Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 1]

HỮU NGỌC
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Mở đầu loạt bài về nền văn học Pháp, chúng tôi xin giới thiệu tới bạn đọc những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) thời Trung cổ nổi tiếng như sau: Bài ca Roland, Tristan, Aucassin và Nicolette, Tiểu thuyết về chú cáo, Tiểu thuyết hoa hồng.

Bài ca Roland (cuối thế kỷ XI - đầu thế kỷ XII) là anh hùng ca dân gian (gồm 4.000 câu thơ), ca ngợi những sự nghiệp anh hùng, chiến công truyền thuyết hay lịch sử.

Bài ca Roland được ghi thành văn 200 - 300 năm sau sự kiện lịch sử: cái chết của Roland ở núi Pyrénées, sau khi Hoàng đế Charlemagne rút quân từ Tây Ban Nha về (vào khoảng cuối thế kỷ thứ VIII).

Câu chuyện được hư cấu theo óc tưởng tượng dân gian.

Đã bảy năm, Hoàng đế Charlemagne dẫn quân sang Tây Ban Nha đánh người Hồi giáo Bắc Phi chiếm đóng. Vua địch là Marsile điều đình xin hòa. Ganelon được cử đi cùng sứ giả địch đến gặp Marsile để kết thúc cuộc điều đình.

Ganelon đố kỵ, âm mưu phản bội: hắn bàn với vua địch sẽ thu xếp để Roland (tướng giỏi nhất và cháu gọi Hoàng đế bằng bác) và các hiệp sĩ phía Pháp giỏi nhất đi hậu quân để địch bố trí đánh úp. Sau đó Ganelon về để thực hiện mưu đồ. Hoàng đế đang rút quân về đất Pháp thì hậu quân bị địch tấn công ở đèo Ronceveaux.

Bạn thân của Roland là Olivier khuyên Roland nổi tù và để gọi Hoàng đế quay lại cứu. Nhưng Roland không chịu. Sau khi chiến đấu dũng cảm, các hiệp sĩ chết hết trừ có Roland, Olivier và linh mục hiệp sĩ Turpin.

Lúc đó Roland mới chịu thổi tù và, thổi mạnh đến nỗi đứt mạch máu thái dương. Hoàng đế dẫn quân trở lại thì cả ba hiệp sĩ đều đã chết. Người biết tên Ganelon có tội, cho bắt và đem xử, hắn bị xử phanh phây. Khi được tin báo là Roland, chồng chưa cưới đã chết, Aude con gái của Olivier ngã chết.

Tristan (thế kỷ XII) là nhân vật chính của nhiều chuyện thời Trung cổ Pháp, xuất phát từ gốc dân tộc Celte xứ Bretagne. Những chuyện này là những chuyện thơ cung đình, ca ngợi tình yêu: hiệp sĩ không những phải có võ công rực rỡ mà còn phải mang lưỡi gươm phụng sự vị “phu nhân là bà Chúa của mình” (Dame).

Chàng Tristan sớm mồ côi, được cậu là Vua Mark xứ Cornouailles nuôi. Chàng giết được người khổng lồ, em Hoàng hậu Irlande, kẻ thù của đất nước, bị chém bằng gươm tẩm thuốc độc, chàng nằm trong một chiếc thuyền sóng đánh dạt vào Irlande.

Chàng được Hoàng hậu, mẹ Iseut Tóc vàng chữa khỏi và về nước. Vua Mark muốn dành ngôi cho chàng, nên không chịu lấy vợ. Bị quần thần ép, vua tuyên bố chỉ lấy ai có tóc vàng như sợi tóc mà một con én vừa thả xuống.

Tristan nhớ đến công chúa Iseut Tóc vàng liền xin đi hỏi nàng cho nhà vua. Trên thuyền đưa Iseut về nước, Tristan và Iseut uống nhầm phải thứ thuốc bùa yêu gắn bó hai người bằng một mối tình vĩnh cửu (thuốc của mẹ Iseut định dành cho nàng và vua Mark. Vua lấy Iseut nhưng về sau phát hiện là nàng và Tristan lén lút yêu nhau.

Hai người trốn vào rừng sâu. Một hôm, vua bắt gặp họ, nhưng tha cho họ. Cảm kích, họ quyết định xa nhau. Iseut trở về cung, còn Tristan sang xứ Bretagne và lấy nàng Iseut có Bàn tay trắng. Tristan bị vết thương có thuốc độc, chỉ Iseut Tóc vàng mới có thể chữa được, chàng cho đi mời nàng và dặn sứ giả kéo buồm trắng lên nếu đem được nàng về, kéo buồm đen nếu không.

Khi thuyền đưa Iseut Tóc vàng về, vợ chàng ghen nên báo cho chàng là thuyền kéo buồm đen. Tristan nghe vậy buồn phiền và chết. Nàng Iseut lên bờ, nhìn thấy cảnh ấy và chết bên cạnh xác của người yêu. Vua Marc biết được chuyện “thuốc bùa yêu” thì cho chôn hai người bên cạnh nhau.

Aucassin và Nicolette, đầu thế kỷ XIII là tác phẩm vô danh thuộc loại tiểu thuyết diễm tình, gồm những phần bằng thơ để hát và những phần bằng văn xuôi để đọc, pha trộn thơ, hiện thực và mỉa mai.

Aucassin, con bá tước Garin, yêu Nicolette, một thiếu nữ Hồi giáo Bắc Phi bị cầm tù, Bá tước không tán thành, cho giam hai người vào hai nơi. Nicolette trốn thoát vào rừng, Aucassin, được thả, tìm đến nàng. Họ gặp nhiều chuyện phiêu lưu. Về sau, Nicolette được nhận diện ra là công chúa con vua ở một nước Bắc Phi. Aucassin được lấy nàng.

Tiểu thuyết về chú cáo (thế kỷ XII-XIII) là nhóm truyện thơ dân gian về con cáo Renard và đối thủ chính của nó là chó sói Isengrin. Tất cả có 24 “nhánh” (hay bài) với mục đích gây cười, nhưng càng về sau càng mang tính nhạo báng những anh hùng ca về những chiến công của các hiệp sĩ, các tầng lớp xã hội nói chung. Cáo trở thành hiện thân của cái ác và lừa đảo.

Tiểu thuyết về hoa hồng (thế kỷ XIII - G. de Lorris và J. de Meung) là thi phẩm phúng dụ giáo huấn gồm hai phần, có thể coi là hai tác phẩm riêng biệt. Phần đầu do G. de Lorris viết (4053 câu thơ), trình bày nghệ thuật yêu đương theo quan điểm cung đình, quý tộc. Nhân vật nam được dẫn vào vườn hoa, mê một bông hồng. Chàng phải học những đức tính như kín đáo, lễ phép, hào hiệp, kiên nhẫn.

Chàng hôn được hoa hồng, nhưng bị nói xấu, nguy cơ, xấu hổ và sợ hãi ngăn cản. Chàng cô đơn và đau khổ. Phần hai do J. de Meung viết (17.722 câu thơ), tiếp tục phần đầu chưa viết xong (do tác giả mất), giới thiệu tình yêu trên bình diện luân lý, triết học, rồi tổng hợp tất cả các tri thức khoa học và triết học thời Trung cổ.

Tác phẩm văn học Bồ Đào Nha tiêu biểu [Kỳ cuối]

Tác phẩm văn học Bồ Đào Nha tiêu biểu [Kỳ cuối]

Văn học Bồ Đào Nha nói chung và văn học viết bằng tiếng Bồ Đào Nha được viết bởi công dân Bồ Đào Nha, những ...

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Bỉ (kỳ cuối)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Bỉ (kỳ cuối)

Ở Bỉ có hai dòng văn học: văn học viết bằng tiếng Pháp và văn học viết bằng tiếng Hà Lan.

Đọc thêm

Vietlott 7/12, kết quả xổ số Vietlott Power hôm nay 7/12/2021. xổ số Power

Vietlott 7/12, kết quả xổ số Vietlott Power hôm nay 7/12/2021. xổ số Power

Baoquocte.vn. Vietlott 7/12. Cập nhật trực tiếp kết quả xổ số Vietlott hôm nay 7/12/2021 từ trường quay tầng 19, tòa nhà VTC số 23 Lạc Trung, Hà Nội.
Thương ngày nắng về tập 11: Trang sắp được gặp mẹ đẻ của mình?

Thương ngày nắng về tập 11: Trang sắp được gặp mẹ đẻ của mình?

Baoquocte.vn. Thương ngày nắng về tập 11 hé lộ tình tiết bà Nga để lạc cháu, Trang sắp đón sếp mới và có thể đó cũng chính là mẹ đẻ của ...
Phố trong làng tập 20: Nam bắt gặp Hiếu trong đêm tối, cô y tá đã thức tỉnh chàng công an

Phố trong làng tập 20: Nam bắt gặp Hiếu trong đêm tối, cô y tá đã thức tỉnh chàng công an

Baoquocte.vn. Phố trong làng tập 20, Nam gặp Hiếu trong đêm tối và thẳng thắn hỏi anh đã ở đâu trong đêm nhà thờ họ Vũ mất trộm.
Lịch âm 8/12, Xem âm lịch hôm nay Thứ Tư ngày 8/12/2021 tốt hay xấu?

Lịch âm 8/12, Xem âm lịch hôm nay Thứ Tư ngày 8/12/2021 tốt hay xấu?

Baoquocte.vn. Lịch âm 8/12. âm lịch hôm nay 8/12. Xem âm lịch hôm nay ngày 8/12/2021 tốt hay xấu? Lịch vạn niên ngày 8 tháng 12 năm 2021 hôm nay.
Bất động sản mới nhất: Dự báo giá đất ngoại thành Hà Nội 2022, quyền của chủ hộ với mảnh đất thuộc gia đình, thời điểm tốt nhất để xuống tiền?

Bất động sản mới nhất: Dự báo giá đất ngoại thành Hà Nội 2022, quyền của chủ hộ với mảnh đất thuộc gia đình, thời điểm tốt nhất để xuống tiền?

Baoquocte.vn. Giá đất ngoại thành Hà Nội năm 2022, lời khuyên của chuyên gia về cơ hội đầu tư địa ốc… là những tin bất động sản mới nhất.
Kinh tế toàn cầu 2022: Kịch bản tốt nhất và xấu nhất dưới sức ép của ‘bom tấn’ Omicron

Kinh tế toàn cầu 2022: Kịch bản tốt nhất và xấu nhất dưới sức ép của ‘bom tấn’ Omicron

Baoquocte.vn. Trước sự xuất hiện của biến thể Omicron, con đường phục hồi kinh tế toàn cầu tiếp tục gập ghềnh và không chắc chắn.
Vùng Vịnh: Thái tử Saudi Arabia bắt đầu công du khu vực, Thổ Nhĩ Kỳ quyết đập tan hiểu nhầm

Vùng Vịnh: Thái tử Saudi Arabia bắt đầu công du khu vực, Thổ Nhĩ Kỳ quyết đập tan hiểu nhầm

Baoquocte.vn. Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman lên đường tới thăm Oman, mở đầu chuyến công du tới các quốc gia thuộc Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC).
Thượng đỉnh Nga-Ấn Độ: Tổng thống Putin gọi Ấn Độ là cường quốc, 'khai sinh' hàng chục thỏa thuận

Thượng đỉnh Nga-Ấn Độ: Tổng thống Putin gọi Ấn Độ là cường quốc, 'khai sinh' hàng chục thỏa thuận

Baoquocte.vn. Thủ tướng Modi khẳng định, mối quan hệ Nga-Ấn Độ là một mô hình độc đáo và đáng tin cậy của tình hữu nghị giữa các quốc gia.
Biển Đông: Tăng cường sự minh bạch thông qua công nghệ viễn thám

Biển Đông: Tăng cường sự minh bạch thông qua công nghệ viễn thám

Baoquocte.vn. Trong cách mạng công nghiệp 4.0, công nghệ viễn thám cần được quan tâm, đầu tư hơn để cung cấp thông tin đầy đủ về tình hình thực địa Biển ...
Phớt lờ cảnh báo từ Trung Quốc, Mỹ tuyên bố 'tẩy chay ngoại giao' Thế vận hội Bắc Kinh 2022

Phớt lờ cảnh báo từ Trung Quốc, Mỹ tuyên bố 'tẩy chay ngoại giao' Thế vận hội Bắc Kinh 2022

Baoquocte.vn. Chính quyền của Tổng thống Mỹ Biden thông báo quyết định 'tẩy chay ngoại giao' đối với Thế vận hội mùa Đông 2022 tại Bắc Kinh, Trung Quốc.
Điểm nhấn Cố đô Huế

Điểm nhấn Cố đô Huế

Baoquocte.vn. Huế khiến bất cứ du khách nào cũng xao xuyến nhờ vẻ đẹp yên bình, cổ kính với những cung điện, lăng tẩm, chùa chiền...
Về Buôn Ma Thuột... hưởng nắng gió cao nguyên

Về Buôn Ma Thuột... hưởng nắng gió cao nguyên

Baoquocte.vn. Riêng chỉ cái tên Buôn Ma Thuột đã là rất nhiều câu chuyện lôi cuốn được các già làng kể lại.
Du lịch Ai Cập tìm ‘trái ngọt’ sau mùa dịch

Du lịch Ai Cập tìm ‘trái ngọt’ sau mùa dịch

Baoquocte.vn. Sở hữu nhiều danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử, Ai Cập đang nỗ lực chuyển mình để tiếp tục là điểm đến lý tưởng của du khách sau đại dịch Covid-19.
An Giang phê duyệt phương án quản lý khu bảo vệ cảnh quan rừng tràm Trà Sư

An Giang phê duyệt phương án quản lý khu bảo vệ cảnh quan rừng tràm Trà Sư

Baoquocte.vn. Tỉnh An Giang kỳ vọng, thông qua việc cho thuê môi trường rừng tràm Trà Sư kinh doanh du lịch sinh thái sẽ tạo việc làm, góp phần cải thiện cuộc sống.
10 chuyến bay thương mại ngắn nhất thế giới

10 chuyến bay thương mại ngắn nhất thế giới

Baoquocte.vn. Chúng ta đôi khi ngán ngẩm việc đi máy bay bởi thủ tục phức tạp và mất thời gian. Vậy còn những chuyến bay chỉ vừa đủ thời gian nghe một bản nhạc...
Tìm giải pháp phục hồi bền vững du lịch Việt Nam

Tìm giải pháp phục hồi bền vững du lịch Việt Nam

Baoquocte.vn. Hiệp hội Du lịch Việt Nam tổ chức Diễn đàn Du lịch toàn quốc 'Giải pháp phục hồi bền vững du lịch Việt Nam' theo hình thức trực tuyến tại 26 điểm cầu.
'Robinson có-tự-kỷ của tôi': Cuốn tiểu thuyết cảm động sâu sắc về tình cha con

'Robinson có-tự-kỷ của tôi': Cuốn tiểu thuyết cảm động sâu sắc về tình cha con

Baoquocte.vn. Tiểu thuyết đầu tay của tác giả người Bỉ Laurent Demoulin lập tức thu hút sự chú ý của văn đàn và đạt được giải Victor-Rossel danh giá của văn học Bỉ.
Giới thiệu sách Những điểm mới về an ninh quốc gia trong Văn kiện Đại hội XIII của Đảng

Giới thiệu sách Những điểm mới về an ninh quốc gia trong Văn kiện Đại hội XIII của Đảng

Baoquocte.vn. Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật tổ chức giới thiệu cuốn sách Những điểm mới về an ninh quốc gia trong Văn kiện Đại hội XIII của Đảng.
'Quốc triều chánh biên toát yếu': Cuốn sử liệu quý giá về triều Nguyễn

'Quốc triều chánh biên toát yếu': Cuốn sử liệu quý giá về triều Nguyễn

Baoquocte.vn. 'Quốc triều chánh biên toát yếu' là tư liệu quan trọng về triều Nguyễn, ghi lại nhiều dấu ấn thăng trầm của lịch sử giữa thế kỷ XIX.
Giáo sư ngành Ngoại giao với cuốn sách phi lợi nhuận

Giáo sư ngành Ngoại giao với cuốn sách phi lợi nhuận

Baoquocte.vn. Tôi được nghe Đại sứ Nguyễn Thái Yên Hương (Học viện Ngoại giao) kể về một chương trình từ thiện đặc biệt.
‘Hình hài của nước’: Cuốn tiểu thuyết bước ra từ siêu phẩm điện ảnh

‘Hình hài của nước’: Cuốn tiểu thuyết bước ra từ siêu phẩm điện ảnh

Baoquocte.vn. 'Hình hài của nước' là một cuốn tiểu thuyết đặc biệt, bởi nó ra đời sau khi phim điện ảnh được trình chiếu và đã xuất sắc giành bốn tượng vàng Oscar 2018.
'Chang hoang dã-Gấu': Tranh truyện đặc biệt về bảo vệ thiên nhiên

'Chang hoang dã-Gấu': Tranh truyện đặc biệt về bảo vệ thiên nhiên

Baoquocte.vn. Đạt giải Nhất tại Giải thưởng Sách Quốc gia 2021, tranh truyện 'Chang hoang dã-Gấu' còn được nhiều nhà xuất bản trên thế giới mua bản quyền phát hành.
Phiên bản di động