Sổ tay văn hóa Đông - Tây

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ đại Hy Lạp (Kỳ 2)

HỮU NGỌC
Theo dõi TGVN trên
TGVN. Tác phẩm thứ hai tương truyền của Homeros là Odysseia. Thiên hùng ca này gồm 24 ca khúc với 12.263 câu thơ kể chuyện Vua Hy Lạp Odysseus lưu lạc 10 năm trước khi về được đến quê nhà (Sau khi chàng cùng liên quân Hy Lạp hạ được thành Troia. Câu chuyện có ba tuyến chính:
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ đại Hy Lạp (Kỳ 2)

1/ Hoàng tử Telemakhos, con trai duy nhất của Odysseus, cùng gia sư là Mentor đi nhiều nơi tìm cha.

2/ Những cuộc phiêu lưu của Odysseus: chiến đấu với dân Cicone hiếu chiến, với dân ăn hoa sen (ăn phải hạt hoa sen thì mất hết ý chí, sức lực), với những người một mắt; Nữ phù thủy Kirke cho những tùy tùng của Odysseus uống thuốc mê rồi biến họ thành lợn, sau nhờ thần minh cho ăn một thứ lá trở lại thành hình người; Odysseus xuống âm phủ; Odysseus ở một vùng biển có những ngư tinh đầu người đuôi cá, hát để mê hoặc thủy thủ, khiến thuyền đâm vào đá ngầm mà đắm, Odysseus ra lệnh cho thủy thủ trói mình vào cột buồm để nghe, bắt họ bịt tai bằng sáp ong, do đó vẫn đi thoải mái; nữ thần Kalypso yêu Odysseus và giữ Odysseus lại bảy năm.

3/ Vợ Odysseus là Penelope đợi chồng 20 năm, từ chối không nhận lấy ai; nàng bị ép quá, nói là sẽ lấy chồng khi dệt xong vải liệm. Ban ngày nàng dệt, ban đêm nàng lại tháo ra.

4/ Kết thúc: Odysseus và con trở về. Khi đó vợ Odysseus bị bọn người cầu hôn dồn ép, hứa sẽ lấy ai giương nổi cái cung cũ của chồng để lại. Chỉ có Odysseus trá hình cũng vào dự tỉ thí thì giương nổi cung. Sau đó, Odysseus đánh đuổi bọn cầu hôn, lấy lại ngôi vàng.

Tác giả tiếp theo là Sophoklês (496-406 TCN), một nhà thơ bi kịch (quan niệm là động cơ tâm lý quyết định số phận, đề cao ý thức nhân văn). Hai tác phẩm nổi tiếng của ông là Antigone(442 TCN) và Oidipus lên ngôi vua (Oidipus tyrannos, 430 TCN).

Antigone là bi kịch cổ Hy Lạp, thể hiện sâu sắc lương tâm bất bình chống lại luật pháp của con người. Hai hoàng tử Eteoklês và Polyneikês đánh nhau tranh ngôi vua và đều chết. Vua mới (là cậu họ), Kreon, theo nghi lễ, cấm chôn thi hài của Polyneikês vì cho là Polyneikês có tội. Công chúa Antigone là em gái của Eteoklês và Polyneikês thương anh, bất chấp tục lệ, cứ làm lễ chôn (mặc dù Antigone là vợ chưa cưới của con Kreon). Antigone bị kết án xử tử.

Kreon về sau suy nghĩ lại thì đã quá muộn: Antigone và con trai mình tự tử chết; vợ Kreon là Eurydike được tin cũng tự tử nốt. Theo Sophoklês, những động cơ tâm lý (chứ không phải thần minh như Aiskhylos quan niệm) quyết định số phận cá nhân.

Do đó bi kịch của Sophoklês trình bày quan hệ con người thật hơn, Sophoklês tăng phần nói lên (so với đồng ca), ngôn ngữ gần đời sống hàng ngày hơn. Ý nghĩa nhân văn được đề cao hơn (vai trò con người có tự do; hạnh phúc luôn bị đe dọa; tầm vóc cao lên do những thử thách, hy sinh).

Oidipus lên ngôi vua là một vở bi kịch cổ. Chủ đề: sự mỉa mai cay độc của số phận; cho đến khi nhắm mắt chết, không ai có thể nói cuộc đời mình có hạnh phúc hay không.

Theo lời tiên tri của thần minh, vua Laios và hoàng hậu Iokastê sẽ đẻ ra một đứa con trai lớn lên giết bố và lấy mẹ. Vì vậy, hoàng tử Oidipus vừa ra đời liền bị vứt lên núi. Nhưng tình cờ, Oidipus được một nhà vua khác nuôi.

Lớn lên, trên đường bỏ đi xa, Oidipus cãi nhau và giết một hành khách (chính là cha của mình mà không hề hay biết). Tới thành Tê-bai, Oidipus trả lời đúng câu hỏi của quái vật Sphinx đầu người mình sư tử (ăn thịt hành khách nào không trả lời được), khiến cho quái vật bức quá tự tử. Trừ được tai họa cứu dân, Oidipus được dân đô thành mời làm vua và lấy hoàng hậu góa (chính là mẹ Oidipus).

Lúc ấy, dịch bệnh hoành hành ở đô thành, thần linh trừng phạt dân (kẻ giết vua trước ẩn núp ở đó); sau khi cho điều tra, Oidipus phát hiện kẻ sát nhân chính là mình. Vợ Oidipus (cũng là mẹ Oidipus) được tin liền treo cổ chết. Oidipus tự chọc mù mắt, rồi bỏ đi lang thang (bị các con trai đuổi đi - duy chỉ có cô con gái là Antigone dẫn đi).

Vở kịch được coi là vở thành công nhất của sân khấu cổ Hy Lạp (kịch tính cao, hành động gọn, gây kinh sợ và thương cảm theo đúng quan niệm bi kịch cổ Hy Lạp).

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ đại Hy Lạp (Kỳ 1)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ đại Hy Lạp (Kỳ 1)

TGVN. Văn học cổ đại Hy Lạp - La Mã thể hiện chủ nghĩa nhân văn, nghĩa là thừa nhận giá trị con người, thiết ...

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Malraux nghĩ gì?

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Malraux nghĩ gì?

TGVN. Sau khi chứng kiến sự ngu xuẩn của chiến tranh, Malraux nhận thấy nền văn minh châu Âu đã đi đến chỗ bế tắc, ...

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Auguste Comte nghĩ gì?

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Auguste Comte nghĩ gì?

TGVN. Auguste Comte coi xã hội học là một thứ vật lý học xã hội và áp dụng những phương pháp vật lý vào việc ...

Có thể bạn quan tâm

Đọc thêm

Covid-19: Iran khẳng định quyết tâm xúc tiến chương trình tiêm phòng

Covid-19: Iran khẳng định quyết tâm xúc tiến chương trình tiêm phòng

Tổng thống Iran Hassan Rouhani tuyên bố Chính phủ Iran sẽ nỗ lực tiến hành tiêm chủng ngừa Covid-19 vào cuối niên lịch hiện tại của Iran (ngày 20/3/2021).
Giá heo hơi hôm nay 17/1: Tiếp tục đà tăng trên cả nước; giá thịt heo Tết Tân Sửu có tăng đột biến?

Giá heo hơi hôm nay 17/1: Tiếp tục đà tăng trên cả nước; giá thịt heo Tết Tân Sửu có tăng đột biến?

Giá heo hơi hôm nay 17/1 tại nhiều địa phương dao động quanh mức 80.000 đồng/kg.
Covid-19: Argentina phát hiện ca đầu tiên nhiễm biến thể mới

Covid-19: Argentina phát hiện ca đầu tiên nhiễm biến thể mới

Công dân nhiễm biến thể mới của Covid-19 này sống ở Anh, vừa trở về nước cuối tháng 12 vừa qua.
Mỹ tiếp tục siết chặt an ninh, bắt một đối tượng mạng súng gần Đồi Capitol

Mỹ tiếp tục siết chặt an ninh, bắt một đối tượng mạng súng gần Đồi Capitol

Người đàn ông này tìm cách vượt qua một chốt cảnh sát ở trung tâm thủ đô Washington với giấy tờ giả, một khẩu súng lục được nạp đạn và ...
Giá vàng hôm nay 17/1: Vàng mắc kẹt, USD chi phối, giới đầu tư rời hầm trú ẩn?

Giá vàng hôm nay 17/1: Vàng mắc kẹt, USD chi phối, giới đầu tư rời hầm trú ẩn?

Giá vàng thế giới được cho là sẽ còn giảm khi triển vọng gói cứu trợ nhằm vực dậy nền kinh tế Mỹ do tác động của dịch Covid-19 còn ...
LHQ lên án vụ tấn công vào lực lượng gìn giữ hòa bình ở Mali

LHQ lên án vụ tấn công vào lực lượng gìn giữ hòa bình ở Mali

Vụ tấn công làm một binh sĩ Ai Cập thiệt mạng và một người bị thương nặng.
Tin bất động sản hôm nay 17/1: TP. Hồ Chí Minh quản lý điểm nóng xây dựng ở Thủ Đức; Cơ hội ‘săn đất’ cho đại gia nước ngoài

Tin bất động sản hôm nay 17/1: TP. Hồ Chí Minh quản lý điểm nóng xây dựng ở Thủ Đức; Cơ hội ‘săn đất’ cho đại gia nước ngoài

TP. Hồ Chí Minh tăng cường quản lý trật tự xây dựng, cơ hội cho đại gia nước ngoài vào thị trường Việt Nam… là tin bất động sản đáng ...

Tổng thống đắc cử Joe Biden đề cử nhân sự cấp cao Bộ Ngoại giao Mỹ

Một trong số các nhân sự cấp cao của Bộ Ngoại giao Mỹ từng là một nhà đàm phán giữ vai trò chủ chốt trong việc đạt được thỏa thuận ...
Tử vi hôm nay - Xem tử vi vui 12 con giáp ngày 17/1: Tuổi Dần sự nghiệp lên đỉnh cao, tuổi Dậu tình cảm gặp trục trặc

Tử vi hôm nay - Xem tử vi vui 12 con giáp ngày 17/1: Tuổi Dần sự nghiệp lên đỉnh cao, tuổi Dậu tình cảm gặp trục trặc

Tử vi hôm nay 17/1/2021, tử vi 12 con giáp - tuổi Tí, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, tài lộc...
Lịch âm 17/1 - Xem âm lịch hôm nay Chủ nhật ngày 17/1/2021 - Lịch vạn niên 17/1/2021

Lịch âm 17/1 - Xem âm lịch hôm nay Chủ nhật ngày 17/1/2021 - Lịch vạn niên 17/1/2021

Lịch âm 17/1. Âm lịch hôm nay 17/1. Xem âm lịch hôm nay ngày 17/1/2021 chính xác nhất. Lịch vạn viên ngày 17 tháng 1 năm 2021 hôm nay.
Hoa anh đào bung nở say đắm lòng người nơi miền biên cương xứ Nghệ

Hoa anh đào bung nở say đắm lòng người nơi miền biên cương xứ Nghệ

Những ngày này hoa anh đào đang bung nở tại khu vực trường Tiểu học Mường Típ 1, huyện Kỳ Sơn, Nghệ An làm xao xuyến lòng người.
Lữ hành Việt Nam khát khao khôi phục trong năm 2021

Lữ hành Việt Nam khát khao khôi phục trong năm 2021

Những tin buồn của năm Covid khiến Hiệp hội Lữ hành Việt Nam phải ráo riết tìm giải pháp khôi phục và phát triển ở ngay những ngày đầu năm 2021.
Những cuốn hộ chiếu 'quyền lực' nhất thế giới năm 2021

Những cuốn hộ chiếu 'quyền lực' nhất thế giới năm 2021

Mới đây Bảng xếp hạng hộ chiếu Henley đã công bố thứ hạng hộ chiếu 'quyền lực' nhất thế giới năm 2021, các nước châu Á vẫn chiếm trọn top 3.
Cặp đôi Hà Nội lên Y Tý chụp ảnh cưới dưới cảnh tuyết rơi, băng giá kỳ ảo

Cặp đôi Hà Nội lên Y Tý chụp ảnh cưới dưới cảnh tuyết rơi, băng giá kỳ ảo

Giữa khung cảnh tuyết rơi phủ trắng xóa, cặp đôi từ Hà Nội đã vượt qua giá lạnh của thời tiết, tạo nên những bức hình cưới đẹp lung linh như ở trời Âu.
Hãng hàng không nào an toàn nhất năm 2021?

Hãng hàng không nào an toàn nhất năm 2021?

Năm thứ ba liên tiếp, Quantas (Australia) được đánh giá là hãng hàng không an toàn nhất thế giới, trong cuộc bình chọn của trang AirlineRatings.
Cỏ cây lung linh như thủy tinh trong băng giá như trong thế giới cổ tích

Cỏ cây lung linh như thủy tinh trong băng giá như trong thế giới cổ tích

Băng giá phủ kín đầu cành khiến những cây cỏ ngày thường bỗng trở nên huyền diệu, lung linh như thủy tinh khiến vạn người mê đắm.
Nhạc sĩ Phạm Tuyên - 'Cây đại thụ và Cánh én tuổi thơ'

Nhạc sĩ Phạm Tuyên - 'Cây đại thụ và Cánh én tuổi thơ'

Nhân dịp kỷ niệm sinh nhật lần thứ 91 của nhạc sĩ Phạm Tuyên, NXB Hội Nhà văn ra mắt cuốn sách 'Nhạc sĩ Phạm Tuyên - Tuyển tập 100 bài hát'.
Chúng tôi ăn rừng – nhật ký sống về lưu trú ở vùng cao nguyên Việt Nam

Chúng tôi ăn rừng – nhật ký sống về lưu trú ở vùng cao nguyên Việt Nam

‘Chúng tôi ăn rừng’ là công trình nghiên cứu dân tộc học mang tính kinh điển của Georges Condominas về những người bán du mục ở vùng cao nguyên Việt Nam.
Hai cuốn sách giải mã ngành công nghiệp giải trí siêu lợi nhuận

Hai cuốn sách giải mã ngành công nghiệp giải trí siêu lợi nhuận

Cuốn sách 'Giải mật Ngoại hạng Anh' và cuốn sách về Disney’s Land sẽ giúp người đọc hiểu hơn về ngành công nghiệp giải trí siêu lợi nhuận.
Sách hay: ‘Bí ẩn của nước’ - sự kỳ diệu của nước sống

Sách hay: ‘Bí ẩn của nước’ - sự kỳ diệu của nước sống

Cuốn sách 'Bí ẩn của nước - sự kỳ diệu của nước sống' giúp ta hiểu vị trí của mình trong tự nhiên, về nước và thiên nhiên để cải thiện chất lượng sống.
Hoài niệm mứt Tết - Cuốn sách thú vị dành cho những người phụ nữ yêu nữ công gia chánh

Hoài niệm mứt Tết - Cuốn sách thú vị dành cho những người phụ nữ yêu nữ công gia chánh

'Hoài niệm mứt Tết' – cuốn sách giới thiệu đến quý độc giả cách thực hiện những món mứt truyền thống cho ngày Tết của gia đình Việt Nam.
Một góc nhìn khác về thiên tài âm nhạc Mozart

Một góc nhìn khác về thiên tài âm nhạc Mozart

Mozart - tác phẩm từng lọt vào vòng Chung kết giải Pulitzer hạng mục tiểu sử vào năm 1996 và nay đã có mặt tại Việt Nam trong dự án Tủ sách Âm nhạc ...
Phiên bản di động