Xung đột Sudan cùng bài toán khủng hoảng lương thực và hệ thống y tế

3 năm nội chiến tại Sudan và những tổn thất nhân đạo thảm khốc

Bên trong trại tị nạn tại biên giới Chad-Sudan, nơi tiếp nhận hơn 90.000 người tháo chạy từ vùng Darfur vào tháng 4/2023. (Nguồn: Anadolu)

Cuối tháng 10/2025, việc RSF kiểm soát El-Fasher - thủ phủ ở phía Tây Sudan cùng những cáo buộc về thảm sát sắc tộc không chỉ đẩy hàng chục triệu người dân vào nạn đói cùng cực, mà còn dấy lên cảnh báo về tình trạng chia cắt trầm trọng của quốc gia này.

Những con số đáng báo động

Bà Denise Brown, Điều phối viên nhân đạo của Liên hợp quốc tại Sudan cho biết, khoảng 6.000 người đã bị sát hại chỉ trong vòng 3 ngày sau khi El-Fasher thất thủ.

More from WVR
Phái bộ Liên hợp quốc lên án vụ tấn công nhằm vào lực lượng gìn giữ hòa bình tại Nam Sudan

Trong số 18 bang của Sudan, RSF hiện kiểm soát toàn bộ 5 bang tại khu vực miền Tây Darfur, ngoại trừ một số khu vực thuộc Bắc Darfur vẫn do quân đội chính phủ nắm giữ.

Trong khi đó, quân đội Sudan kiểm soát hầu hết diện tích của 13 bang còn lại trên khắp các vùng miền Nam, miền Bắc, miền Đông và miền Trung, bao gồm cả thủ đô Khartoum.

Trao đổi với báo giới, bà Marie-Helene Verney, đại diện Cơ quan Tị nạn Liên hơp quốc tại Sudan thông tin, khoảng 14 triệu người đã phải rời bỏ quê hương.

Còn theo số liệu từ Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF), Sudan hiện có 33,7 triệu người đang cần hỗ trợ nhân đạo, trong đó trẻ em chiếm tới 17,3 triệu.

Đáng lo ngại hơn, các số liệu gần đây ước tính hơn 150.000 người đã thiệt mạng trong cuộc xung đột tại quốc gia Bắc Phi này.

Bên cạnh thương vong do chiến sự, bạo lực giới cũng là vấn đề nhức nhối chưa có hồi kết. Báo cáo của Cơ quan Liên hợp quốc về Bình đẳng giới và Trao quyền cho phụ nữ (UN Women) nêu rõ, số lượng phụ nữ và trẻ em gái cần hỗ trợ do bạo lực giới đã tăng gấp bốn lần kể từ khi cuộc chiến tại quốc gia Bắc Phi bùng nổ.

Phía UNICEF cũng đưa ra lưu ý, dù đối tượng tấn công chính là phụ nữ và trẻ em gái, nhưng nam giới và trẻ em trai cũng trở thành nạn nhân của tình trạng này.

Trong cuộc xung đột giữa SAF và RSF, trẻ em là nhóm đối tượng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, trong khi Sudan có tới 41% dân số dưới 15 tuổi. Trên thực tế, ít nhất 330 trường hợp bạo lực tình dục liên quan đến xung đột đã được ghi nhận. Tuy nhiên, việc tiếp cận các dịch vụ chăm sóc y tế và hỗ trợ tâm lý đối với các nạn nhân, đặc biệt là trẻ em, hiện vẫn đang gặp rất nhiều khó khăn.

Cùng với đó, hệ thống giáo dục quốc gia cũng đang bên bờ vực sụp đổ, trong đó chịu thiệt hại nghiêm trọng nhất là tại các khu vực Bắc Darfur, Nam Darfur, Tây Kordofan và Tây Darfur

Theo UNICEF, hiện chỉ còn 12.243 trên tổng số 19.883 trường học trên toàn quốc hoạt động.

Người dân Sudan xếp hàng chờ phát thức ăn và nước uống. (Nguồn: Guardian)

Khủng hoảng lương thực và hệ thống y tế

Cùng với làn sóng di tản, Sudan đang đối mặt với cuộc khủng hoảng lương thực quy mô lớn. Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) xác nhận, 21 triệu người dân quốc gia này đang trong tình trạng mất an ninh lương thực cấp bách, trong đó có 6,3 triệu người ở mức khẩn cấp.

Tại các trại tị nạn và khu vực bị bao vây, nạn đói ngày càng nghiêm trọng hơn. Bên cạnh đó, ở các vùng nông thôn như Darfur hay Kordofans, áp lực còn nặng nề hơn khi các cơ sở thú y bị phá hủy, dẫn đến việc thiếu hụt nguồn vaccine cho vật nuôi.

Theo báo cáo vào tháng 4/2026 của Chương trình phát triển Liên hợp quốc (UNDP), chỉ riêng trong năm 2023, cuộc giao tranh này đã đẩy gần 6,9 triệu người Sudan vào cảnh nghèo đói cùng cực.

Thu nhập bình quân đầu người lao dốc xuống mức thấp chưa từng thấy kể từ năm 1992. Nếu chiến tranh tiếp tục tiếp diễn, tỷ lệ đói nghèo tại Sudan sẽ chạm mức 60% vào năm 2030.

Dưới sức ép của cuộc chiến, hệ thống y tế vốn đã mong manh của Sudan cũng đang đứng trước nguy cơ sụp đổ hoàn toàn. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã xác minh và ghi nhận hơn 200 vụ tấn công nhằm vào các cơ sở y tế, khiến 2.052 nhân viên y tế thiệt mạng.

Các bệnh viện tại Sudan cũng luôn trong tình trạng quá tải, đặc biệt khi dịch bệnh bùng phát trên diện rộng. Khoảng 37% cơ sở y tế đã ngừng hoạt động, trong khi 63% còn lại cũng chỉ duy trì được một phần chức năng.

Một bệnh viện quá tải tại Sudan trong bối cảnh giao tranh vẫn tiếp diễn. (Nguồn: NPR)

Năm 2025, Sudan đã phải trải qua đợt bùng phát dịch tả tồi tệ nhất với hơn 2.500 người tử vong và hơn 100.000 ca nghi nhiễm trên toàn quốc. WHO cảnh báo: “Với tỷ lệ suy dinh dưỡng cao, hệ thống y tế suy yếu và tỷ lệ tiêm chủng thấp, các đợt bùng phát dịch bệnh sẽ tiếp tục gây ra những hậu quả thảm khốc, đặc biệt là đối với trẻ em”.

Có thể nói, ba năm nội chiến kéo dài đã khiến Sudan trở thành tâm điểm khủng hoảng nhân đạo nghiêm trọng bậc nhất thế giới. Trước thực trạng đó, sự can thiệp quyết liệt cùng các nỗ lực ngoại giao thực chất từ cộng đồng quốc tế là yêu cầu cấp thiết để ngăn chặn thảm họa và đem lại hòa bình cho hàng triệu người dân Sudan.