Tam giác chiến lược tại châu Á – những cuộc ‘hôn nhân’ gập ghềnh

TGVN. Cách tốt nhất để hiểu được “động lực” thúc đẩy Trung Quốc và các nước láng giềng là đặt họ vào một tam giác quan hệ với Mỹ là nhân tố thứ ba.    
TIN LIÊN QUAN
tam giac chien luoc tai chau a nhung cuoc hon nhan gap ghenh Ngoại trưởng Lavrov: Đối thoại chiến lược Mỹ - Nga, Washington đã tiếp cận xây dựng hơn
tam giac chien luoc tai chau a nhung cuoc hon nhan gap ghenh Mỹ lên án hành vi 'hăm dọa' của Trung Quốc tại Biển Đông, khẳng định 'toàn tâm' với châu Á
tam giac chien luoc tai chau a nhung cuoc hon nhan gap ghenh
Cuốn sách gồm những bình luận và nhận định về cách các nước châu Á đối phó với một Trung Quốc đang trỗi dậy và ngày càng quyết đoán. (Nguồn: ASPI)

Cuốn sách mới về vấn đề chiến lược trong các mối quan hệ cường quốc tại châu Á của Giáo sư Lowell Dittmer, chuyên nghiên cứu các vấn đề chính trị, hiện làm việc tại Đại học California, Berkely, được xuất bản vào thời điểm quan trọng, khi các nhân tố khu vực đang đối mặt với thách thức cấp bách đòi hỏi họ phải có phản ứng cụ thể trước ảnh hưởng và quyền lực ngày càng lớn của Trung Quốc.

Vai trò của nhân tố thứ 3

Theo ông Dittmer, Trung Quốc đang tìm cách khôi phục “giấc mộng Trung Hoa” với quyền bá chủ tại nơi mà họ xem là “khu vực tự nhiên” thuộc về mình. Tuy nhiên, khu vực này đang kháng cự tham vọng của Trung Quốc, và “Trung Quốc nhận ra rằng con đường dẫn tới vai trò lãnh đạo châu Á đáng được trọng vọng của họ thực tế lại đầy rẫy những thất vọng”.

Theo tác giả Dittmer, cách tốt nhất để hiểu được “động lực” thúc đẩy Trung Quốc và các nước láng giềng là đặt họ vào một tam giác quan hệ với Mỹ là nhân tố thứ 3. Điều này tạo ra một tam giác chiến lược và mỗi bên tham gia đều tính đến nhân tố thứ 3 khi xử lý mối quan hệ với nhân tố thứ 2.

Mỗi nhân tố đều có vai trò quan trọng với cuộc chơi bởi mối quan hệ của họ sẽ ảnh hưởng tới cán cân chiến lược. Giáo sư Dittmer nhấn mạnh “nguyên tắc của cuộc chơi là tối đa hóa lợi ích quốc gia bằng cách có được càng nhiều tam giác tích cực và càng ít tam giác tiêu cực càng tốt”.

Sự có mặt của Mỹ trong tam giác chiến lược này khiến ưu thế quyền lực bất cân xứng của Trung Quốc đối với các nước láng giềng bị thu hẹp, và tất nhiên là khiến Bắc Kinh không hài lòng. Điều này lý giải vì sao Trung Quốc luôn tìm cách nhấn mạnh Mỹ là “một quốc gia bên ngoài khu vực”, và xem chính sách đối ngoại của nước này tại đây là một sự “can thiệp”, hay thậm chí là “xâm lược”. Trung Quốc thậm chí còn cảnh báo các nước láng giềng nhỏ hơn “không chọn bên” trong cuộc đối đầu giữa 2 cường quốc.

Sự dàn xếp không ngẫu nhiên

Trong cuốn sách của mình, Dittmer đã nghiên cứu 6 tam giác chiến lược có liên quan tới Trung Quốc, Mỹ, Nga, Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan, ASEAN, Ấn Độ và Australia (ngoài ra còn đề cập tới 2 tam giác nhỏ hơn có liên quan tới Pakistan).

Tam giác Nga-Trung-Mỹ, theo ông Dittmer, là cấu trúc tồi tệ nhất đối với Mỹ. Mối quan hệ Nga-Trung đang ngày càng phát triển mạnh mẽ, đẩy Mỹ vào tình thế đầy bất lợi. Tác giả miêu tả cách Tổng thống Barack Obama đã có một lựa chọn chiến lược khi hướng về phía Trung Quốc, thậm chí là chấp nhận “hạ bớt những bất đồng ngắn hạn về vấn đề Biển Đông”. Tuy nhiên, dưới thời Donald Trump, quan hệ Mỹ-Trung và Mỹ-Nga suy thoái, trong khi Bắc Kinh và Moscow không ngừng xích lại gần nhau.

Giáo sư Dittmer miêu tả tam giác Nhật-Trung-Mỹ như một cuộc hôn nhân dàn xếp “bao gồm Liên minh An ninh Nhật-Mỹ ở một bên, đối đầu với liên minh Trung-Nga ở phía còn lại”. Tuy nhiên, khi ảnh hưởng của Trung Quốc ngày càng lớn, tam giác này càng làm nổi bật hơn tầm quan trọng của Nhật Bản và liên minh Mỹ-Nhật.

tam giac chien luoc tai chau a nhung cuoc hon nhan gap ghenh
Khi ảnh hưởng của Trung Quốc ngày càng lớn, tam giác Nhật-Trung-Mỹ càng làm nổi bật hơn tầm quan trọng của Nhật Bản và liên minh Mỹ-Nhật. (Nguồn: China Us Focus)

Trong tam giác quan hệ riêng với Mỹ và Trung Quốc, cả Đài Loan và Hàn Quốc đều chứng kiến những chia cắt, phải theo đuổi các chính sách nhiều khi là rối loạn khi chịu ảnh hưởng của cả 2 cường quốc này. Trong giai đoạn 1995-2005, “Đài Loan bị đẩy vào tình thế tồi tệ nhất khi đối mặt với nguy cơ Mỹ-Trung xích lại gần nhau”.

Tuy nhiên, với căng thẳng hiện nay trong quan hệ Mỹ-Trung, Đài Loan ngày càng có vị trí quan trọng trong chính sách đối ngoại của Mỹ, và theo ông Dittmer, “rất có thể chúng ta đang đứng trước một kỷ nguyên mới đầy rủi ro trong quan hệ hai bờ Eo biển (Đài Loan)”.

Dù Trung Quốc liên tục khẳng định với các nước khu vực rằng họ không hề có dã tâm đánh bật Mỹ khỏi Tây Thái Bình Dương, song quốc gia này lại luôn xem mạng lưới liên minh của Mỹ và Đạo luật Quan hệ Đài Loan là những gì đi ngược một số lợi ích cốt lõi của mình.

Tam giác chiến lược liên quan đến Đài Loan và Hàn Quốc có những mục tiêu khác hẳn các tam giác khác. Dù những mối quan hệ này có thể được xem là sự đảm bảo cho những cường quốc nhỏ hơn song “chúng không thể hàn gắn những chia rẽ dân tộc” ảnh hưởng tới cả Đài Loan và Hàn Quốc.

Đối với Đông Nam Á, ông Dittmer xác định ASEAN như một khối chung đồng nhất trong tam giác chiến lược, với những thay đổi từ sau Chiến tranh Lạnh. Khi Chiến tranh Lạnh nổ ra, 5 thành viên ban đầu của ASEAN đã cùng với Mỹ nỗ lực chống lại chủ nghĩa cộng sản trong khu vực. Ngày nay, ASEAN với 10 nước thành viên, là một nhân tố trung lập hơn, biết tận dụng những lợi ích từ mối quan hệ cạnh tranh giữa 2 đỉnh còn lại của tam giác là Mỹ và Trung Quốc.

Đối với câu hỏi liệu sự chuyển dịch quyền lực tại châu Á có dẫn tới chiến tranh hay không, Giáo sức Dittmer phân tích, chuyển giao quyền lực chỉ có thể diễn ra một cách hòa bình nếu thỏa mãn 3 điều kiện sau: “Kẻ thách thức” không tấn công những lợi ích cốt lõi của “kẻ cầm quyền đương nhiệm”; Cường quốc số một phải nhìn nhận một cách thỏa đáng những đòi hỏi chính đáng của “kẻ thách thức”; và cả 2 đều phải có cùng quyết tâm ngăn các mâu thuẫn bùng lên thành cuộc chiến thật sự.

tam giac chien luoc tai chau a nhung cuoc hon nhan gap ghenh

Bức tranh toàn cảnh thế giới 2019: Tống cựu nghinh tân

TGVN. Khoảnh khắc một năm cũ vừa đi qua, năm mới đã đến thường là lúc cho những hồi tưởng và chiêm nghiệm. Nhìn lại toàn ...

tam giac chien luoc tai chau a nhung cuoc hon nhan gap ghenh

Bốn nhân tố chủ chốt quyết định cục diện thương chiến Mỹ - Trung

TGVN. Đối với căng thẳng thương mại Mỹ - Trung, có 4 nhân tố chủ yếu sẽ quyết định thắng, bại của các bên.

tam giac chien luoc tai chau a nhung cuoc hon nhan gap ghenh

Triển vọng tam giác quan hệ Mỹ-Nhật-Ấn

Chuyến thăm kéo dài 3 ngày hồi giữa tháng 12 của Thủ tướng Nhật Bản tới Ấn Độ mở ra triển vọng mới cho tam ...

Nguyễn Hoàng
(theo The Strategist)

Có thể bạn quan tâm

Đọc thêm

Tin Bóng đá chiều 21/9: Real Madrid sắp nổ 'bom tấn' Dele Alli; HLV Zidane lên tiếng về tin đồn hiềm khích với Jovic

Tin Bóng đá chiều 21/9: Real Madrid sắp nổ 'bom tấn' Dele Alli; HLV Zidane lên tiếng về tin đồn hiềm khích với Jovic

Thông tin bóng đá thế giới hấp dẫn trong 12 giờ qua trên Báo Thế giới & Việt Nam.
Xúc động trước hình ảnh làng quê Việt Nam thân thương qua những bức tranh vẽ tay

Xúc động trước hình ảnh làng quê Việt Nam thân thương qua những bức tranh vẽ tay

Gần đây, mạng xã hội đã chia sẻ tích cực những bức tranh vẽ hình ảnh làng quê thân thương với nhiều ký ức xa xưa của họa sĩ trẻ ...
Không quân Trung Quốc lấy đảo Guam của Mỹ làm mục tiêu tấn công giả định?

Không quân Trung Quốc lấy đảo Guam của Mỹ làm mục tiêu tấn công giả định?

Trung Quốc công bố video cho thấy các máy bay ném bom H-6 đang thực hiện một cuộc tấn công mô phỏng vào nơi dường như là đảo Guam.
Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (21-22/9): Đêm mưa rào và dông rải rác; phía Bắc chuẩn bị đón không khí lạnh

Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (21-22/9): Đêm mưa rào và dông rải rác; phía Bắc chuẩn bị đón không khí lạnh

Dự báo thời tiết Hà Nội ngày mai (22/9) có lúc mưa rào và dông, trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật ...
Mỹ: Bị Facebook âm thầm theo dõi qua camera, người dùng iPhone đâm đơn kiện

Mỹ: Bị Facebook âm thầm theo dõi qua camera, người dùng iPhone đâm đơn kiện

Một người dùng tại Mỹ đã gửi đơn kiện Facebook lên tòa án sau khi Instagram bị phát hiện âm thầm sử dụng camera trên iPhone.
Giá vàng chiều nay 21/9:  Ít biến động hơn so với thế giới, thị trường ảm đạm, nhà đầu tư chờ đợi gì?

Giá vàng chiều nay 21/9: Ít biến động hơn so với thế giới, thị trường ảm đạm, nhà đầu tư chờ đợi gì?

Giá vàng trong nước phiên giao dịch sáng nay có hướng tăng nhẹ, nhưng không đáng kể và biến động ít hơn so với thế giới.
Tháng đầu tiên EVFTA có hiệu lực, xuất khẩu sang EU đạt gần 3,8 tỷ USD

Tháng đầu tiên EVFTA có hiệu lực, xuất khẩu sang EU đạt gần 3,8 tỷ USD

Tháng đầu tiên Hiệp định EVFTA có hiệu lực, hoạt động xuất khẩu của Việt Nam sang EU đạt 3,78 tỷ USD.
Tăng cường quan hệ đồng minh, Honduras có ý định chuyển Đại sứ quán tại Israel đến Jerusalem

Tăng cường quan hệ đồng minh, Honduras có ý định chuyển Đại sứ quán tại Israel đến Jerusalem

Tháng 9/2019, Honduras đã khai trương Văn phòng thương mại ngoại giao tại Jerusalem, khởi đầu cho việc chuyển Đại sứ quán tới thành phố này.
'Giăng tơ' trước khung thành, Đặng Văn Lâm có tên trong đội hình tiêu biểu vòng 6 Thai-League

'Giăng tơ' trước khung thành, Đặng Văn Lâm có tên trong đội hình tiêu biểu vòng 6 Thai-League

Phong độ ấn tượng trong trận đấu giữa Muangthong United và Samut Prakan giúp Đặng Văn Lâm có tên trong đội hình tiêu biểu vòng 6 Thai-League.
Lý do Mỹ yêu cầu có điều khoản riêng về Trung Quốc trong bất kỳ thỏa thuận kiểm soát vũ khí nào với Nga

Lý do Mỹ yêu cầu có điều khoản riêng về Trung Quốc trong bất kỳ thỏa thuận kiểm soát vũ khí nào với Nga

Theo Mỹ, việc đưa ra yêu cầu đối với các thỏa thuận kiểm soát vũ khí là do Bắc Kinh đang tích cực phát triển và triển khai vũ khí ...
Không quân Trung Quốc lấy đảo Guam của Mỹ làm mục tiêu tấn công giả định?

Không quân Trung Quốc lấy đảo Guam của Mỹ làm mục tiêu tấn công giả định?

Trung Quốc công bố video cho thấy các máy bay ném bom H-6 đang thực hiện một cuộc tấn công mô phỏng vào nơi dường như là đảo Guam.
Tăng cường quan hệ đồng minh, Honduras có ý định chuyển Đại sứ quán tại Israel đến Jerusalem

Tăng cường quan hệ đồng minh, Honduras có ý định chuyển Đại sứ quán tại Israel đến Jerusalem

Tháng 9/2019, Honduras đã khai trương Văn phòng thương mại ngoại giao tại Jerusalem, khởi đầu cho việc chuyển Đại sứ quán tới thành phố này.
Lý do Mỹ yêu cầu có điều khoản riêng về Trung Quốc trong bất kỳ thỏa thuận kiểm soát vũ khí nào với Nga

Lý do Mỹ yêu cầu có điều khoản riêng về Trung Quốc trong bất kỳ thỏa thuận kiểm soát vũ khí nào với Nga

Theo Mỹ, việc đưa ra yêu cầu đối với các thỏa thuận kiểm soát vũ khí là do Bắc Kinh đang tích cực phát triển và triển khai vũ khí hạt nhân.
Campuchia nói gì về việc Mỹ trừng phạt công ty Trung Quốc liên quan đến dự án nghỉ dưỡng?

Campuchia nói gì về việc Mỹ trừng phạt công ty Trung Quốc liên quan đến dự án nghỉ dưỡng?

Campuchia cho rằng, quyết định trừng phạt UDG với những lý do mà Bộ Tài chính Mỹ đưa ra không phản ánh đúng thực tế.
Mỹ gay gắt, châu Âu đổi giọng về Trung Quốc

Mỹ gay gắt, châu Âu đổi giọng về Trung Quốc

Thượng đỉnh trực tuyến EU-Trung Quốc tối 14/9 và phát biểu của Ngoại trưởng Mỹ ngày 15/9 cho thấy điều chỉnh trong cách Mỹ và EU tiếp cận Trung Quốc. Bình luận.
Israel bình thường hóa quan hệ với UAE và Bahrain: Người vui, kẻ buồn

Israel bình thường hóa quan hệ với UAE và Bahrain: Người vui, kẻ buồn

Thỏa thuận bình thường hóa quan hệ của Israel-Bahrain, Israel-UAE và ký kết ngày 15/9 tại Washington đã đi vào lịch, song lại khiến Palestine phiền lòng.
Quan hệ Nga-Belarus : Đỡ người, giúp mình

Quan hệ Nga-Belarus : Đỡ người, giúp mình

Cuộc gặp cấp cao giữa hai Tổng thống Nga-Belarus cho thấy kế sách vượt khó và thoát hiểm của Tổng thống Lukashenko trong khủng hoảng. Bình luận của TG&VN.
Ba câu hỏi tân Chủ tịch LDP Suga Yoshihide cần giải đáp

Ba câu hỏi tân Chủ tịch LDP Suga Yoshihide cần giải đáp

Đáp án của cựu Chánh Văn phòng Nội các, Chủ tịch đảng Dân chủ Tự do (LDP) Suga Yoshihide sẽ quyết định tương lai của chính phủ Nhật Bản một năm tới.
Phiên bản di động