 |
| Quốc hội Pháp đã thông qua dự luật cấm trẻ em dưới 15 tuổi sử dụng mạng xã hội, đưa nước này trở thành quốc gia đầu tiên trong Liên minh châu Âu (EU) áp dụng lệnh cấm toàn diện đối với nhóm tuổi này. (Nguồn: Euractiv) |
Báo Le Monde cho biết Quốc hội Pháp đã thông qua dự luật cấm người dưới 15 tuổi truy cập các dịch vụ mạng xã hội trực tuyến. Thượng viện và Quốc hội đạt thỏa thuận về văn bản ngày 21/7/2026; luật được dự kiến áp dụng từ ngày 1/9/2026. Bài giải thích của Le Monde nhấn mạnh rằng đây mới là mốc hiệu lực được đặt ra trong văn bản, còn khả năng triển khai đầy đủ ngay từ đầu tháng 9 phụ thuộc vào các bước pháp lý và kỹ thuật tiếp theo.
Điểm đáng chú ý là câu chữ của luật tập trung vào hành vi của người sử dụng: người chưa đủ 15 tuổi bị cấm truy cập một dịch vụ mạng xã hội do nền tảng trực tuyến cung cấp. Cách viết này không trực tiếp quy định một danh sách nghĩa vụ chi tiết đối với từng công ty công nghệ và phải gắn với khuôn khổ pháp lý của Liên minh châu Âu, đặc biệt là Đạo luật Dịch vụ số, vốn trao cho cấp EU vai trò chủ đạo trong việc điều chỉnh các nền tảng lớn hoạt động xuyên biên giới.
Dù vậy, những người xây dựng luật cho rằng lệnh cấm ở cấp quốc gia sẽ tạo ra nghĩa vụ thực tế đối với các nền tảng: muốn ngăn trẻ dưới 15 tuổi đăng ký hoặc tiếp tục sử dụng tài khoản, doanh nghiệp phải có cách xác định tuổi người dùng. Bộ trưởng phụ trách kỹ thuật số Anne Le Hénanff được Le Monde dẫn lời cho biết cơ quan quản lý truyền thông và kỹ thuật số Arcom có thể báo cáo các trường hợp không tuân thủ lên cấp châu Âu.
Chính phủ Pháp kỳ vọng các mạng xã hội lớn bắt đầu kiểm tra tuổi của người đăng ký mới từ đầu năm học và dần rà soát các tài khoản đang tồn tại. Tuy nhiên, luật không ghi trực tiếp rằng nền tảng phải hoàn thành toàn bộ quá trình này ngay trong ngày 1/9. Vì vậy, tốc độ đóng hoặc hạn chế các tài khoản của người dưới 15 tuổi sẽ còn phụ thuộc vào cách các doanh nghiệp triển khai và phản ứng của cơ quan quản lý.
Bài báo phân biệt rõ hai khái niệm thường bị dùng lẫn lộn. “Ước tính độ tuổi” là việc hệ thống suy đoán một người thuộc nhóm tuổi nào dựa trên các dấu hiệu, chẳng hạn phân tích ảnh khuôn mặt bằng thuật toán. Theo Le Monde, phương pháp selfie có thể có sai số khoảng từ một năm rưỡi đến ba năm. Trong khi đó, “xác minh độ tuổi” dựa vào bằng chứng đáng tin cậy hơn, như giấy tờ nhận dạng hoặc xác nhận từ một bên thứ ba, có thể là ngân hàng hay nhà mạng.
Chính phủ Pháp muốn việc kiểm tra áp dụng rộng, bởi về nguyên tắc, muốn biết ai chưa đủ 15 tuổi thì hệ thống phải đánh giá tuổi của toàn bộ hoặc phần lớn người dùng. Các nền tảng lại lo ngại phương án yêu cầu mọi người xuất trình giấy tờ sẽ tạo rủi ro lớn đối với quyền riêng tư và làm quá trình sử dụng dịch vụ trở nên phức tạp. Một số doanh nghiệp cho biết họ đã dùng công cụ tự động để phát hiện dấu hiệu cho thấy tài khoản có thể thuộc về trẻ vị thành niên, sau đó mới yêu cầu kiểm tra bổ sung khi có nghi vấn.
Ở cấp châu Âu, Ủy ban châu Âu đang phát triển các giải pháp xác nhận tuổi có tính bảo vệ dữ liệu cao hơn. Le Monde đề cập mô hình trong đó người dùng nhận một mã hoặc chứng thực ẩn danh cho biết họ đã vượt qua ngưỡng tuổi cần thiết, nhưng nền tảng không nhất thiết biết danh tính đầy đủ hay ngày sinh chính xác. Giải pháp này nhằm giảm lượng dữ liệu cá nhân mà mạng xã hội phải thu thập và lưu giữ.
Một vấn đề khác là phạm vi áp dụng. TikTok và Instagram được xem là những ví dụ rõ ràng về mạng xã hội thuộc diện điều chỉnh. Tuy nhiên, bài báo cho biết vẫn còn câu hỏi đối với YouTube, WhatsApp, các diễn đàn, nền tảng trò chơi trực tuyến hoặc những dịch vụ vừa có chức năng nhắn tin vừa có nội dung do người dùng đăng tải. Văn bản không kèm một danh sách cố định, nên việc phân loại có thể còn phụ thuộc vào định nghĩa của luật châu Âu và hướng dẫn thực thi.
Luật cũng đối mặt với thách thức về khả năng lách quy định. Trẻ vị thành niên có thể khai sai tuổi, nhờ người thân tạo tài khoản hoặc dùng công cụ thay đổi vị trí truy cập. Le Monde không khẳng định các biện pháp này chắc chắn làm luật thất bại, nhưng nêu đây là những khó khăn thực tế mà cơ chế xác minh phải xử lý nếu muốn đạt hiệu quả.
Về pháp lý, văn bản đã được đưa ra Hội đồng Hiến pháp xem xét. Những người phản đối cho rằng lệnh cấm rộng và việc kiểm tra tuổi có thể ảnh hưởng đến tự do biểu đạt, quyền tiếp cận thông tin và quyền riêng tư. Hội đồng Nhà nước trước đó cũng từng cảnh báo rằng một lệnh cấm chung có nguy cơ bị coi là không cân xứng. Do quá trình xem xét chưa kết thúc tại thời điểm bài báo đăng, chưa thể khẳng định luật sẽ được giữ nguyên toàn bộ trước khi có hiệu lực.
Như vậy, các dữ kiện được Le Monde xác nhận gồm: Quốc hội Pháp đã thông qua lệnh cấm đối với người dưới 15 tuổi; ngày dự kiến áp dụng là 1/9/2026; chính phủ muốn triển khai cơ chế kiểm tra tuổi; công nghệ có thể bao gồm ước tính bằng AI hoặc xác minh qua bên thứ ba; phạm vi nền tảng và tính hợp hiến vẫn còn được xem xét. Bản tin không kết luận trước về mức độ hiệu quả của luật và không khẳng định mọi nền tảng sẽ áp dụng cùng một phương thức kiểm tra.
