TS. Hoàng Ngọc Vinh: Nếu vẫn còn tâm lý sính bằng cấp thì vấn nạn học giả, dạy giả sẽ khó giảm

Yến Nguyệt
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. TS. Hoàng Ngọc Vinh, nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho rằng, một khi các nhà quản lý vẫn còn tâm lý sính bằng cấp, nhìn 'gà hóa cuốc', cứ thấy lấp lánh nghĩ là vàng và sử dụng thì vấn nạn học giả, dạy giả sẽ khó có chiều hướng giảm.
TS. Hoàng Ngọc Vinh
TS. Hoàng Ngọc Vinh nêu quan điểm, một khi các nhà quản lý vẫn còn tâm lý sính bằng cấp, nhìn 'gà hóa cuốc' thì vấn nạn học giả, dạy giả sẽ khó có chiều hướng giảm.

Những ngày qua, các diễn đàn học thuật trên mạng xã hội tranh cãi về luận án tiến sĩ "Nghiên cứu giải pháp phát triển môn cầu lông cho công chức viên chức thành phố Sơn La". Nhiều người cho rằng nội dung đề tài hẹp, không đủ tầm của một luận án tiến sĩ. Quan điểm của ông?

Mục tiêu và nội dung của đề tài này rất ít hàm lượng khoa học giáo dục nhưng lại xếp vào đề tài luận án tiến sĩ giáo dục. Cũng không phải đề tài thuộc về chính sách giáo dục hay quản lý giáo dục, có lẽ chỉ ngang với một báo cáo chuyên đề.

Vì thế, khá nhiều nội dung viết thiếu mạch lạc, không liên kết với nhau, vấn đề nghiên cứu xác định không rõ... Nhiều tài liệu đưa vào hoặc trích dẫn không ăn nhập với mục tiêu luận án cần đạt được.

Ví dụ, phần viết về đường lối của Đảng trong phát triển thể dục thể thao nói chung chứ không có gắn với đường lối của Đảng về "phát triển môn cầu lông" hoặc tài liệu nghiên cứu về quốc tế cũng không tìm thấy từ "cầu lông" trong tài liệu nghiên cứu lý luận hay kinh nghiệm quốc tế.

Tóm lại, đề tài này theo cách nhìn nhận chung thì không có ý nghĩa về khoa học.

Trong đánh giá công trình khoa học, luận án ngoài ý nghĩa khoa học, phương pháp nghiên cứu còn có ý nghĩa thực tiễn. Vậy theo ông, một đề tài nghiên cứu thế nào mới được xem là xứng tầm xét về cả tính học thuật lẫn thực tiễn?

Đề tài có thể phản ánh khía cạnh thực tiễn nào đó nhưng chưa hẳn đã mang tính khoa học, vì khoa học là sự quan sát, mô tả, xác định, nghiên cứu thực nghiệm và sự giải thích bằng lý luận. Tính khoa học chính là sự phù hợp giữa lý luận và thực tiễn, được kiểm nghiệm bằng thực tiễn, phản ánh quy luật chung nhất, thể hiện logic, hệ thống.

Nếu thực tiễn được mô tả hoặc áp đặt chủ quan sẽ coi như mất tính khoa học. Mặt khác, thực tiễn có ý nghĩa khoa học cũng phải mang tính chất điển hình. Về mặt học thuật lý luận cần phản ánh và được kiểm chứng bằng các thực nghiệm trong thực tế.

Những vấn đề mang tính học thuật trong một luận án phải thể hiện được người nghiên cứu có hiểu biết sâu và rộng về chủ đề nghiên cứu. Nghĩa là, đọc các công trình mang tính kinh điển, công trình nghiên cứu cùng lĩnh vực hiện thời và đưa ra những ý kiến phản biện, nhận xét, đánh giá và tìm được "lỗ hổng" trong các công trình đó. Đồng thời, đánh giá về nhiệm vụ của người nghiên cứu sau khi xác định được các hạn chế (lỗ hổng) đó và các câu hỏi mà người nghiên cứu phải trả lời.

Những công việc phải làm, phương pháp, công cụ để tiến hành lấp "chỗ hổng" đó và chứng minh bằng thực nghiệm thì đó là những vấn đề mang tính học thuật. Những phát hiện mới phải mang tính chất nguyên gốc (origin).

Đây không phải luận văn đầu tiên bị "soi". Nhiều năm qua, vẫn có những luận văn gây xôn xao dư luận bởi kém hàm lượng khoa học hoặc chỉ là "công nghệ nhân bản". Vậy nhìn từ những câu chuyện này, theo ông, làm sao để có “học thật, thi thật, nhân tài thật”?

Hiện tượng trên có thể xem là vấn nạn rất khó giải quyết, đó là văn hóa hám danh, sính bằng cấp hình thành nên thể chế phi chính thức bên cạnh thể chế chính thức - tức các quy định luật pháp tưởng như rất chặt chẽ về thủ tục và quy trình...

Nhưng thủ tục, quy trình đúng không lấy gì đảm bảo chất lượng thực hiện các thủ tục quy trình đó. Trong xã hội, một khi có cầu ắt có cung, nhất là trong xã hội chuộng bằng cấp.

Nghiên cứu sinh và thầy hướng dẫn thậm chí cả cơ sở đào tạo, hội đồng "đi đêm" với nhau, làm việc thiếu trách nhiệm khiến cho tấm bằng tiến sĩ kiếm được khá dễ dãi.

Trong khi đó, cơ quan quản lý lại có phần "buông lỏng", thụ động và thiếu năng lực để xử lý những sai phạm của cơ sở đào tạo vốn đang được tự chủ rất nhiều về học thuật nhưng lại thiếu đi trách nhiệm giải trình và tính liêm chính cần thiết.

TS. Hoàng Ngọc Vinh
Thời gian qua, nhiều luận án tiến sĩ gây xôn xao dư luận vì kém hàm lượng khoa học hoặc chỉ là "công nghệ nhân bản". (Nguồn: Tuổi trẻ)

Theo ông, công tác hậu kiểm của Bộ Giáo dục và Đào tạo đối với các đề tài tiến sĩ cần được chú trọng thế nào?

Trước hết, cần phải đảm bảo khâu tiền kiểm cho tốt đã. Một số quốc gia gọi là tiền kiểm định - nghĩa là cơ sở đào tạo tiến sĩ muốn có tư cách đào tạo thì cần đáp ứng các tiêu chuẩn kiểm định về điều kiện đảm bảo chất lượng.

Không thể để cho đội ngũ hướng dẫn kém năng lực và phẩm chất cứ khoác cái áo tiến sĩ, giáo sư là nghiễm nhiên đủ điều kiện hướng dẫn mà không chú ý đến chuyên môn, cũng như uy tín thực tế trước cộng đồng khoa học.

Về vấn đề hậu kiểm rất khó đối với Bộ vì không thể đủ người để làm việc này. Những cán bộ quản lý Nhà nước không phải là chuyên gia ở mọi lĩnh vực học thuật, nếu có kiểm tra thì chỉ kiểm tra về quy trình thủ tục hoặc những vi phạm dễ nhất là "đạo văn".

Mặt khác, muốn thẩm định luận án tiến sĩ thì phải có bộ tiêu chỉ đánh giá chuẩn trên cơ sở Khung trình độ quốc gia (VQF). Nhưng tôi biết hiện nay thì yêu cầu luận án tiến sĩ theo quy định ban hành năm 2021 còn khá chung chung, hầu như không đề cập VQF. Đây là việc cần làm để quá trình thẩm định đánh giá được khách quan, tránh tranh cãi.

Cần phải siết chặt hơn nữa đối với việc đào tạo tiến sĩ ra sao để những luận án tiến sĩ không bị “cất vào tủ”?

Thực ra, về quy định đào tạo tiến sĩ ở ta rất chặt về thủ tục, quy trình xếp vào loại bậc nhất thế giới. Tuy nhiên, quan trong là ý thức trách nhiệm của những người liên quan trong quá trình thực hiện.

Cơ quan quản lý cần lắng nghe dư luận trong việc hạ thấp chuẩn công bố quốc tế, nghiên cứu điều chỉnh quy định cụ thể hơn về tiêu chuẩn đánh giá luận án tiến sĩ, tiêu chuẩn năng lực của người hướng dẫn.

Yêu cầu tất cả các cơ sở đào tạo tiến sĩ, cho dù ở cơ quan tổ chức nào, cũng đều phải công khai toàn bộ luận án lên website (trừ những luận án thuộc bí mật quốc phòng hay an ninh quốc gia) để xã hội và cộng đồng các nhà khoa học được biết cũng là cách quản lý tri thức hiệu quả.

Khi để lọt những luận án kém chất lượng, vi phạm luật pháp cần xử lý với tổ chức cá nhân vi phạm hoặc đề nghị lên cấp có thẩm quyền xử lý.

Đó là phía đào tạo còn phía sử dụng nhân lực cũng rất cần có chiến lược quản lý nguồn nhân lực hợp lý thông qua tuyển dụng, đào tạo, bồi dưỡng, bổ nhiệm theo năng lực làm việc ứng với vị trí việc làm.

Một khi các nhà quản lý vẫn còn tâm lý sính bằng cấp, nhìn "gà hóa cuốc", cứ thấy lấp lánh nghĩ là vàng và sử dụng thì vấn nạn học giả, dạy giả sẽ khó có chiều hướng giảm.

Xin cảm ơn ông!

ĐBQH Bùi Hoài Sơn: Cần các chế tài để nghệ sĩ và người nổi tiếng ý thức về hành vi của mình

ĐBQH Bùi Hoài Sơn: Cần các chế tài để nghệ sĩ và người nổi tiếng ý thức về hành vi của mình

Chia sẻ với TG&VN về trách nhiệm xã hội của nghệ sĩ, ĐBQH Bùi Hoài Sơn, Ủy viên Thường trực, Ủy ban Văn hóa, Giáo ...

Liệu có thể xếp loại đạo đức nhà giáo được không?

Liệu có thể xếp loại đạo đức nhà giáo được không?

Vấn đề được đặt ra trong đổi mới giáo dục hiện nay đội ngũ nhà giáo có vai trò thế nào? Đánh giá, xếp loại ...

Bài viết cùng chủ đề

Giáo dục Việt Nam

Đọc thêm

'Số phận' phim Thương ngày nắng về sau thông báo tạm dừng phát sóng chương trình có diễn viên Hồng Đăng của VTV

'Số phận' phim Thương ngày nắng về sau thông báo tạm dừng phát sóng chương trình có diễn viên Hồng Đăng của VTV

Baoquocte.vn. Đại diện VTV nói về "số phận" phim Thương ngày nắng về sau thông báo tạm dừng phát sóng các chương trình, phim có diễn viên Hồng Đăng.
Việt Nam yêu cầu Đài Loan huỷ bỏ hoạt động trái phép ở Ba Bình

Việt Nam yêu cầu Đài Loan huỷ bỏ hoạt động trái phép ở Ba Bình

Baoquocte.vn. Phát biểu của Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng về việc Đài Loan (Trung Quốc) tập trận ở Ba Bình.
Ngoại trưởng Anh, Pháp đánh giá các mối đe dọa từ Nga, Trung Quốc, khẳng định phối hợp chặt chẽ về an ninh

Ngoại trưởng Anh, Pháp đánh giá các mối đe dọa từ Nga, Trung Quốc, khẳng định phối hợp chặt chẽ về an ninh

Baoquocte.vn. Anh và Pháp đều tỏ ra quan ngại trước những mối đe dọa từ Nga và Trung Quốc, đồng thời bày tỏ quyết tâm hỗ trợ Ukraine.
Giá 'vàng đen' tăng vọt, nguồn cung bế tắc, Mỹ, Hàn Quốc tìm cách áp giá trần với dầu khí Nga

Giá 'vàng đen' tăng vọt, nguồn cung bế tắc, Mỹ, Hàn Quốc tìm cách áp giá trần với dầu khí Nga

Baoquocte.vn. Giá dầu khí thế giới tăng vọt, nguồn cung bế tắc, Mỹ, Hàn Quốc tìm cách áp giá trần với dầu khí Nga.
Quang Hải 'ghi điểm' đầu tiên trong buổi tập của Pau FC

Quang Hải 'ghi điểm' đầu tiên trong buổi tập của Pau FC

Baoquocte.vn. Tiền vệ Nguyễn Quang Hải thực hiện đường chuyền cho đồng đội ghi bàn ở màn chia đội thi đấu đối kháng trong buổi tập ở Pau FC ngày 1/7.
Ukraine là nước nhập khẩu vũ khí lớn thứ hai của Đức, nhận gói khí tài 584 triệu USD trong 6 tháng đầu năm

Ukraine là nước nhập khẩu vũ khí lớn thứ hai của Đức, nhận gói khí tài 584 triệu USD trong 6 tháng đầu năm

Baoquocte.vn. Bộ Kinh tế liên bang Đức ngày 1/7 cho biết Ukraine đã trở thành nhà nhập khẩu vũ khí lớn thứ hai của Đức.
Việt Nam tham dự triển lãm quốc tế công nghiệp an ninh quốc phòng 2022 tại Thổ Nhĩ Kỳ

Việt Nam tham dự triển lãm quốc tế công nghiệp an ninh quốc phòng 2022 tại Thổ Nhĩ Kỳ

Baoquocte.vn. Sự có mặt của hai đoàn Việt Nam tham dự SEDEC 2022 tại Thổ Nhĩ Kỳ là những bước khởi động quan trọng, thúc đẩy hợp tác Việt Nam-Thổ Nhĩ ...
Triều Tiên phản bác lời kêu gọi của G7: Quyết không chùn bước

Triều Tiên phản bác lời kêu gọi của G7: Quyết không chùn bước

Baoquocte.vn. Triều Tiên cho biết nước này sẽ thực hiện việc tăng cường khả năng quân sự như biện pháp 'tự vệ'.
Đại sứ Ukraine tại Berlin lại có phát biểu 'dậy sóng', Bộ Ngoại giao nói không phản ánh quan điểm của Kiev

Đại sứ Ukraine tại Berlin lại có phát biểu 'dậy sóng', Bộ Ngoại giao nói không phản ánh quan điểm của Kiev

Baoquocte.vn. Vị Đại sứ bộc trực của Ukraine tại Đức Andriy Melnyk đang phải đối mặt với những chỉ trích...
XSLA 2/7, kết quả xổ số Long An hôm nay 2/7/2022 - KQXSLA thứ 7

XSLA 2/7, kết quả xổ số Long An hôm nay 2/7/2022 - KQXSLA thứ 7

Baoquocte.vn. XSLA 2/7. Trực tiếp kết quả xổ số Long An nhanh nhất hôm nay - XSLA 2/7/2022. ket qua xo so Long An. KQXSLA
Hội Chữ thập đỏ Việt Nam 'bắt tay' Bộ Y tế đẩy mạnh thực hiện các hoạt động nhân đạo

Hội Chữ thập đỏ Việt Nam 'bắt tay' Bộ Y tế đẩy mạnh thực hiện các hoạt động nhân đạo

Baoquocte.vn. Hội Chữ thập đỏ Việt Nam đã ký kết Chương trình phối hợp với Bộ Y tế trong thực hiện các hoạt động nhân đạo và tuyên truyền các giá trị nhân đạo.
Dự báo thời tiết 10 ngày tới (2-11/7): Tâm bão số 1 cấp 11; Hà Nội, Bắc Bộ mưa vừa đến rất to; Trung Bộ có nơi nắng nóng gay gắt; Nam Bộ mưa dông

Dự báo thời tiết 10 ngày tới (2-11/7): Tâm bão số 1 cấp 11; Hà Nội, Bắc Bộ mưa vừa đến rất to; Trung Bộ có nơi nắng nóng gay gắt; Nam Bộ mưa dông

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết 10 ngày tới (2-11/7) từ Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia.
Dự báo thời tiết: Bão số 1 tạo vùng nguy hiểm trên Biển Đông, gió mạnh từ cấp 6, giật cấp 8 trở lên

Dự báo thời tiết: Bão số 1 tạo vùng nguy hiểm trên Biển Đông, gió mạnh từ cấp 6, giật cấp 8 trở lên

Baoquocte.vn. Dự báo trong 12 giờ tới, bão số 1 di chuyển chủ yếu theo hướng Tây Bắc, mỗi giờ đi được 15-20km và có khả năng mạnh thêm.
Covid-19 ngày 1/7: Số ca khỏi bệnh nhiều gấp 9 lần so với ca mắc mới; tiếp tục không có F0 tử vong

Covid-19 ngày 1/7: Số ca khỏi bệnh nhiều gấp 9 lần so với ca mắc mới; tiếp tục không có F0 tử vong

Baoquocte.vn. Bản tin phòng chống dịch Covid-19 ngày 1/7 của Bộ Y tế cho biết có 927 ca mắc mới Covid-19, 8.345 F0 khỏi, tiếp tục không có bệnh nhân tử vong.
Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (1-2/7): Hà Nội, Bắc Bộ, Trung Bộ ngày nắng; Tây Nguyên, Nam Bộ chiều tối cục bộ có mưa to

Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (1-2/7): Hà Nội, Bắc Bộ, Trung Bộ ngày nắng; Tây Nguyên, Nam Bộ chiều tối cục bộ có mưa to

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết Bắc Bộ, Trung Bộ ngày nắng, chiều tối mưa rào, dông vài nơi; Tây Nguyên, Nam Bộ chiều tối mưa và dông rải rác và mưa to cục bộ.
Cập nhật bão số 1: Chiều tối, đêm 2/7, Đông Bắc Bộ mưa to đến rất to; Bắc Biển Đông biển động dữ dội

Cập nhật bão số 1: Chiều tối, đêm 2/7, Đông Bắc Bộ mưa to đến rất to; Bắc Biển Đông biển động dữ dội

Baoquocte.vn. Trong 24 giờ tới, bão số 1 di chuyển chủ yếu theo hướng Tây Bắc, mỗi giờ đi được khoảng 15km, khả năng mạnh thêm, vùng tâm bão giật cấp 15.
Phát hiện mới giúp điều trị tổn thương não ở trẻ sơ sinh

Phát hiện mới giúp điều trị tổn thương não ở trẻ sơ sinh

Baoquocte.vn. Phát hiện mới được đánh giá là đặt nền móng cho việc phát triển một phương pháp điều trị hiệu quả tổn thương não ở trẻ sơ sinh.
Covid-19: Chuyển điều tra vi phạm tại CDC Đà Nẵng

Covid-19: Chuyển điều tra vi phạm tại CDC Đà Nẵng

Baoquocte.vn. Đã có kết luận việc thanh tra việc mua sắm trang thiết bị y tế, sinh phẩm, kít xét nghiệm phục vụ phòng, chống dịch Covid-19 tại CDC Đà Nẵng.
Hàn Quốc lần đầu tiên sản xuất vaccine phòng Covid-19

Hàn Quốc lần đầu tiên sản xuất vaccine phòng Covid-19

Baoquocte.vn. Hàn Quốc cấp phép sử dụng vaccine ngừa Covid-19 nội địa đầu tiên do SK Bioscience phối hợp với Đại học Y khoa Washington (Mỹ) phát triển.
Không ai được bảo vệ hoàn toàn trước biến thể BA.5

Không ai được bảo vệ hoàn toàn trước biến thể BA.5

Baoquocte.vn. Một biến thể phụ của Omicron đang dần chiếm lĩnh thế giới - BA.5. Các nhà khoa học dự đoán, BA.5 sẽ gây ra hầu hết các trường hợp nhiễm Covid-19 mới trong thời gian ...
Triệu chứng của người nhiễm biến thể Omicron BA.5

Triệu chứng của người nhiễm biến thể Omicron BA.5

Baoquocte.vn. Dòng virus BA.5 thuộc biến thể Omicron chủ yếu tác động tới đường hô hấp trên, khiến người bệnh sốt, ớn lạnh, mất khứu giác, ho, nghẹt mũi, sổ mũi…
Những lưu ý khi dùng retinol trị nám, chống lão hóa mà chị em ‘rần rần’ săn đón

Những lưu ý khi dùng retinol trị nám, chống lão hóa mà chị em ‘rần rần’ săn đón

Baoquocte.vn. Các loại kem chứa retinol thời gian qua được chị em ‘rần rần’ săn đón với khả năng cải thiện làn da đáng kể.
Phiên bản di động