Thụy Điển: Truyền thống văn học nữ giới và Selma Lagerlof [Kỳ II]

HỮU NGỌC
Đến cuối thế kỷ XIX, phong trào phụ nữ Thụy Điển bị lu mờ do những tác phẩm của Strindberg có thái độ hằn học đối với phụ nữ. Mặc dù vậy, một loạt nhà văn nữ vẫn tiếp tục nêu cao tinh thần đấu tranh giải phóng phụ nữ thừa hưởng của thế kỷ XVIII.
Theo dõi Baoquocte.vn trên

Khuôn mặt nổi lên trong số đó là Ellen Key (1849-1926). Là con một chính khách địa chủ, bà chuyển từ lý tưởng Kitô giáo sang những tư tưởng xã hội chủ nghĩa không tưởng, thực chứng luận, theo con đường của Geijer, Bremer, Almqvist.

Bà bênh vực quyền lợi phụ nữ, nêu cao vai trò xã hội của người mẹ, đòi giải phóng cảm xúc cho phụ nữ. Bà hòa nhập vào phong trào công nhân. Chống lại Thế chiến, bà đấu tranh cho hòa bình thế giới; bà là bạn của nhà văn Pháp R.Rolland, chiến sĩ hòa bình. Tác phẩm nổi tiếng nhất của bà: Thế kỷ của trẻ em (1901), đặt trẻ em vào vị trí tôn trọng nhất trong gia đình và xã hội, báo hiệu quan niệm về vai trò giáo dục trẻ em trong thế kỷ XX.

Tin liên quan
Thụy Điển: Truyền thống văn học nữ giới và Selma Lagerlof [Kỳ I] Thụy Điển: Truyền thống văn học nữ giới và Selma Lagerlof [Kỳ I]

Sau Thế chiến II, thơ hầu như làm bá chủ văn đàn Thụy Điển. Những năm 60, văn xuôi và đặc biệt tiểu thuyết đã nổi lên với một thế hệ nhà văn đầy sinh lực và tài năng, cho đến nay vẫn có uy tín.

Trong số đó, phải kể đến nhà văn nữ Brigitta Trotzig, sinh năm 1929. Sáng tác của bà nêu những băn khoăn siêu hình, nhuốm màu hiện sinh và Công giáo.

Bà đề cập đến cái ác, tội lỗi, đau khổ, hằn thù, tủi nhục, và sự vắng bóng của Thượng đế. Con người có thể, nếu được ân Chúa, làm chủ sự đau khổ, ra khỏi cõi tối tăm và thành một người mới. Trong Kẻ mất chức, một mục sư thế kỷ XVII cuối cùng đã tìm thấy ánh sáng nội tâm. Bệnh tật (1972) gắn số phận một đứa trẻ bị bệnh tâm thần với những sự kiện phá hoại của cái ác.

Đối với thế giới, văn đàn Thụy Điển có một bộ phận văn học nữ giới mà đại diện lớn nhất là Selma Lagerlöf.

Nữ nhà văn Selma Lagerlof.
Nữ nhà văn Selma Lagerlof.

Trong các nhà văn nữ Thụy Điển, Selma Lagerlöf là ngôi sao sáng nhất. Trên văn đàn Thụy Điển và quốc tế, uy tín của bà không hẳn đã kém Strindberg. Bà là một trong những tác giả Thụy Điển được dịch nhiều nhất trên thế giới. Năm 1909, bà là người phụ nữ đầu tiên nhận giải Nobel văn học. Năm 1914, bà là nhà văn nữ đầu tiên được bầu làm viện sĩ Viện Hàn lâm Thụy Điển.

Selma Lagerlöf (1858-1940) ra đời ở ấp Marbacka thuộc miền Varmland. Thời thơ ấu và niên thiếu, bà sống ốm yếu, cô đơn, chìm đắm trong truyền thuyết dân gian được kể trong xóm làng. Bà thuộc gia đình địa chủ phá sản; bố ốm phải bán ấp đi; sau này có tiền, bà chuộc lại ấp. Bà học sư phạm, làm giáo viên trong mười năm, từ năm 27 tuổi đến năm 37 tuổi. Sau đó, bà hoàn toàn theo văn nghiệp. Bà có đi mấy chuyến ra nước ngoài: Cận Đông, Italy... Từ năm 51 tuổi đến khi qua đời năm 82 tuổi, bà sống ở ấp cũ, tự mình trông nom công việc trong khi hoạt động văn học.

Với Truyền thuyết về Gästa Berling, ra năm 1891, cô giáo Selma Lagerlöf 33 tuổi bỗng nhiên nổi danh. Câu chuyện đặt trong khung cảnh nông thôn Varmland đầu thế kỷ XIX, còn đầy mê tín. Gösta Berling là một mục sư mới học xong, tính tình phức tạp, rượu chè be bét. Giám mục nghe tố cáo thói xấu của chàng, đến điều tra; hôm đó, chàng Berling lên giảng đạo hùng hồn đến nỗi được tha tội. Nhưng rồi chàng cũng bị kỷ luật, sống lang thang và sau được “Bà chủ” Elkeby, vợ và là người quản lý giỏi của chủ một lò đúc, nhận cho sống cùng với một đám “hiệp sĩ”.

Đóng vai Mạnh Thường Quân, bà khoản đãi những “hiệp sĩ” này, vốn là những cựu quân nhân, đầu óc phiêu lưu, nghệ sĩ nửa vời. Một tên mới đến là Sintram, rất độc ác, hiện thân của Quỷ dữ, quấy rối và reo rắc bất hòa; cả bọn quay ra oán bà ân nhân; có người tố cáo bà ngoại tình khiến bà bị chồng đuổi, phải đi ăn mày ở ngoài cánh đồng tuyết phủ. Các “hiệp sĩ” tự do phá phách của cải lò đúc do “Bà chủ” làm ra trong bao nhiêu năm.

Trong khi đó, Berling tài hoa xinh trai và ăn nói có duyên bị một số phận nghiệt ngã theo đuổi, chàng đụng đến ai là mang tai họa đến cho người ấy. Chàng đã phá hoại cuộc đời nhiều phụ nữ mà mình quyến rũ. Cuối cùng, đói ăn, các “hiệp sĩ” phải lao động làm sống lại lò đúc. Lúc đó “Bà chủ” xuất hiện, nhưng đã chết sau khi tha thứ cho các “hiệp sĩ” phản bội. “Mục sư hổ mang” Berling phải chuộc tội qua nhục nhằn và lao động ở lò đúc; tình yêu của một phụ nữ quý tộc bị đày đọa đã cứu vớt chàng.

Câu chuyện dựa vào những truyền thuyết miền Varmland, một miền xa xôi. Có những cảnh hiện thực phê phán như khi tác giả đối lập cuộc sống phè phỡn của các “hiệp sĩ” trong ấp có lò đúc và sinh hoạt lầm than của nhân dân. Tuy nhiên, giá trị của tác phẩm chủ yếu ở nghệ thuật kể chuyện đầy kịch tính, làm sống lại truyền thuyết, nửa hư nửa thực. Với tính chất tượng trưng và triết lý cuộc sống.

Tác giả thể hiện cái vĩnh viễn của cảm xúc Bắc Âu (Scandinavia): những băn khoăn của đạo Tin lành, cuộc đấu tranh bất tận giữa Thiện và Ác, mâu thuẫn giữa nghị lực và trực giác, quan hệ khi hòa hợp, khi khắc nghiệt giữa thiên nhiên và con người. Berling bỏ Chúa, đi theo cái Ác, do bản năng quá mạnh. Song, lúc thì chàng hèn hạ, ích kỷ, lúc lại hào hiệp; chàng phân vân giữa Chúa và quỷ dữ. Cuối cùng, chàng tìm được đạo lý nội tâm bằng cách sống như mọi người.

[Còn tiếp]

Hội chợ Paris 2023: Lan tỏa hình ảnh Việt Nam giàu văn hóa và sản phẩm truyền thống tại Pháp

Hội chợ Paris 2023: Lan tỏa hình ảnh Việt Nam giàu văn hóa và sản phẩm truyền thống tại Pháp

Danh nghiệp Việt Nam mong muốn mang các sản phẩm truyền thống và văn hóa Việt đến với người dân Pháp.

Phát hành ba tác phẩm mới của chủ nhân giải Nobel Văn học 2022 tại Việt Nam

Phát hành ba tác phẩm mới của chủ nhân giải Nobel Văn học 2022 tại Việt Nam

Mùa Hè này, Nhã Nam và Viện Pháp sẽ giới thiệu đến bạn đọc ba tác phẩm mới của nhà văn Annie Ernaux - người ...

Nhà thơ Ba Lan Wislawa Szymborska: Một hồn thơ giản dị mà sâu sắc

Nhà thơ Ba Lan Wislawa Szymborska: Một hồn thơ giản dị mà sâu sắc

Ngày 21/5 tới, buổi trà chiều và thảo luận thơ sẽ được tổ chức tại Viện Goethe Hà Nội, nhân dịp kỷ niệm 100 năm ...

‘Lời tiên tri Celestine’ - Hành trình thức tỉnh tâm linh nhân loại

‘Lời tiên tri Celestine’ - Hành trình thức tỉnh tâm linh nhân loại

Trong hành trình đến Peru tìm kiếm cuốn sách cổ, một giáo viên trung học đã phát hiện ra những bí mật tối thượng của ...

Tìm hiểu bức tranh về văn học miền Trung nửa đầu thế kỷ XX

Tìm hiểu bức tranh về văn học miền Trung nửa đầu thế kỷ XX

Ngày 6/6, Hội thảo khoa học quốc gia với chủ đề 'Văn học miền Trung nửa đầu thế kỷ XX' đã diễn ra tại Trường ...

Đọc thêm

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp hôm nay ngày 22/11/2026: Tuổi Thân tài lộc bền vững

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp hôm nay ngày 22/11/2026: Tuổi Thân tài lộc bền vững

Xem tử vi 22/11 - tử vi 12 con giáp hôm nay 22/11/2026 - Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, ...
Lịch âm hôm nay 2026: Xem lịch âm 22/11/2026, Lịch vạn niên ngày 22 tháng 11 năm 2026

Lịch âm hôm nay 2026: Xem lịch âm 22/11/2026, Lịch vạn niên ngày 22 tháng 11 năm 2026

Lịch âm 22/11. Lịch âm 22/11/2026? Âm lịch hôm nay 22/11. Lịch vạn niên 22/11/2026. Ngày hôm nay tốt hay xấu? Xem ngày giờ, hướng tốt xấu...
Phát triển nguồn nhân lực trí tuệ nhân tạo và bán dẫn: Nền tảng cho các ngành công nghệ chiến lược

Phát triển nguồn nhân lực trí tuệ nhân tạo và bán dẫn: Nền tảng cho các ngành công nghệ chiến lược

Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực AI và công nghiệp bán dẫn đang được Việt Nam xác định là một trong những nhiệm vụ quan ...
Doanh nghiệp Nhật Bản cam kết đồng hành cùng Việt Nam phát triển năng lượng và kinh tế

Doanh nghiệp Nhật Bản cam kết đồng hành cùng Việt Nam phát triển năng lượng và kinh tế

Tổng Giám đốc kiêm Giám đốc điều hành Mitsubishi Power Asia Pacific khẳng định cam kết đồng hành cùng Việt Nam trong quá trình phát triển năng lượng và kinh ...
Giá vàng hôm nay 22/11/2026 ‘bốc hơi’ gần 10%, đáy 3.500 USD bị đe dọa, nhu cầu mua vào bất ngờ tăng mạnh tại hai thị trường lớn nhất thế giới

Giá vàng hôm nay 22/11/2026 ‘bốc hơi’ gần 10%, đáy 3.500 USD bị đe dọa, nhu cầu mua vào bất ngờ tăng mạnh tại hai thị trường lớn nhất thế giới

Giá vàng hôm nay 22/11/2026 'bốc hơi' gần 10%, đáy 3.500 USD bị đe dọa, nhu cầu mua vào bất ngờ tăng mạnh tại hai thị trường lớn nhất thế ...
Lan tỏa tình yêu tiếng Việt và vun đắp tình hữu nghị tại Savannakhet

Lan tỏa tình yêu tiếng Việt và vun đắp tình hữu nghị tại Savannakhet

Hội người Việt Nam tỉnh Savannakhet, Trường Phổ thông Hữu nghị Lào - Việt của tỉnh phối hợp tổ chức Hội thi ‘Em yêu tiếng Việt’ lần thứ V, năm ...
PNTRIP với khát vọng kết nối và hành trình kiến tạo giá trị

PNTRIP với khát vọng kết nối và hành trình kiến tạo giá trị

Công ty TNHH Du lịch và Thương mại quốc tế Phương Nam - PNTRIP ra đời vào ngày 8/3/2011.
Khám phá sắc màu văn hóa và du lịch của vùng đất quê hương Khổng Tử

Khám phá sắc màu văn hóa và du lịch của vùng đất quê hương Khổng Tử

Chiều 18/11, Trung tâm Văn hóa Trung Quốc tại Hà Nội cùng Sở Văn hóa và Du lịch tỉnh Sơn Đông tổ chức chương trình giới thiệu văn hóa và du lịch tỉnh Sơn Đông.
Khám phá sự kỳ diệu của Việt Nam cùng Marriott International

Khám phá sự kỳ diệu của Việt Nam cùng Marriott International

Từ Thủ đô Hà Nội bên hồ thơ mộng đến những bãi biển ngập nắng của Phú Quốc, Việt Nam là vùng đất hội tụ những sắc thái tương phản đầy cuốn hút, nơi những ...
Công bố Travel Awards 2026, tìm kiếm những đại diện tiêu biểu tạo nên diện mạo mới cho du lịch Việt Nam

Công bố Travel Awards 2026, tìm kiếm những đại diện tiêu biểu tạo nên diện mạo mới cho du lịch Việt Nam

Chiều 17/11, Báo VnExpress và Công ty CP Dịch vụ trực tuyến FPT (FPT Online) chính thức công bố Giải thưởng Du lịch - Travel Awards 2026.
Giữ chân du khách bằng bản sắc riêng

Giữ chân du khách bằng bản sắc riêng

Để du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn cũng cần những mô hình nhỏ đủ sức giữ chân du khách bằng bản sắc riêng để níu chân du khách.
Cần Thơ sôi động chuỗi sự kiện văn hóa, du lịch những tháng cuối năm

Cần Thơ sôi động chuỗi sự kiện văn hóa, du lịch những tháng cuối năm

TP. Cần Thơ đang chuẩn bị chuỗi hoạt động quy mô lớn trong những tháng cuối năm 2026.
Lắng nghe sắc màu dân ca Trung Quốc giữa lòng Hà Nội

Lắng nghe sắc màu dân ca Trung Quốc giữa lòng Hà Nội

Sáng 13/11, chương trình giao lưu hợp xướng dân ca Trung Quốc tại Hà Nội mang đến những tiết mục đặc sắc, góp phần kết nối văn hóa Việt-Trung.
Làm giàu kho tàng di sản tư liệu Việt Nam

Làm giàu kho tàng di sản tư liệu Việt Nam

Ma nhai trên núi Non Nước (Ninh Bình) và Văn bia Phố Hiến (Hưng Yên) được ghi danh vào Danh mục Di sản tư liệu khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
Dấu ấn nhà văn hóa Lê Hồng Dương trong gìn giữ hồn quê Kinh Bắc

Dấu ấn nhà văn hóa Lê Hồng Dương trong gìn giữ hồn quê Kinh Bắc

Nhà văn hóa Lê Hồng Dương đã có nhiều đóng góp nổi bật trong xây dựng nền tảng văn hóa địa phương, đặc biệt là xứ Kinh Bắc.
Triển lãm ảnh 'Từ di sản đến ngoại giao văn hóa': Kết nối Văn Miếu - Quốc Tử Giám với bạn bè quốc tế

Triển lãm ảnh 'Từ di sản đến ngoại giao văn hóa': Kết nối Văn Miếu - Quốc Tử Giám với bạn bè quốc tế

Thông tấn xã Việt Nam (TTXVN) phối hợp với Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám tổ chức khai mạc triển lãm ảnh.
Gần 2.500 vận động viên quốc tế tham gia đường chạy quảng bá di sản Hà Nội

Gần 2.500 vận động viên quốc tế tham gia đường chạy quảng bá di sản Hà Nội

Standard Chartered Marathon Di sản Hà Nội 2026 khép lại ngày 8/11, thu hút hàng vạn vận động viên trong nước và quốc tế.
Đường chạy qua những di sản của Hà Nội

Đường chạy qua những di sản của Hà Nội

Giải chạy Standard Chartered Marathon Di sản Hà Nội 2026 diễn ra từ ngày 6-8/11, dự kiến thu hút hàng chục nghìn vận động viên trong nước và quốc tế.
Phiên bản di động