí Hoàng Bình Quân dẫn đầu đã tham dự Diễn đàn trực tuyến liên đảng quốc tế SCO+.
Tình hình Libya: Các phe phái đạt được thỏa thuận ngừng bắn lâu dài trên toàn lãnh thổ

Tình hình Libya: Các phe phái đạt được thỏa thuận ngừng bắn lâu dài trên toàn lãnh thổ

Hai phe phái đối địch chính tại Libya đã ký thỏa thuận ngừng bắn lâu dài, sau 5 ngày đàm phán tại Geneva.
Siêu kinh điển Barcelona - Real Madrid: HLV Zidane không ngán 'chảo lửa' Nou Camp

Siêu kinh điển Barcelona - Real Madrid: HLV Zidane không ngán 'chảo lửa' Nou Camp

Sân Nou Camp của Barcelona có thể mang tới nỗi khiếp sợ cho nhiều đối thủ nhưng với HLV Zidane của Real Madrid thì không.
PHÂN TÍCH bầu cử Mỹ 2020: Phía trước đầy bất định

PHÂN TÍCH bầu cử Mỹ 2020: Phía trước đầy bất định

Ba tuần trước cuộc bầu cử Mỹ 2020 vào ngày 3/11. Ai có lợi thế dẫn trước? Hai nhân tố quyết định kết quả bầu cử. Ông Trump có thể xoay chuyển ra sao?
Xung đột Armenia-Azerbaijan: Ai cứu hoả?

Xung đột Armenia-Azerbaijan: Ai cứu hoả?

Chiến sự Armenia-Azerbaijan leo thang nhưng nỗ lực hòa giải chưa phát huy tác dụng. Điểm mặt các bên có thể làm trung gian hòa giải. Iran-nhân tố mới.
PHÂN TÍCH. Donald Trump nhiễm Covid-19: Dễ lợi, dễ hại

PHÂN TÍCH. Donald Trump nhiễm Covid-19: Dễ lợi, dễ hại

Việc Tổng thống Donald Trump nhiễm Covid-19 gây chấn động, làm thay đổi cục diện bầu cử Mỹ 2020. Cuộc đấu rồi sẽ thế nào? Báo Thế giới & Việt Nam phân tích.
Xung đột Armenia-Azerbaijan: Hai ván cờ, bốn bên chơi

Xung đột Armenia-Azerbaijan: Hai ván cờ, bốn bên chơi

Xung đột Armenia-Azerbaijan bùng phát, trở thành điểm nóng của thời sự quốc tế. Câu hỏi đặt ra là tại sao giao tranh lại nổ ra vào lúc này. Phân tích.
Hòa bình trên bán đảo Triều Tiên: Hành trình chông gai và nỗi niềm người trong cuộc

Hòa bình trên bán đảo Triều Tiên: Hành trình chông gai và nỗi niềm người trong cuộc

Hòa bình trên bán đảo Triều Tiên lâu nay là ước vọng của người dân hai miền. Thế nhưng, đây là hành trình đầy gian nan bởi những khác biệt và thử thách.
Thủ tướng Suga thăm Việt Nam: Chuyến thăm thành công trên nhiều phương diện

Thủ tướng Suga thăm Việt Nam: Chuyến thăm thành công trên nhiều phương diện

Chuyến thăm 3 ngày đến Việt Nam của Thủ tướng Suga được đánh giá là thành công trên nhiều phương diện.
Bầu cử Mỹ: Năm điểm nhấn trong tranh luận Trump-Biden lần cuối

Bầu cử Mỹ: Năm điểm nhấn trong tranh luận Trump-Biden lần cuối

Đây là lần chót để cả hai, nhất là ông Trump, người đang đuối thế hơn, thuyết phục cử tri bỏ phiếu cho mình trong ngày bầu cử Mỹ hai tuần tới.
Bầu cử Mỹ 2020: Cuộc bầu cử Tổng thống và sau đó

Bầu cử Mỹ 2020: Cuộc bầu cử Tổng thống và sau đó

Trước thềm bầu cử Mỹ 2020, nhà nghiên cứu Thierry de Montbrial phân tích xu hướng nền chính trị Mỹ, diện mại và xu thế của chính trị thế giới đương đại.
Phiên bản di động