Phân tích lý do khiến 'Bom Vua' của Liên Xô từng gây ám ảnh

Lê Ngọc
TGVN. Thiếu tá Andrei Durnovtsev - phi công Không quân Liên Xô và chỉ huy máy bay ném bom Tu-95 Bear - đã lưu tên mình vào lịch sử Chiến tranh Lạnh khi lái chiếc máy bay thả quả bom hạt nhân mạnh nhất từ trước đến nay, có đương lượng nổ 50 megaton, mạnh hơn 3.000 lần so với quả bom Mỹ ném xuống Hiroshima.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
TIN LIÊN QUAN
bom vua lien xo khung khiep ra sao Mỹ triển khai máy bay ném bom B-1B và máy bay không người lái Global Hawk ở Biển Đông
bom vua lien xo khung khiep ra sao Hai máy bay ném bom B-1B Lancer của Mỹ hoạt động tại Biển Đông
bom vua lien xo khung khiep ra sao
Nấm khổng lồ của vụ thử hạt nhân. (Nguồn: Wikipedia)

Sức mạnh của "mẹ Kuzka"

Trong những năm qua, theo các nhà sử học, người ta đã đặt nhiều tên cho quả bom đã được thử nghiệm. Andrei Sakharov - một trong những nhà vật lý đã tham gia thiết kế nó - chỉ đơn giản gọi đó là Bom Lớn. Nhà lãnh đạo Liên Xô Nikita Khrushchev gọi là “mẹ Kuzka”, liên quan đến một câu ngạn ngữ Nga có nghĩa là sắp dạy cho ai đó một bài học khắc nghiệt, khó quên.

Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ đã nhẹ nhàng đặt tên cho cuộc thử nghiệm là “Joe 111”. Nhưng một cái tên phổ biến hơn được sinh ra từ niềm kiêu hãnh của Nga và một nỗi kinh hoàng đã tóm gọn tất cả - Tsar Bomba, hay Bom Vua.

Ngày 30/10/1961, Thiếu tá Durnovtsev và phi hành đoàn đã cất cánh từ một sân bay trên Bán đảo Kola, hướng đến khu vực thử hạt nhân của Liên Xô ở Bắc Cực tại Vịnh Mityushikha, quần đảo Novaya Zemlya. Các nhà khoa học đã sơn máy bay ném bom Tu-95 Bear và máy bay tháp tùng Tu-16 Badger màu trắng để hạn chế thiệt hại nhiệt do xung nhiệt của vụ nổ. Quả bom cũng được gắn một chiếc dù để làm chậm tốc độ rơi, tạo đủ thời gian cho cả hai máy bay ra khỏi bán kính 48km từ Ground Zero (vùng bình địa nơi thả quả bom) trước khi bom nổ.

Khi các máy bay đến đích ở độ cao 10,4 km đã định, viên chỉ huy đã ra lệnh thả quả bom. Máng mở ra, và quả bom bắt đầu rơi, sau ba phút, khi ở độ cao 4 km tính từ mặt đất, quả bom phát nổ và phá vỡ các cửa sổ cách xa hơn 800km. Các nhân chứng đã nhìn thấy ánh chớp xuyên qua mây dày đặc cách xa gần 1.000 km từ vị trí vụ nổ. Đám mây hình nấm bốc cao vào khí quyển đến 72 km tính từ mặt đất. Đỉnh của đám mây hình nấm lan rộng đến 96 km. Xung nhiệt vụ nổ làm cháy cả sơn của hai máy bay.

100 megaton - khả thi và bất khả thi

Ban đầu, các nhà thiết kế dự định thử quả bom có công suất 100 megaton. Họ đã sử dụng cấu hình nhiên liệu khô Lithium Teller-Ulam ba tầng - tương tự thiết bị nhiệt hạch hạt nhân lần đầu tiên được Mỹ trình diễn trong vụ thử hạt nhân mang tên Castle Bravo. Những lo ngại về bụi phóng xạ đã thúc đẩy các nhà khoa học Nga giảm công suất xuống còn một nửa. Điều thú vị, Tsar Bomba là một trong những vũ khí hạt nhân sạch nhất từng được kích nổ, vì thiết kế bom đã loại bỏ 97% lượng bụi phóng xạ có thể.

Ngay cả kích thước cũng "quái dị" - dài 8m, đường kính khoảng 2,1m và nặng hơn 27kg - lớn đến mức khó cho vào bên trong khoang bom của máy bay ném bom Bear được sửa đổi. Có nghi ngờ liệu Tsar Bomba có thể trở thành vũ khí thực tế được sử dụng bởi một máy bay ném bom Liên Xô hay không. Do khoảng cách từ Liên Xô đến Mỹ lớn, việc loại bỏ các thùng nhiên liệu để chở quả bom - kết hợp với trọng lượng cực lớn của chính nó, một máy bay ném bom sẽ không đủ nhiên liệu để thực hiện nhiệm vụ ngay cả khi được tiếp liệu trên không.

Sự lo ngại của Mỹ

CIA đã điều tra xem liệu Liên Xô có kế hoạch đặt đầu đạn tương tự vào các tên lửa đạn đạo liên lục địa siêu mạnh sẽ nhắm vào các thành phố của Mỹ hay không. Do lợi thế hạt nhân của liên minh NATO, Mỹ có thể đặt máy bay ném bom và tên lửa đạn đạo tầm trung khá gần với các mục tiêu của Liên Xô ở Đông Âu. Vào cuối thập niên 1950 và đầu thập niên 1960, Mỹ đã đặt các tên lửa đạn đạo tầm trung như Thor ở Anh và Thổ Nhĩ Kỳ, các tên lửa Honest John và Matador ở Tây Đức. Khoảng cách bay ngắn tạo cho tên lửa có cơ hội tốt hơn trong việc sử dụng đầu đạn hạt nhân để tiêu diệt mục tiêu.

Hãy xem xét thiệt hại mà phiên bản 100 megaton của Tsar Bomba có thể gây ra cho Los Angeles - giả sử, nếu bom phát nổ ngay trên Tháp Ngân hàng, tòa nhà cao thứ hai ở phía Tây sông Mississippi. Vụ nổ ở độ cao tương đương 4,3 km tính từ mặt đất sẽ tạo ra một quả cầu lửa nguyên tử đường kính 3,2 km nóng hơn bề mặt của Mặt trời, biến bê-tông và thép của tòa nhà chọc trời thành tro bụi. Trong bán kính 8 km của từ tâm vụ nổ, những người không thiệt mạng bởi vụ nổ và nhiệt cũng sẽ tử vong bởi bức xạ năng lượng lên tới 500 Rem (đơn vị đo liều lượng bức xạ).

Ở khoảng cách đến 32 km từ tâm vụ nổ, sóng chấn động sẽ phá hủy mọi tòa nhà, cả nhà bê tông cốt thép. Ở khoảng cách đến 80 km, bất cứ ai bị quả cầu lửa của vụ nổ sẽ bị bỏng độ ba. Nói tóm lại, Tsar Bomba sẽ tàn phá hoàn toàn khu vực đô thị Los Angeles.

Năm 1963, Khrushchev cho biết, Liên Xô sở hữu một quả bom 100 megaton và nó đã được triển khai tới Đông Đức, nhưng các nhà sử học vẫn bàn thảo đó là sự thật hay chỉ là khoe khoang.

Về phần Sakharov, kinh nghiệm chế tạo và thử nghiệm Bom Vua đã khiến anh ta từ bỏ nghiệp nghiên cứu vũ khí, trở thành một nhà bất đồng chính kiến, phản đối các nỗ lực của Liên Xô trong việc tạo ra một hệ thống phòng thủ tên lửa đạn đạo, ủng hộ các quyền dân sự ở Liên Xô và đã được trao giải Nobel Hòa bình năm 1975. Còn Durnovtsev, sau khi thả thành công Tsar Bomba, được Không quân Liên Xô thăng cấp Trung tá và được trao tặng danh hiệu Anh hùng Liên Xô.

Đúng ngày quốc khánh, hải quân nga chính thức tiếp nhận tàu ngầm hạt nhân đáng gờm quận vương vladimir

Đúng ngày Quốc khánh, Hải quân Nga chính thức tiếp nhận tàu ngầm hạt nhân đáng gờm Quận vương Vladimir

TGVN. Tàu ngầm chiến lược chạy bằng năng lượng hạt nhân mới nhất Quận vương Vladimir ngày 12/6 đã được tiếp nhận vào phiên chế của ...

Triển khai tàu ngầm, máy bay ném bom ở biển Đông, mỹ nhắn nhủ thông điệp gì?

Triển khai tàu ngầm, máy bay ném bom ở Biển Đông, Mỹ nhắn nhủ thông điệp gì?

TGVN. Khi quảng bá về sự hiện diện của lực lượng tàu ngầm, điều đó có nghĩa là Hải quân Mỹ có chủ ý đưa ra ...

Nga ngừng nâng cấp nhà máy hạt nhân fordow của iran

Nga ngừng nâng cấp nhà máy hạt nhân Fordow của Iran

TGVN. Ngày 5/12, Công ty chuyên khai thác uranium và xử lý nhiên liệu hạt nhân TVEL của tập đoàn hạt nhân nhà nước Nga ...

(theo National Interest)

Đọc thêm

Lễ hội Hoa Phượng đỏ 2026: 'Hải Phòng - Hội tụ - Toả sáng'

Lễ hội Hoa Phượng đỏ 2026: 'Hải Phòng - Hội tụ - Toả sáng'

Chương trình khai mạc Lễ hội Hoa Phượng Đỏ - Hải Phòng 2026 sẽ diễn ra ngày 8/5 tại quảng trường Trung tâm Chính trị - Hành chính, thành phố ...
Đại sứ Việt Nam tại Pháp Trịnh Đức Hải tham dự Hội nghị do IEA tổ chức

Đại sứ Việt Nam tại Pháp Trịnh Đức Hải tham dự Hội nghị do IEA tổ chức

Đại sứ Việt Nam tại Pháp Trịnh Đức Hải tham dự Hội nghị Đại sứ các nước thành viên và thành viên liên kết do Cơ quan Năng lượng Quốc ...
Thái Lan tuyên bố hủy bỏ một thỏa thuận lâu dài với Campuchia

Thái Lan tuyên bố hủy bỏ một thỏa thuận lâu dài với Campuchia

Ngày 5/5, Thủ tướng Thái Lan cho biết, nội các nước này ngày đã thông qua việc hủy Biên bản ghi nhớ MOU44 với Campuchia.
Bản tin công nghệ tháng 1/2026 - Góc nhìn từ 'thung lũng silicon của Trung Quốc'

Bản tin công nghệ tháng 1/2026 - Góc nhìn từ 'thung lũng silicon của Trung Quốc'

Báo Thế giới Việt Nam giới thiệu Bản tin công nghệ tháng 1/2026 do Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Quảng Châu, Trung Quốc thực hiện.
Bản tin công nghệ tháng 2/2026 - Góc nhìn từ 'thung lũng silicon của Trung Quốc'

Bản tin công nghệ tháng 2/2026 - Góc nhìn từ 'thung lũng silicon của Trung Quốc'

Báo Thế giới Việt Nam giới thiệu Bản tin công nghệ tháng 2/2026, trong đó cập nhật một số động thái phát triển khoa học-công nghệ của Trung Quốc.
Dự báo thời tiết ngày mai (6/5): Nhiều khu vực ngày nắng; duyên hải Nam Trung Bộ, cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ chiều tối mưa to cục bộ

Dự báo thời tiết ngày mai (6/5): Nhiều khu vực ngày nắng; duyên hải Nam Trung Bộ, cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ chiều tối mưa to cục bộ

Thông tin dự báo thời tiết các khu vực ngày mai (6/5) từ Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia.
Myanmar: Cuộc chuyển giao quyền lực

Myanmar: Cuộc chuyển giao quyền lực

Quá trình chuyển giao quyền lực tại Myanmar từ chính quyền quân sự sang chính phủ dân sự chính danh đã bắt đầu.
Hội nghị Ngoại trưởng G7: Ngăn cú sốc năng lượng toàn cầu

Hội nghị Ngoại trưởng G7: Ngăn cú sốc năng lượng toàn cầu

Việc G7 tổ chức cuộc họp khẩn cấp về nguồn cung dầu mỏ tại Paris là để khẳng định vai trò trung tâm của nhóm trong định hình kinh tế và quản trị toàn cầu.
Chương mới của quan hệ đồng minh Mỹ-Nhật Bản

Chương mới của quan hệ đồng minh Mỹ-Nhật Bản

Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae đã lên đường sang Washington trong chuyến thăm 4 ngày (từ ngày 18/3).
Tính toán phía sau Lá chắn châu Mỹ

Tính toán phía sau Lá chắn châu Mỹ

Sự ra đời của 'Lá chắn châu Mỹ' có thể coi là bước đi đầu tiên nhằm hiện thực hóa tham vọng của Washington giữ vai trò và vị thế áp đảo tại Tây bán ...
Kỳ họp Lưỡng hội Trung Quốc: Tầm nhìn cho phát triển chất lượng cao

Kỳ họp Lưỡng hội Trung Quốc: Tầm nhìn cho phát triển chất lượng cao

Kỳ họp Lưỡng hội Trung Quốc được kỳ vọng vạch tầm nhìn thúc đẩy phát triển chất lượng cao và duy trì đà cải cách của Trung Quốc.
Cơ hội vàng với bà Takaichi Sanae

Cơ hội vàng với bà Takaichi Sanae

Quyết định giải tán Hạ viện được cho là bước đi được tính toán kỹ lưỡng của nữ Thủ tướng Nhật Bản nhằm thiết lập ưu thế vững chắc trên chính trường xứ sở mặt ...
East Asia Forum: Xung đột Trung Đông và xu hướng 'domino' đa tầng ở châu Á

East Asia Forum: Xung đột Trung Đông và xu hướng 'domino' đa tầng ở châu Á

Theo East Asia Forum, kinh tế châu Á nhiều khả năng chịu tác động đa tầng do cuộc khủng hoảng năng lượng từ xung đột tại Trung Đông.
UAE rời OPEC: Tương lai của liên minh dầu mỏ và giá dầu thô thế giới sẽ ra sao?

UAE rời OPEC: Tương lai của liên minh dầu mỏ và giá dầu thô thế giới sẽ ra sao?

Việc UAE rời OPEC sẽ tác động gì đến tương lai của liên minh dầu mỏ và giá dầu thô thế giới?
Vai trò nào cho 'Phương Nam toàn cầu' trong trật tự thế giới rạn nứt?

Vai trò nào cho 'Phương Nam toàn cầu' trong trật tự thế giới rạn nứt?

Vai trò nào cho 'Phương Nam toàn cầu' trong trật tự thế giới rạn nứt?
Công nghệ của Trung Quốc: AI đang tiến vào thế giới vật lý với tốc độ chóng mặt

Công nghệ của Trung Quốc: AI đang tiến vào thế giới vật lý với tốc độ chóng mặt

Theo nhận định của CNBC, công nghệ AI của Trung Quốc đang tiến vào thế giới vật lý với tốc độ chóng mặt.
Cơn sốt AI, Apple và di sản của CEO Tim Cook: Liệu bong bóng công nghệ có sắp tan vỡ?

Cơn sốt AI, Apple và di sản của CEO Tim Cook: Liệu bong bóng công nghệ có sắp tan vỡ?

Câu hỏi lớn nhất đang bao trùm thị trường tài chính toàn cầu không còn là "AI có thể làm được gì?" mà là "Ai sẽ trả tiền cho tất cả những thứ này?"
Ngoại trưởng Australia công du Đông Bắc Á: Khi những thách thức chiến lược đan xen

Ngoại trưởng Australia công du Đông Bắc Á: Khi những thách thức chiến lược đan xen

Chuyến công du Đông Bắc Á của Ngoại trưởng Australia Penny Wong là bài toán thử thách khả năng chèo lái con thuyền ngoại giao của đất nước chuột túi.
Phiên bản di động