Sổ tay văn hóa Đông - Tây

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ đại Hy Lạp (Kỳ 2)

HỮU NGỌC
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. TGVN. Tác phẩm thứ hai tương truyền của Homeros là Odysseia. Thiên hùng ca này gồm 24 ca khúc với 12.263 câu thơ kể chuyện Vua Hy Lạp Odysseus lưu lạc 10 năm trước khi về được đến quê nhà (Sau khi chàng cùng liên quân Hy Lạp hạ được thành Troia. Câu chuyện có ba tuyến chính:
Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ đại Hy Lạp (Kỳ 2)

1/ Hoàng tử Telemakhos, con trai duy nhất của Odysseus, cùng gia sư là Mentor đi nhiều nơi tìm cha.

2/ Những cuộc phiêu lưu của Odysseus: chiến đấu với dân Cicone hiếu chiến, với dân ăn hoa sen (ăn phải hạt hoa sen thì mất hết ý chí, sức lực), với những người một mắt; Nữ phù thủy Kirke cho những tùy tùng của Odysseus uống thuốc mê rồi biến họ thành lợn, sau nhờ thần minh cho ăn một thứ lá trở lại thành hình người; Odysseus xuống âm phủ; Odysseus ở một vùng biển có những ngư tinh đầu người đuôi cá, hát để mê hoặc thủy thủ, khiến thuyền đâm vào đá ngầm mà đắm, Odysseus ra lệnh cho thủy thủ trói mình vào cột buồm để nghe, bắt họ bịt tai bằng sáp ong, do đó vẫn đi thoải mái; nữ thần Kalypso yêu Odysseus và giữ Odysseus lại bảy năm.

3/ Vợ Odysseus là Penelope đợi chồng 20 năm, từ chối không nhận lấy ai; nàng bị ép quá, nói là sẽ lấy chồng khi dệt xong vải liệm. Ban ngày nàng dệt, ban đêm nàng lại tháo ra.

4/ Kết thúc: Odysseus và con trở về. Khi đó vợ Odysseus bị bọn người cầu hôn dồn ép, hứa sẽ lấy ai giương nổi cái cung cũ của chồng để lại. Chỉ có Odysseus trá hình cũng vào dự tỉ thí thì giương nổi cung. Sau đó, Odysseus đánh đuổi bọn cầu hôn, lấy lại ngôi vàng.

Tác giả tiếp theo là Sophoklês (496-406 TCN), một nhà thơ bi kịch (quan niệm là động cơ tâm lý quyết định số phận, đề cao ý thức nhân văn). Hai tác phẩm nổi tiếng của ông là Antigone(442 TCN) và Oidipus lên ngôi vua (Oidipus tyrannos, 430 TCN).

Antigone là bi kịch cổ Hy Lạp, thể hiện sâu sắc lương tâm bất bình chống lại luật pháp của con người. Hai hoàng tử Eteoklês và Polyneikês đánh nhau tranh ngôi vua và đều chết. Vua mới (là cậu họ), Kreon, theo nghi lễ, cấm chôn thi hài của Polyneikês vì cho là Polyneikês có tội. Công chúa Antigone là em gái của Eteoklês và Polyneikês thương anh, bất chấp tục lệ, cứ làm lễ chôn (mặc dù Antigone là vợ chưa cưới của con Kreon). Antigone bị kết án xử tử.

Kreon về sau suy nghĩ lại thì đã quá muộn: Antigone và con trai mình tự tử chết; vợ Kreon là Eurydike được tin cũng tự tử nốt. Theo Sophoklês, những động cơ tâm lý (chứ không phải thần minh như Aiskhylos quan niệm) quyết định số phận cá nhân.

Do đó bi kịch của Sophoklês trình bày quan hệ con người thật hơn, Sophoklês tăng phần nói lên (so với đồng ca), ngôn ngữ gần đời sống hàng ngày hơn. Ý nghĩa nhân văn được đề cao hơn (vai trò con người có tự do; hạnh phúc luôn bị đe dọa; tầm vóc cao lên do những thử thách, hy sinh).

Oidipus lên ngôi vua là một vở bi kịch cổ. Chủ đề: sự mỉa mai cay độc của số phận; cho đến khi nhắm mắt chết, không ai có thể nói cuộc đời mình có hạnh phúc hay không.

Theo lời tiên tri của thần minh, vua Laios và hoàng hậu Iokastê sẽ đẻ ra một đứa con trai lớn lên giết bố và lấy mẹ. Vì vậy, hoàng tử Oidipus vừa ra đời liền bị vứt lên núi. Nhưng tình cờ, Oidipus được một nhà vua khác nuôi.

Lớn lên, trên đường bỏ đi xa, Oidipus cãi nhau và giết một hành khách (chính là cha của mình mà không hề hay biết). Tới thành Tê-bai, Oidipus trả lời đúng câu hỏi của quái vật Sphinx đầu người mình sư tử (ăn thịt hành khách nào không trả lời được), khiến cho quái vật bức quá tự tử. Trừ được tai họa cứu dân, Oidipus được dân đô thành mời làm vua và lấy hoàng hậu góa (chính là mẹ Oidipus).

Lúc ấy, dịch bệnh hoành hành ở đô thành, thần linh trừng phạt dân (kẻ giết vua trước ẩn núp ở đó); sau khi cho điều tra, Oidipus phát hiện kẻ sát nhân chính là mình. Vợ Oidipus (cũng là mẹ Oidipus) được tin liền treo cổ chết. Oidipus tự chọc mù mắt, rồi bỏ đi lang thang (bị các con trai đuổi đi - duy chỉ có cô con gái là Antigone dẫn đi).

Vở kịch được coi là vở thành công nhất của sân khấu cổ Hy Lạp (kịch tính cao, hành động gọn, gây kinh sợ và thương cảm theo đúng quan niệm bi kịch cổ Hy Lạp).

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ đại Hy Lạp (Kỳ 1)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ đại Hy Lạp (Kỳ 1)

TGVN. Văn học cổ đại Hy Lạp - La Mã thể hiện chủ nghĩa nhân văn, nghĩa là thừa nhận giá trị con người, thiết ...

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Malraux nghĩ gì?

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Malraux nghĩ gì?

TGVN. Sau khi chứng kiến sự ngu xuẩn của chiến tranh, Malraux nhận thấy nền văn minh châu Âu đã đi đến chỗ bế tắc, ...

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Auguste Comte nghĩ gì?

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Auguste Comte nghĩ gì?

TGVN. Auguste Comte coi xã hội học là một thứ vật lý học xã hội và áp dụng những phương pháp vật lý vào việc ...

Có thể bạn quan tâm

Đọc thêm

XSKG 11/4 - Kết quả xổ số Kiên Giang hôm nay 11/4/2021 - SXKG 11/4 - KQXSKG Chủ Nhật

XSKG 11/4 - Kết quả xổ số Kiên Giang hôm nay 11/4/2021 - SXKG 11/4 - KQXSKG Chủ Nhật

Baoquocte.vn. XSKG 11/4. Trực tiếp kết quả xổ số Kiên Giang hôm nay ngày 11 tháng 4 năm 2021. KQXSKG chủ Nhật. SXKG 11/4.
XSMT 11/4 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay Chủ Nhật 11/4/2021 - SXMT 11/4 - xổ số hôm nay

XSMT 11/4 - Kết quả xổ số miền Trung hôm nay Chủ Nhật 11/4/2021 - SXMT 11/4 - xổ số hôm nay

Baoquocte.vn. XSMT 11/4. SXMT 11/4. Trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay, Chủ Nhật ngày 11 tháng 4 năm 2021. XSMT chủ nhật. KQSXMT.
Tử vi 12 cung hoàng đạo Chủ nhật 11/4/2021:  Bảo Bình có nhiều niềm vui, Kim Ngưu tình cảm rạn nứt

Tử vi 12 cung hoàng đạo Chủ nhật 11/4/2021: Bảo Bình có nhiều niềm vui, Kim Ngưu tình cảm rạn nứt

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 11/4 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Lịch âm 11/4 - Xem âm lịch hôm nay Chủ nhật ngày 11/4/2021 chính xác nhất - Lịch vạn niên 11/4/2021

Lịch âm 11/4 - Xem âm lịch hôm nay Chủ nhật ngày 11/4/2021 chính xác nhất - Lịch vạn niên 11/4/2021

Baoquocte.vn. Lịch âm 11/4. Âm lịch hôm nay 4/4. Xem âm lịch hôm nay ngày 11/4/2021 chính xác nhất. Lịch vạn niên ngày 11 tháng 4 năm 2021 hôm nay.
XSMB 11/4 - Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay Chủ Nhật 11/4/2021 - SXMB 11/4 - xổ số hôm nay

XSMB 11/4 - Kết quả xổ số miền Bắc hôm nay Chủ Nhật 11/4/2021 - SXMB 11/4 - xổ số hôm nay

Baoquocte.vn. XSMB 11/4. SXMB 11/4. Trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay, Chủ Nhật ngày 11 tháng 4 năm 2021. XSMB chủ nhật. KQSXMB.
XSMN 11/4 - Kết quả xổ số miền Nam hôm nay Chủ Nhật 11/4/2021 - SXMN 11/4 - xổ số hôm nay

XSMN 11/4 - Kết quả xổ số miền Nam hôm nay Chủ Nhật 11/4/2021 - SXMN 11/4 - xổ số hôm nay

Baoquocte.vn. XSMN 11/4. SXMN 11/4. Trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay, Chủ Nhật ngày 11 tháng 4 năm 2021. XSMN chủ nhật. KQSXMN.
Tử vi hôm nay - Xem tử vi 12 con giáp 11/4/2021: Tuổi Tỵ tình duyên khởi sắc, tuổi Tuất tài lộc dồi dào

Tử vi hôm nay - Xem tử vi 12 con giáp 11/4/2021: Tuổi Tỵ tình duyên khởi sắc, tuổi Tuất tài lộc dồi dào

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 11/4/2021, tử vi 12 con giáp - tuổi Tí, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, tài lộc...
Indonesia và Philippines lại 'hứng' động đất

Indonesia và Philippines lại 'hứng' động đất

Baoquocte.vn. Ít nhất 6 người thiệt mạng và 1 người bị thương nặng trong vụ động đất ngày 10/4 ở ngoài khơi đảo Java của Indonesia.
Pháp giải cứu hơn 80 người di cư vượt biển trái phép

Pháp giải cứu hơn 80 người di cư vượt biển trái phép

Baoquocte.vn. Tổng cộng 84 người di cư đã được giải cứu trên 4 chiếc thuyền ngoài khơi bờ biển phía Bắc nước Pháp.
Dấu hiệu nồng ấm trong quan hệ Thổ Nhĩ Kỳ-Ai Cập

Dấu hiệu nồng ấm trong quan hệ Thổ Nhĩ Kỳ-Ai Cập

Baoquocte.vn. Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Mevlut Cavusoglu và người đồng cấp Ai Cập Sameh Shoukry đã điện đàm trong ngày 10/4.
Đến Seoul ngắm 'sợi dây chuyền khổng lồ' kết bằng hoa anh đào

Đến Seoul ngắm 'sợi dây chuyền khổng lồ' kết bằng hoa anh đào

Baoquocte.vn. Hoa anh đào nở quanh hồ nước ngay công viên 32 tuổi, tạo thành một vòng khép kín khi nhìn từ trên cao, hút khách du Xuân.
Trải nghiệm chơi đùa cùng cá voi xám khổng lồ ở Mexico

Trải nghiệm chơi đùa cùng cá voi xám khổng lồ ở Mexico

Baoquocte.vn. Không chỉ sở hữu những bãi biển đẹp, khu bảo tồn El Vizcaíno (Mexico) còn thu lợi nhuận lớn từ sự xuất hiện của các chú cá voi xám.
'Vịnh Hạ Long thu nhỏ' đẹp như tiên cảnh ở An Giang

'Vịnh Hạ Long thu nhỏ' đẹp như tiên cảnh ở An Giang

Baoquocte.vn. Thiền viện Trúc Lâm An Giang đang trở thành điểm du lịch văn hóa - tâm linh thu hút đông đảo du khách.
Du lịch Việt Nam tìm cơ hội mới trong trạng thái bình thường mới

Du lịch Việt Nam tìm cơ hội mới trong trạng thái bình thường mới

Baoquocte.vn. Ngày 5/4, Hiệp hội Du lịch Việt Nam tổ chức buổi họp báo Hội chợ Du lịch quốc tế Việt Nam và Diễn đàn Du lịch nội địa toàn quốc 2021.
Cô gái Việt đội nón lá, mặc áo dài truyền thống ngắm núi lửa phun trào 6.000 năm mới có ở Iceland

Cô gái Việt đội nón lá, mặc áo dài truyền thống ngắm núi lửa phun trào 6.000 năm mới có ở Iceland

Baoquocte.vn. Có cơ hội đến gần một ngọn núi lửa đang phun trào, cô gái Việt không quên đội nón lá, mặc áo dài để ghi lại khoảnh khắc thiên nhiên hiếm gặp.
New York: Khách sạn đầu tiên được mở cửa trở lại tại Đảo Roosevelt và quá khứ khét tiếng ít ai biết tới

New York: Khách sạn đầu tiên được mở cửa trở lại tại Đảo Roosevelt và quá khứ khét tiếng ít ai biết tới

Baoquocte.vn. Đảo Roosevelt của Thành phố New York, Mỹ sẽ sớm đón khách lưu trú trở lại tại khách sạn Graduate.
Bạn trẻ tuổi teen cần chuẩn bị gì cho tuổi trưởng thành?

Bạn trẻ tuổi teen cần chuẩn bị gì cho tuổi trưởng thành?

Baoquocte.vn. 5 cuốn sách dưới đây sẽ giúp bạn trẻ giải đáp các khúc mắc của độ tuổi mới lớn (hay tuổi teen), chuẩn bị sẵn sàng cho cuộc sống trưởng thành.
Hội sách trực tuyến quốc gia 2021: Sách cho mọi nhà

Hội sách trực tuyến quốc gia 2021: Sách cho mọi nhà

Baoquocte.vn. Hội sách trực tuyến quốc gia năm 2021 được tổ chức tại sàn sách trực tuyến quốc gia Book365.vn nhân dịp chào mừng Ngày Sách Việt Nam (21/4).
Để hiểu hơn về con người và vùng đất Tây Nguyên

Để hiểu hơn về con người và vùng đất Tây Nguyên

Baoquocte.vn. Lần đầu tiên Tọa độ: Cấu trúc gia đình và xã hội của người Jörai – một trong hai tác phẩm quan trọng nhất của nhà Tây Nguyên học hàng đầu Jacques Dournes phát hành ...
Giao lưu Việt-Mỹ và những câu chuyện thú vị trước năm 1946

Giao lưu Việt-Mỹ và những câu chuyện thú vị trước năm 1946

Baoquocte.vn. Cuốn sách là kết quả của nỗ lực nghiên cứu, tìm tòi các tài liệu gốc của nhà ngoại giao Nguyễn Văn Huỳnh về giao lưu Việt-Mỹ mà nhiều người chưa biết đến.
Giới thiệu sách cẩm nang về thị trường Anh nhằm thúc đẩy thực thi UKVFTA

Giới thiệu sách cẩm nang về thị trường Anh nhằm thúc đẩy thực thi UKVFTA

Baoquocte.vn. Cuốn sách về thị trường Anh sẽ giúp các doanh nghiệp nắm bắt nhu cầu nhập khẩu hàng hóa và cơ hội xuất khẩu cho các sản phẩm Việt sang xứ sở sương mù.
Sách hữu ích về dinh dưỡng, phòng chống ung thư của Viện sĩ, Giáo sư Đái Duy Ban

Sách hữu ích về dinh dưỡng, phòng chống ung thư của Viện sĩ, Giáo sư Đái Duy Ban

Baoquocte.vn. Dinh dưỡng trong phòng chống ung thư và Phòng và hỗ trợ điều trị các bệnh rối loạn chuyển hóa là hai cuốn sách về bệnh ung thư, suy dinh dưỡng, tiểu đường … .
Phiên bản di động