Người thầy trên phương tiện truyền thông

ThS. Trần Xuân Tiến
Một clip xấu có thể lan nhanh trong vài giờ, còn hàng triệu buổi dạy tử tế lại lặng lẽ trôi qua. Hình ảnh người thầy trong mắt xã hội đang được định hình ra sao?
Theo dõi Baoquocte.vn trên

Cuối tháng 10/2026, có hai câu chuyện về giáo dục được chia sẻ mạnh mẽ trên mạng xã hội và mặt báo. Một nam sinh lao lên đánh cô giáo. Hai cô giáo mầm non tát bé gái ba, bốn tuổi, bị phụ huynh phát hiện qua chính đoạn video các cô tự quay gửi vào nhóm lớp.

Cũng trong thời gian ấy, có những câu chuyện khác được kể lại, nhưng lặng lẽ hơn nhiều. Thầy Xuân Hiểu, 83 tuổi, một trong những giảng viên đầu tiên của Trường Đại học Sân khấu Điện ảnh TP. Hồ Chí Minh, đứng múa cùng các học trò nay đã là Tiến sĩ, nghệ sĩ, đạo diễn, trong tiệc mừng 50 năm thành lập trường.

Ở một làng Ba Na (Gia Lai), đôi vợ chồng trẻ vừa biết đọc biết viết, đã mang tặng người thầy dạy xóa mù chữ mấy bắp ngô nhà trồng được với tấm lòng “xin thầy nhận cho chúng em vui!”.

Trong những câu chuyện vừa kể, câu chuyện nào sẽ ở lại lâu hơn trong tâm trí công chúng?

Người thầy trên phương tiện truyền thông
Hình ảnh người thầy ngày nay được phản ánh qua nhiều lăng kính, từ những giờ dạy thầm lặng trên lớp đến những câu chuyện lan truyền trên mạng xã hội. (Ảnh do AI tạo)

Sức nặng của tin xấu

Từ góc độ tâm lý học, năm 1973, hai nhà nghiên cứu Amos Tversky và Daniel Kahneman từng mô tả rằng con người thường ước lượng mức độ phổ biến của hiện tượng dựa trên việc ví dụ về nó dễ hiện ra trong đầu đến mức nào.

Đoạn clip gây sốc, được chia sẻ hàng nghìn lần, sẽ hiện ra rất dễ. Để rồi, từ vài vụ việc đơn lẻ, nhiều người bắt đầu tin rằng chuyện thầy cô bạo hành học trò, hay học trò xúc phạm thầy cô, đang xảy ra khắp nơi.

Trong khi đó, cả nước có gần 1,3 triệu giáo viên. Mỗi ngày có hàng triệu tiết học bình thường diễn ra. Theo khảo sát TALIS 2024 của OECD, 92% giáo viên Việt Nam cho rằng nghề dạy học được xã hội trân trọng, tỷ lệ cao nhất trong các hệ thống tham gia. Nhưng những buổi dạy bình thường thì thường không trở thành tin tức trên báo chí, hay mạng xã hội.

Tất nhiên, báo chí không nên né tránh tin xấu, mà phải nhìn thẳng vấn đề. Truyền thông cần lên tiếng để các vụ việc bạo lực học đường được xử lý nghiêm, nhằm bảo vệ trẻ em, bảo vệ nhà giáo. Che giấu cái xấu chưa bao giờ là cách đúng đắn để tôn vinh nghề giáo.

Song, điều đáng để những người cầm bút chúng ta cùng tự vấn, chính là ở cách kể, cách viết, cách đưa tin. Dòng tít “cô giáo tát học sinh” gọi tên một nghề, chứ không gọi tên một con người. Và mỗi lần như thế, hơn triệu người khác đang đứng lớp lại phải chia nhau gánh một phần tiếng xấu.

Khi những vụ việc đơn lẻ được xếp liền nhau, với những cụm từ như “lại thêm”, “liên tiếp”, dễ khiến người đọc dễ hình dung ra “làn sóng bạo lực”, dù chưa có số liệu nào cho thấy điều đó. Và những hệ quả thì không hề nhỏ. Khi niềm tin bị bào mòn, phụ huynh dễ chuyển từ hợp tác sang giám sát, thầy cô dễ chuyển từ tận tâm sang dè chừng.

Vậy người làm báo có thể làm gì?

Trước hết là đặt mỗi vụ việc vào đúng tỷ lệ của nó. Một vụ việc là một vụ việc. Khi chưa có số liệu, đừng vội gọi đó là xu hướng. Một dòng thông tin bối cảnh có thể giúp công chúng nhìn sự việc tỉnh táo hơn.

Tiếp đến là thận trọng với danh tính. Khi vụ việc chưa được xác minh đầy đủ, các đương sự cũng cần được bảo vệ khỏi những phiên tòa trên mạng. Hình ảnh bị lan truyền có thể theo người ta suốt đời, kể cả khi sự thật về sau khác đi.

Thứ ba là theo câu chuyện đến cùng. Nhiều vụ việc được đưa tin rầm rộ lúc đầu, nhưng kết quả xác minh, cách xử lý, hay lời đính chính thì ít người được biết. Bài viết khép lại câu chuyện có giá trị không kém bài viết mở ra nó.

Và cuối cùng, hãy dành chỗ cho những câu chuyện bình thường nhưng đẹp. Không phải để tô hồng, mà để phản ánh đúng hơn bức tranh đời sống thực. Báo chí giải pháp (xu hướng đang được báo chí thế giới theo đuổi) chính là không né tránh vấn đề, mà kể thêm về những người đang làm tốt và cách họ làm.

Mỗi người đọc cũng có thể góp phần nhỏ. Trước khi chia sẻ những đoạn clip về thầy cô, hãy tự hỏi đã biết đủ bối cảnh của câu chuyện chưa,và điều mình sắp lan truyền sẽ giúp ích cho ai?

Lan tỏa tinh thần đại đoàn kết và giá trị văn hóa dân tộc tại Osaka

Ngày 15/11, Ngày hội Đại đoàn kết và Ngày Văn hóa Việt Nam tại Osaka năm 2026 tiếp tục diễn ra với nhiều hoạt động ...

Cần Thơ sôi động chuỗi sự kiện văn hóa, du lịch những tháng cuối năm

Cần Thơ đang chuẩn bị chuỗi hoạt động quy mô lớn trong những tháng cuối năm 2026. Đây là cơ hội để thành phố quảng ...

Tuần phim miễn phí chào mừng Liên hoan Phim quốc tế Hà Nội và Ngày Văn hóa Việt Nam 2026

Từ ngày 18-24/11, Tuần phim chào mừng Liên hoan Phim quốc tế Hà Nội lần thứ VIII và Ngày Văn hóa Việt Nam 2026 sẽ ...

Áo dài Việt Nam tạo điểm nhấn tại thủ đô của Malaysia

Sáng 15/11, cộng đồng người Việt Nam tại Malaysia tổ chức Diễu hành Áo dài Việt Nam tại trung tâm thủ đô Kuala Lumpur, nhân ...

Tăng cường phối hợp bảo đảm an ninh, an toàn cho Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026

Sáng 17/11, tại Hà Nội, Cục Phục vụ Ngoại giao đoàn (Bộ Ngoại giao) tổ chức Hội nghị triển khai phương án đảm bảo an ...

Đọc thêm

Mỹ-Venezuela nối lại hợp tác quân sự sau hơn 20 năm đình chỉ

Mỹ-Venezuela nối lại hợp tác quân sự sau hơn 20 năm đình chỉ

Tổng thống lâm thời Venezuela đã tiếp Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth trong chuyến thăm không báo trước của ông tới thủ đô Caracas.
Israel: Phát hiện đồng xu cổ thời La Mã trong chuyến dã ngoại của học sinh

Israel: Phát hiện đồng xu cổ thời La Mã trong chuyến dã ngoại của học sinh

Một đồng xu cổ có giá trị khảo cổ, mới được tìm thấy trên một thửa ruộng bậc thang ở khu vực Sataf, vùng đồi Jerusalem.
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 19/11: Đồng USD chạm mức cao mới trong vòng 19 tháng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 19/11: Đồng USD chạm mức cao mới trong vòng 19 tháng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 19/11 cho thấy đồng USD đã chạm mức cao mới trong vòng 19 tháng.
APEC 2026: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung

APEC 2026: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung

Tối 18/11, nhân dịp tham dự Tuần lễ cấp cao APEC 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có cuộc gặp với Tổng thống Hàn Quốc Lee ...
Người thầy trên phương tiện truyền thông

Người thầy trên phương tiện truyền thông

Một clip xấu có thể lan nhanh trong vài giờ, còn hàng triệu buổi dạy tử tế lại lặng lẽ trôi qua. Hình ảnh người thầy trong mắt xã hội ...
Vị thế người thầy trong thời đại số

Vị thế người thầy trong thời đại số

Mỗi thầy giáo, cô giáo với tình yêu nghề và lòng bao dung tiếp tục truyền cho học trò niềm say mê học hỏi, sự tự tin và khát vọng ...
Việt Nam-Azerbaijan: Bền chặt tình hữu nghị, rộng mở đường tương lai

Việt Nam-Azerbaijan: Bền chặt tình hữu nghị, rộng mở đường tương lai

Hơn sáu thập niên vun đắp tình hữu nghị đang tạo nền tảng vững chắc để Việt Nam và Azerbaijan đưa quan hệ Đối tác Chiến lược đi vào chiều sâu.
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình thăm Triều Tiên: Tái định vị giữa thế giới phân cực

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình thăm Triều Tiên: Tái định vị giữa thế giới phân cực

Chuyến thăm của ông Tập Cận Bình khẳng định, Trung Quốc vẫn là nhân tố không thể thiếu trên con đường hướng tới bán đảo Triều Tiên hòa bình và ổn định lâu dài.
Thượng đỉnh Mỹ-Trung: Hướng tới ổn định chiến lược và thể chế hóa khuôn khổ hợp tác thực chất

Thượng đỉnh Mỹ-Trung: Hướng tới ổn định chiến lược và thể chế hóa khuôn khổ hợp tác thực chất

Cuộc gặp thượng đỉnh giữa hai nhà lãnh đạo Mỹ và Trung Quốc thể hiện nhu cầu lớn của cả hai về ổn định chiến lược và thúc đẩy hợp tác.
Những vấn đề phức tạp của xung đột Trung Đông

Những vấn đề phức tạp của xung đột Trung Đông

Sau hơn hai tháng bom đạn bao phủ vùng Vịnh, cuộc xung đột ở Trung Đông vẫn mờ mịt, nhưng hậu họa thì đã rõ.
Myanmar: Cuộc chuyển giao quyền lực

Myanmar: Cuộc chuyển giao quyền lực

Quá trình chuyển giao quyền lực tại Myanmar từ chính quyền quân sự sang chính phủ dân sự chính danh đã bắt đầu.
Hội nghị Ngoại trưởng G7: Ngăn cú sốc năng lượng toàn cầu

Hội nghị Ngoại trưởng G7: Ngăn cú sốc năng lượng toàn cầu

Việc G7 tổ chức cuộc họp khẩn cấp về nguồn cung dầu mỏ tại Paris là để khẳng định vai trò trung tâm của nhóm trong định hình kinh tế và quản trị toàn cầu.
Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Cuộc gặp ba bên giữa các nhà lãnh đạo Nga, Mỹ và Trung Quốc tại Thâm Quyến ngày 19/11 được đánh giá là dấu mốc ngoại giao đáng chú ý.
Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Awang Azman Awang Pawi người Malaysia đã trả lời phỏng vấn về Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49, diễn ra từ 14-17/11 tại Manila, Philippines.
EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc
Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California
Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31
Na Uy xây dựng hầm đường bộ dưới biển sâu và dài nhất thế giới

Na Uy xây dựng hầm đường bộ dưới biển sâu và dài nhất thế giới

Na Uy đang xây dựng đường hầm Rogfast dài 27 km dưới đáy biển, được kỳ vọng trở thành đường hầm đường bộ dưới biển dài và sâu nhất thế giới.
Phiên bản di động