Sổ tay văn hóa Đông - Tây

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ đại Hy Lạp (Kỳ 2)

HỮU NGỌC
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. TGVN. Tác phẩm thứ hai tương truyền của Homeros là Odysseia. Thiên hùng ca này gồm 24 ca khúc với 12.263 câu thơ kể chuyện Vua Hy Lạp Odysseus lưu lạc 10 năm trước khi về được đến quê nhà (Sau khi chàng cùng liên quân Hy Lạp hạ được thành Troia. Câu chuyện có ba tuyến chính:
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ đại Hy Lạp (Kỳ 2)

1/ Hoàng tử Telemakhos, con trai duy nhất của Odysseus, cùng gia sư là Mentor đi nhiều nơi tìm cha.

2/ Những cuộc phiêu lưu của Odysseus: chiến đấu với dân Cicone hiếu chiến, với dân ăn hoa sen (ăn phải hạt hoa sen thì mất hết ý chí, sức lực), với những người một mắt; Nữ phù thủy Kirke cho những tùy tùng của Odysseus uống thuốc mê rồi biến họ thành lợn, sau nhờ thần minh cho ăn một thứ lá trở lại thành hình người; Odysseus xuống âm phủ; Odysseus ở một vùng biển có những ngư tinh đầu người đuôi cá, hát để mê hoặc thủy thủ, khiến thuyền đâm vào đá ngầm mà đắm, Odysseus ra lệnh cho thủy thủ trói mình vào cột buồm để nghe, bắt họ bịt tai bằng sáp ong, do đó vẫn đi thoải mái; nữ thần Kalypso yêu Odysseus và giữ Odysseus lại bảy năm.

3/ Vợ Odysseus là Penelope đợi chồng 20 năm, từ chối không nhận lấy ai; nàng bị ép quá, nói là sẽ lấy chồng khi dệt xong vải liệm. Ban ngày nàng dệt, ban đêm nàng lại tháo ra.

4/ Kết thúc: Odysseus và con trở về. Khi đó vợ Odysseus bị bọn người cầu hôn dồn ép, hứa sẽ lấy ai giương nổi cái cung cũ của chồng để lại. Chỉ có Odysseus trá hình cũng vào dự tỉ thí thì giương nổi cung. Sau đó, Odysseus đánh đuổi bọn cầu hôn, lấy lại ngôi vàng.

Tác giả tiếp theo là Sophoklês (496-406 TCN), một nhà thơ bi kịch (quan niệm là động cơ tâm lý quyết định số phận, đề cao ý thức nhân văn). Hai tác phẩm nổi tiếng của ông là Antigone(442 TCN) và Oidipus lên ngôi vua (Oidipus tyrannos, 430 TCN).

Antigone là bi kịch cổ Hy Lạp, thể hiện sâu sắc lương tâm bất bình chống lại luật pháp của con người. Hai hoàng tử Eteoklês và Polyneikês đánh nhau tranh ngôi vua và đều chết. Vua mới (là cậu họ), Kreon, theo nghi lễ, cấm chôn thi hài của Polyneikês vì cho là Polyneikês có tội. Công chúa Antigone là em gái của Eteoklês và Polyneikês thương anh, bất chấp tục lệ, cứ làm lễ chôn (mặc dù Antigone là vợ chưa cưới của con Kreon). Antigone bị kết án xử tử.

Kreon về sau suy nghĩ lại thì đã quá muộn: Antigone và con trai mình tự tử chết; vợ Kreon là Eurydike được tin cũng tự tử nốt. Theo Sophoklês, những động cơ tâm lý (chứ không phải thần minh như Aiskhylos quan niệm) quyết định số phận cá nhân.

Do đó bi kịch của Sophoklês trình bày quan hệ con người thật hơn, Sophoklês tăng phần nói lên (so với đồng ca), ngôn ngữ gần đời sống hàng ngày hơn. Ý nghĩa nhân văn được đề cao hơn (vai trò con người có tự do; hạnh phúc luôn bị đe dọa; tầm vóc cao lên do những thử thách, hy sinh).

Oidipus lên ngôi vua là một vở bi kịch cổ. Chủ đề: sự mỉa mai cay độc của số phận; cho đến khi nhắm mắt chết, không ai có thể nói cuộc đời mình có hạnh phúc hay không.

Theo lời tiên tri của thần minh, vua Laios và hoàng hậu Iokastê sẽ đẻ ra một đứa con trai lớn lên giết bố và lấy mẹ. Vì vậy, hoàng tử Oidipus vừa ra đời liền bị vứt lên núi. Nhưng tình cờ, Oidipus được một nhà vua khác nuôi.

Lớn lên, trên đường bỏ đi xa, Oidipus cãi nhau và giết một hành khách (chính là cha của mình mà không hề hay biết). Tới thành Tê-bai, Oidipus trả lời đúng câu hỏi của quái vật Sphinx đầu người mình sư tử (ăn thịt hành khách nào không trả lời được), khiến cho quái vật bức quá tự tử. Trừ được tai họa cứu dân, Oidipus được dân đô thành mời làm vua và lấy hoàng hậu góa (chính là mẹ Oidipus).

Lúc ấy, dịch bệnh hoành hành ở đô thành, thần linh trừng phạt dân (kẻ giết vua trước ẩn núp ở đó); sau khi cho điều tra, Oidipus phát hiện kẻ sát nhân chính là mình. Vợ Oidipus (cũng là mẹ Oidipus) được tin liền treo cổ chết. Oidipus tự chọc mù mắt, rồi bỏ đi lang thang (bị các con trai đuổi đi - duy chỉ có cô con gái là Antigone dẫn đi).

Vở kịch được coi là vở thành công nhất của sân khấu cổ Hy Lạp (kịch tính cao, hành động gọn, gây kinh sợ và thương cảm theo đúng quan niệm bi kịch cổ Hy Lạp).

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ đại Hy Lạp (Kỳ 1)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ đại Hy Lạp (Kỳ 1)

TGVN. Văn học cổ đại Hy Lạp - La Mã thể hiện chủ nghĩa nhân văn, nghĩa là thừa nhận giá trị con người, thiết ...

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Malraux nghĩ gì?

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Malraux nghĩ gì?

TGVN. Sau khi chứng kiến sự ngu xuẩn của chiến tranh, Malraux nhận thấy nền văn minh châu Âu đã đi đến chỗ bế tắc, ...

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Auguste Comte nghĩ gì?

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Auguste Comte nghĩ gì?

TGVN. Auguste Comte coi xã hội học là một thứ vật lý học xã hội và áp dụng những phương pháp vật lý vào việc ...

Đọc thêm

11 tháng 5 ngày: Khả Ngân mặc đơn giản, đẹp và sang

11 tháng 5 ngày: Khả Ngân mặc đơn giản, đẹp và sang

Baoquocte.vn. Diễn viên Khả Ngân được nhiều khán giả hỏi mua trang phục khi diện những set váy sang chảnh, hợp mốt trong phim 11 tháng 5 ngày.
Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Ba ngày 28/9/2021: Nhân Mã bị hãm hại, Song Ngư có tin vui về tiền bạc

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Ba ngày 28/9/2021: Nhân Mã bị hãm hại, Song Ngư có tin vui về tiền bạc

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 28/9/2021 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 28/9/2021: Tuổi Mùi sự nghiệp có người nâng đỡ

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 28/9/2021: Tuổi Mùi sự nghiệp có người nâng đỡ

Baoquocte.vn. Xem tử vi hôm nay 28/9/2021, tử vi 12 con giáp - tuổi Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi.
Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn gặp Phó Chủ tịch Hội đồng Liên bang Nga

Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn gặp Phó Chủ tịch Hội đồng Liên bang Nga

Baoquocte.vn. Trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Liên bang Nga, Bộ trưởng Bùi Thanh Sơn đã có cuộc gặp với Phó Chủ tịch Hội đồng Liên bang Nga K. Kosachev.
Yemen: Hơn 60 người thiệt mạng trong cuộc đụng độ tại Marib

Yemen: Hơn 60 người thiệt mạng trong cuộc đụng độ tại Marib

Baoquocte.vn. Tổng số 67 người đã thiệt mạng khi giao tranh gia tăng ở thành phố Marib của Yemen.
ASEAN hướng đến phân bổ vaccine đồng đều cho các nước

ASEAN hướng đến phân bổ vaccine đồng đều cho các nước

Baoquocte.vn. ASEAN sẽ phân bổ đồng đều khoảng 100.000 - 250.000 liều vaccine cho mỗi nước tuỳ theo chủng loại vaccine.
Vaccine nào cho ‘virus tin giả’?

Vaccine nào cho ‘virus tin giả’?

Baoquocte.vn. Hiện nay, chúng ta không chỉ phải đối mặt với virus gây ra đại dịch Covid-19 mà còn phải kiểm soát, đẩy lùi 'virus tin giả' lan tràn.
Tin thế giới 27/9: Nga cảnh báo NATO quá giới hạn, tuyên bố hành xử khôn ngoan với Mỹ; Thủ tướng Australia sẵn sàng đón nhận cuộc gọi từ Bắc Kinh

Tin thế giới 27/9: Nga cảnh báo NATO quá giới hạn, tuyên bố hành xử khôn ngoan với Mỹ; Thủ tướng Australia sẵn sàng đón nhận cuộc gọi từ Bắc Kinh

Baoquocte.vn. Căng thẳng Nga-Mỹ về kế hoạch trừng phạt mới, bầu cử Đức, vấn đề Ukraine, quan hệ Trung Quốc với Canada và Australia là một số tin thế giới nổi ...
Bộ Ngoại giao tiếp nhận 2,6 triệu liều vaccine AstraZeneca phòng Covid-19 từ Chính phủ Đức

Bộ Ngoại giao tiếp nhận 2,6 triệu liều vaccine AstraZeneca phòng Covid-19 từ Chính phủ Đức

Baoquocte.vn. Ngày 27/9, Bộ Ngoại giao đã tổ chức Lễ tiếp nhận 2,6 triệu liều vaccine AstraZeneca phòng Covid-19 do Chính phủ Đức viện trợ cho Việt Nam.
Covid-19: Hàn Quốc phát triển 11 loại thuốc điều trị dạng uống, Nhật Bản khởi động mở cửa cho khách du lịch quốc tế

Covid-19: Hàn Quốc phát triển 11 loại thuốc điều trị dạng uống, Nhật Bản khởi động mở cửa cho khách du lịch quốc tế

Baoquocte.vn. Hàn Quốc đang chi ‘khủng’ để mua thuốc điều trị Covid-19 dạng uống và đầu tư nghiên cứu sản xuất thuốc nội địa. Nhật Bản nới lỏng quy định cách ...
Cuộc thi Sáng kiến Du lịch Amazing Việt Nam dành cho học sinh THPT

Cuộc thi Sáng kiến Du lịch Amazing Việt Nam dành cho học sinh THPT

Baoquocte.vn. Cuộc thi Sáng kiến Du lịch Amazing Việt Nam năm 2021 vừa được Đại học RMIT khởi động nhân dịp Ngày Du lịch Thế giới 27/9.
Diện mạo mới của hai khu dự trữ sinh quyển Núi Chúa và Kon Hà Nừng

Diện mạo mới của hai khu dự trữ sinh quyển Núi Chúa và Kon Hà Nừng

Baoquocte.vn. Việc Núi Chúa và Kon Hà Nừng chính thức được UNESCO công nhận đã nâng khu dự trữ sinh quyển thế giới ở Việt Nam lên con số 11.
Hà Nội phục hồi ngành du lịch với 'Chiến dịch Xanh – Xanh'

Hà Nội phục hồi ngành du lịch với 'Chiến dịch Xanh – Xanh'

Baoquocte.vn. Hội thảo trực tuyến ‘Chiến dịch xanh – xanh’ nhằm tìm giải pháp phục hồi và phát triển du lịch.
33 Di sản thế giới mới nhất được UNESCO công nhận (kỳ cuối)

33 Di sản thế giới mới nhất được UNESCO công nhận (kỳ cuối)

Baoquocte.vn. Sau đây là danh sách những Di sản thế giới mới được bổ sung trong hai năm 2020/2021, theo thứ tự do UNESCO công bố.
33 Di sản thế giới mới nhất được UNESCO công nhận (kỳ 1)

33 Di sản thế giới mới nhất được UNESCO công nhận (kỳ 1)

Baoquocte.vn. Theo UNESCO, Di sản thế giới được định nghĩa là "sự chỉ định các địa điểm trên Trái đất có giá trị phổ quát nổi bật đối với nhân loại.
Chuyến du ngoạn tới 11 thành phố cổ nhất thế giới

Chuyến du ngoạn tới 11 thành phố cổ nhất thế giới

Baoquocte.vn. Những thành phố cổ với lịch sử hàng nghìn năm có nhiều thứ dành cho du khách hơn là chỉ có kiến ​​trúc đẹp và cổ vật độc đáo.
Phát hành online tác phẩm 'Lục bát mỗi ngày'

Phát hành online tác phẩm 'Lục bát mỗi ngày'

Baoquocte.vn. Tác phẩm 'Lục bát mỗi ngày' của nhà thơ Đặng Vương Hưng do NXB Văn học – 2021 ấn hành, dày 1.248 trang khổ lớn.
Sách mới tháng 9: 'Khi đại dịch thế kỷ Covid-19 đi qua'

Sách mới tháng 9: 'Khi đại dịch thế kỷ Covid-19 đi qua'

Baoquocte.vn. Những sự kiện, câu chuyện, nhân vật của đại dịch Covid-19 của tác giả Sương Nguyệt Minh đang được bạn đọc đón nhận, chia sẻ và đồng cảm.
Những cuốn sách truyền tải năng lượng tích cực

Những cuốn sách truyền tải năng lượng tích cực

Baoquocte.vn. Có những cuốn sách không chỉ hợp với không khí nhẹ nhàng của mùa Thu mà còn mang đến nguồn năng lượng tích cực cho mỗi người đọc.
Cây bút lớn Walter Isaacson và câu chuyện về công nghệ điều trị Covid-19

Cây bút lớn Walter Isaacson và câu chuyện về công nghệ điều trị Covid-19

Baoquocte.vn. Cuốn sách của Walter Isaacson viết về sự hình thành và phát triển của công nghệ CRISPR trong điều trị Covid-19 sẽ được phát hành tại Việt Nam.
Sách mới của Angelina Jolie: Tiếng nói mạnh mẽ về quyền trẻ em

Sách mới của Angelina Jolie: Tiếng nói mạnh mẽ về quyền trẻ em

Baoquocte.vn. Dù lo ngại một số người tìm cách ngăn chặn cuốn sách mới phát hành nhưng nữ diễn viên Angelina Jolie hy vọng nhiều trẻ em sẽ tìm thấy nó.
Những nội dung nổi bật trong hai cuốn sách mới của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng

Những nội dung nổi bật trong hai cuốn sách mới của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng

Baoquocte.vn. Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia Sự thật vừa giới thiệu hai cuốn sách của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng.
Phiên bản di động