Ngày Nhà giáo Việt Nam: Nghề giáo, lương tháng và lương tâm

Lưu Đình Long
TGVN. Ngày Nhà giáo Việt Nam, tôi chợt nghĩ về lương tháng và lương tâm của người thầy. Trong giáo dục, lương tâm của người thầy quan trọng hơn tất cả bởi chẳng phải tự nhiên xã hội xem nghề giáo là nghề cao quý nhất trong những nghề cao quý, nghề sáng tạo nhất trong những nghề sáng tạo.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Ngày Nhà giáo Việt Nam: Nghề giáo, lương tháng và lương tâm
Tác giả Lưu Đình Long cho rằng, trong giáo dục, lương tâm của nhà giáo quan trọng hơn tất cả bởi chẳng phải tự nhiên xã hội xem nghề giáo là nghề cao quý nhất trong những nghề cao quý. (Ảnh: NVCC)

Tôi có nhiều bạn bè làm nghề giáo. Vì vậy, thi thoảng, tôi lại được nghe những tâm sự “phía sau bục giảng” của họ. Và tôi “ngộ” ra, hóa ra, làm thầy cô giáo đâu có sướng như mình nghĩ!

Hồi xưa, tôi có ý định sẽ trở thành giáo viên. Bằng chứng là tôi từng thi vào Đại học Sư phạm Đà Nẵng. Nhưng rồi, “nghề không chọn mình”, tôi quyết định theo ngành báo chí. Nhưng, có lúc tôi nghĩ, làm báo một thời gian, nếu có duyên mình cũng sẽ đi dạy.

GS. NGND. Nguyễn Lân Dũng: Thầy mẫu mực về đạo đức mới mong học trò sống tử tế

GS. NGND. Nguyễn Lân Dũng: Thầy mẫu mực về đạo đức mới mong học trò sống tử tế

TGVN. Tự hào vì nhiều thế hệ trong gia đình làm nghề dạy học, GS. NGND. Nguyễn Lân Dũng chia sẻ, nghề giáo không giúp ...

Tôi hay hỏi Lê Văn Hiến, bạn tôi, đang dạy ở Trường THPT Trần Văn Giàu (Q.Bình Thạnh, TP.HCM) rằng, làm thầy tụi nhỏ thích không, chắc oai lắm? Hiến cười bảo, cũng vui mà cũng mệt, bao nhiêu thứ phải lo lắng, nhất là làm thầy trong thời buổi này, “trên đe dưới búa”.

Trước ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11) một tuần, Hiến kể về chuyện phong bì phụ huynh tặng cho thầy cô giáo dịp này. “Với người khác sao không biết, nhưng mình thấy việc trao phong bao, xem như quà tặng thầy cô nhân ngày Nhà giáo, thật sự kỳ kỳ”, Hiến nói và kể rằng đã có lần được đại diện hội phụ huynh của lớp nhét phong bì, gọi là quà cho thầy ngay giữa sân trường.

Sau đó, Hiến họp lớp và tuyên bố mình không nhận quà trong ngày “Tết thầy cô”. Với người thầy, việc dạy trên lớp và nhận lương tháng thật sự là khoản thu nhập không cao. Nhất là trong bối cảnh vật giá leo thang, mọi thứ đắt đỏ theo năm tháng, lương chỉ tăng theo kỳ hạn, người có trình độ Đại học phải 3 năm công tác mới lên lương một lần.

Có nhiều thầy cô giáo ở vùng sâu, vùng xa, điều kiện còn khó hơn. Tất nhiên, việc chọn về nơi xa công tác đã là sự dấn thân, phải có tình yêu nghề mới làm được. Nhiều lần báo chí đăng tải thông tin, thầy cô vùng cao được thưởng Tết một ký hạt dưa. Nghe mà thương, vì đó là những người sẽ đào tạo ra những thế hệ trẻ gánh vác đất nước mai sau, mà chính họ còn chật vật, không gánh nỗi gia đình nhỏ của mình.

Bạn tôi, dạy học ở một trường Đại học cũng ngậm ngùi không kém, lương Thạc sĩ tầm 6 triệu đồng/tháng, Tiến sĩ khoảng 8 triệu đồng/tháng. Nghe chua chát, nếu so với lương công nhân hoặc những người đi chăm trẻ, bảo vệ… có khi cũng tương đương.

Có lẽ vì thế mà, có nhiều người “cạn nghĩ” đã chọn hướng, “học chi cho lắm, xong phổ thông đi làm công nhân cho đỡ tốn tiền”. Thực trạng về cử nhân, trên đại học thất nghiệp đã từng có báo cáo với con số 200.000 người. Vậy là, với những người có việc làm, dù lương thấp vẫn mừng rồi. Đi xe công nghệ, đôi khi trò chuyện với tài xế mới nhận ra, trong số đó có những cử nhân, họ ra trường rồi nhưng không có việc, chẳng thể về quê (vì ngại xóm làng dị nghị) nên cứ phải bám trụ ở thành phố với nghề đó, chờ cơ hội.

Việc này có liên quan tới tuyển sinh của các trường Đại học, trong cơ chế cạnh tranh, tự thu tự chi nên đã “giành giật” người học, hạ chuẩn đầu vào. Từ đó, tạo ra một thế hệ cử nhân thất nghiệp. Để xảy ra tình trạng này, lỗi do đâu?

Không xét yếu tố ảnh hưởng tiêu cực đến xã hội, câu chuyện tuyển đại người vào học để thu tiền, còn đầu ra không quan tâm, liệu có lương tâm? Người thầy trong môi trường đào tạo ấy có thấy áy náy với bao niềm hi vọng bên dưới giảng đường?

Trong thời buổi cạnh tranh để phát triển, sự “phát triển” sẽ khó bền nếu không xây trên nền móng vững chắc là tính nhân văn. Trong câu chuyện tuyển sinh, đào tạo của các trường Đại học ngày nay, dường như người ta chỉ chú ý đến lương tháng của người thầy.

Ngày Nhà giáo Việt Nam: Nghề giáo, lương tháng và lương tâm
Tác giả Lưu Đình Long giao lưu cùng bạn đọc. (Ảnh: Huy Sơn)

Trong giáo dục, lương tâm quan trọng hơn là mấu chốt để được là… thầy, để học sinh, phụ huynh còn kính trọng. Chẳng phải tự nhiên xã hội xem nghề giáo là nghề cao quý nhất trong những nghề cao quý, nghề sáng tạo nhất trong những nghề sáng tạo. Bởi chính yếu tố làm nghề với lương tâm trong sạch, lấy đạo đức làm đầu của người thầy, của những người trong môi trường giáo dục. Một khi người thầy có thể vì lý do lương tháng mà đánh mất lương tâm, sẽ tạo ra khoảng trống mất niềm tin trong xã hội. Điều đó đồng nghĩa với sụp đổ “lâu đài giáo dục”, bởi mối quan hệ thầy trò không còn xác lập ở sự kính trọng nữa.

Hiến, bạn tôi ái ngại với món quà phong bao cũng vì lẽ đó. Học sinh sẽ nghĩ gì nếu biết cha mẹ mình đã hùn tiền để “gửi quà” cho thầy? Người thầy nhận “quà” kiểu đó có quen tay? Và rồi sự vô tư trong giảng dạy có còn khi họ đặt chân lên bục giảng?

Tiền bạc, nói chung, ai cũng cần nhưng không phải lúc nào nó cũng trở nên giá trị khi được đặt lên hàng đầu. Trong giáo dục, nếu trường học hay người thầy bị tiền bạc chi phối, chắc chắn sẽ giảm đi ít nhiều lương tâm trong khi tuyển sinh, lên lớp.

Giữa những ngày vui của thầy cô, chúng ta cảm thông, chia sẻ với sự tận hiến của các thầy cô dấn thân, của những người chọn nghề giáo phục vụ. Nhưng việc tri ân người thầy như thế nào là một vấn đề không chỉ ở chỗ thái độ của thầy, còn nằm nơi cái nhìn của phụ huynh về công việc mà họ làm.

Sâu xa hơn, chính là vấn đề xây dựng cơ chế, chính sách từ việc tuyển sinh đại học đến chăm lo đời sống người thầy. Làm sao để nghề giáo thực sự cao quý ở chính đồng lương tương xứng với công sức người thầy đã bỏ ra, để không ai lăn tăn chuyện tiền bạc. Khi đó, danh hiệu “cao quý” mới đầy đủ ý nghĩa bởi sự coi trọng!

Ngày Nhà giáo Việt Nam: Người thầy đúng nghĩa không cần tô vẽ hay 'hóa trang' thành người khác

Ngày Nhà giáo Việt Nam: Người thầy đúng nghĩa không cần tô vẽ hay 'hóa trang' thành người khác

TGVN. GS. TS. Huỳnh Văn Sơn, Phó Hiệu trưởng Đại học Sư phạm TP. Hồ Chí Minh khẳng định, với mỗi nhà giáo, để trở ...

GS. NGND. Nguyễn Lân Dũng: Thầy mẫu mực về đạo đức mới mong học trò sống tử tế

GS. NGND. Nguyễn Lân Dũng: Thầy mẫu mực về đạo đức mới mong học trò sống tử tế

TGVN. Tự hào vì nhiều thế hệ trong gia đình làm nghề dạy học, GS. NGND. Nguyễn Lân Dũng chia sẻ, nghề giáo không giúp ...

'Hạnh phúc của người thầy là nâng đỡ học sinh trong từng bước đi để trưởng thành'

'Hạnh phúc của người thầy là nâng đỡ học sinh trong từng bước đi để trưởng thành'

TGVN. Tại chương trình 'Thay lời tri ân' năm 2020 với chủ đề 'Hạnh phúc', bà Trương Thị Mai, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí ...

Lưu Đình Long

Đọc thêm

Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam ký Công ước thành lập Tổ chức quốc tế về trung gian (IOMed), mở rộng cơ hội hợp tác trong lĩnh vực pháp lý và giải quyết tranh ...
Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Thông tin được đưa ra tại Hội thảo cung cấp thông tin về phòng, chống tác hại thuốc lá ngày 17/11 tại Hà Nội.
Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Các gương mặt được trao Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng và Giải thưởng Nữ sinh Khoa học công nghệ Việt Nam năm 2026 hoạt động trong ...
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Bên lề Tuần lễ cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) năm 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có cuộc ...
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại
Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã dự và có bài phát biểu quan trọng tại Phiên toàn thể thứ nhất trong khuôn khổ Đại hội đồng liên Nghị ...
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp Liên minh doanh nghiệp Hoa Kỳ - APEC, mong muốn tiếp tục đồng hành với Việt Nam

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp Liên minh doanh nghiệp Hoa Kỳ - APEC, mong muốn tiếp tục đồng hành với Việt Nam

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp Liên minh doanh nghiệp Hoa Kỳ - APEC.
Ban Tổ chức Trung ương chỉ đạo triển khai các nhiệm vụ trọng tâm thực hiện Kết luận số 107-KL/TW

Ban Tổ chức Trung ương chỉ đạo triển khai các nhiệm vụ trọng tâm thực hiện Kết luận số 107-KL/TW

Ban Tổ chức Trung ương yêu cầu các cơ quan, đơn vị và đầu mối được giao nhiệm vụ thống nhất nhiệm vụ, tập trung chỉ đạo, tổ chức thực hiện...
Tăng cường hợp tác đa bên thúc đẩy ứng dụng AI vì việc làm thỏa đáng

Tăng cường hợp tác đa bên thúc đẩy ứng dụng AI vì việc làm thỏa đáng

Ngày 18/11, tại Hà Nội, VCCI phối hợp với ILO tổ chức Hội nghị 'Thúc đẩy chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo vì việc làm thỏa đáng tại Việt Nam'.
Lịch khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự 2027 của 34 tỉnh, thành phố?

Lịch khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự 2027 của 34 tỉnh, thành phố?

Lịch khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự 2027 của 34 tỉnh, thành phố như thế nào? Quy định về khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự như thế nào?
Hoàn thiện thể chế, đưa pháp luật thực sự đi vào cuộc sống

Hoàn thiện thể chế, đưa pháp luật thực sự đi vào cuộc sống

Nghị quyết 66-NQ/TW đặt ra yêu cầu đổi mới toàn diện công tác xây dựng và thi hành pháp luật, nâng cao hiệu quả thực thi, thúc đẩy văn hóa...
Hà Nội đẩy mạnh chuyển đổi xe buýt sử dụng điện và năng lượng xanh

Hà Nội đẩy mạnh chuyển đổi xe buýt sử dụng điện và năng lượng xanh

Từ đầu năm 2026 đến nay, Hà Nội đã vận hành thêm 568 xe buýt điện trên 34 tuyến. Hiện toàn thành phố có 1.051 xe buýt điện và năng lượng xanh.
Thời tiết miền Bắc chuyển lạnh từ ngày 18/11, vùng núi có nơi rét

Thời tiết miền Bắc chuyển lạnh từ ngày 18/11, vùng núi có nơi rét

Sau những ngày nắng ấm, miền Bắc dự báo đón một đợt không khí lạnh mới từ khoảng ngày 18/11.
Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Thông tin được đưa ra tại Hội thảo cung cấp thông tin về phòng, chống tác hại thuốc lá ngày 17/11 tại Hà Nội.
Điểm sáng trong hợp tác y tế Việt Nam-Thụy Điển

Điểm sáng trong hợp tác y tế Việt Nam-Thụy Điển

Ngày 17/11, tại Hà Nội, Đại sứ quán Thụy Điển, Business Sweden và Viện Karolinska phối hợp tổ chức Diễn đàn Đối tác Việt Nam-Thụy Điển 2026.
Độ chín của chuối quan trọng như thế nào đối với sức khỏe?

Độ chín của chuối quan trọng như thế nào đối với sức khỏe?

Hàm lượng dinh dưỡng của quả chuối - bao gồm đường, tinh bột và vitamin - sẽ thay đổi tùy theo mức độ chín. Vậy độ chín nào là tốt nhất cho sức khỏe?
Nụ cười có song hành hạnh phúc?

Nụ cười có song hành hạnh phúc?

Một nghiên cứu cho thấy, việc cố gắng mỉm cười liên tục, đặc biệt dưới áp lực công việc, có thể làm giảm cảm giác hạnh phúc thay vì cải thiện tâm trạng.
6 thực phẩm thuần chay giàu canxi giúp xương chắc khỏe

6 thực phẩm thuần chay giàu canxi giúp xương chắc khỏe

Hạt mè, đậu phụ, hạt chia hay đậu trắng... là những thực phẩm có nguồn gốc thực vật rất giàu canxi, được khuyên nên thêm vào chế độ ăn.
Quy chế loại trừ bệnh sởi: Chìa khóa cho nước Mỹ

Quy chế loại trừ bệnh sởi: Chìa khóa cho nước Mỹ

Tổ chức Y tế Liên Mỹ (PAHO) thu hồi quy chế loại trừ bệnh sởi của Mỹ trong bối cảnh dịch bùng phát trở lại tại nước này trong năm nay.
Phiên bản di động