Phân tích lý do khiến 'Bom Vua' của Liên Xô từng gây ám ảnh

Lê Ngọc
TGVN. Thiếu tá Andrei Durnovtsev - phi công Không quân Liên Xô và chỉ huy máy bay ném bom Tu-95 Bear - đã lưu tên mình vào lịch sử Chiến tranh Lạnh khi lái chiếc máy bay thả quả bom hạt nhân mạnh nhất từ trước đến nay, có đương lượng nổ 50 megaton, mạnh hơn 3.000 lần so với quả bom Mỹ ném xuống Hiroshima.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
TIN LIÊN QUAN
bom vua lien xo khung khiep ra sao Mỹ triển khai máy bay ném bom B-1B và máy bay không người lái Global Hawk ở Biển Đông
bom vua lien xo khung khiep ra sao Hai máy bay ném bom B-1B Lancer của Mỹ hoạt động tại Biển Đông
bom vua lien xo khung khiep ra sao
Nấm khổng lồ của vụ thử hạt nhân. (Nguồn: Wikipedia)

Sức mạnh của "mẹ Kuzka"

Trong những năm qua, theo các nhà sử học, người ta đã đặt nhiều tên cho quả bom đã được thử nghiệm. Andrei Sakharov - một trong những nhà vật lý đã tham gia thiết kế nó - chỉ đơn giản gọi đó là Bom Lớn. Nhà lãnh đạo Liên Xô Nikita Khrushchev gọi là “mẹ Kuzka”, liên quan đến một câu ngạn ngữ Nga có nghĩa là sắp dạy cho ai đó một bài học khắc nghiệt, khó quên.

Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ đã nhẹ nhàng đặt tên cho cuộc thử nghiệm là “Joe 111”. Nhưng một cái tên phổ biến hơn được sinh ra từ niềm kiêu hãnh của Nga và một nỗi kinh hoàng đã tóm gọn tất cả - Tsar Bomba, hay Bom Vua.

Ngày 30/10/1961, Thiếu tá Durnovtsev và phi hành đoàn đã cất cánh từ một sân bay trên Bán đảo Kola, hướng đến khu vực thử hạt nhân của Liên Xô ở Bắc Cực tại Vịnh Mityushikha, quần đảo Novaya Zemlya. Các nhà khoa học đã sơn máy bay ném bom Tu-95 Bear và máy bay tháp tùng Tu-16 Badger màu trắng để hạn chế thiệt hại nhiệt do xung nhiệt của vụ nổ. Quả bom cũng được gắn một chiếc dù để làm chậm tốc độ rơi, tạo đủ thời gian cho cả hai máy bay ra khỏi bán kính 48km từ Ground Zero (vùng bình địa nơi thả quả bom) trước khi bom nổ.

Khi các máy bay đến đích ở độ cao 10,4 km đã định, viên chỉ huy đã ra lệnh thả quả bom. Máng mở ra, và quả bom bắt đầu rơi, sau ba phút, khi ở độ cao 4 km tính từ mặt đất, quả bom phát nổ và phá vỡ các cửa sổ cách xa hơn 800km. Các nhân chứng đã nhìn thấy ánh chớp xuyên qua mây dày đặc cách xa gần 1.000 km từ vị trí vụ nổ. Đám mây hình nấm bốc cao vào khí quyển đến 72 km tính từ mặt đất. Đỉnh của đám mây hình nấm lan rộng đến 96 km. Xung nhiệt vụ nổ làm cháy cả sơn của hai máy bay.

100 megaton - khả thi và bất khả thi

Ban đầu, các nhà thiết kế dự định thử quả bom có công suất 100 megaton. Họ đã sử dụng cấu hình nhiên liệu khô Lithium Teller-Ulam ba tầng - tương tự thiết bị nhiệt hạch hạt nhân lần đầu tiên được Mỹ trình diễn trong vụ thử hạt nhân mang tên Castle Bravo. Những lo ngại về bụi phóng xạ đã thúc đẩy các nhà khoa học Nga giảm công suất xuống còn một nửa. Điều thú vị, Tsar Bomba là một trong những vũ khí hạt nhân sạch nhất từng được kích nổ, vì thiết kế bom đã loại bỏ 97% lượng bụi phóng xạ có thể.

Ngay cả kích thước cũng "quái dị" - dài 8m, đường kính khoảng 2,1m và nặng hơn 27kg - lớn đến mức khó cho vào bên trong khoang bom của máy bay ném bom Bear được sửa đổi. Có nghi ngờ liệu Tsar Bomba có thể trở thành vũ khí thực tế được sử dụng bởi một máy bay ném bom Liên Xô hay không. Do khoảng cách từ Liên Xô đến Mỹ lớn, việc loại bỏ các thùng nhiên liệu để chở quả bom - kết hợp với trọng lượng cực lớn của chính nó, một máy bay ném bom sẽ không đủ nhiên liệu để thực hiện nhiệm vụ ngay cả khi được tiếp liệu trên không.

Sự lo ngại của Mỹ

CIA đã điều tra xem liệu Liên Xô có kế hoạch đặt đầu đạn tương tự vào các tên lửa đạn đạo liên lục địa siêu mạnh sẽ nhắm vào các thành phố của Mỹ hay không. Do lợi thế hạt nhân của liên minh NATO, Mỹ có thể đặt máy bay ném bom và tên lửa đạn đạo tầm trung khá gần với các mục tiêu của Liên Xô ở Đông Âu. Vào cuối thập niên 1950 và đầu thập niên 1960, Mỹ đã đặt các tên lửa đạn đạo tầm trung như Thor ở Anh và Thổ Nhĩ Kỳ, các tên lửa Honest John và Matador ở Tây Đức. Khoảng cách bay ngắn tạo cho tên lửa có cơ hội tốt hơn trong việc sử dụng đầu đạn hạt nhân để tiêu diệt mục tiêu.

Hãy xem xét thiệt hại mà phiên bản 100 megaton của Tsar Bomba có thể gây ra cho Los Angeles - giả sử, nếu bom phát nổ ngay trên Tháp Ngân hàng, tòa nhà cao thứ hai ở phía Tây sông Mississippi. Vụ nổ ở độ cao tương đương 4,3 km tính từ mặt đất sẽ tạo ra một quả cầu lửa nguyên tử đường kính 3,2 km nóng hơn bề mặt của Mặt trời, biến bê-tông và thép của tòa nhà chọc trời thành tro bụi. Trong bán kính 8 km của từ tâm vụ nổ, những người không thiệt mạng bởi vụ nổ và nhiệt cũng sẽ tử vong bởi bức xạ năng lượng lên tới 500 Rem (đơn vị đo liều lượng bức xạ).

Ở khoảng cách đến 32 km từ tâm vụ nổ, sóng chấn động sẽ phá hủy mọi tòa nhà, cả nhà bê tông cốt thép. Ở khoảng cách đến 80 km, bất cứ ai bị quả cầu lửa của vụ nổ sẽ bị bỏng độ ba. Nói tóm lại, Tsar Bomba sẽ tàn phá hoàn toàn khu vực đô thị Los Angeles.

Năm 1963, Khrushchev cho biết, Liên Xô sở hữu một quả bom 100 megaton và nó đã được triển khai tới Đông Đức, nhưng các nhà sử học vẫn bàn thảo đó là sự thật hay chỉ là khoe khoang.

Về phần Sakharov, kinh nghiệm chế tạo và thử nghiệm Bom Vua đã khiến anh ta từ bỏ nghiệp nghiên cứu vũ khí, trở thành một nhà bất đồng chính kiến, phản đối các nỗ lực của Liên Xô trong việc tạo ra một hệ thống phòng thủ tên lửa đạn đạo, ủng hộ các quyền dân sự ở Liên Xô và đã được trao giải Nobel Hòa bình năm 1975. Còn Durnovtsev, sau khi thả thành công Tsar Bomba, được Không quân Liên Xô thăng cấp Trung tá và được trao tặng danh hiệu Anh hùng Liên Xô.

Đúng ngày quốc khánh, hải quân nga chính thức tiếp nhận tàu ngầm hạt nhân đáng gờm quận vương vladimir

Đúng ngày Quốc khánh, Hải quân Nga chính thức tiếp nhận tàu ngầm hạt nhân đáng gờm Quận vương Vladimir

TGVN. Tàu ngầm chiến lược chạy bằng năng lượng hạt nhân mới nhất Quận vương Vladimir ngày 12/6 đã được tiếp nhận vào phiên chế của ...

Triển khai tàu ngầm, máy bay ném bom ở biển Đông, mỹ nhắn nhủ thông điệp gì?

Triển khai tàu ngầm, máy bay ném bom ở Biển Đông, Mỹ nhắn nhủ thông điệp gì?

TGVN. Khi quảng bá về sự hiện diện của lực lượng tàu ngầm, điều đó có nghĩa là Hải quân Mỹ có chủ ý đưa ra ...

Nga ngừng nâng cấp nhà máy hạt nhân fordow của iran

Nga ngừng nâng cấp nhà máy hạt nhân Fordow của Iran

TGVN. Ngày 5/12, Công ty chuyên khai thác uranium và xử lý nhiên liệu hạt nhân TVEL của tập đoàn hạt nhân nhà nước Nga ...

(theo National Interest)

Đọc thêm

Triển khai thế trận an ninh, đáp ứng yêu cầu bảo vệ tuyệt đối an ninh, an toàn Đại hội XIV

Triển khai thế trận an ninh, đáp ứng yêu cầu bảo vệ tuyệt đối an ninh, an toàn Đại hội XIV

Bộ Công an xác định đảm bảo an ninh cho Đại hội XIV là công tác trọng tâm của toàn lực lượng Công an nhân dân.
10 điểm đến lý tưởng nhất châu Âu cho kỳ nghỉ Xuân

10 điểm đến lý tưởng nhất châu Âu cho kỳ nghỉ Xuân

Châu Âu vào mùa Xuân, từ tháng 3-5, khoác lên mình một vẻ đẹp rực rỡ, làm say đắm biết bao du khách.
Hướng dẫn cách chèn nhiều dòng trong Google Sheets siêu tiện lợi

Hướng dẫn cách chèn nhiều dòng trong Google Sheets siêu tiện lợi

Khi làm việc với Google Sheets, chèn nhiều dòng thủ công tốn thời gian và dễ nhầm. Dưới đây là 4 cách giúp bạn thêm dòng nhanh chóng, hiệu quả ...
Hé lộ tân binh đầu tiên của HLV Rosenior ở Chelsea

Hé lộ tân binh đầu tiên của HLV Rosenior ở Chelsea

Chelsea đạt thỏa thuận cá nhân với hậu vệ Jeremy Jacquet của Rennes và nhiều khả năng đây sẽ là bản hợp đồng đầu tiên của HLV Liam Rosenior.
Phiên bản Windows 11 26H1 sắp có mặt trong năm 2026

Phiên bản Windows 11 26H1 sắp có mặt trong năm 2026

Windows 11 26H1 vừa lộ diện với bản cập nhật đặc biệt, tối ưu hiệu năng cho thế hệ chip mới, mang đến trải nghiệm mượt mà và nhiều tính ...
Xiaomi chào sân smartphone cao cấp, cạnh tranh iPhone Air và Galaxy Edge

Xiaomi chào sân smartphone cao cấp, cạnh tranh iPhone Air và Galaxy Edge

Xiaomi chuẩn bị trình làng smartphone siêu mỏng 5,5 mm, trang bị cấu hình mạnh mẽ, sẵn sàng cạnh tranh trực tiếp với iPhone Air và Galaxy Edge cao cấp.
Bước tiến mới trong quan hệ Hàn Quốc-Nhật Bản

Bước tiến mới trong quan hệ Hàn Quốc-Nhật Bản

Chuyến thăm Nhật Bản của Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung và gặp gỡ với Thủ tướng nước chủ nhà Sanae Takaichi đã mở ra giai đoạn mới trong quan hệ giữa Seoul và ...
Bước ngoặt trong quan hệ EU-Jordan

Bước ngoặt trong quan hệ EU-Jordan

Là cuộc gặp đầu tiên ở cấp cao nhất, Hội nghị thượng đỉnh Liên minh châu Âu (EU) - Jordan tại Amman vào 8/1 được mô tả là bước ngoặt trong quan hệ giữa hai ...
Iran trước ngã rẽ bất ổn

Iran trước ngã rẽ bất ổn

Làn sóng biểu tình lan rộng đang đẩy Iran vào một thời điểm đặc biệt nhạy cảm để giải bài toán cân bằng sức ép trong -ngoài...
Những thông điệp chiến lược từ Điện Kremlin

Những thông điệp chiến lược từ Điện Kremlin

Thông điệp Tổng thống Vladimir Putin chuyển tải trong cuộc gặp gỡ cuối năm cho thấy cách Moscow đánh giá cục diện toàn cầu và hàm ý chính sách của Moscow.
Tiêu điểm nỗ lực tạo dựng niềm tin

Tiêu điểm nỗ lực tạo dựng niềm tin

Diễn đàn quốc tế về hòa bình và niềm tin, diễn ra tại thủ đô ở Ashgabat của Turkmenistan vào ngày 12/12 kỳ vọng góp phần thúc đẩy hòa bình và phát triển.
Phép thử với G20

Phép thử với G20

Lần này tại Johannesburg, bất bình đẳng trong phát triển sẽ là phép thử với nỗ lực của G20.
Việt Nam bước vào 'thập kỷ quyết định' có khả năng định hình thứ bậc kinh tế của Đông Nam Á

Việt Nam bước vào 'thập kỷ quyết định' có khả năng định hình thứ bậc kinh tế của Đông Nam Á

Ngày 19/1, giới quan sát quốc tế tiếp tục có nhiều bài viết đánh giá tích cực về tốc độ tăng trưởng kinh tế của Việt Nam trong những năm gần đây.
Đại hội Đảng XIV: Truyền thông quốc tế đưa tin đậm nét về ngày làm việc đầu tiên

Đại hội Đảng XIV: Truyền thông quốc tế đưa tin đậm nét về ngày làm việc đầu tiên

Sự kiện Đại hội XIV tại Hà Nội đã thu hút sự quan tâm rộng rãi của các hãng thông tấn và cơ quan truyền thông lớn trên thế giới.
Tiền Mỹ bán dầu Venezuela đang chảy về đâu?

Tiền Mỹ bán dầu Venezuela đang chảy về đâu?

Việc hàng trăm triệu USD Mỹ thu được từ việc bán dầu của Venezuela đang được giữ lại ở Qatar, làm dấy lên những câu hỏi về tính minh bạch xung quanh.
Bốn kịch bản châu Âu có thể 'cứu' Greenland khỏi tham vọng của Tổng thống Mỹ Donald Trump

Bốn kịch bản châu Âu có thể 'cứu' Greenland khỏi tham vọng của Tổng thống Mỹ Donald Trump

Nếu châu Âu từng hoài nghi mức độ nghiêm túc trong lời đe dọa của Tổng thống Mỹ nhằm chiếm quyền kiểm soát Greenland thì giờ, mọi việc đã khác.
Báo chí Trung Quốc: Tăng trưởng của Việt Nam năm 2025 nổi bật trong bức tranh kinh tế Đông Nam Á và toàn cầu

Báo chí Trung Quốc: Tăng trưởng của Việt Nam năm 2025 nổi bật trong bức tranh kinh tế Đông Nam Á và toàn cầu

Tờ Global Times đăng tải bài tổng hợp, phân tích sâu, nêu bật kết quả tăng trưởng kinh tế của Việt Nam trong bức tranh kinh tế Đông Nam Á và toàn cầu năm 2025.
Truyền thông quốc tế ấn tượng với tăng trưởng kinh tế bứt phá của Việt Nam trước thềm Đại hội XIV của Đảng

Truyền thông quốc tế ấn tượng với tăng trưởng kinh tế bứt phá của Việt Nam trước thềm Đại hội XIV của Đảng

Trước thềm Đại hội XIV của Đảng, việc tăng trưởng GDP của Việt Nam đạt 8,02% khiến truyền thông quốc tế lớn đồng loạt đưa tin và đánh giá cao kết quả này.
Phiên bản di động