Từ bất bình đẳng vaccine đến 'chủ nghĩa Apartheid kinh tế'

Nguyệt Ánh
Bài viết của Tiến sĩ Dan Steinbock, chuyên gia về thế giới đa cực, chuyên viên cấp cao của chương trình Fulbright trên tờ EurAsia Review nhận định, “chủ nghĩa Apartheid kinh tế” đang phủ bóng đen lên triển vọng toàn cầu.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Từ bất bình đẳng vaccine đến 'chủ nghĩa Apartheid kinh tế'
Sự thất bại trong việc ngăn chặn đại dịch Covid-19 và sự xuất hiện của những biến thể mới, cùng với sự bất bình đẳng về vaccine đang khiến sự phân cực giữa phương Tây và các nước nghèo hơn ngày càng gia tăng. (Nguồn: Pixabay)

Theo tác giả, sự phân cực giữa phương Tây và các nước nghèo hơn ngày càng gia tăng do sự thất bại trong việc ngăn chặn đại dịch Covid-19, sự xuất hiện của những biến thể mới, cùng với sự bất bình đẳng về vaccine.

"Cơn ác mộng" biến thể Delta

Đầu tháng Hai năm nay, khi các phương tiện truyền thông thế giới chính thức đưa tin rằng “điều tồi tệ nhất đã qua”, đã có hơn 110 triệu người mắc Covid-19 (được xác nhận) và hơn 2,5 triệu người tử vong.

Không ngờ, chỉ 6 tháng sau, số ca mắc đã tăng gần gấp đôi, lên hơn 200 triệu người, trong khi số ca tử vong tăng lên 4,3 triệu người. Trong cả hai giai đoạn này, con số thực có thể cao gấp 2 đến 3 lần, và trong một số trường hợp, thậm chí còn cao gấp 4 lần như vậy.

Tin liên quan
Covid-19: 5 sự thật nên biết về ‘sát thủ Delta’ để chủ động phòng ngừa Covid-19: 5 sự thật nên biết về ‘sát thủ Delta’ để chủ động phòng ngừa

Cho đến mùa Hè 2020, số ca nhiễm mới hàng ngày vẫn ở dưới mức 100.000 trên toàn cầu, chủ yếu là nhờ các biện pháp nghiêm ngặt chống Covid-19 ở Trung Quốc và một số quốc gia châu Á khác.

Tuy nhiên đến giai đoạn cuối mùa Xuân 2021, khi làn sóng thứ hai bùng phát và nhanh chóng lan rộng ở Ấn Độ, kích hoạt biến thể Delta (21A), trong tháng 5/2021, số ca mắc mới hàng ngày đạt đỉnh điểm là gần 900.000.

Một tháng trước đó, biến chủng này vẫn chiếm chưa tới 5% tổng số ca mắc trên toàn thế giới; nhưng tới nay, Delta đã chiếm tới 75% các trường hợp lây nhiễm và trở thành một "cơn ác mộng" trên toàn cầu.

Bất bình đẳng về vaccine

Đến cuối tháng 11/2020, Canada và Mỹ đã đặt trước 8-9 liều vaccine cho mỗi người dân của họ. Anh, Australia và EU cũng theo bước với 5-6 liều/người.

Đến tháng 1/2021, Tổng Giám đốc WHO Tedros cảnh báo rằng, do các chính sách vaccine ngừa Covid-19 không công bằng, “thế giới đang trên bờ vực của một sự thất bại thảm hại về đạo đức và cái giá của sự thất bại này sẽ phải trả giá bằng sinh mạng và sinh kế của những quốc gia nghèo nhất thế giới”.

Tại thời điểm đó, 40 triệu liều vaccine đã được tiêm ở 50 nền kinh tế có thu nhập cao. Trong khi ngược lại, theo Oxfam, cứ 10 người thì có tới 9 người ở các nước nghèo dự kiến sẽ chưa được tiêm vaccine ngừa Covid-19 trong năm 2021.

Vì vậy, khoảng cách tiêm chủng giữa các nước giàu và nghèo ngày càng tăng trên khắp thế giới.

Báo cáo Triển vọng Kinh tế Thế giới mới của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) ước tính, gần 40% dân số ở các nền kinh tế tiên tiến đã được tiêm chủng đầy đủ, so với chưa đầy một nửa con số này ở các nền kinh tế mới nổi, và con số này chủ yếu là ở Trung Quốc, còn những nước có thu nhập thấp chỉ chiếm một phần rất nhỏ.

Và mọi thứ sắp trở nên khó khăn hơn rất nhiều. Cách đây không lâu, EU đã cam kết hỗ trợ cung cấp vaccine đáng kể cho các nước nghèo, đặc biệt là ở châu Phi. Theo WHO, đó là “lộc trời cho” đối với châu lục này vì hiện nay mới chỉ có 1,2% dân số châu Phi được tiêm chủng đầy đủ.

Tuy nhiên, thực tế của việc hỗ trợ vaccine hóa ra rất khác. Tuần trước, đặc phái viên của Liên minh châu Phi được giao nhiệm vụ chỉ đạo các nỗ lực mua vaccine ngừa Covid-19 cho lục địa đã chỉ trích mạnh mẽ châu Âu, khi tuyên bố rằng “không một lọ vaccine nào đã rời nhà máy ở châu Âu để sang châu Phi”.

"Chủ nghĩa Apartheid kinh tế"

Một phần do biến thể từ Anh và biến thể Delta, dự báo triển vọng các nền kinh tế phát triển gần đây đã được điều chỉnh tăng lên, trong khi triển vọng của các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển đã giảm xuống trong năm 2021, đặc biệt là đối với các nền kinh tế châu Á mới nổi.

Tuy nhiên, thách thức thực sự là ở chỗ những điều chỉnh này có thể không chỉ là biến động theo chu kỳ, mà là những thay đổi trường kỳ trong dài hạn.

Tháng 8/2020, Tiến sĩ Dan Steinbock đã dự đoán nhiều năm phát triển vừa qua sẽ bị xóa sổ và mức sống sụt giảm ở tất cả các nền kinh tế. Đặc biệt, các nước nghèo nhất thậm chí sẽ mất đi những thành tựu của nhiều thập kỷ phát triển, chia rẽ xã hội, nạn đói và xung đột ngày càng gia tăng ở các nước dễ bị tổn thương nhất.

Giải quyết tình trạng bất bình đẳng vaccine toàn cầu: Cần cơ chế hiệu quả

Giải quyết tình trạng bất bình đẳng vaccine toàn cầu: Cần cơ chế hiệu quả

Ấn Độ nhấn mạnh sự cần thiết phải có một cơ chế hiệu quả để giải quyết sự bất bình đẳng trên toàn cầu đối ...

Bên cạnh đó, “chủ nghĩa dân tộc vaccine” của các nền kinh tế phát triển và sự bất bình đẳng về cơ hội tiếp cận vaccine giữa các nền kinh tế phát triển và đang phát triển có nguy cơ làm trầm trọng thêm những hậu quả đã được dự đoán.

Tiếp cận vaccine sẽ trở nên quan trọng để phục hồi kinh tế bền vững, đồng thời nó cũng chia cắt thế giới làm hai nửa. Điều đó giờ đây đã trở thành một “bình thường mới” - điều mà ngay cả IMF cũng đã thừa nhận.

Tiếp cận vaccine đã trở thành một lỗ hổng chính trong quá trình phục hồi toàn cầu. IMF và các ngân hàng phát triển đa phương khác có thể đã quá lạc quan khi cho rằng những điều kiện ban đầu này chủ yếu gây ra những hệ quả trong ngắn hạn.

Trên thực tế, do tiếp tục quản lý yếu kém, các nền kinh tế phát triển sớm mở cửa trở lại, sự bất bình đẳng về vaccine trên thế giới và sự xuất hiện của các biến thể mới, các tác động mang tính hệ quả có thể sẽ kéo dài hơn. Sự phục hồi không được đảm bảo ngay cả ở những quốc gia có tỷ lệ lây nhiễm rất thấp chừng nào virus vẫn lây lan ở nơi khác.

“Apartheid” được định nghĩa là một chính sách hoặc hệ thống phân biệt hoặc phân biệt đối xử vì lý do chủng tộc, hoặc vì lý do khác. Cách thức xử lý đại dịch kém, sự gia tăng của các biến thể xuất phát đầu tiên ở Anh và biến thể Delta (và các biến thể mới sắp xuất hiện), cùng với sự bất bình đẳng về vaccine đang dẫn đến nạn phân biệt chủng tộc về kinh tế - hay còn gọi là "chủ nghĩa apartheid kinh tế".

Tin liên quan
Tiêm chủng vaccine - Vũ khí đánh chặn những Tiêm chủng vaccine - Vũ khí đánh chặn những 'cơn gió ngược' về kinh tế

Một hành tinh, hai thế giới

Theo Tiến sĩ Dan Steinbock, "chủ nghĩa Apartheid kinh tế" sẽ dẫn đến hậu quả là sự phục hồi toàn cầu trong ngắn hạn và triển vọng kinh tế dài hạn khác nhau.

Khối các nền kinh tế phát triển sẽ mong đợi bình thường hóa hơn nữa vào cuối năm nay nhờ các gói kích thích tài khóa tích cực, tăng cường vay nợ và các chính sách tiền tệ thích ứng.

Còn ở khối nền kinh tế đang phát triển, nhiều nền kinh tế mới nổi và hầu hết các nền kinh tế có thu nhập thấp sẽ phải đối mặt với nguy cơ dịch bệnh tái bùng phát và gia tăng số ca tử vong do Covid-19, trong khi nguồn ngân sách lại hạn chế và các chính sách tiền tệ không phù hợp.

“Chủ nghĩa Apartheid kinh tế” đang diễn ra giữa các nền kinh tế phát triển và các nước nghèo hơn sẽ thúc đẩy sự gia tăng bất ổn kinh tế toàn cầu, bất ổn xã hội, biến động chính trị và chủ nghĩa cực đoan, từ đó sẽ càng khuyến khích chủ nghĩa bảo hộ mới và chủ nghĩa bài ngoại ở phương Tây.

Điều tồi tệ nhất vẫn chưa đến.

Phụ nữ có thai có nguy cơ cao mắc Covid-19? Đối tượng này có nên tiêm vaccine?

Phụ nữ có thai có nguy cơ cao mắc Covid-19? Đối tượng này có nên tiêm vaccine?

'Phụ nữ mang thai có dễ mắc Covid-19, có lây nhiễm cho đứa con ở trong bụng không? Trẻ sơ sinh có mẹ bị mắc ...

Mỹ ‘đau đầu’ trước bài toán tiêm chủng bắt buộc vaccine Covid-19

Mỹ ‘đau đầu’ trước bài toán tiêm chủng bắt buộc vaccine Covid-19

Washington chưa thể tìm ra lời giải trước thái độ vaccine Covid-19 của một bộ phận người dân, trong bối cảnh dịch bệnh tiếp tục ...

(theo EurAsia Review)

Bài viết cùng chủ đề

Covid-19

Đọc thêm

Lịch âm hôm nay 2026: Xem lịch âm 21/11/2026, Lịch vạn niên ngày 21 tháng 11 năm 2026

Lịch âm hôm nay 2026: Xem lịch âm 21/11/2026, Lịch vạn niên ngày 21 tháng 11 năm 2026

Lịch âm 21/11. Lịch âm 21/11/2026? Âm lịch hôm nay 21/11. Lịch vạn niên 21/11/2026. Ngày hôm nay tốt hay xấu? Xem ngày giờ, hướng tốt xấu...
Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp hôm nay ngày 20/11/2026: Tuổi Tỵ công việc thành công

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp hôm nay ngày 20/11/2026: Tuổi Tỵ công việc thành công

Xem tử vi 21/11 - tử vi 12 con giáp hôm nay 21/11/2026 - Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, ...
Cập nhật bảng giá lăn bánh xe KIA Seltos tháng 11/2026 mới nhất

Cập nhật bảng giá lăn bánh xe KIA Seltos tháng 11/2026 mới nhất

Bảng giá lăn bánh xe KIA Seltos tháng 11/2026 tại Hà Nội, TP.HCM và các tỉnh, thành phố khác trên cả nước được cập nhật chi tiết dưới đây.
Để người thầy luôn ‘giữ lửa’ nghề trong kỷ nguyên AI

Để người thầy luôn ‘giữ lửa’ nghề trong kỷ nguyên AI

Người thầy cần đổi mới tư duy, làm chủ công nghệ và tiếp tục nuôi dưỡng những giá trị nhân văn trong mỗi học trò...
Việt Nam và khu vực Tây Nam Trung Quốc thúc đẩy kết nối chiến lược, mở rộng hợp tác kinh tế

Việt Nam và khu vực Tây Nam Trung Quốc thúc đẩy kết nối chiến lược, mở rộng hợp tác kinh tế

Việt Nam và khu vực Tây Nam Trung Quốc thúc đẩy kết nối chiến lược, mở rộng hợp tác kinh tế.
Món quà mùa Đông dành tặng khán giả yêu Hà Nội

Món quà mùa Đông dành tặng khán giả yêu Hà Nội

Đằng sau cuộc hội ngộ của Mỹ Linh, Hà Trần, Thanh Lam và Ngọc Anh là những ngày tập luyện nghiêm túc, tỉ mỉ cùng ekip âm nhạc.
Việt Nam và khu vực Tây Nam Trung Quốc thúc đẩy kết nối chiến lược, mở rộng hợp tác kinh tế

Việt Nam và khu vực Tây Nam Trung Quốc thúc đẩy kết nối chiến lược, mở rộng hợp tác kinh tế

Việt Nam và khu vực Tây Nam Trung Quốc thúc đẩy kết nối chiến lược, mở rộng hợp tác kinh tế.
PVEP được vinh danh Doanh nghiệp đạt chuẩn Văn hóa kinh doanh Việt Nam 2026

PVEP được vinh danh Doanh nghiệp đạt chuẩn Văn hóa kinh doanh Việt Nam 2026

Vừa qua, PVEP đã được công bố và vinh danh là Doanh nghiệp đạt chuẩn Văn hóa kinh doanh Việt Nam 2026.
Khát vọng kiến tạo của Việt Nam trong APEC

Khát vọng kiến tạo của Việt Nam trong APEC

Gần ba thập niên Việt Nam có mặt trong APEC là gần 30 năm vai trò của Việt Nam thay đổi cùng với sự trưởng thành của nền kinh tế...
Khám phá sức hút của hệ thống thư viện Trung Quốc

Khám phá sức hút của hệ thống thư viện Trung Quốc

Một câu chuyện về văn hóa đọc đang được viết bằng những điều cụ thể: Không gian gần gũi, dịch vụ phù hợp và quyền tiếp cận tri thức bình đẳng cho mọi người.
Tập đoàn Stavian ghi dấu tại các giải thưởng về phát triển nguồn nhân lực và hiệu quả kinh doanh năm 2026

Tập đoàn Stavian ghi dấu tại các giải thưởng về phát triển nguồn nhân lực và hiệu quả kinh doanh năm 2026

Tháng 11/2026, Tập đoàn Stavian được ghi nhận tại hai chương trình vinh danh uy tín về thương hiệu tuyển dụng và phát triển chuyên môn.
Giá nông sản hôm nay 19/11/2026: Giá cà phê robusta 'lao dốc' 8 phiên, Giá tiêu giảm; Nhà sản xuất khí đốt lớn nhất Nga chuyển hướng sang châu Á

Giá nông sản hôm nay 19/11/2026: Giá cà phê robusta 'lao dốc' 8 phiên, Giá tiêu giảm; Nhà sản xuất khí đốt lớn nhất Nga chuyển hướng sang châu Á

Báo Thế giới và Việt Nam cập nhật giá nông sản hôm nay 19/11/2026, giá cà phê, giá tiêu, giá gạo xuất khẩu... giao dịch trên thị trường quốc tế và trong nước.
Siam Piwat: Kiến tạo những điểm đến, thúc đẩy động lực tăng trưởng mới

Siam Piwat: Kiến tạo những điểm đến, thúc đẩy động lực tăng trưởng mới

Với di sản tiên phong trong việc xây dựng các công trình nổi tiếng toàn cầu, nhà phát triển bất động sản hàng đầu Thái Lan tiếp tục thách thức các quy ước, tạo ra ...
Mỗi đối tượng chỉ được mua, thuê một căn nhà ở xã hội, hạn chế chuyển nhượng trong 5 năm đầu

Mỗi đối tượng chỉ được mua, thuê một căn nhà ở xã hội, hạn chế chuyển nhượng trong 5 năm đầu

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Hồng Vinh thông tin, dự kiến đến hết năm 2026, cả nước sẽ hoàn thành 87.601 căn nhà ở xã hội, đạt 90% so với kế hoạch đề ra.
Capital Square Đà Nẵng - Tổ hợp căn hộ ven sông Hàn tại phường An Hải

Capital Square Đà Nẵng - Tổ hợp căn hộ ven sông Hàn tại phường An Hải

Capital Square Đà Nẵng là tổ hợp căn hộ và thương mại dịch vụ nằm tại phường An Hải, bờ đông sông Hàn. Tổ hợp thuộc hệ sinh thái phát triển của BRG, với sự ...
Dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi): Đề xuất cắt giảm 7 điều kiện kinh doanh, tăng phân cấp, phân quyền cho địa phương

Dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi): Đề xuất cắt giảm 7 điều kiện kinh doanh, tăng phân cấp, phân quyền cho địa phương

Bộ Xây dựng đề xuất sửa đổi toàn diện Luật Kinh doanh bất động sản năm 2023, trong đó dự kiến cắt giảm 7 điều kiện đầu tư kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục ...
Penthouse The Nelson Private Residences: Chốn riêng tư – Đặc quyền xa xỉ

Penthouse The Nelson Private Residences: Chốn riêng tư – Đặc quyền xa xỉ

Giữa nhịp sống sôi động của Hà Nội, khi sự riêng tư và chất lượng sống ngày càng trở thành những tiêu chí quan trọng của giới thượng lưu, Penthouse không đơn thuần là một ...
Phân khu Vịnh Mây tại Vinhomes Hải Vân Bay có gì đặc biệt?

Phân khu Vịnh Mây tại Vinhomes Hải Vân Bay có gì đặc biệt?

Vinhomes Hải Vân Bay, Làng Vân Đà Nẵng, thu hút sự quan tâm nhờ định hướng phát triển không gian sống gắn liền với thiên nhiên và cảnh quan ven biển Đà Nẵng. Trong đó, ...
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 20/11: Đồng USD tăng nhẹ so với rổ các đồng tiền chủ chốt

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 20/11: Đồng USD tăng nhẹ so với rổ các đồng tiền chủ chốt

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 20/11 ghi nhận đồng USD tăng nhẹ so với rổ các đồng tiền chủ chốt khác.
MB - Ngân hàng Việt Nam duy nhất vào Top 10 thương hiệu tăng trưởng nhanh nhất ASEAN (2023 – 2026)

MB - Ngân hàng Việt Nam duy nhất vào Top 10 thương hiệu tăng trưởng nhanh nhất ASEAN (2023 – 2026)

Với giá trị thương hiệu tăng trưởng 152% trong giai đoạn 2023-2026, MB là đại diện duy nhất ngành Ngân hàng Việt Nam và đứng thứ 8 trong danh sách 10 thương hiệu tăng trưởng ...
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 19/11: Đồng USD chạm mức cao mới trong vòng 19 tháng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 19/11: Đồng USD chạm mức cao mới trong vòng 19 tháng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 19/11 cho thấy đồng USD đã chạm mức cao mới trong vòng 19 tháng.
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 18/11: Đà giảm của đồng USD chưa cho thấy xu hướng suy yếu trên diện rộng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 18/11: Đà giảm của đồng USD chưa cho thấy xu hướng suy yếu trên diện rộng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 18/11 cho thấy đà giảm của đồng USD chưa phải dấu hiệu khởi đầu cho một xu hướng suy yếu trên diện rộng.
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 17/11: Kinh tế Mỹ tăng trưởng tốt giúp đồng USD duy trì sức hấp dẫn

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 17/11: Kinh tế Mỹ tăng trưởng tốt giúp đồng USD duy trì sức hấp dẫn

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 17/11 cho thấy tăng trưởng kinh tế Mỹ và thị trường chứng khoán khởi sắc giúp khôi phục sức hấp dẫn của đồng USD.
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 16/11: Kỳ vọng Fed tăng lãi suất trở thành động lực hỗ trợ đồng USD

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 16/11: Kỳ vọng Fed tăng lãi suất trở thành động lực hỗ trợ đồng USD

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 16/11 cho thấy kỳ vọng Fed tăng lãi suất trong tháng 12 đang trở thành động lực hỗ trợ đồng USD.
Phiên bản di động