Tìm hiểu về những nét cơ bản của hệ thống bầu cử Mỹ

QUANG ĐÀO
Theo dõi TGVN trên
TGVN. Người dân Mỹ đang rất nóng lòng tới ngày 3/11 để được chính thức đi bỏ phiếu bầu tổng thống Mỹ. Tuy nhiên, quy trình bầu cử Mỹ được coi là phức tạp và khá khó hiểu. Hãy cùng Thế giới & Việt Nam tìm hiểu về những nét cơ bản của hệ thống này
Tìm hiểu về những nét cơ bản của hệ thống bầu cử Mỹ
Bầu cử Mỹ năm 2020 là cuộc đối đầu giữa Tổng thống Donald Trump (đảng Cộng hoà) và cựu Phó Tổng thống Joe Biden (đảng Dân chủ). (Nguồn: Financial Times)

PHÂN TÍCH CỦA TG&VN

PHÂN TÍCH bầu cử Mỹ 2020: Phía trước đầy bất định

PHÂN TÍCH bầu cử Mỹ 2020: Phía trước đầy bất định

Cuộc đua vào Nhà Trắng trong những ngày qua diễn ra vô cùng khốc liệt giữa hai ứng cử viên: đương kim Tổng thống Donald Trump, ứng viên của đảng Cộng hòa và cựu Phó Tổng thống Mỹ Joe Biden, ứng viên của đảng Dân chủ.

Cứ bốn năm một lần, vào ngày thứ Ba đầu tiên, sau ngày thứ Hai đầu tiên của tháng 11, người dân trên khắp nước Mỹ sẽ đi bỏ phiếu để bầu cử. Năm nay, khoảng 156 triệu cử tri Mỹ sẽ đi bỏ phiếu bầu tổng thống vào ngày 3/11 tới đây, theo số liệu của Catalist.

Ngoài ra, do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19, dữ liệu của Dự án Bầu cử Mỹ (Đại học Florida) cho thấy hơn bốn triệu cử tri Mỹ đã đi bỏ phiếu sớm, cao gấp 50 lần so với con số 75.000 cử tri bỏ phiếu sớm cùng thời điểm năm 2016.

Về cơ bản, quá trình bầu cử Mỹ thay đổi nhiều do hệ thống này đã được quy định rõ trong Hiến pháp Mỹ. Quá trình bầu chọn tổng thống Mỹ rất phức tạp, gồm nhiều bước khác nhau để đảm bảo rằng cử tri có thể chọn người sáng giá và xứng đáng để lãnh đạo cường quốc hàng đầu thế giới trong nhiệm kỳ bốn năm.

Quá trình chọn ứng viên

Ứng viên tổng thống phải có tuổi từ 35 trở lên, sinh ra trên đất Mỹ và phải sống ở Mỹ tối thiểu 14 năm. Ngoài ra, không ai giữ chức tổng thống quá hai nhiệm kỳ. Phần lớn người chạy đua vào Nhà Trắng đã nổi tiếng từ lâu.

Nước Mỹ quá rộng và nếu ai đó muốn nhận sự ủng hộ của đa số cử tri Mỹ, đương nhiên người ấy phải được đa số người dân biết và yêu mến. Số liệu thống kê cho thấy đa số ứng cử viên tổng thống từng phục vụ trong cơ quan công quyền như chính phủ, nghị viện hoặc chính quyền bang. Nhiều quân nhân cũng từng tranh cử tổng thống.

Là một quốc gia đa đảng nhưng cuộc đua giành chiếc ghế tại Nhà Trắng là cuộc đối đầu giữa hai đảng lớn nhất: đảng Cộng hòa và đảng Dân chủ. Tùy thuộc vào các bang, cuộc bầu cử có thể xuất hiện các ứng viên khác từ các đảng nhỏ hơn nhưng trong phần lớn lịch sử hiện đại của chính trị Mỹ, đảng Cộng hòa và đảng Dân chủ chia nhau nắm quyền.

Trở thành người đại diện của đảng Dân chủ hay Cộng hòa là thách thức đầu tiên mà ứng viên tổng thống phải vượt qua. Để được đảng tiến cử, họ phải cạnh tranh mạnh mẽ với các đối thủ khác trong nội bộ đảng suốt khoảng thời gian từ tháng Một tới tháng Sáu của năm bầu cử.

Trong khi các ứng cử viên tranh đua vận động bầu cử, cử tri các đảng ở từng bang cũng tham gia lựa chọn những người sẽ đại diện cho họ tham dự đại hội đảng. Những người đại diện sẽ chọn ứng viên tổng thống của đảng mình.

Sau khi quá trình này hoàn tất, ứng viên tổng thống chọn ứng viên phó tổng thống để cùng tranh cử chính thức với đối thủ từ đảng còn lại. Họ chi rất nhiều tiền cho những chiến dịch quảng bá, vận động ở các bang. Ngoài ra họ cũng tranh luận trên truyền hình để cử tri hiểu rõ quan điểm, năng lực của từng ứng cử viên.

Cách cử tri Mỹ bỏ phiếu

Khác với nhiều quốc gia trên thế giới, Mỹ không áp dụng hình thức tổng tuyển cử, tức người dân bầu cử trực tiếp cho tổng thống mà “ủy quyền” cho các đại cử tri, những người trực tiếp chọn ứng viên theo kết quả phiếu phổ thông của bang.

Về cơ bản, cử tri Mỹ không trực tiếp bầu tổng thống mà họ dùng phiếu phổ thông để chọn các “đại cử tri” trong bang, những người ủng hộ ứng cử viên mà họ muốn trở thành tổng thống. Đây là quy trình bầu cử tri đoàn.

Trong tổng số 50 bang của Mỹ, mỗi bang sẽ được trao một số đại cử tri nhất định. Số lượng đại cử tri của mỗi bang được phân bổ dựa trên quy mô dân số của bang đó, tương ứng số đại diện họ có trong 435 ghế hạ viện và 100 ghế thượng viện. Ví dụ, California, bang có dân số lớn nhất, có 55 đại cử tri. Ngược lại, Delaware, bang có dân số nhỏ nhất, chỉ có ba đại cử tri. Tổng số đại cử tri từ 50 bang và thủ đô Washington là 538.

Tin liên quan
Bầu cử Mỹ 2020: Diễn biến mới trong cuộc Bầu cử Mỹ 2020: Diễn biến mới trong cuộc 'so kè' tại bang chiến trường khốc liệt nhất

Những đại cử tri này sẽ là người trực tiếp bầu ra tổng thống và cuộc họp của Cử tri đoàn sẽ diễn ra vào ngày 14/12 tới. Hai chính đảng sẽ chọn ra những thành viên trung thành làm đại cử tri để đảm bảo họ sẽ bầu đúng theo kết quả bỏ phiếu phổ thông. Người chiến thắng trong cuộc đua vào Nhà Trắng là người giành được tối thiểu 270 phiếu đại cử tri.

Sau khi công chúng bỏ phiếu vào ngày tổng tuyển cử (tức ngày 3/11), các tiểu bang sẽ tổ chức các cuộc kiểm phiếu riêng biệt. Ứng viên giành chiến thắng số phiếu phổ thông ở bang nào thì các đại cử tri tiềm năng ủng hộ ứng viên đó sẽ trở thành đại cử tri chính thức của bang.

Tại hầu hết các bang, ứng viên nào thắng phiếu phổ thông sẽ nhận được tất cả phiếu đại cử tri của bang đó. Tuy nhiên, riêng hai bang Maine và Nebraska lại sử dụng hệ thống tỷ lệ, giúp lượng phiếu đại cử tri được phân bổ cho cả hai ứng viên, nhưng phần lớn nghiêng về người thắng cuộc.

Hiến pháp Mỹ không quy định đại cử tri phải tuân theo quyết định của đa số phiếu bầu phổ thông, vậy nên trường hợp đại cử tri bất tuân đã từng xảy ra. Tuy nhiên, lịch sử cho thấy những người này hiếm khi làm thay đổi kết quả bầu cử.

Để tránh trường hợp bất tuân xảy ra, một số bang đã ra luật yêu cầu đại cử tri tuân theo kết quả phổ thông. Ví dụ, nếu đa số cử tri bang Utah bầu cho ông Trump thì đại cử tri phải bầu cho ông làm tổng thống.

Với hệ thống như vậy, ứng viên tổng thống chỉ có thể đảm bảo chiến thắng khi giành được ít nhất 270 phiếu đại cử tri mà không nhất thiết phải giành được đa số phiếu phổ thông.

Trong trường hợp mỗi ứng viên đều giành 269 phiếu, Hạ viện Mỹ sẽ quyết định người sẽ trở thành tổng thống, còn Thượng viện chọn phó tổng thống. Nhưng trong lịch sử hiện đại của Mỹ, trường hợp này chưa bao giờ xảy ra. Lần duy nhất Hạ viện phải lựa chọn tổng thống là vào năm 1800, khi hai ứng cử viên Thomas Jefferson và Aaron Burr của đảng Dân chủ-Cộng hòa (tồn tại từ năm 1792-1824) cùng giành được 73 phiếu đại cử tri và khi đó, Hạ viện đã bầu chọn ông Jefferson làm Tổng thống thứ ba của Mỹ.

Cuộc chạy đua vào Nhà Trắng hiện tại đang trong giai đoạn nước rút và cả hai ứng viên là Donald Trump và Joe Biden đều đang lên kế hoạch để thu hút thêm cử tri tại những bang chiến lược. Đây là những bang khá dao động và thường có kết quả khác nhau trong các cuộc bầu cử. Các bang này chính là chìa khóa để giành thắng lợi.

Năm nay, North Carolina, Florida, Michigan, Wisconsin, Pennsylvania và Arizona là các bang có thể quyết định kết quả cuộc bầu cử. Đây đều là các bang mà ông Trump từng giành chiến thắng suýt soát về phiếu bầu phổ thông trước bà Clinton hồi năm 2016, giúp ông chiến thắng phiếu bầu cử đại cử tri.

Cứ bốn năm, bầu cử Tổng thống Mỹ lại trở thành đề tài nóng và tốn nhiều giấy mực của giới truyền thông. Lý do là bởi Mỹ là cường quốc hàng đầu thế giới và mỗi một thay đổi, dù lớn hay nhỏ sẽ định hình diện mạo của nước Mỹ và phần nào cả thế giới.

Bầu cử Mỹ 2020: Đua nhau mở rộng 'chiến trường', hai đảng bùng nổ cuộc chiến giành ghế ở Hạ viện

Bầu cử Mỹ 2020: Đua nhau mở rộng 'chiến trường', hai đảng bùng nổ cuộc chiến giành ghế ở Hạ viện

TGVN. Cuộc chiến giành ghế tại Hạ viện Mỹ giữa đảng Dân chủ và đảng Cộng hòa hiện đang diễn ra trên phạm vi lớn ...

Bầu cử Mỹ 2020: Ai chiến thắng và nỗi lo của châu Á

Bầu cử Mỹ 2020: Ai chiến thắng và nỗi lo của châu Á

TGVN. Châu Á gần đây khá căng thẳng với cạnh tranh Mỹ-Trung ngày càng gay gắt, nhiều người kỳ vọng vào cuộc bầu cử Mỹ ...

Bầu cử Mỹ 2020: Phe Cộng hòa 'chao đảo' ở bang thành trì, nguy cơ mất lợi thế gia tăng

Bầu cử Mỹ 2020: Phe Cộng hòa 'chao đảo' ở bang thành trì, nguy cơ mất lợi thế gia tăng

TGVN. Ngày 20/10, theo kết quả khảo sát của tờ New York Times và Đại học Siena, sự thay đổi quan điểm của nhóm cử ...

QUANG ĐÀO
(TỔNG HỢP)

Có thể bạn quan tâm

Bài viết cùng chủ đề

Bầu cử Mỹ 2020

Đọc thêm

Nhà khoa học hạt nhân nổi tiếng bị ám sát, quan chức Iran đe dọa trả thù

Nhà khoa học hạt nhân nổi tiếng bị ám sát, quan chức Iran đe dọa trả thù

Ngày 27/11, truyền hình nhà nước Iran đưa tin ông Mohsen Fakhrizadeh, một nhà khoa học hạt nhân và tên lửa có tiếng của nước này, đã bị bắn chết ...
Tuyên chiến rác thải nhựa, Hàn Quốc 'khai tử' cốc nhựa dùng một lần từ tháng 12/2020

Tuyên chiến rác thải nhựa, Hàn Quốc 'khai tử' cốc nhựa dùng một lần từ tháng 12/2020

Lượng rác thải nhựa tăng nhanh trong giai đoạn dịch Covid-19, Chính phủ Hàn Quốc quyết định cấm sử dụng cốc nhựa dùng một lần.
SCG tiên phong phát triển bền vững thông qua kinh tế tuần hoàn

SCG tiên phong phát triển bền vững thông qua kinh tế tuần hoàn

Tập đoàn SCG một lần nữa khẳng định vai trò dẫn dắt và kết nối của mình trong việc áp dụng Kinh tế Tuần hoàn, cùng khu vực hướng đến ...
Bộ Ngoại giao Thụy Điển: Đóng cửa Đại sứ quán tại Campuchia là 'sự thích nghi'

Bộ Ngoại giao Thụy Điển: Đóng cửa Đại sứ quán tại Campuchia là 'sự thích nghi'

Nguồn tin từ Bộ Ngoại giao Thụy Điển cho biết Đại sứ quán Thụy Điển tại Campuchia sẽ đóng cửa vào cuối năm 2021.
Giá xe Toyota Avanza mới nhất Việt Nam tháng 11/2020

Giá xe Toyota Avanza mới nhất Việt Nam tháng 11/2020

Giá xe Toyota Avanza mới nhất kèm với chương trình khuyến mãi chi tiết và giá lăn bánh Toyota Avanza 1.3 MT và 1.5 AT tháng 11/2020.
Giá xe Mercedes E200 mới nhất tháng 11/2020

Giá xe Mercedes E200 mới nhất tháng 11/2020

Cập nhật giá xe Mercedes E200 mới nhất cùng thông tin về chương trình khuyến mãi và giá lăn bánh xe ô tô Mercedes E200 tháng 11/2020.
Kazakhstan mong muốn hợp tác với Việt Nam trong lĩnh vực phòng chống Covid-19

Kazakhstan mong muốn hợp tác với Việt Nam trong lĩnh vực phòng chống Covid-19

Thứ trưởng thứ nhất Bộ Ngoại giao Kazakhstan Shakhrat Nuryshev đánh giá cao việc Việt Nam đã kiểm soát thành công dịch Covid-19.
Kiều bào đóng góp ý kiến sau 5 năm thực hiện Chỉ thị 45 về công tác người Việt ở nước ngoài

Kiều bào đóng góp ý kiến sau 5 năm thực hiện Chỉ thị 45 về công tác người Việt ở nước ngoài

Hội nghị sơ kết 5 năm thực hiện Chỉ thị 45 về tiếp tục đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết số 36 về công tác đối với người Việt Nam ...
Australia quyết 'mạnh tay' với các đối tượng tấn công mạng

Australia quyết 'mạnh tay' với các đối tượng tấn công mạng

Australia sẽ thực hiện nhiều biện pháp 'mạnh tay' nhằm đối phó với các đối tượng tội phạm tấn công mạng ngày càng gia tăng.
Tin thế giới 27/11: Ông Trump vẫn chưa chịu khuất phục, Trung Quốc nỗ lực chối bỏ nguồn gốc Covid-19, Triều Tiên rục rịch bắn tên lửa?

Tin thế giới 27/11: Ông Trump vẫn chưa chịu khuất phục, Trung Quốc nỗ lực chối bỏ nguồn gốc Covid-19, Triều Tiên rục rịch bắn tên lửa?

Bầu cử Mỹ 2020, quan hệ Mỹ với Trung Quốc và Nga, tình hình Nagorno-Karabakh, bán đảo Triều Tiên... là những tin thế giới nổi bật 24 giờ qua.
Nhà khoa học hạt nhân nổi tiếng bị ám sát, quan chức Iran đe dọa trả thù

Nhà khoa học hạt nhân nổi tiếng bị ám sát, quan chức Iran đe dọa trả thù

Ngày 27/11, truyền hình nhà nước Iran đưa tin ông Mohsen Fakhrizadeh, một nhà khoa học hạt nhân và tên lửa có tiếng của nước này, đã bị bắn chết cùng ngày.
Bộ Ngoại giao Thụy Điển: Đóng cửa Đại sứ quán tại Campuchia là 'sự thích nghi'

Bộ Ngoại giao Thụy Điển: Đóng cửa Đại sứ quán tại Campuchia là 'sự thích nghi'

Nguồn tin từ Bộ Ngoại giao Thụy Điển cho biết Đại sứ quán Thụy Điển tại Campuchia sẽ đóng cửa vào cuối năm 2021.
Tin thế giới 27/11: Ông Trump vẫn chưa chịu khuất phục, Trung Quốc nỗ lực chối bỏ nguồn gốc Covid-19, Triều Tiên rục rịch bắn tên lửa?

Tin thế giới 27/11: Ông Trump vẫn chưa chịu khuất phục, Trung Quốc nỗ lực chối bỏ nguồn gốc Covid-19, Triều Tiên rục rịch bắn tên lửa?

Bầu cử Mỹ 2020, quan hệ Mỹ với Trung Quốc và Nga, tình hình Nagorno-Karabakh, bán đảo Triều Tiên... là những tin thế giới nổi bật 24 giờ qua.
Hậu bầu cử Mỹ 2020: Hầu hết người ủng hộ đều tin ông Trump đắc cử

Hậu bầu cử Mỹ 2020: Hầu hết người ủng hộ đều tin ông Trump đắc cử

Những người ủng hộ vẫn tin Tổng thống Trump chiến thắng hợp pháp và nên theo đuổi cuộc chiến pháp lý cho đến khi các bang hoàn tất chứng nhận kết quả.
Ấn Độ: Biểu tình bùng phát, hàng chục nghìn nông dân tiến về Thủ đô

Ấn Độ: Biểu tình bùng phát, hàng chục nghìn nông dân tiến về Thủ đô

Hàng chục nghìn nông dân Ấn Độ đã tiến về Thủ đô trong một cuộc tuần hành nhằm phản đối các đạo luật nông nghiệp của chính quyền trung ương.
Biển Hoa Đông: Nhật Bản chỉ trích tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc với quần đảo Senkaku

Biển Hoa Đông: Nhật Bản chỉ trích tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc với quần đảo Senkaku

Nhật Bản đã chỉ trích tuyên bố công khai gần đây của Ngoại trưởng Trung Quốc về vấn đề chủ quyền đối với quần đảo tranh chấp ở Biển Hoa Đông.
Quan hệ EU-Thổ Nhĩ Kỳ lại căng thẳng: Chuyện mới, nợ cũ

Quan hệ EU-Thổ Nhĩ Kỳ lại căng thẳng: Chuyện mới, nợ cũ

Căng thẳng EU-Thổ Nhĩ Kỳ không lạ, nhưng diễn biến mới có thể khiến quan hệ song phương chạm đáy. Bình luận của TG&VN.
Israel-Saudi Arabia: Người thổi lửa, kẻ dập khói

Israel-Saudi Arabia: Người thổi lửa, kẻ dập khói

Đồn đoán của dư luận xung quanh cuộc gặp giữa lãnh đạo Israel và Saudi Arabia đã phản ánh và thực trạng 'người muốn kẻ chưa' của mối quan hệ này.
Kết quả Bầu cử Mỹ 2020: Đọc giữa dòng

Kết quả Bầu cử Mỹ 2020: Đọc giữa dòng

Bầu cử Mỹ, ông Donald Trump vẫn quyết tâm xoay chuyển tình thế, nhưng quá trình chuyển giao quyền lực thực tế đã khởi động. Bình Luận của TG&VN.
Hậu bầu cử Mỹ 2020: Ông Donald Trump và ‘di sản’ chính trị còn đó

Hậu bầu cử Mỹ 2020: Ông Donald Trump và ‘di sản’ chính trị còn đó

Dù thất bại hay may mắn lật ngược thế cờ hậu bầu cử, Tổng thống Donald Trump vẫn để lại dấu ấn đậm nét, với nhiều thay đổi bước ngoặt kéo dài tới chính trị ...
Hậu bầu cử Mỹ 2020: Đường chia đôi ngả

Hậu bầu cử Mỹ 2020: Đường chia đôi ngả

Trong khi ông Joe Biden lên kế hoạch tiếp nhận quyền lực, ông Donald Trump cho thấy mình sẽ không buông xuôi chiếc ghế Tổng thống. Bình luận của TG&VN.
Nhật Bản-Australia: Cùng hội trên nhiều thuyền

Nhật Bản-Australia: Cùng hội trên nhiều thuyền

Nhật Bản-Australia đều theo đuổi mục tiêu ở khu vực và thế giới. Cả hai cùng phe trong nhiều cuộc chơi và cùng hội trên nhiều thuyền. Bình luận của TG&VN.
Cái nhìn mới mẻ của EU về Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Cái nhìn mới mẻ của EU về Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Các chiến lược mới của Đức và Hà Lan có thể là sự khởi đầu cho lập trường chung của Liên minh châu Âu (EU) về khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.
Bầu cử Mỹ 2020: Antony Blinken - người được ông Biden đề cử vào vị trí Ngoại trưởng Mỹ là ai?

Bầu cử Mỹ 2020: Antony Blinken - người được ông Biden đề cử vào vị trí Ngoại trưởng Mỹ là ai?

Ứng cử viên Tổng thống Mỹ Joe Biden đã đề cử ông Antony Blinken vào vị trí Ngoại trưởng Mỹ. Vậy ông Antony Blinken là ai?
Thấy 'Bóng dáng Obama' trong quyết tâm đưa nước Mỹ 'sang trang' của ông Joe Biden?

Thấy 'Bóng dáng Obama' trong quyết tâm đưa nước Mỹ 'sang trang' của ông Joe Biden?

Ông Joe Biden đang nỗ lực từ những viên gạch đầu tiên như xây dựng nội các với mong muốn đưa nước Mỹ "sang trang mới".
'Việt Nam là quốc gia thành công kinh tế duy nhất ở Đông Nam Á thời Covid-19'

'Việt Nam là quốc gia thành công kinh tế duy nhất ở Đông Nam Á thời Covid-19'

Thế giới đang hứng chịu sự tàn phá kinh tế do Covid-19, nhưng Việt Nam đang trở thành câu chuyện thành công về kinh tế duy nhất ở Đông Nam Á.
Ông Biden có thể cứu vãn Hiệp ước Bầu trời Mở?

Ông Biden có thể cứu vãn Hiệp ước Bầu trời Mở?

Theo các chuyên gia, ông Biden nhiều khả năng sẽ không quay lại chủ đề Hiệp ước Bầu trời Mở.
Né tránh 'lời tạm biệt', Ngoại trưởng Pompeo tự tin trong chuyến công du 'bất thường' nhất

Né tránh 'lời tạm biệt', Ngoại trưởng Pompeo tự tin trong chuyến công du 'bất thường' nhất

Chuyến công du nước ngoài 10 ngày của Ngoại trưởng Pompeo vừa qua dường như không phải để nói một lời tạm biệt.
Phiên bản di động