5 lý do khiến Mỹ và Trung Quốc khó tiến đến Chiến tranh Lạnh

Vũ Ngọc
TGVN. Những yếu tố ngăn cản một sự bùng nổ Chiến tranh Lạnh Mỹ-Trung Quốc mạnh hơn rất nhiều so với trong quan hệ Mỹ-Liên Xô trước đây.
TIN LIÊN QUAN
Liệu Mỹ-Trung Quốc đã tiệm cận 'lằn ranh đỏ' ở Biển Đông?
Xung đột Mỹ-Trung Quốc đang bước vào 'địa hạt nguy hiểm'
quan he my trung quoc dang tien rat gan chien tranh lanh
Có nhiều yếu tố ngăn cản quan hệ Mỹ-Trung Quốc tiến đến một cuộc Chiến tranh Lạnh. (Nguồn: Alamy)

Nhiều nhà quan sát đang tỏ ra bi quan về sự xuống cấp trong mối quan hệ Mỹ-Trung Quốc, đồng thời tin rằng, hai quốc gia này đang dần tiến tới một cuộc Chiến tranh Lạnh. Tồi tệ hơn, một số còn lập luận rằng, tình hình có thể còn nguy hiểm hơn cả cuộc Chiến tranh Lạnh giữa Mỹ và Liên Xô trước đây. Tuy nhiên, lập luận này không mấy thuyết phục.

Trước hết, những yếu tố ngăn cản một sự bùng nổ Chiến tranh Lạnh trong mối quan hệ Mỹ-Trung Quốc mạnh hơn rất nhiều so với trong quan hệ Mỹ-Liên Xô trước đây. Mặc dù các mối quan hệ kinh tế và giao lưu nhân dân giữa Trung Quốc và Mỹ đang suy giảm, song nếu so với quan hệ Mỹ-Liên Xô vẫn khăng khít hơn nhiều. Thật khó để chia tách hai nền kinh tế và xã hội đã gắn kết chặt chẽ với nhau đến như vậy. Có thể lấy những ví dụ như sau:

Thứ nhất, Trung Quốc được cho là sẽ trở thành thị trường tiêu thụ lớn nhất thế giới - một sự cám dỗ thật khó để cưỡng lại đối với các nhà xuất khẩu, kể cả các nhà xuất khẩu Mỹ.

Trong lĩnh vực giáo dục, có hơn 300.000 sinh viên Trung Quốc đang theo học tại Mỹ, mang lại nguồn thu nhập khổng lồ cho ngành công nghiệp giáo dục Mỹ. Nhiều trường đại học vẫn đang nỗ lực hết sức để thu hút các sinh viên quốc tế. Mới đây, Đại học Havard và Viện Công nghệ Massachusetts thậm chí còn kiện Chính phủ Mỹ vì có ý định áp đặt những hạn chế mới về việc cấp thị thực đối với các sinh viên quốc tế (ý đồ này đã bị chết yểu).

Thứ hai, ngay cả khi có một sự chia tách giữa hai nước thì những tổn hại cũng không hẳn quá lớn và có thể được giới hạn để không lan sang lĩnh vực an ninh quốc gia nếu được xử lý một cách hợp lý. Trên thực tế, vì các lý do an ninh quốc gia, một mức độ cô lập khiêm tốn sẽ khiến cả hai bên an toàn và thoải mái hơn.

Tin liên quan
Mỹ đang đẩy Trung Quốc và Iran ‘về chung lối’? Mỹ đang đẩy Trung Quốc và Iran ‘về chung lối’?

Chẳng hạn, nếu trang thiết bị công nghệ thông tin của Trung Quốc không thể vươn ra các thị trường phương Tây, Mỹ sẽ cảm thấy thoải mái hơn. Nếu Trung Quốc không có được các công nghệ tiên tiến từ Mỹ và những tiến bộ về công nghệ của họ chậm lại, thì Mỹ sẽ bớt lo lắng hơn.

Tương tự, Trung Quốc cảm thấy an tâm khi biết rằng, nếu chính quyền Trump không áp đặt một lệnh cấm nhập cảnh với các quan chức nước này thì họ cũng sẽ từ bỏ một số công cụ sẵn có với Mỹ để thúc đẩy “sự phát triển hòa bình” tại Trung Quốc.

Không thể phủ nhận là sự chia tách về kinh tế thì gây tổn hại cho Trung Quốc nhiều hơn là cho Mỹ. Tuy nhiên, khác với Nhật Bản trong Chiến tranh Thế giới thứ II - nước bị ảnh hưởng nặng nề bởi lệnh cấm vận dầu mỏ của Mỹ do thiếu các nguồn tài nguyên thiên thiên, Trung Quốc không gặp phải các vấn đề tương tự như vậy.

Sở hữu một thị trường nội địa khổng lồ, việc để mất một khách hàng lớn như Mỹ không phải là một thảm họa với Trung Quốc và điều này có thể được bù đắp thông qua các hoạt động kinh tế năng động ở trong nước. Trung Quốc cũng có thể đối phó với việc bị loại ra khỏi các trao đổi công nghệ với nước ngoài bằng cách quay trở lại với những sáng kiến ở bản địa.

Còn đối với Mỹ, nước này có thể nhập khẩu hàng hóa từ các quốc gia đang phát triển khác, dù không rẻ bằng Trung Quốc. Thiệt hại tương đối là có thể chấp nhận được nếu so với nhận thức ngày càng gia tăng về sự độc lập kinh tế và an ninh.

Thứ ba, sự xung đột về hệ tư tưởng giữa Trung Quốc và Mỹ không mạnh bằng thời kỳ Chiến tranh Lạnh. Kinh tế thị trường hiện được cả thế giới công nhận là phương thức tốt nhất để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và về mặt chính trị, nhiều quốc gia cũng đã đi theo đường lối dân chủ.

Sự đối lập về hệ tư tưởng trong mối quan hệ Mỹ-Trung Quốc có thể dễ dàng được xoa dịu bởi những tính toán về những lợi ích thực tế, vốn tạo ra những điều kiện cho sự thỏa hiệp và hợp tác.

Thứ tư, cả Trung Quốc và Mỹ đều có nhiều lựa chọn hơn là chiến tranh để đạt được những mục tiêu chính trị của mình. Mặc dù không có các đồng minh để làm vùng đệm, thì với bản chất của một cuộc xung đột tiềm tàng tại Biển Đông hay eo biển Đài Loan (Trung Quốc), cả hai nước đều thông thạo trong hoạt động tại các vùng xám và những đòn tâm lý, dư luận, chiến tranh ngoại giao vẫn ở dưới ngưỡng cửa của chiến tranh.

Vụ Chính phủ Mỹ ra lệnh cho lãnh sự quán Trung Quốc tại Houston đóng cửa chỉ là một động thái mới nhất của chính sách "bên miệng hố chiến tranh". Thêm vào đó, với thực tế về những lợi ích kinh tế to lớn của Trung Quốc tại Mỹ, Mỹ có thể sử dụng các đòn trừng phạt nếu như sử dụng vũ lực có rủi ro cao và lại không xứng đáng. Khi cả hai bên có nhiều công cụ và lựa chọn, thì lý do gì họ lại phải sa vào chiến tranh để đạt được những mục tiêu của mình?

Cuối cùng, nhưng cũng không kém phần quan trọng, sự bất cân xứng về sức mạnh cũng sẽ là một công cụ ngăn cản. Một số ý kiến cho rằng, Mỹ và Liên Xô đã không tiến tới chiến tranh nóng vì họ ngang bằng nhau. Tuy nhiên thực tế không phải vậy.

Ngay từ đầu cuộc Chiến tranh Lạnh, Liên Xô đã tương đối thua kém về mặt quân sự. Thêm vào đó, một quốc gia cần phải có ý chí chiến đấu trước khi bước vào một cuộc chiến tranh, ngay cả khi sức mạnh quân sự của họ cao hơn đối thủ. Mỹ thì đã quá mệt mỏi vì chiến tranh sau nhiều năm lún sâu trong những cuộc chiến vô nghĩa.

Tóm lại, khả năng xảy ra một cuộc Chiến tranh Lạnh giữa Trung Quốc và Mỹ là rất nhỏ. Mối nguy hiểm lớn nhất với Trung Quốc không phải là một cuộc đối đầu lạnh hay nóng với Mỹ, mà là sự diễn giải sai lầm của giới hoạch định chính sách về tư tưởng thù địch ngắn hạn với Bắc Kinh trong một bộ phận người dân Mỹ cũng như thế giới. Nhận thức sai lệch như vậy có thể khiến Trung Quốc ngày càng trở nên cô lập và đi ngược lại với xu hướng mở cửa với thế giới.

Chuyên gia 'mổ xẻ' những dụng ý của Mỹ trong vòng xoáy đối đầu mới với Trung Quốc

Chuyên gia 'mổ xẻ' những dụng ý của Mỹ trong vòng xoáy đối đầu mới với Trung Quốc

TGVN. Vô hiệu hóa lợi thế cạnh tranh của Trung Quốc, đạt được nhượng bộ trong đàm phán thương mại và giải quyết các nhiệm vụ ...

Mỹ-Trung chơi 'ván cờ ngoại giao', Bắc Kinh lên kế hoạch trả đũa Washington

Mỹ-Trung chơi 'ván cờ ngoại giao', Bắc Kinh lên kế hoạch trả đũa Washington

TGVN. Ngày 23/7, Bắc Kinh một lần nữa đe dọa sẽ có “các phản ứng cần thiết” đối với Washington sau khi Mỹ yêu cầu ...

Xung khắc Mỹ-Trung Quốc: Gom cùng hội lên cùng thuyền

Xung khắc Mỹ-Trung Quốc: Gom cùng hội lên cùng thuyền

TGVN. Mỹ kêu gọi hình thành liên minh đối phó với Trung Quốc. Trước tiên là với Anh, sau đó có thể còn các đồng ...

(theo SCMP)

Có thể bạn quan tâm

Đọc thêm

Doanh nhân Phạm Bích Thủy: 'Hướng về miền Trung yêu thương' tại tỉnh Thừa Thiên Huế

Doanh nhân Phạm Bích Thủy: 'Hướng về miền Trung yêu thương' tại tỉnh Thừa Thiên Huế

Hướng về miền Trung ruột thịt, doanh nhân Phạm Bích Thủy cùng đoàn cứu trợ Hà Nội đã có mặt tại vùng lũ Thừa Thiên Huế.
Khai mạc 'Tuần hàng Made in Vietnam - Tinh hoa Việt Nam'

Khai mạc 'Tuần hàng Made in Vietnam - Tinh hoa Việt Nam'

Tuần hàng 'Made in Vietnam - Tinh hoa Việt Nam' đã chính thức khai mạc tối 23/10 tại Hà Nội.
Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh dự lễ kỷ niệm 75 năm thành lập Liên hợp quốc

Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh dự lễ kỷ niệm 75 năm thành lập Liên hợp quốc

Tối 23/10, Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh đã tham dự và phát biểu tại buổi chiêu đãi kỷ niệm 75 năm thành lập Liên hợp quốc.
Bầu cử Mỹ 2020: Con trai ông Joe Biden đã làm gì 'mờ ám' ở Ukraine và Trung Quốc?

Bầu cử Mỹ 2020: Con trai ông Joe Biden đã làm gì 'mờ ám' ở Ukraine và Trung Quốc?

Con trai ông Joe Biden bị cáo buộc có quan hệ làm ăn mờ ám tại Ukraine và Trung Quốc. Sự thật chuyện làm ăn ở nước ngoài của ông ...
Việt Nam có đủ điều kiện để áp dụng mô hình du lịch thông minh

Việt Nam có đủ điều kiện để áp dụng mô hình du lịch thông minh

Hội thảo quốc tế ‘Du lịch thông minh: Hướng tới sự phát triển bền vững và hài hòa giữa kinh tế, văn hóa và môi trường’ đã diễn ra chiều ...
Bộ trưởng Ngoại giao Việt Nam-Malaysia hội đàm thúc đẩy hợp tác hậu Covid-19

Bộ trưởng Ngoại giao Việt Nam-Malaysia hội đàm thúc đẩy hợp tác hậu Covid-19

Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh đã có buổi hội đàm trực tuyến với Bộ trưởng Ngoại giao Malaysia Hishammuddin Hussein.
Dịch Covid-19: Hơn 360 công dân Việt Nam từ Hoa Kỳ và Hàn Quốc về nước an toàn

Dịch Covid-19: Hơn 360 công dân Việt Nam từ Hoa Kỳ và Hàn Quốc về nước an toàn

Việc đưa công dân Việt Nam có hoàn cảnh khó khăn về nước sẽ được sắp xếp theo nguyện vọng, phù hợp với tình hình dịch bệnh và năng lực ...
Đàm phán biên giới Việt Nam-Trung Quốc: Chuyện kể của người trong cuộc (Kỳ 1)

Đàm phán biên giới Việt Nam-Trung Quốc: Chuyện kể của người trong cuộc (Kỳ 1)

Ghi theo lời kể của Đại sứ Nguyễn Hồng Thao, người trực tiếp làm công tác phân giới cắm mốc trên thực địa biên giới Việt Nam-Trung Quốc.
Cơn thịnh nộ của thiên nhiên

Cơn thịnh nộ của thiên nhiên 2

Con người, dù ở đâu cũng đều là những nạn nhân đầu tiên mỗi khi thiên tai nổi giận...
U22 Việt Nam lỡ chuyến du đấu ‘World Cup thu nhỏ’ vì Covid-19

U22 Việt Nam lỡ chuyến du đấu ‘World Cup thu nhỏ’ vì Covid-19

Đội tuyển U22 Việt Nam không thể sang Pháp tham dự giải đấu Maurice Toulon Revello 2020 do ảnh hưởng của dịch Covid-19.
Tin thế giới ngày 23/10: Tranh luận Trump-Biden kết thúc, Trung Quốc 'đanh thép' với Mỹ, Nga-Trung Quốc có thể liên minh quân sự?

Tin thế giới ngày 23/10: Tranh luận Trump-Biden kết thúc, Trung Quốc 'đanh thép' với Mỹ, Nga-Trung Quốc có thể liên minh quân sự?

Tranh luận Trump-Biden, Bầu cử Mỹ 2020, Armenia-Azerbaijan, Mỹ-Trung Quốc, Nga-Trung Quốc,... là một số sự kiện thế giới nổi bật 24 giờ qua.
Tranh luận Trump-Biden lần cuối: Điểm nhấn của ông Trump và 'những điểm C' từ chuyên gia

Tranh luận Trump-Biden lần cuối: Điểm nhấn của ông Trump và 'những điểm C' từ chuyên gia

Theo Giáo sư Borton, tranh luận Trump-Biden lần này sẽ không tác động nhiều tới quyết định của các cử tri.
Tập đoàn Walmart kiện Chính phủ Mỹ liên quan đến thuốc opioid

Tập đoàn Walmart kiện Chính phủ Mỹ liên quan đến thuốc opioid

Vụ kiện của tập đoàn Walmart là cuộc chiến pháp lý mới nhất liên quan đến cuộc khủng hoảng thuốc giảm đau nhóm opioid tại Mỹ.
Bầu cử Mỹ: Lần đầu tiên trong những lần tranh luận, Tổng thống Donald Trump khen ngợi người điều hành

Bầu cử Mỹ: Lần đầu tiên trong những lần tranh luận, Tổng thống Donald Trump khen ngợi người điều hành

Trong buổi tranh luận cuối trước ngày Bầu cử Mỹ 2020, ông Trump đã khen ngợi cách điều hành của Kristen Welker, nhà báo thuộc đài NBC.
Đối đầu ngoại giao Canada-Trung Quốc: Khúc mắc khó giải

Đối đầu ngoại giao Canada-Trung Quốc: Khúc mắc khó giải

Thời tiết Ottawa những ngày cuối tháng Mười đang trở lạnh, song quan hệ song phương Canada-Trung Quốc có lẽ còn 'lạnh' hơn.
Làn sóng covid-19 thứ hai ở châu Âu: Vì sao nên nỗi?

Làn sóng covid-19 thứ hai ở châu Âu: Vì sao nên nỗi?

Làn sóng covid-19 thứ hai dịch ở châu Âu không phải bởi dịch bệnh quá bất kham mà bởi không thật sự cầu thị với bài học từ làn sóng dịch bệnh trước.
Căng thẳng chính trị tại Thái Lan: Lắng nghe để thấu hiểu

Căng thẳng chính trị tại Thái Lan: Lắng nghe để thấu hiểu

Chính phủ Thái Lan đang tìm kiếm một giải pháp hòa bình, hiệu quả và bền vững nhằm giải quyết triệt để tình trạng căng thẳng hiện nay.
Bình thường hóa quan hệ với Israel: Sau Bahrain phải chăng sẽ là Sudan?

Bình thường hóa quan hệ với Israel: Sau Bahrain phải chăng sẽ là Sudan?

Sudan có thể theo bước Bahrain trở thành quốc gia tiếp theo bình thường hóa quan hệ với Israel trong năm nay, với sự tác động và thỏa thuận trao đổi với Mỹ.
Phiên bản di động