Văn hóa và cuộc chiến chống tham nhũng

Chu Văn
Có một vũ khí vô cùng quan trọng hoặc có thể nói là quan trọng nhất trong cuộc đấu tranh chống tham nhũng chính là văn hóa.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Văn hóa và cuộc chiến chống tham nhũng
Ảnh minh họa.

Cuộc đấu tranh chống tham nhũng của Đảng do Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng lãnh đạo đang là cuộc đấu tranh chống tham nhũng lớn nhất trong toàn bộ lịch sử Việt Nam ở tất cả các mức độ: hệ thống, con người và tài sản.

Hàng trăm phiên tòa đã được tiến hành đúng người, đúng tội. Nhưng ảnh hưởng của nạn tham nhũng còn kéo dài và có nguy cơ tiếp tục phá vỡ niềm tin của Nhân dân vào thể chế, phá vỡ nền tảng đạo đức xã hội và cản trở sự phát triển của đất nước. Thấy được điều đó, chúng ta mới thấy được ý nghĩa hệ trọng và cấp bách của cuộc đấu tranh chống tham nhũng.

Cuộc đấu tranh chống tham nhũng không chỉ là ngăn chặn nguồn tài sản của Nhà nước, của Nhân dân bị đánh cắp để đưa vào túi của một số cá nhân có quyền chức, không chỉ để làm trong sạch hệ thống chính trị, không chỉ khôi phục một phần lòng tin của Nhân dân vào thể chế đã bị phá vỡ mà còn bảo vệ phẩm giá của một dân tộc.

Để công cuộc chống tham nhũng thành công, kể cả về mặt pháp luật và tinh thần, sự kiên quyết, kiên định và không nao núng của cả hệ thống chính trị đứng đầu là Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng là chìa khóa duy nhất cho thành công trong cuộc đấu tranh đặc biệt khó khăn này.

Kẻ thù của dân tộc trong hai cuộc kháng chiến vì độc lập, tự do và thống nhất đất nước rất rõ ràng. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, ý chí của Nhân dân, chúng ta đã đi qua và chiến thắng. Thế nhưng trong những ngày hoà bình và trong giai đoạn đất nước đang phát triển thì kẻ thù của chúng ta lại vô cùng phức tạp, mưu mô, khôn ngoan, không dễ nhận diện và nhiều lúc thật mơ hồ. Khác với kẻ thù của chúng ta trong chiến tranh, kẻ thù của dân tộc trong thời bình ở bên cạnh chúng ta, cười nói với chúng ta, ăn tối với chúng ta và đôi khi sinh hoạt trong một tổ chức chính trị với chúng ta.

Văn hóa giúp mọi dân tộc làm ra lương tri của con người và dân tộc. Khi có lương tri tức là con người mang trong mình những phẩm chất tốt đẹp nhất. Đó là lòng tự trọng, tình thương yêu đồng loại, sự sẻ chia, sự dâng hiến và “ĐẠO” làm người.

Cách đây chừng 20 năm, trong một bài phỏng vấn một đồng chí Giám đốc Công an tỉnh in trên tờ An ninh Thế giới Cuối tháng, phóng viên có hỏi “Trước họng súng của tội phạm và trước những đồng tiền, ông sợ cái nào?”. Đồng chí Giám đốc Công an lúc đó như co người lại và nói: “Tôi sợ đồng tiền”. Cuộc đấu tranh chống tham nhũng trong những năm gần đây đã chứng minh một cách hùng hồn nỗi sợ hãi của đồng chí Giám đốc Công an tỉnh 20 về trước là sự thật. Câu nói ấy tiếp tục cảnh báo chúng ta.

Sự thật đã minh chứng một cách đầy kinh hãi mà chúng ta không thể chối cãi khi có những cán bộ cao cấp trong hệ thống chính trị đã gục ngã bởi đồng tiền. Nếu lúc này có kẻ đến trước mặt đặt 1 triệu USD để xui khiến ai đó phải đầu hàng có thể họ sẽ bước qua mặt kẻ đó. Nhưng với 10 triệu USD, 100 triệu USD và hơn nữa thì có thể ai đó sẽ bắt đầu hoang mang và có nguy cơ chấp nhận đồng hành cùng tội ác cho dù họ biết đó là tội ác.

Những cán bộ gục ngã bởi đồng tiền nói trên từng là những người được học hành, được rèn luyện kỹ lưỡng và được chứng minh năng lực của mình ở một giai đoạn nào đó. Nhưng đến một đoạn đường họ không còn đủ ý chí đi tiếp và họ gục ngã. Họ không đi hết được con đường họ chọn. Vật chất đã chiến thắng lương tri họ.

Văn hóa và cuộc chiến chống tham nhũng
Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng phát biểu tại Hội nghị văn hóa toàn quốc, tháng 11/2021.

Nếu quan sát, chúng ta thấy song hành với cuộc đấu tranh chống tham nhũng là công cuộc chấn hưng văn hóa mà điểm nhấn quan trọng là Hội nghị văn hóa toàn quốc do Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng chủ trì tháng 11/2021.

Tại Hội nghị này, Tổng Bí thư nhắc lại chân lý của Chủ tịch Hồ Chí Minh khi nói về văn hóa: “Văn hóa soi đường quốc dân đi” và khẳng định: “Văn hóa còn, dân tộc còn”. Cuộc đấu tranh chống tham nhũng của Đảng đã và đang ngăn chặn kịp thời sự suy thoái của một bộ phận cán bộ đảng viên có quyền chức. Nhưng có một vũ khí vô cùng quan trọng hoặc có thể nói là quan trọng nhất trong cuộc đấu tranh chống tham nhũng chính là văn hóa.

Văn hóa giúp mọi dân tộc làm ra lương tri của con người và dân tộc. Khi có lương tri tức là con người mang trong mình những phẩm chất tốt đẹp nhất. Đó là lòng tự trọng, tình thương yêu đồng loại, sự sẻ chia, sự dâng hiến và “ĐẠO” làm người.

Văn hóa làm cho mỗi cá nhân luôn có khả năng tự vấn đề những hành vi của mình với gia đình và cộng đồng, văn hóa làm cho từng cá nhân thấu hiểu thế nào là hạnh phúc và văn hóa làm cho con người biết xấu hổ về những dục vọng thấp hèn của mình. Khi con người biết tự vấn, thấu hiểu ý nghĩa của hạnh phúc, biết xấu hổ và xám hối thì con người biết quyết định hành vi của mình. Từ đó, sự ích kỷ, lòng tham lam, thói hưởng lạc cá nhân bị lương tri chặn lại.

Cách đây 30 năm, trong một cuộc trò chuyện với phụ huynh của một trường trung học phổ thông về định hướng sống cho những trẻ vị thành niên trước khi bước vào làm công dân của một đất nước, một phụ huynh đề nghị các nhà văn hãy viết một cuốn cẩm nang về những cạm bẫy có trong đời sống để con em họ có thể thấy trước và đi qua. Tôi nói với các phụ huynh rằng: Nếu các nhà văn viết một cuốn cẩm nang với 1.000 cạm bẫy thì khi bước vào đời con em họ gặp cạm bẫy thứ 1.001 thì có thể sẽ bị sa bẫy. Điều quan trọng nhất là chúng ta phải gieo vào tâm hồn những đứa trẻ hạt giống của cái đẹp. Khi cái cây mang tên cái đẹp mọc lên và tươi tốt trong tâm hồn của một con người thì con người ấy thấu hiểu cái đẹp.

Cuộc đấu tranh chống tham nhũng của Đảng đã và đang ngăn chặn kịp thời sự suy thoái của một bộ phận cán bộ đảng viên có quyền chức. Nhưng có một vũ khí vô cùng quan trọng hoặc có thể nói là quan trọng nhất trong cuộc đấu tranh chống tham nhũng chính là văn hóa.

Khi thấu hiểu được cái đẹp thì con người đó sẽ có khả năng nhận biết cái gì là ĐẸP và cái gì là XẤU. Và như thế, chúng sẽ đi qua được mọi cạm bẫy của cuộc đời này. Khi biết được số tiền mà một số tội phạm tham nhũng được từ tài sản của Nhà nước và Nhân dân, nhiều người đã phải kêu lên: “Sao họ lại cần đến một số tiền nhiều đến như vậy?”.

Nhu cần bản thân một tội phạm tham nhũng không cần tới một lượng tiền lớn như thế cho cá nhân họ và gia đình họ. Nhưng nhu cầu của lòng tham và sự vô lương tâm của họ đã không cho phép họ dừng lại. Nếu họ có khả năng dày vò lương tâm, nếu họ có khả năng tự vấn bản thân là số tài sản họ đang có đến từ đâu, nếu họ có khả năng xấu hổ về hành vi ăn cắp của mình, họ sẽ dừng lại. Những “khả năng” đó chỉ có thể sinh ra từ văn hóa.

Bởi thế, văn hóa chính là ngọn đuốc soi đường cho một con người và một dân tộc tìm thấy đường trong bóng tối của tâm hồn và bước đi về phía ánh sáng.

Hệ thống pháp lý và các cơ quan chống tham nhũng là vành đai cuối cùng trong cuộc đấu tranh chống tham nhũng. Nhưng vành đai đầu tiên và quan trọng nhất là văn hóa. Một con người, một cộng đồng chứa đựng bên trong mình văn hóa (cái đẹp) thì sẽ đi qua được bóng tối của lòng tham.

“Vũ khí” quan trọng nhất và hiệu quả nhất chống lại cái Ác là lương tri, còn tất cả những “công cụ” khác là thứ yếu. Bởi thế, chúng ta càng nhận rõ một cách sâu sắc cuộc đấu tranh cụ thể, trực diện chống tham nhũng và công cuộc chấn hưng văn hóa dân tộc. Đấy chính là tư tưởng lớn của một quốc gia.

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng: Công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực không chịu bất cứ sức ép nào

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng: Công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực không chịu bất cứ sức ép nào

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng yêu cầu, công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực phải luôn luôn tổng kết, rút kinh nghiệm, tinh ...

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng: Phải nêu cao hơn nữa tinh thần trách nhiệm, quyết liệt đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng: Phải nêu cao hơn nữa tinh thần trách nhiệm, quyết liệt đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng yêu cầu tạo chuyển biến tích cực hơn nữa trong công tác phát hiện, xử lý tham nhũng, tiêu ...

Phát biểu của Tổng Bí thư tại Hội nghị sơ kết 1 năm hoạt động của Ban Chỉ đạo cấp tỉnh về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực

Phát biểu của Tổng Bí thư tại Hội nghị sơ kết 1 năm hoạt động của Ban Chỉ đạo cấp tỉnh về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực

Ngày 19/6, tại trụ sở Trung ương Đảng, Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực (Ban Chỉ đạo Trung ương) ...

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng chủ trì cuộc họp Bộ Chính trị, Ban Bí thư cho ý kiến về tình hình kinh tế - xã hội

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng chủ trì cuộc họp Bộ Chính trị, Ban Bí thư cho ý kiến về tình hình kinh tế - xã hội

Bộ Chính trị, Ban Bí thư cơ bản tán thành những nhận định, đánh giá tình hình kinh tế-xã hội 6 tháng đầu năm theo ...

Bộ GD&ĐT đề nghị các trường đại học cập nhật nội dung giảng dạy về phòng, chống tham nhũng

Bộ GD&ĐT đề nghị các trường đại học cập nhật nội dung giảng dạy về phòng, chống tham nhũng

Việc cập nhật, bổ sung nội dung chương trình, tài liệu giảng dạy phòng, chống tham nhũng, tiêu cực thực hiện theo quy định tại ...

Đọc thêm

Động lực tăng trưởng mới của ASEAN

Động lực tăng trưởng mới của ASEAN

Phát triển ấn tượng của kinh tế số không chỉ làm thay đổi cấu trúc thương mại khu vực mà còn có thể định hình vị thế cạnh tranh của ...
Pakistan tăng mạnh chi tiêu quốc phòng vì một lý do

Pakistan tăng mạnh chi tiêu quốc phòng vì một lý do

Ngày 12/6, Chính phủ Pakistan đã trình Quốc hội dự thảo ngân sách liên bang tài khóa 2026-2027 với tổng chi tiêu khoảng 67,5 tỷ USD.
Năm nay, Bộ GD&ĐT áp dụng cách chấm mới với môn Ngữ văn

Năm nay, Bộ GD&ĐT áp dụng cách chấm mới với môn Ngữ văn

Bộ GD&ĐT áp dụng phương pháp chấm thi theo rubric cho môn Ngữ văn, nhằm tăng tính khách quan và công bằng trong kỳ thi tốt nghiệp THPT.
Hà Nội triển khai quy định mới về bồi thường và tái định cư

Hà Nội triển khai quy định mới về bồi thường và tái định cư

Hà Nội đang xây dựng các nguyên tắc và cơ chế mới để xử lý bồi thường và tái định cư, bảo đảm tính thống nhất và hiệu quả trong ...
Dự đoán kết quả World Cup 2026: Từ Bạch tuộc Paul đến tiên tri AI

Dự đoán kết quả World Cup 2026: Từ Bạch tuộc Paul đến tiên tri AI

Từ những xúc tu của chú bạch tuộc Paul, thế giới bóng đá giờ đây chuyển sang các thuật toán trí tuệ nhân tạo (AI) để dự đoán World Cup ...
Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Osaka tiếp đón Tổ chức Xúc tiến hữu nghị quốc tế Nhật Bản

Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Osaka tiếp đón Tổ chức Xúc tiến hữu nghị quốc tế Nhật Bản

Tổng Lãnh sự Việt Nam tại Osaka Nguyễn Trường Sơn đã tiếp và làm việc với đoàn đại biểu của Tổ chức phi lợi nhuận Xúc tiến hữu nghị quốc ...
UNHCR: Làn sóng di dời hạ nhiệt sau 10 năm, bài toán tị nạn vẫn nan giải

UNHCR: Làn sóng di dời hạ nhiệt sau 10 năm, bài toán tị nạn vẫn nan giải

Theo báo cáo của UNHCR, số người phải di dời trên toàn cầu giảm lần đầu sau 10 năm, nhưng 41,6 triệu người vẫn sống trong cảnh tị nạn.
Vinh danh những tác phẩm báo chí xuất sắc viết về Phật giáo năm 2025

Vinh danh những tác phẩm báo chí xuất sắc viết về Phật giáo năm 2025

Giáo hội Phật giáo Việt Nam tổ chức Lễ trao Giải báo chí Phật giáo năm 2025, vinh danh 35 tác phẩm báo chí xuất sắc và 104 tác giả, nhóm tác giả thuộc 28 ...
Đại hội đại biểu Phụ nữ toàn quốc lần thứ XIV: Đẩy mạnh chuyển đổi số, phát huy vai trò phụ nữ trong kỷ nguyên mới

Đại hội đại biểu Phụ nữ toàn quốc lần thứ XIV: Đẩy mạnh chuyển đổi số, phát huy vai trò phụ nữ trong kỷ nguyên mới

Đại hội đại biểu Phụ nữ toàn quốc lần thứ XIV, nhiệm kỳ 2026-2031 sẽ diễn ra trong hai ngày 17 và 18/6 tại Hà Nội với sự tham dự của 793 đại biểu chính ...
Liên hợp quốc cảnh báo nóng: Afghanistan trước nguy cơ 'đánh mất cả một thế hệ'

Liên hợp quốc cảnh báo nóng: Afghanistan trước nguy cơ 'đánh mất cả một thế hệ'

Khoảng 3,8 triệu bé gái ở Afghanistan vẫn không được đến trường khi quốc gia Trung Á nằm dưới sự kiểm soát của chính quyền Taliban.
Phụ nữ Việt Nam ghi dấu ấn tại Hội nghị Thượng đỉnh Phụ nữ toàn cầu 2026

Phụ nữ Việt Nam ghi dấu ấn tại Hội nghị Thượng đỉnh Phụ nữ toàn cầu 2026

Từ ngày 4-6/6, đoàn đại biểu Diễn đàn Phụ nữ Việt Nam tại châu Âu đã tham dự Hội nghị Thượng đỉnh Phụ nữ toàn cầu 2026 được tổ chức tại Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ.
Thanh thiếu nhi hành động hướng tới ứng phó với biến đổi khí hậu

Thanh thiếu nhi hành động hướng tới ứng phó với biến đổi khí hậu

Hội đồng Đội Trung ương phối hợp cùng Plan International Việt Nam tổ chức chương trình “Thanh thiếu nhi ứng phó với biến đổi khí hậu”.
Đạo Phật trong đời sống Việt: Giữ hồn dân tộc, gieo mầm thiện lành

Đạo Phật trong đời sống Việt: Giữ hồn dân tộc, gieo mầm thiện lành

Trải qua hàng ngàn năm lịch sử, Phật giáo bám rễ sâu sắc, hòa quyện vào huyết mạch của đời sống văn hóa, xã hội Việt Nam.
Mạng xã hội và thách thức bảo vệ trẻ em thời số hóa

Mạng xã hội và thách thức bảo vệ trẻ em thời số hóa

Tại Việt Nam, các nền tảng như Facebook và TikTok có ảnh hưởng lớn đến cách mọi người nhìn nhận và phản ứng trước các vụ bạo hành trẻ em.
Tuổi thơ không thể lớn lên cùng bạo hành

Tuổi thơ không thể lớn lên cùng bạo hành

Bạo hành và bỏ bê không chỉ khiến trẻ em tổn thương về thể xác mà còn âm thầm làm biến đổi não bộ, phá vỡ cảm giác an toàn và niềm tin vào cuộc ...
Quyền tiếp cận công lý cho phụ nữ và trẻ em gái

Quyền tiếp cận công lý cho phụ nữ và trẻ em gái

Quyền tiếp cận công lý ngày càng được khẳng định như một điều kiện thiết yếu, mang tính nền tảng để các quyền con người được hiện thực hóa trong thực tiễn.
Cơ chế khuyến khích công dân số và yêu cầu bảo đảm quyền con người

Cơ chế khuyến khích công dân số và yêu cầu bảo đảm quyền con người

'Hệ thống điểm công dân số' là cơ chế lượng hóa hành vi trên môi trường số làm căn cứ cho các chính sách khuyến khích và phân bổ lợi ích công. ​​​​​​​
Quyền con người trong Văn kiện Đại hội Đảng XIV: Nhận thức mới và những vấn đề đặt ra

Quyền con người trong Văn kiện Đại hội Đảng XIV: Nhận thức mới và những vấn đề đặt ra

Điểm mới của Đại hội XIV là việc đưa quyền con người thành thước đo của phát triển, của chất lượng cầm quyền và của hiệu quả tổ chức thực hiện.
Toàn quyền thứ 31 của Canada, là ai?

Toàn quyền thứ 31 của Canada, là ai?

Thủ tướng Mark Carney vừa bổ nhiệm bà Louise Arbour - một luật sư song ngữ và cựu Cao ủy Nhân quyền Liên hợp quốc - làm Toàn quyền thứ 31 của Canada.
Anh: Giải pháp mở cánh cửa hòa nhập cho người yếu thế

Anh: Giải pháp mở cánh cửa hòa nhập cho người yếu thế

Trong bối cảnh xã hội số phát triển nhanh, việc thiếu kết nối kỹ thuật số có thể đẩy những nhóm yếu thế ở Anh vào sự cô lập và mất cơ hội hòa nhập.
Những nội dung cơ bản của Chiến lược truyền thông quảng bá hình ảnh Việt Nam ra nước ngoài

Những nội dung cơ bản của Chiến lược truyền thông quảng bá hình ảnh Việt Nam ra nước ngoài

Lấy con người làm trung tâm, coi văn hóa, tri thức, sáng tạo và trách nhiệm quốc tế là nền tảng cốt lõi để xây dựng hình ảnh Việt Nam hiện đại, nhân văn...
Những 'bóng hồng' Việt Nam bảo vệ thành công danh hiệu vô địch bi sắt nữ thế giới

Những 'bóng hồng' Việt Nam bảo vệ thành công danh hiệu vô địch bi sắt nữ thế giới

Ngày 12/10, Đội tuyển nữ Việt Nam đã bảo vệ thành công danh hiệu vô địch bi sắt nữ thế giới sau chiến thắng áp đảo trước Thái Lan tại Pháp.
Các hoạt động tôn vinh phẩm giá và nâng cao đời sống người cao tuổi tại Iran

Các hoạt động tôn vinh phẩm giá và nâng cao đời sống người cao tuổi tại Iran

Từ 30/9-6/10, Iran tổ chức Tuần lễ Người cao tuổi quốc gia nhằm khuyến khích sự tham gia xã hội và nâng cao chất lượng cuộc sống cho thế hệ cao niên.
Đầu tư vào bình đẳng giới 'sinh lời' lớn cho nền kinh tế toàn cầu

Đầu tư vào bình đẳng giới 'sinh lời' lớn cho nền kinh tế toàn cầu

Thu hẹp khoảng cách giới có thể giúp hàng trăm triệu phụ nữ và trẻ em gái, đồng thời đóng góp thêm khoảng 1.500 tỷ USD GDP toàn cầu vào năm 2030.
Phiên bản di động