Phân tích lý do khiến 'Bom Vua' của Liên Xô từng gây ám ảnh

Lê Ngọc
TGVN. Thiếu tá Andrei Durnovtsev - phi công Không quân Liên Xô và chỉ huy máy bay ném bom Tu-95 Bear - đã lưu tên mình vào lịch sử Chiến tranh Lạnh khi lái chiếc máy bay thả quả bom hạt nhân mạnh nhất từ trước đến nay, có đương lượng nổ 50 megaton, mạnh hơn 3.000 lần so với quả bom Mỹ ném xuống Hiroshima.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
TIN LIÊN QUAN
bom vua lien xo khung khiep ra sao Mỹ triển khai máy bay ném bom B-1B và máy bay không người lái Global Hawk ở Biển Đông
bom vua lien xo khung khiep ra sao Hai máy bay ném bom B-1B Lancer của Mỹ hoạt động tại Biển Đông
bom vua lien xo khung khiep ra sao
Nấm khổng lồ của vụ thử hạt nhân. (Nguồn: Wikipedia)

Sức mạnh của "mẹ Kuzka"

Trong những năm qua, theo các nhà sử học, người ta đã đặt nhiều tên cho quả bom đã được thử nghiệm. Andrei Sakharov - một trong những nhà vật lý đã tham gia thiết kế nó - chỉ đơn giản gọi đó là Bom Lớn. Nhà lãnh đạo Liên Xô Nikita Khrushchev gọi là “mẹ Kuzka”, liên quan đến một câu ngạn ngữ Nga có nghĩa là sắp dạy cho ai đó một bài học khắc nghiệt, khó quên.

Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ đã nhẹ nhàng đặt tên cho cuộc thử nghiệm là “Joe 111”. Nhưng một cái tên phổ biến hơn được sinh ra từ niềm kiêu hãnh của Nga và một nỗi kinh hoàng đã tóm gọn tất cả - Tsar Bomba, hay Bom Vua.

Ngày 30/10/1961, Thiếu tá Durnovtsev và phi hành đoàn đã cất cánh từ một sân bay trên Bán đảo Kola, hướng đến khu vực thử hạt nhân của Liên Xô ở Bắc Cực tại Vịnh Mityushikha, quần đảo Novaya Zemlya. Các nhà khoa học đã sơn máy bay ném bom Tu-95 Bear và máy bay tháp tùng Tu-16 Badger màu trắng để hạn chế thiệt hại nhiệt do xung nhiệt của vụ nổ. Quả bom cũng được gắn một chiếc dù để làm chậm tốc độ rơi, tạo đủ thời gian cho cả hai máy bay ra khỏi bán kính 48km từ Ground Zero (vùng bình địa nơi thả quả bom) trước khi bom nổ.

Khi các máy bay đến đích ở độ cao 10,4 km đã định, viên chỉ huy đã ra lệnh thả quả bom. Máng mở ra, và quả bom bắt đầu rơi, sau ba phút, khi ở độ cao 4 km tính từ mặt đất, quả bom phát nổ và phá vỡ các cửa sổ cách xa hơn 800km. Các nhân chứng đã nhìn thấy ánh chớp xuyên qua mây dày đặc cách xa gần 1.000 km từ vị trí vụ nổ. Đám mây hình nấm bốc cao vào khí quyển đến 72 km tính từ mặt đất. Đỉnh của đám mây hình nấm lan rộng đến 96 km. Xung nhiệt vụ nổ làm cháy cả sơn của hai máy bay.

100 megaton - khả thi và bất khả thi

Ban đầu, các nhà thiết kế dự định thử quả bom có công suất 100 megaton. Họ đã sử dụng cấu hình nhiên liệu khô Lithium Teller-Ulam ba tầng - tương tự thiết bị nhiệt hạch hạt nhân lần đầu tiên được Mỹ trình diễn trong vụ thử hạt nhân mang tên Castle Bravo. Những lo ngại về bụi phóng xạ đã thúc đẩy các nhà khoa học Nga giảm công suất xuống còn một nửa. Điều thú vị, Tsar Bomba là một trong những vũ khí hạt nhân sạch nhất từng được kích nổ, vì thiết kế bom đã loại bỏ 97% lượng bụi phóng xạ có thể.

Ngay cả kích thước cũng "quái dị" - dài 8m, đường kính khoảng 2,1m và nặng hơn 27kg - lớn đến mức khó cho vào bên trong khoang bom của máy bay ném bom Bear được sửa đổi. Có nghi ngờ liệu Tsar Bomba có thể trở thành vũ khí thực tế được sử dụng bởi một máy bay ném bom Liên Xô hay không. Do khoảng cách từ Liên Xô đến Mỹ lớn, việc loại bỏ các thùng nhiên liệu để chở quả bom - kết hợp với trọng lượng cực lớn của chính nó, một máy bay ném bom sẽ không đủ nhiên liệu để thực hiện nhiệm vụ ngay cả khi được tiếp liệu trên không.

Sự lo ngại của Mỹ

CIA đã điều tra xem liệu Liên Xô có kế hoạch đặt đầu đạn tương tự vào các tên lửa đạn đạo liên lục địa siêu mạnh sẽ nhắm vào các thành phố của Mỹ hay không. Do lợi thế hạt nhân của liên minh NATO, Mỹ có thể đặt máy bay ném bom và tên lửa đạn đạo tầm trung khá gần với các mục tiêu của Liên Xô ở Đông Âu. Vào cuối thập niên 1950 và đầu thập niên 1960, Mỹ đã đặt các tên lửa đạn đạo tầm trung như Thor ở Anh và Thổ Nhĩ Kỳ, các tên lửa Honest John và Matador ở Tây Đức. Khoảng cách bay ngắn tạo cho tên lửa có cơ hội tốt hơn trong việc sử dụng đầu đạn hạt nhân để tiêu diệt mục tiêu.

Hãy xem xét thiệt hại mà phiên bản 100 megaton của Tsar Bomba có thể gây ra cho Los Angeles - giả sử, nếu bom phát nổ ngay trên Tháp Ngân hàng, tòa nhà cao thứ hai ở phía Tây sông Mississippi. Vụ nổ ở độ cao tương đương 4,3 km tính từ mặt đất sẽ tạo ra một quả cầu lửa nguyên tử đường kính 3,2 km nóng hơn bề mặt của Mặt trời, biến bê-tông và thép của tòa nhà chọc trời thành tro bụi. Trong bán kính 8 km của từ tâm vụ nổ, những người không thiệt mạng bởi vụ nổ và nhiệt cũng sẽ tử vong bởi bức xạ năng lượng lên tới 500 Rem (đơn vị đo liều lượng bức xạ).

Ở khoảng cách đến 32 km từ tâm vụ nổ, sóng chấn động sẽ phá hủy mọi tòa nhà, cả nhà bê tông cốt thép. Ở khoảng cách đến 80 km, bất cứ ai bị quả cầu lửa của vụ nổ sẽ bị bỏng độ ba. Nói tóm lại, Tsar Bomba sẽ tàn phá hoàn toàn khu vực đô thị Los Angeles.

Năm 1963, Khrushchev cho biết, Liên Xô sở hữu một quả bom 100 megaton và nó đã được triển khai tới Đông Đức, nhưng các nhà sử học vẫn bàn thảo đó là sự thật hay chỉ là khoe khoang.

Về phần Sakharov, kinh nghiệm chế tạo và thử nghiệm Bom Vua đã khiến anh ta từ bỏ nghiệp nghiên cứu vũ khí, trở thành một nhà bất đồng chính kiến, phản đối các nỗ lực của Liên Xô trong việc tạo ra một hệ thống phòng thủ tên lửa đạn đạo, ủng hộ các quyền dân sự ở Liên Xô và đã được trao giải Nobel Hòa bình năm 1975. Còn Durnovtsev, sau khi thả thành công Tsar Bomba, được Không quân Liên Xô thăng cấp Trung tá và được trao tặng danh hiệu Anh hùng Liên Xô.

Đúng ngày quốc khánh, hải quân nga chính thức tiếp nhận tàu ngầm hạt nhân đáng gờm quận vương vladimir

Đúng ngày Quốc khánh, Hải quân Nga chính thức tiếp nhận tàu ngầm hạt nhân đáng gờm Quận vương Vladimir

TGVN. Tàu ngầm chiến lược chạy bằng năng lượng hạt nhân mới nhất Quận vương Vladimir ngày 12/6 đã được tiếp nhận vào phiên chế của ...

Triển khai tàu ngầm, máy bay ném bom ở biển Đông, mỹ nhắn nhủ thông điệp gì?

Triển khai tàu ngầm, máy bay ném bom ở Biển Đông, Mỹ nhắn nhủ thông điệp gì?

TGVN. Khi quảng bá về sự hiện diện của lực lượng tàu ngầm, điều đó có nghĩa là Hải quân Mỹ có chủ ý đưa ra ...

Nga ngừng nâng cấp nhà máy hạt nhân fordow của iran

Nga ngừng nâng cấp nhà máy hạt nhân Fordow của Iran

TGVN. Ngày 5/12, Công ty chuyên khai thác uranium và xử lý nhiên liệu hạt nhân TVEL của tập đoàn hạt nhân nhà nước Nga ...

(theo National Interest)

Đọc thêm

Chủ tịch nước Lương Cường chúc Tết bà con kiều bào và đánh trống khai hội mừng Xuân Quê hương 2026

Chủ tịch nước Lương Cường chúc Tết bà con kiều bào và đánh trống khai hội mừng Xuân Quê hương 2026

Tối 8/2, tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, Chủ tịch nước Lương Cường và Phu nhân đã dự Chương trình nghệ thuật đặc biệt Xuân Quê hương 2026.
Giá vàng hôm nay 9/2/2026 thực hiện cú rung lắc 'cần thiết', biến động làm lung lay tâm lý nhưng không gây đổ vỡ niềm tin

Giá vàng hôm nay 9/2/2026 thực hiện cú rung lắc 'cần thiết', biến động làm lung lay tâm lý nhưng không gây đổ vỡ niềm tin

Giá vàng hôm nay 9/2/2026 chao đảo, các chuyên gia phân tích cho rằng, những biến động của thị trường làm linh lay tâm lý nhưng không hề làm đổ ...
Cử tri phường Giảng Võ tín nhiệm cao Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI

Cử tri phường Giảng Võ tín nhiệm cao Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI

Cử tri phường Giảng Võ bày tỏ tin tưởng, đánh giá cao phẩm chất chính trị, uy tín và năng lực công tác của Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê ...
Câu chuyện về chàng trai Trung Quốc đi bộ 1.400m về quê đón Tết Nguyên đán 2026

Câu chuyện về chàng trai Trung Quốc đi bộ 1.400m về quê đón Tết Nguyên đán 2026

Chàng trai Trung Quốc sinh năm 1995 quyết định đi bộ 1.400 km từ Thượng Hải về Hồ Bắc và giảm được 12,5 kg sau 33 ngày, các chỉ số ...
Đại sứ quán Việt Nam tại Áo tổ chức Xuân Quê hương: Hướng về nguồn cội, gắn kết tự hào, đồng hành khát vọng

Đại sứ quán Việt Nam tại Áo tổ chức Xuân Quê hương: Hướng về nguồn cội, gắn kết tự hào, đồng hành khát vọng

Tối ngày 7/2, tại thủ đô Vienna, Đại sứ quán Việt Nam tại Áo đã long trọng tổ chức chương trình Xuân Quê hương năm Bính Ngọ 2026.
TP. Hà Nội điều chỉnh thời gian giờ cao điểm hai tuyến đường sắt đô thị

TP. Hà Nội điều chỉnh thời gian giờ cao điểm hai tuyến đường sắt đô thị

Đối với ngày cuối tuần, ngày lễ, tần suất chạy tàu cả ngày trên cả hai tuyến đường sắt đô thị số 2A và số 3.1 (đoạn trên cao) là ...
Cơ hội vàng với bà Takaichi Sanae

Cơ hội vàng với bà Takaichi Sanae

Quyết định giải tán Hạ viện được cho là bước đi được tính toán kỹ lưỡng của nữ Thủ tướng Nhật Bản nhằm thiết lập ưu thế vững chắc trên chính trường xứ sở mặt ...
Bước tiến mới trong quan hệ Hàn Quốc-Nhật Bản

Bước tiến mới trong quan hệ Hàn Quốc-Nhật Bản

Chuyến thăm Nhật Bản của Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung và gặp gỡ với Thủ tướng nước chủ nhà Sanae Takaichi đã mở ra giai đoạn mới trong quan hệ giữa Seoul và ...
Bước ngoặt trong quan hệ EU-Jordan

Bước ngoặt trong quan hệ EU-Jordan

Là cuộc gặp đầu tiên ở cấp cao nhất, Hội nghị thượng đỉnh Liên minh châu Âu (EU) - Jordan tại Amman vào 8/1 được mô tả là bước ngoặt trong quan hệ giữa hai ...
Iran trước ngã rẽ bất ổn

Iran trước ngã rẽ bất ổn

Làn sóng biểu tình lan rộng đang đẩy Iran vào một thời điểm đặc biệt nhạy cảm để giải bài toán cân bằng sức ép trong -ngoài...
Những thông điệp chiến lược từ Điện Kremlin

Những thông điệp chiến lược từ Điện Kremlin

Thông điệp Tổng thống Vladimir Putin chuyển tải trong cuộc gặp gỡ cuối năm cho thấy cách Moscow đánh giá cục diện toàn cầu và hàm ý chính sách của Moscow.
Tiêu điểm nỗ lực tạo dựng niềm tin

Tiêu điểm nỗ lực tạo dựng niềm tin

Diễn đàn quốc tế về hòa bình và niềm tin, diễn ra tại thủ đô ở Ashgabat của Turkmenistan vào ngày 12/12 kỳ vọng góp phần thúc đẩy hòa bình và phát triển.
Truyền thông Campuchia: Chuyến thăm của Tổng Bí thư Tô Lâm sẽ đưa quan hệ song phương thêm vững mạnh, gắn bó

Truyền thông Campuchia: Chuyến thăm của Tổng Bí thư Tô Lâm sẽ đưa quan hệ song phương thêm vững mạnh, gắn bó

Ngày 6/2, truyền thông Campuchia đã đăng tải nhiều bài viết thông tin về chuyến thăm sắp tới của Tổng Bí thư Tô Lâm tới xứ sở hoa champa.
Korea Herald: Trung Quốc trở thành 'chất xúc tác' cho ngành chip bán dẫn Hàn Quốc

Korea Herald: Trung Quốc trở thành 'chất xúc tác' cho ngành chip bán dẫn Hàn Quốc

Theo nhận định của trang Korea Herald, Trung Quốc chính là 'chất xúc tác' để ngành chip bán dẫn Hàn Quốc có bước tiến xa hơn.
Ngành game vươn mình mạnh mẽ, Trung Quốc tạo dấu ấn với câu chuyện ‘Created in China’

Ngành game vươn mình mạnh mẽ, Trung Quốc tạo dấu ấn với câu chuyện ‘Created in China’

Theo tờ Global Times, ngành game Trung Quốc đang tạo nên làn sóng mạnh mẽ trên thị trường quốc tế.
Dư luận quốc tế: Kinh tế Việt Nam hội tụ nhiều điều kiện để bước vào chu kỳ tăng trưởng mới

Dư luận quốc tế: Kinh tế Việt Nam hội tụ nhiều điều kiện để bước vào chu kỳ tăng trưởng mới

Các đánh giá của quốc tế nhận định, kinh tế Việt Nam đã hội tụ nhiều điều kiện để bước vào chu kỳ tăng trưởng mới.
Hàn gắn lại quan hệ Anh-EU: Từ Brexit đến 'Bregret'

Hàn gắn lại quan hệ Anh-EU: Từ Brexit đến 'Bregret'

Báo Le Point của Pháp đăng bài bình luận về một số động thái xích lại gần Liên minh châu Âu (EU) của Thủ tướng Anh Keir Starmer.
Kinh tế Trung Á: Tăng trưởng nhanh nhưng thiếu tính bền vững

Kinh tế Trung Á: Tăng trưởng nhanh nhưng thiếu tính bền vững

Tăng trưởng GDP ấn tượng đang đưa Trung Á trở thành một trong những khu vực năng động nhất thế giới, song đi kèm với đó vẫn là một số thách thức.
Phiên bản di động