Quặng sắt - sợi dây níu quan hệ Trung Quốc-Australia?

THIÊN THANH
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Quan hệ ngoại giao Trung Quốc-Australia xuống cấp trầm trọng thời gian gần đây với hàng loạt các biện pháp trả đũa lẫn nhau. Tuy nhiên, sự phụ thuộc của hai bên về mặt hàng quặng sắt khiến việc “dứt tình” cũng không hề dễ dàng.
Năm 2019, gần 2/3 lượng quặng sắt của Trung Quốc được nhập khẩu từ Australia. (Nguồn: CNN)
Năm 2019, gần 2/3 lượng quặng sắt của Trung Quốc được nhập khẩu từ Australia. (Nguồn: CNN)

Bên sẵn có, bên "khát" hàng

Rượu và lúa mì. Tôm hùm và gỗ. Thịt bò và lúa mạch. Hàng loạt các rào cản thương mại của Trung Quốc liên tục được áp lên các mặt hàng của Australia xuất khẩu đến Trung Quốc khi quan hệ ngoại giao của hai bên không thuận buồm xuôi gió.

Nhưng mặt hàng quặng sắt được xem như có vị trí độc quyền so với các mặt hàng khác. Hiện Australia là nhà sản xuất quặng sắt lớn nhất thế giới trong khi Trung Quốc đang “khát” mặt hàng này cho các kế hoạch xây dựng cơ sở hạ tầng quy mô lớn.

Australia khai thác hơn 910 triệu tấn quặng sắt trong năm tài chính 2019-2020, gần gấp đôi so với đối thủ cạnh tranh là Brazil.

Quặng sắt là một thành phần quan trọng trong sản xuất thép. Với việc Trung Quốc đưa ra gói kích thích 500 tỷ USD phát triển cơ sở hạ tầng để giúp nền kinh tế phục hồi sau đại dịch, nhu cầu của Bắc Kinh đối với quặng sắt lớn nhất từ trước tới nay.

Đòn cản trở thương mại

Quan hệ ngoại giao giữa Australia và Trung Quốc rơi vào tình trạng lạnh nhạt cách đây một năm, sau khi Thủ tướng Scott Morrison kêu gọi một cuộc điều tra độc lập về nguồn gốc của đại dịch Covid-19.

Chính phủ Trung Quốc cho rằng yêu cầu của Thủ tướng Morrison là "thao túng chính trị". Kể từ đó, hàng hóa xuất khẩu của Australia sang Trung Quốc phải đối mặt với các rào cản ngày càng tăng.

Năm 2020, tổng đầu tư của Trung Quốc vào Australia giảm 62%.

"Quặng sắt là một thành phần quan trọng trong sản xuất thép. Với việc Trung Quốc đưa ra gói kích thích 500 tỷ USD cho cơ sở hạ tầng để giúp nền kinh tế phục hồi sau đại dịch, nhu cầu của Bắc Kinh đối với quặng sắt lớn nhất từ trước tới nay".

Và căng thẳng không dừng tại đó. Ngày 6/5, Bắc Kinh tuyên bố "đình chỉ vô thời hạn" Đối thoại Kinh tế chiến lược Trung Quốc-Australia, cơ chế được khởi động lần đầu tiên vào năm 2014.

Nhưng các chuyên gia cho rằng, không giống như rượu và than, Trung Quốc sẽ rất khó tìm được nguồn cung quặng sắt mới trong thời gian ngắn. Điều đó có nghĩa là nguồn thu thương mại lớn nhất của Australia từ xuất khẩu quặng sắt vẫn có thể được đảm bảo.

Heiwai Tang, giáo sư kinh tế tại Trường Kinh doanh Đại học Hong Kong cho biết: “Australia là nhà sản xuất quặng sắt lớn nhất thế giới và mặt khác Trung Quốc là nhà sản xuất thép lớn nhất thế giới. Không dễ để họ bước vào một cuộc chiến thương mại mới về sản phẩm cụ thể này".

Bùng nổ khai thác

Trong hơn hai thập niên, nền kinh tế Trung Quốc và Australia cùng phát triển nhanh chóng thông qua hoạt động buôn bán tài nguyên thô, đặc biệt là quặng sắt và than đá.

Năm 2000, khi kinh tế Trung Quốc bắt đầu bùng nổ, xuất khẩu của Australia sang nước này chỉ đạt hơn 3,6 tỉ USD.

Mười lăm năm sau, Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất của Australia cho đến nay về xuất khẩu. Tổng giá trị thương mại vượt qua Nhật Bản, Mỹ, Hàn Quốc và New Zealand, với kim ngạch xuất khẩu gần 74 tỷ USD.

Một số nhà kinh tế khẳng định sự bùng nổ khai thác quặng sắt ở Australia đã giúp nước này tránh được suy thoái trong cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008.

Bất chấp căng thẳng chính trị gia tăng giữa Bắc Kinh và Canberra trong những năm qua, quan hệ thương mại song phương vẫn diễn ra mạnh mẽ.

Năm 2019, gần 2/3 lượng quặng sắt của Trung Quốc được nhập khẩu từ Australia, nhiều hơn lượng nhập khẩu từ Brazil, Nam Phi và Ấn Độ cộng lại.

Đồng thời, quặng sắt chiếm gần 1/4 tổng kim ngạch xuất khẩu của Australia trong năm 2019, 81,7% trong số đó xuất sang Trung Quốc.

Theo các chuyên gia, chính sự phụ thuộc quá lớn vào thị trường Trung Quốc khiến Australia dễ bị ảnh hưởng bởi bất kỳ tác động lớn nào đến nguồn doanh thu chính của nước này.

Sean Langcake, nhà kinh tế chính tại tổ chức nghiên cứu BIS Oxford Economics, cho biết: “Khoảng 4/5 xuất khẩu quặng sắt của Australia là tới thị trường Trung Quốc”.

Tuy nhiên, các nhà kinh tế đánh giá, trong khi Australia có thể dễ dàng tìm được đối tác mới để xuất khẩu quặng sắt thì Trung Quốc sẽ khó khăn hơn nhiều trong việc tìm nhà cung cấp mới.

Không dễ tìm nguồn thay thế

Theo các chuyên gia, quặng sắt của Australia có hai ưu điểm mà Trung Quốc không muốn bỏ qua: chất lượng cao và đáng tin cậy.

Australia sản xuất lượng quặng sắt hematit cao hơn bất kỳ quốc gia nào khác. Quặng sắt hematit chứa hàm lượng sắt nhiều hơn loại quặng sắt itabirit hoặc magnetit.

Theo nhóm vận động hành lang Hội đồng khoáng sản Australia, hematit thường chứa hơn 50% sắt so với 16% trong magnetit.

Nhà kinh tế Langcake cho biết việc chế biến quặng có hàm lượng sắt cao thường thuận lợi hơn và rẻ hơn, điều mà các nhà sản xuất thép luôn tìm kiếm.

Trong một báo cáo được công bố vào tháng 2/2021, Hội đồng khoáng sản Australia ước tính Australia có nguồn tài nguyên quặng sắt magnetit nhiều gấp ba lần so với các đối thủ cạnh tranh là Brazil và Ấn Độ.

Giám đốc điều hành của Hội đồng khoáng sản Tania Constable cho biết: "Trong bối cảnh Trung Quốc vẫn đang có mức tăng trưởng đáng kể, việc Australia là nhà cung cấp quặng sắt chất lượng, giá rẻ và ổn định giúp nước này trở thành sự lựa chọn hàng đầu của các nhà sản xuất thép toàn cầu".

Đồng thời, các chuyên gia cho biết Australia là nhà cung cấp quặng sắt được Trung Quốc ưa thích, một phần do hệ thống chính trị và môi trường kinh tế ổn định.

"Trong bối cảnh Trung Quốc vẫn đang có mức tăng trưởng đáng kể, việc Australia trở thành nhà cung cấp quặng sắt chất lượng, giá rẻ và đáng tin cậy giúp nước này trở thành sự lựa chọn hàng đầu của các nhà sản xuất thép toàn cầu".

Một báo cáo của Cơ quan khảo sát địa chất Mỹ vào năm 2017 cho thấy trong khi sản lượng quặng sắt của Brazil và Ấn Độ không đồng đều qua các năm thì sản lượng khai thác của Australia tăng trưởng ổn định.

Dù là đối thủ cạnh tranh của Australia nhưng hoạt động khai thác quặng sắt ở Brazil trồi sụt bất thường. Hàng loạt các sự cố trong quá trình khai thác khiến các nhà nhập khẩu suy giảm niềm tin vào thị trường Brazil.

Năm 2015, công ty khai thác mỏ Samarco phải trả 6,2 tỷ USD cho chính phủ Brazil sau khi một con đập bị sập gần mỏ khai thác, chôn vùi một ngôi làng và khiến 19 người thiệt mạng. Bốn năm sau, một con đập khác bị vỡ tại một mỏ quặng sắt ở đông nam Brazil, khiến 270 thiệt mạng, nhấn chìm hàng chục ngôi nhà dưới bùn độc hại.

Shane Oliver, nhà kinh tế trưởng tại tổ chức AMP Capital ở Australia, cho biết việc Brazil đối phó với đại dịch Covid-19 không tốt khiến việc sản xuất quặng sắt bị ảnh hưởng, trong khi Australia hầu như đã kiểm soát được dịch bệnh.

Chuyên gia Oliver nói: “Hầu như không thể thay thế quặng sắt của Australia trong ngắn hạn. Australia đã phải mất một thời gian dài để xây dựng (quan hệ xuất khẩu quặng sắt với Trung Quốc) nên các quốc gia khác sẽ mất nhiều thời gian để làm được (điều tương tự)".

Cán cân kinh tế và chính trị

Vào tháng Ba, một ủy ban của quốc hội Australia công bố báo cáo kêu gọi chính phủ ưu tiên tìm kiếm “các cơ hội để Australia đa dạng hóa thị trường xuất khẩu”.

Báo cáo chỉ ra: "Ấn Độ, Việt Nam và Indonesia mang đến những cơ hội quý giá cho các doanh nghiệp Australia. Do đó, việc đảm bảo tiếp cận các thị trường này sẽ tiếp tục là ưu tiên của chính phủ Australia".

Trong khi đó, báo Global Times của nhà nước Trung Quốc đưa tin rằng các công ty Trung Quốc đang tìm kiếm cơ hội nhập quặng sắt từ châu Phi. Tờ báo dẫn lời một chuyên gia nói rằng động thái của Australia nhằm giúp Mỹ "kiềm chế Trung Quốc" và "hạ thấp những đánh giá có lợi của các công ty Trung Quốc đối với Australia".

Cả hai nhà kinh tế Langcake và Oliver dự báo khả năng cả Trung Quốc và Australia sẽ dần dần đa dạng hóa các mối quan hệ thương mại của họ trong những thập niên tới do sự chia rẽ chính trị ngày càng tăng giữa hai nước.

TIN LIÊN QUAN
Cựu quan chức Australia: Trung Quốc không còn 'lành tính', nhiều điểm nóng có nguy cơ bùng phát
Căng thẳng Mỹ-EU với Trung Quốc: Khi các hình phạt ‘mắt đền mắt’ có nguy cơ đẩy quan hệ tới gần ‘điểm sôi’
Australia, New Zealand ca ngợi trừng phạt Bắc Kinh liên quan đến Tân Cương, Trung Quốc nói Liên minh Ngũ Nhãn không đại diện cho cộng đồng quốc tế
Nhật Bản, Australia đồng loạt bày tỏ quan ngại sâu sắc về Luật Hải cảnh Trung Quốc
Australia đầu tư công nghệ tên lửa tầm xa mới, xây dựng hải quân 'sát thương và phản ứng cao'
(Theo CNN)

Đọc thêm

Quảng Ninh nói không với rác thải nhựa, hướng tới phát triển du lịch bền vững

Quảng Ninh nói không với rác thải nhựa, hướng tới phát triển du lịch bền vững

Baoquocte.vn. Du lịch Quảng Ninh nói không với rác thải hiện đang là khẩu hiệu hành động và quyết tâm của tỉnh trong hành trình phát triển du lịch bền vững.
Đánh bại quán quân cờ vua World Cup 2021, Lê Quang Liêm nhận thưởng 7.500 USD

Đánh bại quán quân cờ vua World Cup 2021, Lê Quang Liêm nhận thưởng 7.500 USD

Baoquocte.vn. Kỳ thủ số một Việt Nam Lê Quang Liêm giành chiến thắng 2,5-0,5 trước Jan-Krzysztof Duda ở vòng ba FTX Crypto Cup đêm 17/8 tại Miami, Mỹ.
Mỹ: Vòng đàm phái thương mại đầu tiên với Đài Loan (Trung Quốc) sẽ diễn ra vào mùa Thu này

Mỹ: Vòng đàm phái thương mại đầu tiên với Đài Loan (Trung Quốc) sẽ diễn ra vào mùa Thu này

Baoquocte.vn. Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) cho biết, vòng đàm phán thương mại đầu tiên với Đài Loan (Trung Quốc) sẽ diễn ra vào đầu mùa Thu này.
Ths. Đinh Văn Thịnh: Người trẻ phải 'làm mới mình' để không chênh vênh trong thị trường việc làm đầy biến động

Ths. Đinh Văn Thịnh: Người trẻ phải 'làm mới mình' để không chênh vênh trong thị trường việc làm đầy biến động

Baoquocte.vn. Mỗi người trẻ cần trang bị những kiến thức và bằng cấp, kỹ năng và thái độ để không bị 'lạc' trong 'ma trận' việc làm đầy biến động hiện ...
Một số điều cần lưu ý khi giao tiếp với người Lào

Một số điều cần lưu ý khi giao tiếp với người Lào

Baoquocte.vn. Văn hóa, đời sống của người Lào ảnh hưởng nhiều của Phật giáo. Chính vì vậy, khi giao tiếp với người Lào, cần lưu ý những điều sau đây.
Sau Mỹ, loạt ngân hàng châu Âu giao dịch trái phiếu Nga

Sau Mỹ, loạt ngân hàng châu Âu giao dịch trái phiếu Nga

Baoquocte.vn. Ba ngân hàng châu Âu gồm UBS (Thụy Sỹ), Deutsche Bank (Đức) và Barclays (Anh) vẫn tiếp tục giao dịch trái phiếu Nga.
Những giải pháp thích nghi của châu Âu khi giá năng lượng tăng cao

Những giải pháp thích nghi của châu Âu khi giá năng lượng tăng cao

Baoquocte.vn. Giá bán buôn điện và khí đốt tăng mạnh, các hộ gia đình ở châu Âu phải đối mặt với hóa đơn năng lượng cao hơn nhiều trong năm nay ...
Rác thải nhựa và hành động của các nước ASEAN

Rác thải nhựa và hành động của các nước ASEAN

Baoquocte.vn. Trước thách thức rác thải nhựa, ASEAN xây dựng lộ trình kinh tế tuần hoàn, hướng đến phát triển bền vững.
Vấn đề Đài Loan: Bắc Kinh hối Washington tuân thủ nguyên tắc ‘một Trung Quốc’, cảnh báo về đợt căng thẳng mới

Vấn đề Đài Loan: Bắc Kinh hối Washington tuân thủ nguyên tắc ‘một Trung Quốc’, cảnh báo về đợt căng thẳng mới

Baoquocte.vn. Trung Quốc thúc giục Mỹ ‘rút ra bài học từ lịch sử’, từ đó tôn trọng 3 thông cáo chung Trung-Mỹ và nguyên tắc ‘một Trung Quốc’ tại eo biển ...
Chuyển nhượng cầu thủ Ngoại hạng Anh ngày 18/8: Aubameyang từ chối Chelsea; MU cần viện binh chất lượng và đang đàm phán Casemiro

Chuyển nhượng cầu thủ Ngoại hạng Anh ngày 18/8: Aubameyang từ chối Chelsea; MU cần viện binh chất lượng và đang đàm phán Casemiro

Baoquocte.vn. Những tin tức chuyển nhượng cầu thủ Ngoại hạng Anh diễn ra trong 24 giờ qua được cập nhật thường xuyên trên Báo Thế giới và Việt Nam.
Mỹ tìm lại ‘hào quang’ ở châu Phi

Mỹ tìm lại ‘hào quang’ ở châu Phi

Baoquocte.vn. Châu Phi giờ đây đang trở thành tâm điểm mới trong cạnh tranh địa-chiến lược, địa kinh tế giữa các nước lớn.
Châu Âu: Để Đông về bớt lạnh

Châu Âu: Để Đông về bớt lạnh

Baoquocte.vn. Trước viễn cảnh nguồn cung khí đốt bị gián đoạn, giữa mùa Hè nắng nóng, Liên minh châu Âu đang gấp rút triển khai kế hoạch ứng phó với mùa Đông.
Mỹ tiêu diệt trùm khủng bố Al-Qaeda: Vừa mừng vừa lo

Mỹ tiêu diệt trùm khủng bố Al-Qaeda: Vừa mừng vừa lo

Baoquocte.vn. Việc Mỹ tiêu diệt thủ lĩnh Al-Qaeda đã giáng đòn vào chủ nghĩa khủng bố, song cũng cho thấy thực tế đáng ngại cùng một số tác động tới Mỹ và khu vực.
Cuộc đua ngầm dưới Thái Bình Dương

Cuộc đua ngầm dưới Thái Bình Dương

Baoquocte.vn. Những năm gần đây, châu Á-Thái Bình Dương trở thành nơi cạnh tranh ảnh hưởng giữa các nước lớn.
Tâm điểm mới trong cạnh tranh chiến lược Nga-Mỹ

Tâm điểm mới trong cạnh tranh chiến lược Nga-Mỹ

Baoquocte.vn. Trong hai tuần qua, Trung Đông bỗng nổi lên thành điểm quan tâm đặc biệt của dư luận với chuyến thăm của Tổng thống Mỹ Biden và Tổng thống Nga Putin.
Tổng thống Indonesia thăm Trung Quốc: Thân thiết trong thận trọng

Tổng thống Indonesia thăm Trung Quốc: Thân thiết trong thận trọng

Baoquocte.vn. Quan hệ hợp tác thương mại và đầu tư giữa Indonesia và Trung Quốc khăng khít vẫn chưa thể khiến hai bên bớt thận trọng ở các vấn đề cốt lõi.
Cam kết ‘Net zero’ và giải pháp cho khu vực Đông Á

Cam kết ‘Net zero’ và giải pháp cho khu vực Đông Á

Baoquocte.vn. Các quốc gia đang gấp rút đặt ra các mục tiêu về 'Net zero' nhằm nhanh chóng thích ứng với tình hình biến đổi khí hậu.
Nhìn lại UNCLOS sau 40 năm

Nhìn lại UNCLOS sau 40 năm

Baoquocte.vn. PGS. TS, Đại sứ Nguyễn Hồng Thao đánh giá về tầm quan trọng của UNCLOS 1982 trong lịch sử phát triển luật biển quốc tế.
Xu hướng thúc đẩy năng lượng tái tạo trên thế giới

Xu hướng thúc đẩy năng lượng tái tạo trên thế giới

Baoquocte.vn. Việc nhiều quốc gia trên thế giới đang tích cực chuyển dịch sang năng lượng tái tạo khiến bản đồ năng lượng toàn cầu bị thay đổi đáng kể.
Vĩnh biệt ‘người bạn lớn’ của Việt Nam

Vĩnh biệt ‘người bạn lớn’ của Việt Nam

Baoquocte.vn. Sự ra đi đột ngột của cựu Thủ tướng Nhật Bản Abe Shinzo đã tạo ra một cơn sốc với không chỉ với đất nước Nhật Bản mà với cả thế giới.
Chính sách của các nước về kinh tế xanh và kinh nghiệm cho Việt Nam

Chính sách của các nước về kinh tế xanh và kinh nghiệm cho Việt Nam

Baoquocte.vn. Việc học hỏi kinh nghiệm của các quốc gia có thể giúp Việt Nam tạo ra những chuyển biến ấn tượng trong việc phát triển kinh tế xanh.
‘Kỷ nguyên Marcos’ mới của Philippines

‘Kỷ nguyên Marcos’ mới của Philippines

Baoquocte.vn. Ngày 30/6, ông Ferdinand Romualdez Marcos Jr. đã chính thức tuyên thệ nhậm chức Tổng thống Philippines, đánh dấu sự chuyển mình mới của quốc gia này.
Năm điểm nổi bật của Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 55

Năm điểm nổi bật của Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 55

Baoquocte.vn. Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 55 và các hội nghị liên quan đã diễn ra thành công giữa hàng loạt khủng hoảng và biến động.
'Khoản đầu tư' lớn của Mỹ ở Biển Đông

'Khoản đầu tư' lớn của Mỹ ở Biển Đông

Baoquocte.vn. Học giả Greg Poling của CSIS (Mỹ) ngày 14/8 nhận định nghiên cứu lịch sử cho thấy Mỹ có lợi ích và đang tiếp tục cam kết tại Biển Đông.
Thủ tướng Nhật Bản: 'Không thể chậm trễ dù chỉ một chút trong giải quyết vấn đề ngoại giao và an ninh'

Thủ tướng Nhật Bản: 'Không thể chậm trễ dù chỉ một chút trong giải quyết vấn đề ngoại giao và an ninh'

Baoquocte.vn. Thủ tướng Nhật Bản Kishida Fumio và nội các mới của ông đã đưa ra những ưu tiên chính sách rõ ràng trong một bối cảnh mới đầy phức tạp.
Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ tự tin với thành quả ngoại giao, đã đến lúc 'thảnh thơi' đợi 'trái ngọt'?

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ tự tin với thành quả ngoại giao, đã đến lúc 'thảnh thơi' đợi 'trái ngọt'?

Baoquocte.vn. Những nỗ lực ngoại giao của Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ đã giúp ông có điểm cộng trong chiến dịch bầu cử vào năm sau.
ASEAN có thật sự cần ngôn ngữ chính thức thứ hai hay không?

ASEAN có thật sự cần ngôn ngữ chính thức thứ hai hay không?

Baoquocte.vn. Việc thiết lập một ngôn ngữ chính thức thứ hai cho ASEAN là không cần thiết khi xét đến sự đa dạng văn hóa và truyền thống giữa các quốc gia.
200 phút hội đàm cấp Bộ trưởng Ngoại giao, Trung Quốc thẳng thắn vạch 'lằn ranh đỏ' với Hàn Quốc

200 phút hội đàm cấp Bộ trưởng Ngoại giao, Trung Quốc thẳng thắn vạch 'lằn ranh đỏ' với Hàn Quốc

Baoquocte.vn. Chuyến thăm Trung Quốc của Ngoại trưởng Hàn Quốc diễn ra trong bối cảnh khu vực nảy sinh nhiều vấn đề, đẩy quan hệ Hàn-Trung vào 'thế khó'.
Phiên bản di động