 |
| Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI. (Ảnh: Quang Khánh) |
Hiến pháp Việt Nam đã trải qua hành trình 80 năm, từ bản Hiến pháp đầu tiên năm 1946 đến những lần sửa đổi, bổ sung để đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước. Không chỉ là nền tảng pháp lý của quốc gia, Hiến pháp còn thể hiện bản lĩnh, khát vọng độc lập, tự chủ và tinh thần đổi mới của dân tộc.
Tại chương trình kỷ niệm 80 năm Ngày Quốc hội Việt Nam thông qua bản Hiến pháp đầu tiên (9/11/1946 – 9/11/2026), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh giá trị của Hiến pháp năm 1946, đồng thời đặt ra những định hướng về thượng tôn Hiến pháp, phát huy quyền làm chủ của nhân dân và hoàn thiện thể chế, tạo nền tảng cho đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới.
Tám mươi năm qua, Việt Nam đã có năm bản Hiến pháp, mỗi bản ra đời trong một bối cảnh và đáp ứng một nhiệm vụ lịch sử khác nhau. Hiến pháp năm 1959 tạo cơ sở pháp lý cho công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh thống nhất nước nhà. Hiến pháp năm 1980 phản ánh yêu cầu tổ chức, xây dựng đất nước trong thời kỳ sau thống nhất.
Hiến pháp năm 1992, được sửa đổi, bổ sung năm 2001, đồng hành với quá trình đổi mới, phát triển kinh tế và từng bước mở rộng hội nhập quốc tế. Hiến pháp năm 2013 tiếp tục phát triển nhận thức về Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, đề cao quyền con người, quyền công dân và nguyên tắc phân công, phối hợp, kiểm soát quyền lực nhà nước.
Sự tiếp nối ấy cho thấy giá trị của Hiến pháp không nằm ở sự bất biến của mô hình tổ chức, mà ở khả năng giữ vững những nguyên tắc nền tảng, đồng thời thích ứng với yêu cầu mới. Quyền làm chủ của nhân dân, độc lập và chủ quyền quốc gia, tinh thần đại đoàn kết và khát vọng phát triển là sợi chỉ đỏ xuyên suốt hành trình lập hiến.
Việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013 vào tháng 6/2025 tiếp tục thể hiện tư duy chủ động trước yêu cầu sắp xếp tổ chức bộ máy, hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Tuy nhiên, hiệu quả cải cách không chỉ được đo bằng những thay đổi trên văn bản, mà phải thể hiện qua việc giải quyết công việc thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp, trách nhiệm công quyền rõ ràng và bộ máy hoạt động hiệu quả.
Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, một hệ thống pháp luật ổn định, minh bạch, nhất quán và có khả năng thực thi là điều kiện quan trọng để nâng cao uy tín quốc gia. Cùng với việc kiên định lợi ích quốc gia - dân tộc, Việt Nam cần chủ động hoàn thiện thể chế để thực hiện các cam kết quốc tế và tham gia có trách nhiệm vào đời sống chung của thế giới. Đặc biệt, bảo đảm quyền con người, quyền công dân phải được thể hiện bằng những cơ hội cụ thể trong học tập, chăm sóc sức khỏe, tiếp cận công lý và tham gia phát triển.
Trong bài phát biểu ngày 6/11, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đặt ra yêu cầu tổng kết thi hành Hiến pháp năm 2013, kể cả những nội dung đã được sửa đổi, bổ sung năm 2025, làm cơ sở nghiên cứu, đề xuất sửa đổi tổng thể Hiến pháp. Đây là quá trình cần được tiến hành khoa học, dân chủ, thận trọng, đúng thẩm quyền, trên tinh thần đổi mới có căn cứ và tiếp tục thực hiện nghiêm Hiến pháp hiện hành.
Vấn đề cốt lõi là Hiến pháp và hệ thống pháp luật phải tạo năng lực mới để hiện thực hóa mục tiêu phát triển đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Trước những biến động của thế giới, từ cạnh tranh chiến lược, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo đến biến đổi khí hậu, Việt Nam cần vừa giữ vững độc lập, tự chủ, vừa chủ động nắm bắt cơ hội phát triển.
Hoàn thiện thể chế trước hết phải bảo đảm quyền lực được thực thi đúng đắn, có trách nhiệm. Phân cấp, phân quyền cần gắn với nguồn lực và cơ chế kiểm soát phù hợp; chống lạm quyền đồng thời khắc phục tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm. Cùng với đó, cần chuyển từ tư duy pháp luật thiên về quản lý sang tư duy kiến tạo phát triển, tạo không gian cho sáng kiến hợp pháp, khoa học - công nghệ, công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo.
Từ góc nhìn hội nhập, năng lực tự chủ về thể chế có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Một hành lang pháp lý minh bạch, nhất quán không chỉ tạo sức hấp dẫn cho môi trường đầu tư mà còn giúp bảo vệ lợi ích chính đáng của người dân, doanh nghiệp, nâng cao độ tin cậy trong thực hiện các cam kết quốc tế.
Quá trình hoàn thiện Hiến pháp cũng cần đặt con người và trách nhiệm với tương lai ở vị trí trung tâm. Những quyết sách về tài nguyên, môi trường, giáo dục, di sản, an sinh và khoa học phải tính đến lợi ích lâu dài. Như bài phát biểu nhấn mạnh: “Phát triển hôm nay phải tạo thêm năng lực cho ngày mai”. Đây không chỉ là một yêu cầu đối với chính sách công mà còn là thước đo văn hóa và đạo lý của sự phát triển...
Tri ân những người đặt nền móng cho Hiến pháp năm 1946 không chỉ là nhắc lại một dấu mốc lịch sử, mà quan trọng hơn là tiếp tục xây dựng Nhà nước liêm chính, có năng lực hành động và chịu trách nhiệm trước Nhân dân; một nền pháp quyền bảo đảm công lý, khơi dậy sáng tạo và bảo vệ lợi ích quốc gia.
Từ nền độc lập giành được 80 năm trước đến khát vọng trở thành quốc gia phát triển trong những thập niên tới, tinh thần Hiến pháp tiếp tục là điểm tựa để Việt Nam vững vàng tiến bước bằng bản lĩnh, trí tuệ và niềm tin.
| Hôm nay 4/11, Quốc hội làm việc về Luật An ninh dữ liệu, Luật Định danh và xác thực điện tử Ngày 4/11, Quốc hội tiếp tục ngày làm việc của Kỳ họp thứ hai, (Quốc hội khóa XVI) liên quan đến dự án Luật An ... |
| Đại biểu Quốc hội: Xử phạt vi phạm hành chính cần kịp thời, đúng tính chất hành vi Thảo luận về dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), nhiều đại biểu Quốc hội đề nghị quy định thời hiệu ... |
| Hôm nay 5/11, Quốc hội thảo luận nhiều dự án luật và nghị quyết quan trọng Hôm nay, Quốc hội tiếp tục phiên làm việc với nhiều dự án luật và nghị quyết quan trọng, bao gồm Chương trình mục tiêu ... |
| Quốc hội biểu quyết thông qua việc bổ sung Chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI Với 444/444 đại biểu Quốc hội tham gia tán thành, đạt tỷ lệ 100%, Quốc hội đã thông qua việc bổ sung Chương trình Kỳ ... |
