PGS. TS. Trần Thành Nam: 'Dán nhãn học sinh dốt đã là phi nhân văn và phản giáo dục'

PGS. TS. Trần Thành Nam
Theo dõi TGVN trên
(Chủ nhiệm Khoa Các Khoa học giáo dục - Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội)
Baoquocte.vn. Chúng ta thường nói với nhau và tâm đắc với bài học, nếu đánh giá năng lực 'một con cá bằng khả năng leo cây' của nó thì con cá sẽ sống cả đời với niềm tin chúng là kẻ đần độn và kém cỏi. Và việc đưa ra nhận định dán nhãn một học sinh 'học dốt' đã là phi nhân văn.
PGS. TS. Trần Thành Nam: 'Gán nhãn học sinh dốt đã là phi nhân văn và phản giáo dục'
PGS. TS. Trần Thành Nam cho rằng, việc phân loại, dán nhãn học sinh giỏi, khá, trung bình để làm tiêu chí đánh giá các cơ sở giáo dục có lẽ không còn phù hợp.

“Nếu con không cam kết bỏ thi lớp 10, con sẽ trượt tốt nghiệp. Nếu con chịu học nghề, cô sẽ nâng cho con lên học sinh tiên tiến để có học bạ đẹp”. Đây là nội dung một đoạn tin nhắn được cho là của giáo viên một trường THCS trên địa bàn TP Hà Nội gửi cho phụ huynh học sinh, làm dấy lên những tranh luận của nhiều bậc phụ huynh.

Mặc dù thông tin cuối cùng chưa được xác thực, nhà trường khẳng định không tư vấn cho học sinh bỏ thi vào lớp 10; Phòng GD&ĐT thì cho rằng có thể do phụ huynh hiểu nhầm dẫn tới thông tin chưa chính xác.

Vậy phía phụ huynh nói gì về những khẳng định trên? Điều đáng nói, nhiều phụ huynh cũng đã bức xúc lên tiếng vì thực tế con của họ bị đối xử không công bằng chỉ vì những áp lực thành tích trong giáo dục.

Dán nhãn học sinh dốt đã là phi nhân văn và phản giáo dục

Dưới góc nhìn của tôi, việc đưa ra nhận định dán nhãn một học sinh “học dốt” đã là phi nhân văn, như một nhát dao cứa vào tim các bạn học sinh và các bậc phụ huynh. Cách nhận định dán nhãn này hoàn toàn không phù hợp với quan điểm giáo dục hiện nay coi trọng “đa trí thông minh”, cho rằng mỗi đứa trẻ đều tiềm ẩn một tài năng.

Chúng ta thường nói với nhau và tâm đắc với bài học là nếu đánh giá năng lực "một con cá bằng khả năng leo cây" của nó thì con cá sẽ sống cả đời với niềm tin chúng là kẻ đần độn và kém cỏi.

Nhưng có lẽ trong thực tế, chúng ta lại vô tình quên mất bài học này khi ứng xử với những đứa trẻ trong đời sống học đường. Chúng ta vẫn đang đánh giá “giỏi - dốt” theo những tiêu chuẩn áp đặt của người lớn với các em.

"Đằng sau điểm số của đứa trẻ có cả thể diện của cha mẹ, có cả uy tín của giáo viên và thành tích của nhà trường. Và chúng ta dẫu có tuyên chiến với bệnh thành tích mạnh mẽ thế nào đi nữa thì cũng không thể triệt để được nếu vẫn giữ những quan niệm đánh giá như thế này".

Trong cuộc đời, chúng ta đều đã từng trải qua những giai đoạn khó khăn, ai cũng có những khoảnh khắc lo âu, trầm cảm, làm việc không hiệu quả. Con cái chúng ta cũng vậy, cũng có những lúc thành tích học tập đi xuống, chán nản, mất động cơ hứng thú học tập. Cái đó không phải vì các em có năng lực kém mà có thể vì các em đang gặp những khó khăn, gặp tổn thương sức khỏe tâm thần.

Nhiều em chán học cũng chỉ vì mất kết nối với các thầy cô, thầy cô trong mắt các em đối xử thiên vị, không công bằng, không nhân văn, vì vậy em bất hợp tác.

Nếu giáo viên không hiểu những khó khăn, không thông cảm, không nhìn ra được năng lực thật đằng sau thành tích học tập suy giảm thì cô sẽ càng lơ là trách nhiệm, sẽ càng né tránh các bạn bất hợp tác, dán nhãn các em là học sinh yếu kém về học lực và ý thức. Điều này càng làm cho các em tụt lại phía sau.

Ảnh hưởng của bệnh thành tích

Việc phân loại, dán nhãn học sinh giỏi, khá, trung bình để làm tiêu chí đánh giá các cơ sở giáo dục, hay thành tích dạy giỏi của giáo viên có lẽ không còn phù hợp.

Trong nhiều năm, một cách chính thức hay phi chính thức thì ngành giáo dục vẫn lấy kết quả thi vào 10 THPT để đánh giá thi đua các trường, cân nhắc tiêu chí cho việc ưu tiên đầu tư, cất nhắc lãnh đạo. Chính vì vậy, những trường tốt trong tốp đầu cũng sẽ luôn cố gắng giành lấy những học sinh giỏi nhất và loại trừ những học sinh không phù hợp với tiêu chí của Trường.

Chúng ta vẫn lấy kết quả điểm thi vào lớp 10 THPT để đánh giá thi đua đối với giáo viên. Nếu một giáo viên dạy lớp 9 mà tỉ lệ đỗ tốt nghiệp và thi vào 10 không cao thì có lẽ chính phụ huynh cũng không gửi gắm nhà trường để xin cho con vào lớp đó. Tất nhiên, nhà trường cũng không phân giáo viên đó dạy lớp 9 nếu thành tích điểm số thi vào 10 trên thực tế không cao rồi.

Có thể thấy rằng, đằng sau điểm số của đứa trẻ có cả thể diện của cha mẹ, có cả uy tín của giáo viên và thành tích của nhà trường. Vậy làm sao mà không thành tích cho được. Và chúng ta dẫu có tuyên chiến với bệnh thành tích mạnh mẽ thế nào đi nữa thì cũng không thể triệt để được nếu vẫn giữ những quan niệm đánh giá như thế này.

Sống trong bối cảnh nền kinh tế thị trường, khi nền giáo dục công lập chỉ đáp ứng được khoảng 60% nhu cầu học tập của người học thì nền giáo dục tư thục, trường nghề được hình thành và phát triển nhanh để bù đắp vào những nhu cầu thiếu hụt.

Và khi đã có rất nhiều trường tư thục thành lập thì “không trò đố thầy dạy ai” nên các trường cấp 3 tư thục, trường nghề cũng đi tuyển sinh. Họ cũng trả chi phí cho các trường THCS để giáo viên giới thiệu định hướng cho học sinh về các con đường tương lai, do đó làm sao mà định hướng khách quan và vô tư 100% được.

Tư vấn hướng nghiệp phải tuân thủ những nguyên tắc đạo đức

Để tránh bệnh thành tích, có lẽ chúng ta cần phải đo hiệu quả giáo dục của các nhà trường thể hiện qua sự tiến bộ liên tục của trẻ về các mặt kiến thức, kĩ năng và đạo đức qua từng học kỳ và năm học.

Có nghĩa, thành tích của nhà trường được đánh giá qua giá trị thặng dư sự chênh lệch giữa năng lực, kiến thức, phẩm chất, thái độ hành vi của học sinh từ khi vào trường đến khi ra trường.

Tương tự, đánh giá giáo viên không phải chỉ ở việc luyện ra được bao nhiêu học sinh giỏi trong số các em chăm ngoan có ý thức. Mà các thầy cô cần được đánh giá ở khía cạnh một giáo viên đã chuyển hóa được bao nhiêu học sinh mất động lực hứng thú học tập; gặp khó khăn trong phương pháp học tập bộ môn có lại niềm tin, có lại động lực, xác định lại được con đường tương lai của mình.

Còn liên quan đến việc định hướng tương lai và tư vấn hướng nghiệp, giáo viên cần hiểu rõ hướng nghiệp không phải là một công việc đơn giản và chỉ cần làm vào thời điểm cuối lớp 9 khi các em phải chọn lựa con đường học cấp 3 hay học nghề, mà nó phải được tiến hành trong cả quá trình khi học sinh vào trường THCS để học tập.

Tư vấn hướng nghiệp cũng phải tuân theo các nguyên tắc đạo đức cơ bản đó là thiện tâm và không gây hại, công bằng, chính trực và tôn trọng quyền tự quyết của học sinh.

Hướng nghiệp của các giáo viên chỉ là phân tích một cách khách quan từ những bằng chứng thực tế qua quan sát, qua đánh giá kết quả học tập, qua phân tích yêu cầu nghề nghiệp và nhu cầu, xu hướng xã hội cần thiết cho một nghề nghiệp tương lai để các em có thể hiểu mình, hiểu nghề, hiểu các con đường đi tới thành công và tự quyết định, tự chịu trách nhiệm về kế hoạch, con đường của bản thân mình.

Học sinh như những 'bông tuyết' dễ vỡ, chịu áp lực kém, vì đâu?

Học sinh như những 'bông tuyết' dễ vỡ, chịu áp lực kém, vì đâu?

TS. Hoàng Trung Học, Trưởng Khoa Tâm lý Giáo dục, Học viện Quản lý giáo dục cho rằng, hiện nay đang xuất hiện một thế ...

Không bắt buộc học môn Lịch sử có ảnh hưởng tới giáo dục lòng yêu nước?

Không bắt buộc học môn Lịch sử có ảnh hưởng tới giáo dục lòng yêu nước?

Nhiều ý kiến băn khoăn xung quanh việc không bắt buộc học môn Lịch sử mà để học sinh lựa chọn liệu có ảnh hưởng ...

Bài viết cùng chủ đề

Giáo dục Việt Nam

Đọc thêm

Loạt váy đầm tôn chiều cao hình thể của Á hậu Bảo Ngọc

Loạt váy đầm tôn chiều cao hình thể của Á hậu Bảo Ngọc

Baoquocte.vn. Á hậu Bảo Ngọc khoe chân dài thẳng tắp và chiều cao vượt trội nhờ các thiết kế váy siêu ngắn, xẻ cao, đầm dạ hội theo phong cách gợi ...
US Open 2022 công bố các mức tiền thưởng 'khủng'

US Open 2022 công bố các mức tiền thưởng 'khủng'

Baoquocte.vn. Ban tổ chức giải US Open 2022 vừa công bố tổng giải thưởng lên đến hơn 60 triệu USD, còn các nhà vô địch đơn nam, đơn nữ sẽ nhận ...
Doanh nhân và Cuộc sống số 47/2022: MC Minh Đẳng - Tuổi thơ giúp em dạn dĩ hơn trong cuộc sống

Doanh nhân và Cuộc sống số 47/2022: MC Minh Đẳng - Tuổi thơ giúp em dạn dĩ hơn trong cuộc sống

Baoquocte.vn. Câu chuyện của MC Minh Đẳng sẽ đầy đủ hơn trong chương trình Doanh nhân và Cuộc sống số 47 sẽ phát sóng vào lúc 9h00 ngày 20/8 trên Quốc ...
Chuyên gia: Sự không chắc chắn về nguồn cung khí đốt là 'liều thuốc độc' với kinh tế Đức

Chuyên gia: Sự không chắc chắn về nguồn cung khí đốt là 'liều thuốc độc' với kinh tế Đức

Baoquocte.vn. Vấn đề nguồn cung khí đốt tại Đức có thể tồn tại đến vào mùa Xuân năm sau. Sự không chắc chắn là 'liều thuốc độc' cho nền kinh tế.
Tổng thống Ukraine: Không có trở ngại nào ngăn cản IAEA đến nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia

Tổng thống Ukraine: Không có trở ngại nào ngăn cản IAEA đến nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia

Baoquocte.vn. Nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia đang trở thành một 'điểm nóng' trong xung đột Nga-Ukraine.
Việt Nam tiếp nhận vị trí Chủ tịch Ủy ban ASEAN tại Cairo

Việt Nam tiếp nhận vị trí Chủ tịch Ủy ban ASEAN tại Cairo

Baoquocte.vn. Đại sứ các nước ASEAN tại Cairo bày tỏ tin tưởng Việt Nam với kinh nghiệm của mình sẽ hoàn thành tốt vai trò Chủ tịch ACC trong 6 tháng ...
Giá dầu thế giới khó đoán định, tăng trong ngày thứ 2 liên tiếp

Giá dầu thế giới khó đoán định, tăng trong ngày thứ 2 liên tiếp

Baoquocte.vn. Trong phiên giao dịch ngày 18/8, giá dầu mỏ trên thị trường thế giới tiếp tục đà tăng trong ngày thứ 2 liên tiếp.
Việt Nam nỗ lực chuyển dịch sang năng lượng xanh, chống biến đổi khí hậu

Việt Nam nỗ lực chuyển dịch sang năng lượng xanh, chống biến đổi khí hậu

Baoquocte.vn. Nguồn năng lượng hóa thạch truyền thống sẽ được chuyển dần sang các nguồn năng lượng xanh, sạch, giảm phát thải khí nhà kính.
V-League 2022: Quế Ngọc Hải vui mừng gặp lại đồng đội cũ ở CLB Viettel

V-League 2022: Quế Ngọc Hải vui mừng gặp lại đồng đội cũ ở CLB Viettel

Baoquocte.vn. Trung vệ Quế Ngọc Hải của Sông Lam Nghệ An vui mừng khi gặp lại những người quen tại CLB Viettel trong buổi tập trước khi hai đội đối đầu ...
Lịch âm 20/8, âm lịch hôm nay Thứ Bảy ngày 20/8/2022 tốt hay xấu? Lịch vạn niên 20/8/2022

Lịch âm 20/8, âm lịch hôm nay Thứ Bảy ngày 20/8/2022 tốt hay xấu? Lịch vạn niên 20/8/2022

Baoquocte.vn. Lịch âm 20/8. âm lịch hôm nay 20/8. Xem âm lịch hôm nay ngày 20/8/2022 tốt hay xấu? Lịch vạn niên ngày 20 tháng 8 năm 2022 hôm nay.
Việt Nam nỗ lực chuyển dịch sang năng lượng xanh, chống biến đổi khí hậu

Việt Nam nỗ lực chuyển dịch sang năng lượng xanh, chống biến đổi khí hậu

Baoquocte.vn. Nguồn năng lượng hóa thạch truyền thống sẽ được chuyển dần sang các nguồn năng lượng xanh, sạch, giảm phát thải khí nhà kính.
Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (18-19/8): Hà Nội, Bắc Bộ ngày nắng; Trung Bộ có nắng nóng; cả nước chiều tối mai mưa rào, dông rải rác

Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (18-19/8): Hà Nội, Bắc Bộ ngày nắng; Trung Bộ có nắng nóng; cả nước chiều tối mai mưa rào, dông rải rác

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết cả nước chiều tối 19/8 mưa rào và dông rải rác, cục bộ có mưa to; đề phòng lốc, sét và gió giật mạnh; Trung Bộ có nắng nóng.
Pháp 'hứng' mưa như trút, Italy khô hạn kéo dài

Pháp 'hứng' mưa như trút, Italy khô hạn kéo dài

Baoquocte.vn. Sau đợt nắng nóng gay gắt kéo dài nhiều tuần qua, Pháp đang hứng những trận mưa lớn như trút nước, có khả năng gây lũ quét.
Những giải pháp thích nghi của châu Âu khi giá năng lượng tăng cao

Những giải pháp thích nghi của châu Âu khi giá năng lượng tăng cao

Baoquocte.vn. Giá bán buôn điện và khí đốt tăng mạnh, các hộ gia đình ở châu Âu phải đối mặt với hóa đơn năng lượng cao hơn nhiều trong năm nay và xa hơn nữa.
Rác thải nhựa và hành động của các nước ASEAN

Rác thải nhựa và hành động của các nước ASEAN

Baoquocte.vn. Trước thách thức rác thải nhựa, ASEAN xây dựng lộ trình kinh tế tuần hoàn, hướng đến phát triển bền vững.
Trung Quốc nuôi dưỡng hơn 4.000 doanh nghiệp SME làm mô hình chuyển đổi số

Trung Quốc nuôi dưỡng hơn 4.000 doanh nghiệp SME làm mô hình chuyển đổi số

Baoquocte.vn. Trung Quốc sẽ xây dựng 4.000 đến 6.000 doanh nghiệp vừa và nhỏ thành các mô hình chuyển đổi kỹ thuật số.
Covid-19 ngày 18/8: Gần 3.300 F0 mới; 8.877 bệnh nhân khỏi bệnh; không có trường hợp tử vong

Covid-19 ngày 18/8: Gần 3.300 F0 mới; 8.877 bệnh nhân khỏi bệnh; không có trường hợp tử vong

Baoquocte.vn. Bản tin phòng chống dịch ngày 18/8 của Bộ Y tế cho biết có 3.295 ca mới, tăng hơn 300 ca so với hôm qua; hơn 8.800 bệnh nhân điều trị khỏi.
Covid-19 ngày 17/8: Hơn 2.800 ca mắc mới, số F0 nặng tăng vọt, 3 người tử vong; gần 5.300 bệnh nhân khỏi bệnh

Covid-19 ngày 17/8: Hơn 2.800 ca mắc mới, số F0 nặng tăng vọt, 3 người tử vong; gần 5.300 bệnh nhân khỏi bệnh

Baoquocte.vn. Bản tin phòng chống dịch Covid-19 ngày 17/8 của Bộ Y tế cho biết có 2.814 ca mới, gần 5.300 bệnh nhân khỏi, F0 nặng tăng vọt, 3 người tử vong.
Covid-19: Nhiều nước châu Á gia tăng số ca mắc mới và bệnh nhân nặng

Covid-19: Nhiều nước châu Á gia tăng số ca mắc mới và bệnh nhân nặng

Baoquocte.vn. Số ca mắc mới Covid-19 tại Hàn Quốc 24 giờ qua đã tăng lên mức cao nhất trong 18 tuần và dường như sắp đạt đỉnh.
Covid-19 ngày 16/8: Gần 3.000 ca mắc mới; hơn 5.200 người khỏi bệnh và 2 F0 tử vong

Covid-19 ngày 16/8: Gần 3.000 ca mắc mới; hơn 5.200 người khỏi bệnh và 2 F0 tử vong

Baoquocte.vn. Bản tin phòng chống dịch Covid-19 của Bộ Y tế ngày 16/8 cho biết có 2.983 ca mới, trong ngày có hơn 5.200 bệnh nhân khỏi; 2 trường hợp tử vong.
CDC Mỹ: Đậu mùa khỉ có thể lây virus từ người sang vật nuôi

CDC Mỹ: Đậu mùa khỉ có thể lây virus từ người sang vật nuôi

Baoquocte.vn. Ngày 15/8, CDC Mỹ đã cập nhật các khuyến nghị về bệnh đậu mùa khỉ, bao gồm thông tin động vật nuôi có thể lây nhiễm virus từ người.
Covid-19 ngày 15/8: Gần 1.700 ca mắc mới; hơn 9.200 người khỏi bệnh; 124 F0 nặng

Covid-19 ngày 15/8: Gần 1.700 ca mắc mới; hơn 9.200 người khỏi bệnh; 124 F0 nặng

Baoquocte.vn. Bản tin phòng chống dịch Covid-19 ngày 15/8 của Bộ Y tế cho biết có 1.695 ca mới, số bệnh nhân khỏi gấp gần 6 lần ca mới; F0 nặng cũng tăng lên.
Phiên bản di động