Quyền phát triển con người trong thời đại ngày nay

TS. Cù Văn Trung. (Ảnh NVCC)

Thách thức và giải pháp cho quyền phát triển

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và chuyển đổi số mạnh mẽ, quyền phát triển con người trở thành một yêu cầu cấp thiết đối với mọi quốc gia và dân tộc. Đây không chỉ là đòi hỏi của sự phát triển và văn minh nhân loại mà còn khẳng định sự tôn vinh, trân trọng con người. Chỉ khi con người được đề cao và tạo điều kiện phát triển, cộng đồng và xã hội mới thực sự là địa hạt của con người, vì con người, đồng thời khẳng định khát vọng vươn tới nền văn minh của nhân loại.

Đảng và Nhà nước ta đã nhiều lần khẳng định, ngoài lợi ích của nhân dân, Đảng không có mục tiêu nào khác. Điều này thể hiện bản chất tốt đẹp và ưu việt của chế độ, luôn đề cao quyền phát triển của con người.

Quyền phát triển con người hiện nay đối mặt với hai thách thức lớn từ cả đối tượng thụ hưởng và chủ thể tạo điều kiện phát triển. Ở cấp quốc gia, một số bộ phận cán bộ trong khu vực công chưa nhận thức đầy đủ về quyền công dân và quyền con người, dẫn đến hạn chế trong việc thực hiện các quyền phát triển. Do đó, cũng gây ra không ít hạn chế đối với người dân trong việc tiếp cận, thực hiện các quyền phát triển. Từ thực trạng đó, việc cải cách hành chính, giáo dục đạo đức công vụ và áp dụng công nghệ thông tin vào công tác chính phủ là cần thiết.

Thực tế, đối tượng thụ hưởng, đặc biệt là ở vùng sâu, vùng xa chưa phát huy hết các cơ hội mà Nhà nước mang lại. Nhận thức và phương pháp khai thác các quyền phát triển còn hạn chế nên cần có sự hỗ trợ mạnh mẽ hơn từ chính sách nhà nước.

Giáo dục là yếu tố quan trọng nhất để con người tiếp cận nguồn lực chung và tận dụng quyền phát triển. Khi được giáo dục và đào tạo, con người sẽ nhận ra những cơ hội của mình trong các chính sách của Nhà nước và xã hội, từ đó trưởng thành và thức tỉnh. Chính sách giáo dục tốt sẽ giúp Nhà nước có đội ngũ nhân sự chất lượng, phục vụ lại công dân và đất nước bằng các chương trình nghị sự thiết thực và tiến bộ. Giáo dục tạo ra những con người mới, tiên tiến trước bối cảnh đầy biến động như hiện nay.

Vì thế, cần thiết dành cho lĩnh vực này những chính sách ưu tiên. Nếu làm tốt chính sách về giáo dục, Nhà nước bộ máy sẽ có nhiều nhân sự chất lượng, phục vụ lại công dân, đất nước của mình bằng những chương trình nghị sự, chính sách hành động thiết thực và tiến bộ.

Do vậy, báo chí, truyền thông cần phổ biến và mở rộng không gian quyền phát triển phù hợp với năng lực và nhận thức của xã hội. Nếu có truyền thông dẫn dắt và nhà nước tổ chức tốt, công dân sẽ tự tin thể hiện khả năng của mình, sáng tạo và tìm ra giải pháp phát triển bản thân. Đây là con đường để xã hội có vườn ươm ý tưởng, khởi nghiệp và hứng khởi.

Bảo vệ và giáo dục quyền con người là nhiệm vụ của toàn dân. (Nguồn: Cand)

Chìa khóa đến từ giáo dục và truyền thông

Nhật Bản là một ví dụ điển hình với chính sách khuyến khích học tập suốt đời và kỷ luật cao. Năng lực con người đến từ học vấn, giúp họ hiểu biết chính mình và quốc gia, từ đó phát huy quyền phát triển.

Giáo dục sẽ giúp con người tận lực, tận hiến và khám phá hết tài năng của mình cũng như có tính kỷ luật, ý chí cao trong sự nghiệp. Không ít phụ huynh đầu tư cho con em mình nhưng còn tư duy "thu hồi vốn", tức là tính ngắn hạn len lỏi vào tất cả các khía cạnh của đời sống xã hội. Đầu tư trên lĩnh vực giáo dục là đầu tư dài hạn, đầu tư ăn học cho con em nên người, trở thành những cá nhân có năng lực và bền vững. Muốn vậy đòi hỏi sự kiên trì, nhẫn nại mới mong có được những thành phẩm ưu tú, phát huy được tối đa sự ưu việt và năng lực bền vững.

Trí thức và thông tin nhan nhản trên mọi nền tảng công nghệ và chế độ, chính sách của nhà nước hiện nay bao trùm đến tất cả mọi đối tượng, không để bất kỳ đối tượng nào, khu vực và vùng miền nào thua thiệt, lãng quên. Vì vậy trong thời gian tới, chúng ta cần ưu tiên những chính sách về y tế, giáo dục và văn hóa.

Đây là những lĩnh vực rất sát sườn, gần với cuộc sống và liên quan mật thiết đến sức khỏe, hiểu biết và hành động của nhân dân. Quan tâm tới văn hóa thì sẽ hình thành nên thói quen, bản lĩnh và sự tự tin, lịch lãm của công dân mình trong tương lai. Quan tâm tới giáo dục chính là trau dồi cho người dân những công cụ, "vũ khí" và hành trang để họ vươn lên với sự tự tin. Khi quan tâm đến chăm sóc sức khỏe, y tế cho nhân dân chính là chuẩn bị một lực lượng lao động dồi dào, khỏe mạnh để có thể thích ứng, chủ động trước các biến động của thời cuộc.

Như vậy, có thể nói, đầu tư vào giáo dục là đầu tư dài hạn, Việt Nam cam kết không để ai bị bỏ lại phía sau trong việc thực hiện các Mục tiêu phát triển bền vững. Thực tế, mục tiêu này là ước mơ, khát vọng của mọi người dân ở bất kỳ quốc gia, dân tộc nào. Việt Nam đang trong quá trình chuyển đổi nền kinh tế, sự phát triển theo chiều rộng dần được thay thế bằng phát triển theo chiều sâu, áp dụng khoa học công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao vào tiến trình đó. Mục tiêu là làm sao để các thế hệ trẻ tiếp nối ngày càng no đủ, phát triển toàn diện, ai cũng có cơ hội tiếp cận đầy đủ các nguồn lực.

Để làm được điều này, mọi chính sách của Nhà nước phải tuân thủ tối đa về lợi ích của người dân, hạn chế thấp nhất những phương hại cho bất kỳ nhóm yếu thế, nhóm nhỏ nào trong cộng đồng xã hội. Tôi khuyến nghị thực hiện hài hòa các chính sách là giải pháp quan trọng để người dân thấy được chỗ đứng của mình trong tiến trình phát triển đất nước.

Đảng ta rất nỗ lực trong việc lãnh đạo để phát triển kinh tế nhưng cũng không ngừng tìm kiếm các giải pháp để thực hiện công bằng và bảo đảm an sinh xã hội. Nhìn ra thực tế một số nước, góc khuất ngay ở những nước phát triển về sự chênh lệch giàu nghèo, quyền con người bị hạ thấp bởi sự thực dụng và đề cao vật chất, mới thấy được tính nhân văn cùng với những ưu việt của chế độ nước ta.

Như tôi đã đề cập, chúng ta đã và đang có nhiều quyền phát triển con người, quyền công dân, quyền chính trị như quyền ứng cử, tự do tín ngưỡng tôn giáo, ngôn luận, báo chí... Tất cả những cái đó góp phần làm phong phú không gian phát triển của mỗi con người trong xã hội hiện đại...