Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 1]

HỮU NGỌC
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Mở đầu loạt bài về nền văn học Pháp, chúng tôi xin giới thiệu tới bạn đọc những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) thời Trung cổ nổi tiếng như sau: Bài ca Roland, Tristan, Aucassin và Nicolette, Tiểu thuyết về chú cáo, Tiểu thuyết hoa hồng.

Bài ca Roland (cuối thế kỷ XI - đầu thế kỷ XII) là anh hùng ca dân gian (gồm 4.000 câu thơ), ca ngợi những sự nghiệp anh hùng, chiến công truyền thuyết hay lịch sử.

Bài ca Roland được ghi thành văn 200 - 300 năm sau sự kiện lịch sử: cái chết của Roland ở núi Pyrénées, sau khi Hoàng đế Charlemagne rút quân từ Tây Ban Nha về (vào khoảng cuối thế kỷ thứ VIII).

Câu chuyện được hư cấu theo óc tưởng tượng dân gian.

Đã bảy năm, Hoàng đế Charlemagne dẫn quân sang Tây Ban Nha đánh người Hồi giáo Bắc Phi chiếm đóng. Vua địch là Marsile điều đình xin hòa. Ganelon được cử đi cùng sứ giả địch đến gặp Marsile để kết thúc cuộc điều đình.

Ganelon đố kỵ, âm mưu phản bội: hắn bàn với vua địch sẽ thu xếp để Roland (tướng giỏi nhất và cháu gọi Hoàng đế bằng bác) và các hiệp sĩ phía Pháp giỏi nhất đi hậu quân để địch bố trí đánh úp. Sau đó Ganelon về để thực hiện mưu đồ. Hoàng đế đang rút quân về đất Pháp thì hậu quân bị địch tấn công ở đèo Ronceveaux.

Bạn thân của Roland là Olivier khuyên Roland nổi tù và để gọi Hoàng đế quay lại cứu. Nhưng Roland không chịu. Sau khi chiến đấu dũng cảm, các hiệp sĩ chết hết trừ có Roland, Olivier và linh mục hiệp sĩ Turpin.

Lúc đó Roland mới chịu thổi tù và, thổi mạnh đến nỗi đứt mạch máu thái dương. Hoàng đế dẫn quân trở lại thì cả ba hiệp sĩ đều đã chết. Người biết tên Ganelon có tội, cho bắt và đem xử, hắn bị xử phanh phây. Khi được tin báo là Roland, chồng chưa cưới đã chết, Aude con gái của Olivier ngã chết.

Tristan (thế kỷ XII) là nhân vật chính của nhiều chuyện thời Trung cổ Pháp, xuất phát từ gốc dân tộc Celte xứ Bretagne. Những chuyện này là những chuyện thơ cung đình, ca ngợi tình yêu: hiệp sĩ không những phải có võ công rực rỡ mà còn phải mang lưỡi gươm phụng sự vị “phu nhân là bà Chúa của mình” (Dame).

Chàng Tristan sớm mồ côi, được cậu là Vua Mark xứ Cornouailles nuôi. Chàng giết được người khổng lồ, em Hoàng hậu Irlande, kẻ thù của đất nước, bị chém bằng gươm tẩm thuốc độc, chàng nằm trong một chiếc thuyền sóng đánh dạt vào Irlande.

Chàng được Hoàng hậu, mẹ Iseut Tóc vàng chữa khỏi và về nước. Vua Mark muốn dành ngôi cho chàng, nên không chịu lấy vợ. Bị quần thần ép, vua tuyên bố chỉ lấy ai có tóc vàng như sợi tóc mà một con én vừa thả xuống.

Tristan nhớ đến công chúa Iseut Tóc vàng liền xin đi hỏi nàng cho nhà vua. Trên thuyền đưa Iseut về nước, Tristan và Iseut uống nhầm phải thứ thuốc bùa yêu gắn bó hai người bằng một mối tình vĩnh cửu (thuốc của mẹ Iseut định dành cho nàng và vua Mark. Vua lấy Iseut nhưng về sau phát hiện là nàng và Tristan lén lút yêu nhau.

Hai người trốn vào rừng sâu. Một hôm, vua bắt gặp họ, nhưng tha cho họ. Cảm kích, họ quyết định xa nhau. Iseut trở về cung, còn Tristan sang xứ Bretagne và lấy nàng Iseut có Bàn tay trắng. Tristan bị vết thương có thuốc độc, chỉ Iseut Tóc vàng mới có thể chữa được, chàng cho đi mời nàng và dặn sứ giả kéo buồm trắng lên nếu đem được nàng về, kéo buồm đen nếu không.

Khi thuyền đưa Iseut Tóc vàng về, vợ chàng ghen nên báo cho chàng là thuyền kéo buồm đen. Tristan nghe vậy buồn phiền và chết. Nàng Iseut lên bờ, nhìn thấy cảnh ấy và chết bên cạnh xác của người yêu. Vua Marc biết được chuyện “thuốc bùa yêu” thì cho chôn hai người bên cạnh nhau.

Aucassin và Nicolette, đầu thế kỷ XIII là tác phẩm vô danh thuộc loại tiểu thuyết diễm tình, gồm những phần bằng thơ để hát và những phần bằng văn xuôi để đọc, pha trộn thơ, hiện thực và mỉa mai.

Aucassin, con bá tước Garin, yêu Nicolette, một thiếu nữ Hồi giáo Bắc Phi bị cầm tù, Bá tước không tán thành, cho giam hai người vào hai nơi. Nicolette trốn thoát vào rừng, Aucassin, được thả, tìm đến nàng. Họ gặp nhiều chuyện phiêu lưu. Về sau, Nicolette được nhận diện ra là công chúa con vua ở một nước Bắc Phi. Aucassin được lấy nàng.

Tiểu thuyết về chú cáo (thế kỷ XII-XIII) là nhóm truyện thơ dân gian về con cáo Renard và đối thủ chính của nó là chó sói Isengrin. Tất cả có 24 “nhánh” (hay bài) với mục đích gây cười, nhưng càng về sau càng mang tính nhạo báng những anh hùng ca về những chiến công của các hiệp sĩ, các tầng lớp xã hội nói chung. Cáo trở thành hiện thân của cái ác và lừa đảo.

Tiểu thuyết về hoa hồng (thế kỷ XIII - G. de Lorris và J. de Meung) là thi phẩm phúng dụ giáo huấn gồm hai phần, có thể coi là hai tác phẩm riêng biệt. Phần đầu do G. de Lorris viết (4053 câu thơ), trình bày nghệ thuật yêu đương theo quan điểm cung đình, quý tộc. Nhân vật nam được dẫn vào vườn hoa, mê một bông hồng. Chàng phải học những đức tính như kín đáo, lễ phép, hào hiệp, kiên nhẫn.

Chàng hôn được hoa hồng, nhưng bị nói xấu, nguy cơ, xấu hổ và sợ hãi ngăn cản. Chàng cô đơn và đau khổ. Phần hai do J. de Meung viết (17.722 câu thơ), tiếp tục phần đầu chưa viết xong (do tác giả mất), giới thiệu tình yêu trên bình diện luân lý, triết học, rồi tổng hợp tất cả các tri thức khoa học và triết học thời Trung cổ.

Tác phẩm văn học Bồ Đào Nha tiêu biểu [Kỳ cuối]

Tác phẩm văn học Bồ Đào Nha tiêu biểu [Kỳ cuối]

Văn học Bồ Đào Nha nói chung và văn học viết bằng tiếng Bồ Đào Nha được viết bởi công dân Bồ Đào Nha, những ...

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Bỉ (kỳ cuối)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Một thoáng văn học Bỉ (kỳ cuối)

Ở Bỉ có hai dòng văn học: văn học viết bằng tiếng Pháp và văn học viết bằng tiếng Hà Lan.

Đọc thêm

Indonesia-Việt Nam: Mối quan hệ đối tác đích thực vì sự phát triển

Indonesia-Việt Nam: Mối quan hệ đối tác đích thực vì sự phát triển

Baoquocte.vn. Nhân dịp kỷ niệm lần thứ 77 Ngày Độc lập của Indonesia, Đại sứ Indonesia tại Việt Nam Denny Abdi có bài viết gửi báo Thế giới và Việt Nam.
Gazprom: Giá khí đốt của châu Âu có thể tăng 60% vào mùa Đông năm nay

Gazprom: Giá khí đốt của châu Âu có thể tăng 60% vào mùa Đông năm nay

Baoquocte.vn. Tập đoàn khí đốt Nga Gazprom cho biết, giá khí đốt của châu Âu có thể tăng 60%, lên hơn 4.000 USD/1.000 m³ vào mùa Đông năm nay.
Nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia: Nga nói Ukraine pháo kích hệ thống làm mát, Pháp lo rủi ro

Nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia: Nga nói Ukraine pháo kích hệ thống làm mát, Pháp lo rủi ro

Baoquocte.vn. Ngày 16/8, quan chức Nga cho biết quân đội Ukraine đang pháo kích hệ thống làm mát của nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia bằng vũ khí hạng nặng.
Ra mắt phim mới, Hyun Bin tâm sự về cuộc sống hôn nhân

Ra mắt phim mới, Hyun Bin tâm sự về cuộc sống hôn nhân

Baoquocte.vn. Ra mắt phim 'Confidential Assignment 2: International', Hyun Bin nói cuộc sống cá nhân không có thay đổi đáng kể sau khi kết hôn với Son Ye Jin.
Tình hình Syria: Thổ Nhĩ Kỳ không kích biên giới, Damascus lại nói Mỹ ‘đánh cắp’ dầu

Tình hình Syria: Thổ Nhĩ Kỳ không kích biên giới, Damascus lại nói Mỹ ‘đánh cắp’ dầu

Baoquocte.vn. Tình hình Syria tiếp tục nóng trở lại sau khi quân đội Thổ Nhĩ Kỳ tăng cường hoạt động quân sự gần biên giới hai nước.
Giá tiêu hôm nay 17/8, thị trường phản ứng trái chiều, tiêu Việt giảm, thủ phủ hồ tiêu ở Đắk Nông phát triển tiêu bền vững

Giá tiêu hôm nay 17/8, thị trường phản ứng trái chiều, tiêu Việt giảm, thủ phủ hồ tiêu ở Đắk Nông phát triển tiêu bền vững

Baoquocte.vn. Giá tiêu hôm nay tại thị trường trong nước ổn định ở một số địa phương, giao dịch từ 69.000 - 72.000 đ/kg.
Chuyển nhượng cầu thủ ngày 17/8: MU mua Cunha; Everton chưa bán Gordon; Pau FC ký Mohamed Yattara; Chelsea gia hạn HLV Tuchel

Chuyển nhượng cầu thủ ngày 17/8: MU mua Cunha; Everton chưa bán Gordon; Pau FC ký Mohamed Yattara; Chelsea gia hạn HLV Tuchel

Baoquocte.vn. Những tin tức chuyển nhượng cầu thủ diễn ra trong 24 giờ qua được cập nhật thường xuyên trên Báo Thế giới và Việt Nam.
Giá cà phê hôm nay 17/8: Quay đầu giảm mạnh, mặc cung ứng từ vựa cà phê Brazil và Việt Nam đều thắt chặt

Giá cà phê hôm nay 17/8: Quay đầu giảm mạnh, mặc cung ứng từ vựa cà phê Brazil và Việt Nam đều thắt chặt

Baoquocte.vn. Giá cà phê trên cả hai sàn đồng loạt lao dốc mạnh sau nhiều phiên tăng nóng trước đó. Một trong những lý do cho nhịp giảm này là đồng ...
Mỹ ban hành đạo luật áp mức thuế tối thiểu 15% với công ty có doanh thu hơn 1 tỷ USD/năm

Mỹ ban hành đạo luật áp mức thuế tối thiểu 15% với công ty có doanh thu hơn 1 tỷ USD/năm

Baoquocte.vn. Ngày 16/8, Tổng thống Mỹ Joe Biden đã ký ban hành Đạo luật Giảm lạm phát với số tiền lên tới 430 tỷ USD.
Tàu ngũ cốc Ukraine đầu tiên đã tới Syria

Tàu ngũ cốc Ukraine đầu tiên đã tới Syria

Baoquocte.vn. Chuyến tàu ngũ cốc Ukraine đầu tiên rời cảng Odessa từ 2 tuần trước đã cập cảng Tartus, Syria sáng 16/8.
Báo du lịch Canada: Vịnh Hạ Long - top 5 điểm đến đẹp nhất thế giới 2022

Báo du lịch Canada: Vịnh Hạ Long - top 5 điểm đến đẹp nhất thế giới 2022

Baoquocte.vn. Trang du lịch The Travel của Canada đưa Vịnh Hạ Long vào danh sách những điểm đến đẹp nhất năm 2022, đứng thứ 5.
Chiêm ngưỡng 3 bảo vật quốc gia quý hiếm ở Quảng Ngãi

Chiêm ngưỡng 3 bảo vật quốc gia quý hiếm ở Quảng Ngãi

Baoquocte.vn. Bảo vật quốc gia gồm: Tượng Tu sĩ Chămpa Phú Hưng, bộ sưu tập bình gốm đất nung Long Thạnh, bộ sưu tập trang sức vàng Trà Veo 3 và Lâm Thượng
Lễ Quốc khánh 2/9: Ngành đường sắt tăng nhiều chuyến tàu khách đến các điểm du lịch

Lễ Quốc khánh 2/9: Ngành đường sắt tăng nhiều chuyến tàu khách đến các điểm du lịch

Baoquocte.vn. Đường sắt Việt Nam sẽ tổ chức chạy nhiều chuyến tàu trên các tuyến đường sắt phục vụ nhu cầu đi lại của hành khách dịp nghỉ lễ Quốc khánh 2/9.
Gần 50.000 du khách Nga 'vượt khó' tới Croatia

Gần 50.000 du khách Nga 'vượt khó' tới Croatia

Baoquocte.vn. Kể từ khi Nga tiến hành chiến dịch đặc biệt tại Ukraine, gần 50.000 du khách Nga đã tới nước này.
Huyền thoại Philippe Starck: 'Mỗi khách sạn tôi tạo ra giống như một bộ phim mà tôi là đạo diễn'

Huyền thoại Philippe Starck: 'Mỗi khách sạn tôi tạo ra giống như một bộ phim mà tôi là đạo diễn'

Baoquocte.vn. Huyền thoại thiết kế Philippe Starck nhiều lần thay đổi ngành khách sạn thế giới, tạo ra những không gian sống tinh tế, ngập tràn trải nghiệm.
Bạc Liêu 'tăng tốc' biến tiềm năng du lịch thành lợi thế phát triển

Bạc Liêu 'tăng tốc' biến tiềm năng du lịch thành lợi thế phát triển

Baoquocte.vn. Sau thời gian dài chịu ảnh hưởng bởi dịch Covid-19, hoạt động du lịch tỉnh Bạc Liêu khởi sắc trở lại.
Nhà văn Nguyên Ngọc ra mắt tác phẩm mới

Nhà văn Nguyên Ngọc ra mắt tác phẩm mới

Baoquocte.vn. Tập bút ký Dọc đường của nhà văn Nguyên Ngọc viết về văn chương, giáo dục, con đường phát triển đất nước trên hành trình sống đầy ắp trải nghiệm.
Ra mắt phiên bản mới của cuốn sách 'Việt Nam văn hóa sử cương'

Ra mắt phiên bản mới của cuốn sách 'Việt Nam văn hóa sử cương'

Baoquocte.vn. 'Việt Nam văn hóa sử cương' của học giả Đào Duy Anh được coi là kim chỉ nam cho nhiều công trình nghiên cứu văn hóa nước ta trong suốt gần một thế kỷ.
'Cỗ máy tri thức': Cuốn sách giải thích nền tảng và những quyền năng của khoa học

'Cỗ máy tri thức': Cuốn sách giải thích nền tảng và những quyền năng của khoa học

Baoquocte.vn. Trong cuốn sách 'Cỗ máy tri thức', nhà triết học Michael Strevens trả lời câu hỏi vì sao nhân loại sử dụng khoa học để nghiên cứu những bí mật vũ trụ.
Không bao giờ là thất bại, tất cả là thử thách - cuốn tự truyện đầy xúc động của nhà sáng lập Huyndai

Không bao giờ là thất bại, tất cả là thử thách - cuốn tự truyện đầy xúc động của nhà sáng lập Huyndai

Baoquocte.vn. Không bao giờ là thất bại, tất cả là thử thách - cuốn tự truyện đầy xúc động không chỉ thuật lại cuộc đời và sự nghiệp của Chung Ju Yung.
Nghệ sĩ nhiếp ảnh Tuyết Minh ra mắt bút ký - tiểu luận 'Những chặng đường'

Nghệ sĩ nhiếp ảnh Tuyết Minh ra mắt bút ký - tiểu luận 'Những chặng đường'

Baoquocte.vn. Nghệ sĩ nhiếp ảnh Nguyễn Thị Tuyết Minh vừa ra mắt bút ký - tiểu luận 'Những chặng đường' được sáng tác trong thời gian hơn 20 năm.
Bác sĩ Mỹ: 'Dinh dưỡng lành mạnh, ngại gì bệnh tim'

Bác sĩ Mỹ: 'Dinh dưỡng lành mạnh, ngại gì bệnh tim'

Baoquocte.vn. Với 25 năm kinh nghiệm lâm sàng về đẩy lùi bệnh tim bằng dinh dưỡng, bác sĩ Joel Fuhrman tại Mỹ đã viết cuốn sách 'Dinh dưỡng lành mạnh ngại gì bệnh tim'.
Phiên bản di động