 |
| Những đường ống dẫn dầu và khí đốt được xuất phát từ Nga đang tỏa đi nhiều hơn và xa hơn. |
Chiến lược năng lượng 2030
Ngày 26/11/2009, trên cơ sở các kế hoạch chiến lược phát triển dầu mỏ và khí đốt của Nga dưới thời cựu Tổng thống V.Putin, Chính phủ Nga đã chính thức thông qua Chiến lược năng lượng đến năm 2030, trong đó bao gồm các kế hoạch nhằm gia tăng khối lượng sản xuất dầu mỏ hàng năm khoảng 530-535 triệu tấn, sản lượng khí đốt tự nhiên 885-940 tỷ m3 và sản lượng điện từ 1.800-2.200 tỷ kw/h vào năm 2030.
Làm cơ sở ban đầu cho chiến lược này, Nga đã phát triển bốn đề án dầu mỏ và khí đốt trên lục địa Á-Âu, sẽ có ảnh hưởng làm thay đổi đáng kể cục diện địa-chính trị thế giới trong những năm tới. Nhận xét về bốn đề án đó, tổ chức dầu mỏ "Peak Oil" nhận xét rằng nước Nga tuy chậm nhưng tự tin và khôn khéo xây dựng một trật tự năng lượng thế giới đa cực trên cơ sở dầu mỏ và khí đốt. Còn chuyên gia bình luận chính trị quốc tế Peter Lavelle thì gọi Cựu Tổng thống Nga V. Putin là "Ông vua năng lượng trong thế kỷ 21" vì ông đã đem lại vị thế toàn cầu cho "Gazprom", một công ty khí đốt hàng đầu trong kỷ nguyên năng lượng đương đại. Chính vì thế, Cựu Tổng thống V. Putin đã chọn ông Dmitri Medvedv, Chủ tịch Hội đồng quản trị của "Gazprom", vào ghế Phó thủ tướng để "tập sự" trên chính trường và về sau Dmitri Medvedv đã trở thành Tổng thống Nga sau khi ông V.Putin mãn nhiệm.
Tỏa đi muôn hướng
Theo kế hoạch chiến lược phát triển dầu mỏ và khí đốt, đầu tháng 11/2005, Nga đã khởi công xây dựng đường ống dẫn khí đốt "Goluboji Potock" ("Dòng khí xanh") từ Nga sang Đức, dài 1.213 km đi qua Biển Đen sang Thổ Nhĩ Kỳ, với mức đầu tư khoảng 3,4 tỷ USD, có khả năng chuyển tải khoảng 16 tỉ m3 khí. Năm 2010, tuyến này sẽ đạt công suất thiết kế là vận chuyển 16 tỷ mét khối khí một năm. Tham gia đề án này có công ty dầu mỏ của Italia "ENI" và công ty "Gazprom" của Nga.
Ở phía bắc, Nga có dự án lớn "Dòng chảy Phương Bắc" đi từ phía Bắc nước Nga qua biển Baltic, sang Đức, được khởi công từ năm 2005. Ở phía Đông, Cựu Tổng thống V.Putin đã từng tiến hành các cuộc đàm phán với các nước Đông Á về việc xây dựng một đường ống dẫn dầu và khí đốt về phía đông, dài 2.000km, sang đến bờ Đông Thái Bình Dương để cung cấp một phần nhu cầu năng lượng cho Trung Quốc, Nhật Bản và một số nước khác. Ngày 28/12/2009, Thủ tướng Nga V.Pu-tin bấm nút khởi động đường ống dẫn dầu từ Đông Siberi của Nga đến khu vực Thái Bình Dương. Đây là công trình thuộc dự án đường ống dẫn dầu xuyên thế kỷ của Nga đã từng được phê duyệt ngày 31/12/2004 và được khởi công xây dựng vào năm 2006, sẽ kết nối nguồn dầu mỏ của Nga ở Viễn Đông với các nền kinh tế phát triển năng động nhất thế giới ở châu Á đang "khát" năng lượng, dự kiến sẽ cung cấp khoảng 1,6 triệu thùng dầu thô mỗi ngày.
Ở phía Bắc, Công ty "Gazprom" của Nga đã từng thương thảo về khả năng xây dựng một trạm bảo đảm dầu ở cảng Murmansk của Nga, gần Bắc Cực, để cung cấp khí hoá lỏng cho Mỹ đúng vào lúc Washington đang rất muốn giảm sự phụ thuộc vào dầu mỏ ở Cận Đông. Ở Murmansk, Nga có mỏ khí đốt với trữ lượng 3,2 tỷ m3, có thể đáp ứng nhu cầu khí thiên nhiên hoá lỏng cho Mỹ trong vòng 50 năm tới. Cục diện địa-chính trị thế giới sẽ thay đổi đáng kể khi đường ống dẫn khí đốt của Nga từ Murmansk tiếp cận đến Canada và Mỹ.
Ở ở phía Nam, dự án "Dòng chảy Phương Nam" của Nga nhằm xây dựng tuyến đường ống dẫn khí đốt của Nga sang châu Âu. Dự án đó đã có lúc rơi vào bế tắc do các toan tính chính trị của các bên tham gia cùng với Nga, nay đã được khai thông. "Dòng chảy Phương Nam" có chiều dài 900 km, đi qua dưới đáy Biển Đen, có đoạn tới độ sâu 2000 mét, với chi phí xây dựng lên tới trên 20 tỷ USD, có khả năng hàng năm vận chuyển tới khoảng 60 tỷ mét khối khí từ Nga và các nước Trung Á sang các nước khu vực Đông và Nam Âu, với sự tham dự của Nga, Italia, hai đối tác chính, cùng với các quốc gia khác là Thổ Nhĩ Kỳ, Áo, Serbi, Bungari, Hy Lạp, Hunggari và Pháp.
Chính phủ Nga cho biết, công trình này dự kiến sẽ bắt đầu triển khai vào cuối năm 2010 và sẽ đi vào hoạt động sau đó 2 năm. Còn đường ống dẫn khí đốt của Nga đi qua lãnh thổ Ukraine vừa qua đã có tín hiệu tốt lành từ chuyến thăm Mátxcơva của Tân Tổng thống Vitor Yanukovych, theo đó hai bên sẽ tạo điều kiện liên kết tiềm năng của hai nước trong nhiều lĩnh vực quan trọng và có ý nghĩa then chốt đối với cả hai nước như xây dựng và phát triển tổ hợp nhiên liệu-năng lượng. Ở phía Bắc, Nga có dự án lớn "Dòng chảy Phương Bắc" đi từ phía Bắc nước Nga qua biển Baltic, sang Đức, khởi công từ năm 2005, nhằm cạnh tranh với dự án "Nabuco" do EU đề xuất.
Có thể thấy, trong xu thế cạnh tranh địa-chiến lược ở châu Âu và thế giới trong thế kỷ 21, chiến lược năng lượng của Nga có ý nghĩa toàn cầu bởi nó sẽ góp phần quan trọng hình thành cán cân năng lượng thế giới, cũng có nghĩa là cả trong cán cân sức mạnh chiến lược giữa các nước, khi mà dầu mỏ và khí đốt còn là "tử huyệt" của nhiều nền kinh tế hàng đầu thế giới.
Lê Minh Quang
