Những dấu ấn trong một năm nắm quyền của Thủ tướng Canada Mark Carney

Ngày 14/3 đánh dấu tròn một năm kể từ khi ông Mark Carney chính thức tuyên thệ nhậm chức Thủ tướng thứ 24 của Canada, khép lại gần một thập niên cầm quyền của cựu Thủ tướng Justin Trudeau và mở ra một giai đoạn chuyển tiếp quan trọng trong đời sống chính trị Ottawa.

Hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc: Kỳ vọng ổn định và cạnh tranh chiến lược Liệu Hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Trung có mở ra cơ hội hợp tác về an toàn AI? Hội nghị Thượng đỉnh Mỹ-Trung: Khi cả thế giới theo sát diễn biến ở Bắc Kinh

Nhìn lại một năm nắm quyền của Thủ tướng Canada Mark Carney

Ông Mark Carney đã trở thành Thủ tướng thứ 24 của xứ sở lá phong. (Nguồn: Getty Images)

Trong bối cảnh thế giới tiếp tục biến động mạnh bởi cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc, chủ nghĩa bảo hộ thương mại quay trở lại, áp lực lạm phát kéo dài và những rạn nứt ngày càng lớn trong chuỗi cung ứng toàn cầu, chính phủ của ông Carney bước vào nhiệm kỳ đầu tiên với kỳ vọng vừa phải bảo vệ nền kinh tế Canada trước các cú sốc bên ngoài, vừa tái định hình vai trò của Ottawa trên bàn cờ chính trị quốc tế.

Một năm qua, chính quyền mới đã ghi dấu bằng hàng loạt quyết sách đáng chú ý về kinh tế, thương mại, năng lượng và ngoại giao. Tuy nhiên, phía sau hình ảnh của một nhà kỹ trị giàu kinh nghiệm tài chính toàn cầu, Thủ tướng Mark Carney cũng đang phải đối mặt với không ít thách thức: nền kinh tế tăng trưởng chậm, khủng hoảng nhà ở chưa có lời giải rõ ràng, áp lực từ quan hệ căng thẳng với Mỹ, cũng như những hoài nghi về khả năng chuyển hóa chuyên môn kinh tế thành năng lực điều hành chính trị.

“Realpolitik” kiểu Canada dưới thời ông Carney

Một trong những dấu ấn rõ nét trong năm đầu cầm quyền của Thủ tướng Mark Carney là sự chuyển dịch rõ rệt trong tư duy đối ngoại của Canada, từ cách tiếp cận thiên về lý tưởng sang thực dụng hơn trước những biến động toàn cầu.

Giới quan sát cho rằng, ông Carney đang theo đuổi một phiên bản “Realpolitik” (chính trị thực dụng) kiểu Canada. Theo đó, Ottawa vẫn đề cao chủ nghĩa đa phương và hợp tác quốc tế, nhưng đặt lợi ích chiến lược, năng lực tự chủ của quốc gia lên hàng đầu.

Tư duy này đặc biệt được thể hiện rõ tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) ở Davos, Thuỵ Sỹ hồi tháng 1, khi ông Carney cho rằng, vị trí địa lý hay mạng lưới đồng minh không còn bảo đảm an ninh và thịnh vượng.

Chính trị gia 61 tuổi khẳng định “Chúng tôi chủ động tiếp nhận thế giới như nó vốn có, thay vì chờ đợi một thế giới như chúng tôi mong muốn”, qua đó hàm ý rằng, Ottawa buộc phải thích nghi với một thực tế mới, nơi các cường quốc tầm trung cần chủ động hơn trong việc bảo vệ lợi ích quốc gia.

Tổng thống Trump thăm Bắc Kinh: 'So găng' vị thế siêu cường kinh tế của Mỹ và Trung Quốc

Tờ Euro News nhận định, chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Mỹ Donald Trump diễn ra trong bối cảnh cạnh tranh giữa hai nền ...

Tái định hình quan hệ với Mỹ

Một trong những phép thử lớn nhất đối với chính phủ của ông Carney trong năm cầm quyền đầu tiên chính là quan hệ Canada - Mỹ.

Kể từ khi trở lại Nhà Trắng, Tổng thống Mỹ Donald Trump liên tục đưa ra các tuyên bố cứng rắn liên quan đến thương mại, công nghiệp và an ninh biên giới. Canada, với mức độ phụ thuộc thương mại đặc biệt lớn vào nền kinh tế lớn nhất thế giới, đã trở thành một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng rõ rệt từ sự thay đổi chính sách tại Washington.

Trong bối cảnh đó, ông Carney lựa chọn cách tiếp cận vừa mềm dẻo vừa thực dụng. Theo đó, chính phủ Canada duy trì đối thoại chặt chẽ với Mỹ nhằm tránh nguy cơ leo thang thành chiến tranh thương mại toàn diện, đồng thời đẩy mạnh các biện pháp bảo vệ sản xuất trong nước và giữ biện pháp đáp trả ở các lĩnh vực then chốt như thép, nhôm, ô tô.

Đáng chú ý, Thủ tướng Mark Carney nhiều lần nhấn mạnh việc tăng cường năng lực tự chủ và giảm phụ thuộc vào Mỹ, đặc biệt sau các phát biểu gây tranh cãi của Tổng thống Trump về đất nước lá phong.

Thay vì khiến Ottawa “ngả” hơn về Washington, sức ép từ Mỹ lại vô tình kích hoạt tâm lý đoàn kết và khẳng định bản sắc quốc gia mạnh mẽ hơn trong xã hội Canada, thể hiện qua phong trào “Buy Canadian”, các chiến dịch bảo vệ chủ quyền và xu hướng giảm thiện cảm với Mỹ trong dư luận.

Dẫu vậy, giới phân tích nhận định, Ottawa khó có thể thực sự tách khỏi quỹ đạo kinh tế của Washington trong ngắn hạn. Khoảng 75% kim ngạch xuất khẩu của Canada vẫn hướng sang Mỹ, khiến mọi biến động trong chính sách thương mại Mỹ đều có thể tác động trực tiếp tới tăng trưởng, việc làm và đầu tư của Canada.

Những dấu ấn trong một năm nắm quyền của Thủ tướng Canada Mark Carney

Chính phủ của Thủ tướng Mark Carney coi việc ổn định quan hệ với Mỹ là một trong những ưu tiên chính sách hàng đầu. (Nguồn: MGN)

Định vị Canada trên bàn cờ quốc tế

Trong năm đầu tiên lên nắm quyền, Canada tăng cường hiện diện tại các cơ chế đa phương như Nhóm các nền kinh tế phát triển (G7), Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) và Liên hợp quốc, đồng thời thúc đẩy quan hệ với Liên minh châu Âu (EU), Anh, Nhật Bản và các đối tác ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Mục tiêu của chính phủ Canada là đa dạng hóa quan hệ kinh tế, giảm phụ thuộc quá lớn vào thị trường Mỹ và củng cố vai trò của quốc gia này trong các vấn đề toàn cầu.

Đáng chú ý, Thủ tướng Carney cũng nhanh chóng đưa Canada đạt mục tiêu chi tiêu quốc phòng 2% GDP của NATO ngay trong năm đầu tiên. Ottawa đồng thời ưu tiên năng lực sản xuất quốc phòng nội địa và đẩy mạnh đầu tư vào an ninh Bắc Cực để đối phó với sự hiện diện ngày càng tăng của Nga và Trung Quốc tại khu vực này.

Những bước đi này cho thấy nỗ lực của Thủ tướng Mark Carney trong việc tái định vị Canada như một “cường quốc tầm trung” có tiếng nói độc lập hơn giữa cạnh tranh chiến lược ngày càng gay gắt giữa các nước lớn.

Không phải Nga, đây mới là quốc gia mà châu Âu nhập khẩu ngày càng nhiều khí đốt

Theo phân tích mới công bố từ Viện Kinh tế Năng lượng và Phân tích Tài chính (IEEFA), châu Âu dự kiến sẽ đáp ứng ...

Những thách thức chưa có lời giải

Dù bước đầu duy trì được hình ảnh ổn định và năng lực điều hành, song ông Carney vẫn để lộ nhiều giới hạn.

Trước hết là vấn đề nhà ở, bài toán vốn đã trở thành khủng hoảng xã hội tại Canada trong nhiều năm qua.

Giá bất động sản cao, nguồn cung thiếu hụt và tốc độ đô thị hóa nhanh chóng khiến áp lực đối với tầng lớp trung lưu và người trẻ ngày càng lớn. Dù chính phủ đã cam kết thúc đẩy xây dựng hàng trăm nghìn căn nhà mới, hiệu quả thực tế vẫn cần thêm thời gian để kiểm chứng.

Bên cạnh đó, hệ thống y tế công của Canada tiếp tục chịu áp lực quá tải, trong khi tình trạng thiếu lao động tại nhiều ngành nghề chưa được giải quyết triệt để. Những vấn đề này khiến không ít cử tri cho rằng, chính phủ của Thủ tướng Carney hiện vẫn thiên về quản lý kinh tế vĩ mô, hơn là cải thiện các vấn đề dân sinh cụ thể.

Về chính trị, đảng Bảo thủ dưới sự dẫn dắt của chính trị gia Pierre Poilievre vẫn duy trì sức ép lớn lên chính phủ. Các chỉ trích tập trung vào chi phí sinh hoạt, nhập cư, hiệu quả điều hành và nguy cơ Canada đánh mất năng lực cạnh tranh.

Cùng với đó, trong bối cảnh thâm hụt ngân sách dự kiến 78,3 tỷ USD trong năm tài chính 2025-2026 và nợ công đạt 1,4 nghìn tỷ USD, áp lực tài khóa gia tăng đã buộc chính phủ của Thủ tướng Carney phải ưu tiên các biện pháp cắt giảm chi tiêu có trọng tâm, thay vì thực hiện điều chỉnh dàn trải.

Sau năm đầu tiên đầy biến động, Canada đã vượt qua được giai đoạn khởi động tương đối ổn định. Nhưng chặng đường phía trước vẫn còn nhiều phép thử khó khăn, đặc biệt khi Ottawa phải đồng thời xử lý áp lực kinh tế - xã hội trong nước và thích ứng với một môi trường quốc tế ngày càng bất định.