Xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ thanh niên trước những chuyển đổi nhân khẩu học

Sáng 10/7, tại Trung tâm Thông tin - Hội nghị tỉnh Hưng Yên, Bộ Y tế, UBND tỉnh Hưng Yên và Quỹ Dân số Liên hợp quốc (UNFPA) phối hợp đồng tổ chức Lễ mít tinh hưởng ứng Ngày Dân số thế giới 11/7 với chủ đề “Chung tay hiện thực hóa khát vọng của thanh niên cho một tương lai tươi sáng”.

Luật Dân số: Hướng đi mới cho phát triển bền vững từ góc nhìn con người Ngày Dân số thế giới 11/7: Sẽ đạt đỉnh vào giữa những năm 2080 Để không vuột mất cơ hội dân số vàng...

Các đại biểu tham gia phần hoạt động mít tinh ngoài trời. (Nguồn: UNFPA)

Về phía các đại biểu Trung ương, tham dự Lễ mít tinh có sự hiện diện của đồng chí Đỗ Xuân Tuyên, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy Bộ Y tế, Thứ trưởng Bộ Y tế; Thiếu tướng Huỳnh Tấn Hùng, Phó Chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban Dân số, Gia đình và Trẻ em, Bộ Quốc phòng; đồng chí Nguyễn Thị Thu Hiền, Phó Chủ tịch Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam; đồng chí Nguyễn Nam, Phó Chủ tịch Trung ương Hội Người cao tuổi Việt Nam; đồng chí Lê Thanh Dũng, Cục trưởng Cục Dân số, Bộ Y tế.

More from WVR
Cần giúp trẻ trở thành công dân số có trách nhiệm

Về phía đại diện lãnh đạo tỉnh Hưng Yên có đồng chí Lê Quang Hòa, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh; đồng chí Trần Thị Tuyết Hương, Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh; đồng chí Nguyễn Thị Anh, Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Y tế tỉnh Hưng Yên.

Đại diện các tổ chức quốc tế tham dự sự kiện gồm bà Pauline Tamesis, Điều phối viên thường trú Liên hợp quốc (LHQ) tại Việt Nam; ông Matt Jackson, Trưởng đại diện UNFPA tại Việt Nam.

Bên cạnh đó, Lễ mít tinh cũng có sự tham dự của lãnh đạo các sở, ban, ngành, đoàn thể; thành viên Ban Chỉ đạo công tác dân số - trẻ em tỉnh Hưng Yên; lãnh đạo Sở Y tế, Chi cục Dân số các tỉnh, thành phố; đội ngũ cán bộ làm công tác dân số; thanh niên, sinh viên các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn tỉnh Hưng Yên cùng trưởng đại diện các cơ quan ngoại giao nước ngoài tại Việt Nam.

Bốn thách thức, bốn nhóm giải pháp

Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên phát biểu chỉ đạo tại lễ mít tinh. (Nguồn: UNFPA)

Phát biểu chỉ đạo Lễ mít tinh, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên nhấn mạnh, chủ đề Ngày Dân số thế giới năm 2026 “Chung tay hiện thực hóa khát vọng của thanh niên cho một tương lai tươi sáng” mang ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ về cơ cấu dân số.

Theo Thứ trưởng, với gần 70 triệu người trong độ tuổi lao động từ 15-64, Việt Nam đang sở hữu lợi thế lớn để thúc đẩy phát triển đất nước trong giai đoạn mới, song cơ hội này chỉ có thể được phát huy khi thanh niên được bảo đảm đầy đủ quyền tiếp cận giáo dục, việc làm, chăm sóc sức khỏe, đặc biệt là các dịch vụ sức khỏe sinh sản và sức khỏe tình dục.

Dẫn lại lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Thanh niên là người chủ tương lai của nước nhà. Nước nhà thịnh hay suy, yếu hay mạnh, một phần lớn là do thanh niên”, đại diện Bộ Y tế khẳng định, đầu tư cho thế hệ trẻ cũng chính là đầu tư cho tương lai phát triển bền vững của quốc gia.

More from WVR
Tổng đài 1800 1768: Tiếp nhận hơn 21.000 cuộc gọi, hỗ trợ hơn 3.600 phụ nữ và trẻ em gái

Đề cập những thách thức đặt ra đối với công tác dân số hiện nay, Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên cho biết, Việt Nam đang phải đối mặt với 4 vấn đề lớn gồm: (1) xu hướng kết hôn muộn, sinh ít con hoặc không sinh con khiến mức sinh tiếp tục giảm; (2) tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh kéo dài nhiều năm; (3) tỷ lệ mang thai ở tuổi vị thành niên, tảo hôn và hôn nhân cận huyết vẫn còn tồn tại tại một số địa phương, ảnh hưởng chất lượng nguồn nhân lực trong tương lai; (4) cùng với đó là tốc độ già hóa dân số thuộc nhóm nhanh trên thế giới, tạo sức ép ngày càng lớn lên thị trường lao động, hệ thống an sinh xã hội và công tác chăm sóc người cao tuổi.

Nhấn mạnh yêu cầu cấp bách phải triển khai các giải pháp đồng bộ, Thứ trưởng Bộ Y tế nhấn mạnh, việc Quốc hội khóa XV thông qua Luật Dân số cùng chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035 đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng để triển khai đồng bộ các chính sách dân số trong giai đoạn mới.

Để các chủ trương này phát huy hiệu quả, ông Đỗ Xuân Tuyên đề nghị tập trung thực hiện bốn nhóm giải pháp trọng tâm, gồm: (1) đẩy mạnh triển khai Luật Dân số gắn với chuyển đổi số và đổi mới công tác truyền thông; (2) tăng cường sự lãnh đạo của các bộ, ngành, địa phương, đồng thời bảo đảm nguồn lực cho công tác dân số; (3) tiếp tục tranh thủ sự hỗ trợ về kỹ thuật, tài chính và kinh nghiệm từ LHQ, UNFPA cùng các đối tác quốc tế; (4) đồng thời phát huy vai trò chủ động của thanh niên trong xây dựng gia đình, thực hiện trách nhiệm sinh con, nuôi dạy con tốt và đóng góp vào mục tiêu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hưng Yên Lê Quang Hòa phát biểu tại chương trình. (Nguồn: UNFPA)

Cũng trong khuôn khổ sự kiện, phát biểu đại diện tỉnh Hưng Yên, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Lê Quang Hòa cho biết, sau khi hợp nhất với tỉnh Thái Bình từ ngày 1/7/2025, Hưng Yên hiện có quy mô dân số hơn 3,4 triệu người, trở thành một trong những địa phương có dư địa phát triển lớn của vùng Đồng bằng sông Hồng.

Trong bối cảnh kinh tế - xã hội tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực với GRDP năm 2025 và 6 tháng đầu năm 2026 đạt 10,72%, xếp thứ 5 trong cả nước, thu ngân sách vượt 40.000 tỷ đồng, công tác dân số cũng ghi nhận nhiều kết quả đáng chú ý khi tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế đạt trên 95,7%, các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản, kế hoạch hóa gia đình, sàng lọc trước sinh và sơ sinh tiếp tục được mở rộng, qua đó từng bước nâng cao chất lượng dân số và chất lượng nguồn nhân lực.

More from WVR
Thứ trưởng Ngoại giao Đặng Hoàng Giang làm việc Trưởng đại diện Quỹ Dân số Liên hợp quốc tại Việt Nam

Tuy nhiên, ông cũng thẳng thắn nhìn nhận địa phương vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức lớn, nổi bật là tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh ở mức 118 bé trai trên 100 bé gái, cao hơn đáng kể so với bình quân cả nước, trong khi quá trình già hóa dân số đang diễn ra nhanh, đòi hỏi tỉnh phải có những giải pháp mạnh mẽ hơn nhằm bảo đảm phát triển bền vững trong giai đoạn tới.

Đề cập định hướng thời gian tới, lãnh đạo tỉnh Hưng Yên nhấn mạnh, địa phương sẽ tiếp tục triển khai hiệu quả Luật Dân số năm 2025, gắn các mục tiêu dân số với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời mở rộng dịch vụ khám sức khỏe trước hôn nhân, sàng lọc trước sinh và sơ sinh, chăm sóc sức khỏe sinh sản, sức khỏe người cao tuổi cũng như tăng cường năng lực cho đội ngũ làm công tác dân số ở cơ sở.

Đặc biệt, với khoảng 820.000 thanh niên trong độ tuổi từ 16 đến 30, chiếm gần 24% dân số toàn tỉnh, ông Lê Quang Hòa khẳng định: “Việc phát huy tiềm năng, sức sáng tạo và khát vọng cống hiến của thế hệ trẻ có ý nghĩa vô cùng quan trọng. Đây chính là nền tảng để xây dựng, nâng cao chất lượng dân số, chất lượng nguồn nhân lực”.

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hưng Yên, cùng với việc hoàn thiện chính sách dân số, địa phương sẽ ưu tiên đầu tư cho giáo dục, đào tạo nghề, giải quyết việc làm, chăm sóc sức khỏe thể chất và tinh thần của thanh niên, qua đó tạo điều kiện để lực lượng trẻ phát huy vai trò trong đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và đóng góp vào mục tiêu đưa tỉnh phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.

Người trẻ không quay lưng với hôn nhân

Bà Pauline Tamesis, Điều phối viên thường trú Liên Hợp Quốc tại Việt Nam, phát biểu tại lễ mít tinh. (Nguồn: UNFPA)

Chia sẻ tại sự kiện, bà Pauline Tamesis, Điều phối viên thường trú LHQ tại Việt Nam, cho rằng, điều quan trọng nhất mà thế giới cần nhìn nhận trong Ngày Dân số thế giới không phải là những con số thống kê, mà là cuộc sống, lựa chọn và tương lai của từng con người, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Theo bà, Việt Nam đang sở hữu thế hệ thanh niên đông đảo nhất từ trước đến nay trong bối cảnh quá trình chuyển đổi số, đô thị hóa, biến đổi khí hậu cùng những thay đổi về chuẩn mực xã hội diễn ra ngày càng mạnh mẽ. Do vậy, yêu cầu cấp thiết hiện nay là tạo điều kiện để người trẻ được học tập, có việc làm ổn định, tiếp cận nhà ở, chăm sóc sức khỏe và được bảo đảm cơ hội phát triển bình đẳng.

More from WVR
Cơ chế khuyến khích công dân số và yêu cầu bảo đảm quyền con người

“Vai trò của chúng ta không phải là đưa ra những lựa chọn thay cho thanh niên, mà là loại bỏ những rào cản đang cản trở họ định hình tương lai của chính mình”, đại diện LHQ nhấn mạnh.

Đánh giá Việt Nam đang đứng trước thời điểm có ý nghĩa quyết định trong quá trình chuyển đổi nhân khẩu học, bà Pauline Tamesis bày tỏ ghi nhận những bước tiến của Chính phủ Việt Nam, đặc biệt là Bộ Y tế, trong việc xây dựng Luật Dân số cùng hệ thống văn bản hướng dẫn theo hướng tôn trọng quyền và sự lựa chọn của mỗi cá nhân.

Theo Điều phối viên thường trú LHQ, đầu tư cho thanh niên không thể là nhiệm vụ của riêng một bộ, ngành mà cần sự phối hợp đồng bộ giữa toàn bộ hệ thống chính quyền, các tổ chức quốc tế cùng toàn xã hội, bởi khát vọng của người trẻ gắn với nhiều lĩnh vực như giáo dục, việc làm, y tế, an sinh xã hội và bình đẳng giới.

“Người trẻ không phải là một thách thức cần được quản lý, mà là những đối tác cần được tin tưởng và là thế hệ xứng đáng để đầu tư”, bà khẳng định, đồng thời cho biết, LHQ sẽ tiếp tục đồng hành cùng Việt Nam trong việc xây dựng các chính sách dựa trên bằng chứng, lấy quyền con người làm nền tảng và bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau, nhất là những nhóm thanh niên còn gặp nhiều rào cản trong tiếp cận cơ hội phát triển.

Ông Matt Jackson, Trưởng đại diện UNFPA tại Việt Nam, trình bày kết quả Khảo sát Tương lai Nhân khẩu học 2026. (Nguồn: UNFPA)

Dẫn kết quả từ Khảo sát Tương lai nhân khẩu học 2026 do UNFPA thực hiện tại 73 quốc gia và vùng lãnh thổ với sự tham gia của 108.926 thanh niên từ 18-39 tuổi, trong đó có hơn 1.650 người tại Việt Nam, ông Matt Jackson cho biết, những bằng chứng mới nhất đã bác bỏ quan điểm cho rằng giới trẻ đang quay lưng với hôn nhân và việc sinh con.

Theo khảo sát, gần 90% người trẻ coi an toàn tài chính, sức khỏe và thể chất là những ưu tiên hàng đầu trong cuộc sống, khoảng 2/3 vẫn lạc quan về tương lai và hơn 2/3 mong muốn kết hôn trong tương lai. Quy mô gia đình lý tưởng phổ biến nhất là hai con, trong khi tại Việt Nam con số này đạt 2,16 con/phụ nữ.

More from WVR
Thúc đẩy bình đẳng giới và xóa bỏ mọi hình thức bạo lực trên cơ sở giới

Đáng chú ý, 79% nam giới và 72% phụ nữ trong nhóm 35-39 tuổi chưa có con vẫn mong muốn trở thành cha mẹ, cho thấy khoảng cách giữa khát vọng và thực tế không xuất phát từ việc người trẻ không muốn lập gia đình, mà chủ yếu do những rào cản về điều kiện sống.

Theo Trưởng đại diện UNFPA tại Việt Nam, những rào cản lớn nhất hiện nay không nằm ở lựa chọn của thanh niên mà ở các yếu tố kinh tế - xã hội. Khảo sát cho thấy, 81% người trẻ coi an toàn tài chính là điều kiện tiên quyết trước khi xây dựng mối quan hệ gắn bó, 88% cho rằng cần có nền tảng tài chính vững chắc trước khi sinh con, 87% cần việc làm ổn định và 85% chỉ sẵn sàng làm cha mẹ khi đã chuẩn bị đầy đủ về mặt cảm xúc; trong khi 57% xác định khó khăn về kinh tế và nhà ở là rào cản lớn nhất đối với việc xây dựng gia đình.

“Thanh niên không từ bỏ hôn nhân hay việc làm cha mẹ, mà họ chỉ chưa có đủ điều kiện để thực hiện những mong muốn đó”, ông nhấn mạnh.

Đại diện UNFPA đồng thời cho rằng, các chính sách dân số trong giai đoạn mới cần được tiếp cận theo hướng bảo đảm quyền và mở rộng lựa chọn cho người trẻ thông qua việc tạo việc làm bền vững, phát triển nhà ở phù hợp, mở rộng dịch vụ chăm sóc trẻ em, bảo đảm bình đẳng giới và nâng cao khả năng tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản, thay vì chỉ tập trung vào mục tiêu nâng mức sinh.

Hàng trăm đoàn viên, thanh niên và sinh viên đã tham gia diễu hành trên các tuyến phố của tỉnh Hưng Yên. (Nguồn: UNFPA)

Khép lại chương trình mít tinh, hàng trăm đoàn viên, thanh niên, sinh viên cùng các đại biểu đã tham gia đoàn diễu hành qua nhiều tuyến phố trung tâm của tỉnh Hưng Yên, mang theo cờ, băng rôn và các thông điệp tuyên truyền về công tác dân số trong giai đoạn mới.

Hoạt động không chỉ góp phần lan tỏa chủ đề Ngày Dân số thế giới 2026 đến đông đảo người dân, mà còn nhấn mạnh vai trò của thế hệ trẻ trong việc xây dựng gia đình hạnh phúc, nâng cao chất lượng dân số và đóng góp vào mục tiêu phát triển bền vững của đất nước.

Lễ mít tinh khép lại với tinh thần đồng hành, hành động và trách nhiệm, đồng thời khẳng định quyết tâm của các cấp, các ngành trong việc triển khai hiệu quả các định hướng, chính sách dân số và phát triển trong thời kỳ mới.

Một số hình ảnh khác tại Lễ mít tinh: