Mỹ đang đẩy Trung Quốc và Iran ‘về chung lối’?

Thái Bình
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. TGVN. Những diễn biến gần đây cho thấy hai đối thủ lớn của Mỹ là Trung Quốc và Iran có thể đã tìm thấy một mục tiêu chung rất lớn.     
TIN LIÊN QUAN
Đối đầu Mỹ - Iran. Hệ luỵ không tránh khỏi
Quan hệ Mỹ - Trung Quốc: Khúc mắc mới
my dang day trung quoc va iran ve chung loi
Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif và Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị trong cuộc gặp tại Bắc Kinh vào tháng 2/2019. (Nguồn: Getty Images)

Bắc Kinh và Tehran đều đang cảm thấy rõ áp lực từ phía Washington. Trung Quốc vướng vào cuộc chiến thương mại đầy cay đắng với Mỹ, trong khi nền kinh tế Iran bị ảnh hưởng trầm trọng bởi các đòn trừng phạt mà chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump tái áp đặt sau khi rời bỏ thỏa thuận hạt nhân 2015.

Tuy nhiên, cả thuế quan và các đòn trừng phạt đều không thể đem đến cho Tổng thống Trump những nhượng bộ mà ông đòi hỏi từ hai quốc gia này. Hơn thế nữa, những diễn biến gần đây cho thấy hai đối thủ của Mỹ có thể đã tìm thấy một mục tiêu chung rất lớn.

Tehran đang gần hơn với Bắc Kinh

Trong phiên họp Quốc hội tuần trước, Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif thừa nhận rằng Chính phủ đang “rất tự tin” vào các cuộc đàm phàn về kế hoạch xây dựng quan hệ đối tác 25 năm với Trung Quốc, một kế hoạch có thể thu hút khoản đầu tư trị giá 400 tỷ USD đầu tư từ Trung Quốc trong nhiều lĩnh vực của nền kinh tế Iran.

Một văn bản chi tiết về kế hoạch, dài 18 trang, đã bị tiết lộ trên mạng và chưa rõ nguồn, song hoàn toàn trùng khớp với những thông báo trước đó của Chính phủ Iran. Thỏa thuận được cho là rất quy mô, với tiềm năng tăng cường hợp tác và chia sẻ thông tin tình báo, kể cả những nhiệm vụ chung tại Syria và Iraq.

Thỏa thuận này hứa hẹn sẽ mở cửa để các doanh nghiệp Trung Quốc hiện diện trong ngành đường sắt, cảng biển và viễn thông liên lạc, đồng thời đảm bảo Bắc Kinh sẽ có được nguồn cung dầu mỏ trong 1/4 thế kỷ tới.

Trung Quốc sẽ phát triển một khu vực thương mại tự do tại những địa điểm chiến lược tại Iran, kết nối quốc gia này chặt chẽ hơn với sáng kiến thương mại và phát triển toàn cầu “Vành đai và Con đường”.

Dù được xúc tiến từ năm 2016, trước thời điểm Trump đắc cử Tổng thống, song thời điểm Trung Quốc và Iran thúc đẩy thỏa thuận không tránh khỏi việc làm dấy lên những hoài nghi. Thực tế này khiến khả năng Tổng thống Trump đưa Tehran trở lại bàn đàm phán sau khi rút những cam kết của Mỹ khỏi Kế hoạch Hành động Toàn diện chung (JCPOA) - một thỏa thuận ngoại giao tốn nhiều năm trời để hoàn thành với không ít nỗ lực của các cường quốc, trong đó có cả Trung Quốc - càng trở nên bất khả thi.

Trong bối cảnh kinh tế khó khăn, Iran rõ ràng đang tìm đến Bắc Kinh để cứu vãn tình hình. Và giới chức Trung Quốc, vốn đang có những tranh cãi riêng với Washington, dường như cũng sẵn sàng mạo hiểm.

Nhà báo Farnaz Fassihi và Steven Lee Myers viết trên tờ New York Times: “Trong khi Mỹ chật vật với suy thoái và dịch viêm đường hô hấp cấp do chủng mới của virus corona, chật vật với việc ngày càng cô lập trên phương diện quốc tế, Bắc Kinh đã nhận thấy điểm yếu của Mỹ…

Dự thảo thỏa thuận với Iran cho thấy không giống hầu hết các quốc gia khác, Trung Quốc cho rằng họ đang ở vị thế đủ để thách thức Mỹ, đủ mạnh để chống đỡ các đòn trừng phạt của Mỹ, như những gì họ đang làm trong cuộc chiến thương mại mà Tổng thống Trump kích động”.

Chưa rõ thời điểm thỏa thuận kể trên được thông qua. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Triệu Lập Kiên chỉ trả lời báo chí một cách đơn giản rằng “Trung Quốc và Iran có tình hữu nghị truyền thống, hai nước đã giữ liên lạc về việc phát triển quan hệ song phương… Chúng tôi luôn sẵn sàng làm việc với Iran để nhanh chóng thúc đẩy hợp tác trên thực tế”.

Trung Quốc đã dùng quyền phủ quyết tại Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc (HĐBA LHQ) để ngăn chặn nỗ lực của chính quyền Trump nhằm gia hạn lệnh cấm vận vũ khí với Iran, vốn hết hạn vào cuối năm nay.

Toan tính của Iran

Một số nhà phân tích nước ngoài cho rằng Tehran đã thể hiện thái độ đạo đức giả khi xích lại gần Bắc Kinh.

Karim Sadjadpour, nhà nghiên cứu cấp cao của Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế, viết trên trang Twitter: “Chế độ Iran, với tôn chỉ cách mạng là chống lại chủ nghĩa đế quốc Mỹ và các tư tưởng bài Hồi giáo lại đang dự định thông qua một thỏa thuận khiến họ lệ thuộc cả về chiến lược và kinh tế vào chính phủ Trung Quốc, chính phủ đang giam giữ 1 triệu người Hồi giáo trong các trại cải tạo”.

Tất nhiên, tại Iran, mọi chuyện chưa thể ngã ngũ. Thỏa thuận với Trung Quốc cần phải được qua được “ải” Quốc hội, nơi đang được lực lượng cứng rắn kiểm soát, những người vốn đã không hài lòng với cách Tổng thống Hassan Rouhani xử lý dịch Covid-19 và để thỏa thuận hạt nhân thất bại.

Những thành quả ngoại giao tiêu biểu của ông Rouhani đã nhanh chóng “tan thành mây khói” khi nền kinh tế một lần nữa hứng chịu các đòn trừng phạt của Mỹ, và triển vọng mở cửa với phương Tây ngày càng phai nhạt.

Tuy nhiên, việc Iran chuyển hướng sang các quốc gia như Nga và Trung Quốc đã làm dấy lên lo ngại về những gì mà quốc gia này có thể sẽ phải trả giá. Tháng trước, cựu Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad cảnh báo rằng giới lãnh đạo đương nhiệm đang thảo luận một thỏa thuận quy mô mà “không có sự giám sát của Nhà nước”.

Một số nhà chỉ trích thậm chí còn so sánh thỏa thuận này với “Hiệp ước Turkmenchay 1828 giữa Ba Tư cũ và Nga hoàng, theo đó Ba Tư cũ đã phải nhượng một phần lãnh thổ ở phía Nam Caucasus”.

Ngoại trưởng Mohammad Javad Zarif khẳng định tiến trình đàm phán “không hề có điều gì bí mật”, trong khi truyền thông có mối liên hệ với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran (IRGC) - lực lượng bất đồng chính trị với chính quyền Rouhani - dường như lại ủng hộ hoạt động ngoại giao này.

Tuy nhiên, nhà phân tích cấp cao của Viện các nước Arab vùng Vịnh tại Washington Ali Alfoneh cho rằng “cả ông Zarif và cơ quan ngôn luận của IRGC đều không dám công khai thừa nhận vì sao nước Cộng hòa Hồi giáo lại quyết định ngả về Trung Quốc…

Rõ ràng, trước chiến dịch “gây áp lực tối đa” của chính quyền Mỹ, nước Cộng hòa Hồi giáo đã phải hướng về Trung Quốc để đảm bảo sự tồn tại của mình.

Tổng thống Iran: Chúng tôi trải qua năm khó khăn nhất do trừng phạt và Covid-19

Tổng thống Iran: Chúng tôi trải qua năm khó khăn nhất do trừng phạt và Covid-19

TGVN. Tổng thống Iran Hassan Rouhani ngày 28/6 cho biết, nước ông đang trải qua năm khó khăn nhất do các lệnh trừng phạt của Mỹ ...

Mỹ-Trung Quốc căng thẳng: Chiến tuyến mới

Mỹ-Trung Quốc căng thẳng: Chiến tuyến mới

TGVN. Căng thẳng Mỹ-Trung Quốc tiếp tục gia tăng sau một loạt động thái từ cả hai phía. Không chỉ có chuyện dịch bệnh, lần ...

Quan hệ Mỹ - Trung Quốc: Chiến tranh lạnh mới?

Quan hệ Mỹ - Trung Quốc: Chiến tranh lạnh mới?

TGVN. Đại dịch Covid-19 tác động thế nào đến cạnh tranh chiến lược vốn đã gay gắt giữa Mỹ - Trung Quốc? Giới chuyên gia, ...

(theo Washington Post)

Có thể bạn quan tâm

Đọc thêm

Covid-19: Những địa điểm nào ở Hà Nội đang bị phong tỏa, cách ly y tế?

Covid-19: Những địa điểm nào ở Hà Nội đang bị phong tỏa, cách ly y tế?

Baoquocte.vn. Trong vòng 10 ngày của đợt dịch mới, Hà Nội liên tiếp ghi nhận 94 ca Covid-19 trong cộng đồng, kéo theo nhiều khu dân cư, bệnh viện bị phong ...
Bốn nguyên tắc cơ bản trong bầu cử đã được luật hóa

Bốn nguyên tắc cơ bản trong bầu cử đã được luật hóa

Baoquocte.vn. Phổ thông, bình đẳng, trực tiếp, bỏ phiếu kín là 4 nguyên tắc cơ bản, được luật hóa thành những luật định quan trọng trong quá trình chuẩn bị bầu ...
Tìm lại thời cổ đại hoàng kim, Ai Cập chuẩn bị xây dựng 'thành phố vàng'

Tìm lại thời cổ đại hoàng kim, Ai Cập chuẩn bị xây dựng 'thành phố vàng'

Baoquocte.vn. Nhằm hồi sinh ngành công nghiệp vàng và thu hút đầu tư, Ai Cập mới đây thông báo sẽ thành lập một thành phố chuyên sản xuất và kinh doanh ...
Bộ trưởng Nguyễn Cơ Thạch với những đột phá về công tác chỉ đạo điều hành

Bộ trưởng Nguyễn Cơ Thạch với những đột phá về công tác chỉ đạo điều hành

Baoquocte.vn. Sau 23 năm kể từ ngày Bộ trưởng Nguyễn Cơ Thạch (1921-1998) đi xa, tôi vẫn cảm nhận sâu sắc rằng công tác xây dựng ngành hiện nay đều là ...
Mỹ: Xả súng ở quảng trường Thời đại, nghi phạm bị 'lên hình'

Mỹ: Xả súng ở quảng trường Thời đại, nghi phạm bị 'lên hình'

Baoquocte.vn. Cơ quan cảnh sát New York (NYPD) ngày 8/5 xác nhận một vụ xả súng xảy ra tại quảng trường Thời đại khiến 3 người bị thương.
Mảnh vỡ tên lửa khổng lồ của Trung Quốc sẽ rơi xuống Trái đất hôm nay

Mảnh vỡ tên lửa khổng lồ của Trung Quốc sẽ rơi xuống Trái đất hôm nay

Baoquocte.vn. Mảnh vỡ tên lửa lớn nhất Trung Quốc được phóng vào tuần trước dự kiến sẽ trở lại bầu khí quyển vào sáng ngày 9/5, theo các trung tâm theo ...
Hy vọng cho bệnh nhân Covid-19 khi Ấn Độ cấp phép sử dụng khẩn cấp thuốc điều trị mới

Hy vọng cho bệnh nhân Covid-19 khi Ấn Độ cấp phép sử dụng khẩn cấp thuốc điều trị mới

Baoquocte.vn. Giới chức Ấn Độ thông báo Tổng cục Quản lý Dược phẩm Ấn Độ (DCGI) đã cấp giấy phép sử dụng thuốc 2-deoxy-D-glucose (2-DG) để điều trị các bệnh nhân ...
Chuyên gia Thổ Nhĩ Kỳ: Mỹ đang âm mưu cô lập Nga như những năm 1990

Chuyên gia Thổ Nhĩ Kỳ: Mỹ đang âm mưu cô lập Nga như những năm 1990

Baoquocte.vn. Chuyên gia Thổ Nhĩ Kỳ Ilyas Kemaloglu ngày 8/5 cho rằng Mỹ muốn đưa Nga trở lại tình trạng bị cô lập với cộng đồng quốc tế như những năm ...
Nga xây dựng 30 căn cứ gìn giữ hòa bình ở Nagorno-Karabakh

Nga xây dựng 30 căn cứ gìn giữ hòa bình ở Nagorno-Karabakh

Baoquocte.vn. Ngày 8/5, Bộ Quốc phòng Nga cho biết đã hoàn thành việc xây dựng các căn cứ cho lực lượng gìn giữ hòa bình ở khu vực Nagorno-Karabakh.
Trên 832.000 người Việt Nam đã tiêm vaccine phòng Covid-19, quy trình triển khai bài bản

Trên 832.000 người Việt Nam đã tiêm vaccine phòng Covid-19, quy trình triển khai bài bản

Baoquocte.vn. Hiện cả nước đã có 832.635 người tiêm vaccine phòng Covid-19. Quy trình tiêm chủng vaccine phòng Covid-19 tại Việt Nam được triển khai bài bản.
Mỹ: Xả súng ở quảng trường Thời đại, nghi phạm bị 'lên hình'

Mỹ: Xả súng ở quảng trường Thời đại, nghi phạm bị 'lên hình'

Baoquocte.vn. Cơ quan cảnh sát New York (NYPD) ngày 8/5 xác nhận một vụ xả súng xảy ra tại quảng trường Thời đại khiến 3 người bị thương.
Chuyên gia Thổ Nhĩ Kỳ: Mỹ đang âm mưu cô lập Nga như những năm 1990

Chuyên gia Thổ Nhĩ Kỳ: Mỹ đang âm mưu cô lập Nga như những năm 1990

Baoquocte.vn. Chuyên gia Thổ Nhĩ Kỳ Ilyas Kemaloglu ngày 8/5 cho rằng Mỹ muốn đưa Nga trở lại tình trạng bị cô lập với cộng đồng quốc tế như những năm 1990.
Nga xây dựng 30 căn cứ gìn giữ hòa bình ở Nagorno-Karabakh

Nga xây dựng 30 căn cứ gìn giữ hòa bình ở Nagorno-Karabakh

Baoquocte.vn. Ngày 8/5, Bộ Quốc phòng Nga cho biết đã hoàn thành việc xây dựng các căn cứ cho lực lượng gìn giữ hòa bình ở khu vực Nagorno-Karabakh.
Ngoại trưởng Iran: Mỹ sai thì phải sửa bằng cách khôi phục Thỏa thuận hạt nhân

Ngoại trưởng Iran: Mỹ sai thì phải sửa bằng cách khôi phục Thỏa thuận hạt nhân

Baoquocte.vn. Ngày 8/5, Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif cho rằng Mỹ có nghĩa vụ góp phần khôi phục thỏa thuận hạt nhân năm 2015 với các cường quốc thế giới.
Tình hình Myanmar: Chính quyền quân sự coi Chính phủ Đoàn kết Dân tộc là đối tượng của luật chống khủng bố

Tình hình Myanmar: Chính quyền quân sự coi Chính phủ Đoàn kết Dân tộc là đối tượng của luật chống khủng bố

Baoquocte.vn. Báo chí Myanmar ngày 8/5 đưa tin chính quyền quân sự nước này đã quy Chính phủ Đoàn kết Dân tộc (NUG) là một tổ chức khủng bố.
Quan ngại về Trung Quốc khiến Ấn Độ và EU xích lại gần nhau hơn

Quan ngại về Trung Quốc khiến Ấn Độ và EU xích lại gần nhau hơn

Baoquocte.vn. Ấn Độ và EU nhất trí khởi động lại đàm phán về FTA song phương trong bối cảnh cả hai bên tìm kiếm các lựa chọn thay thế Trung Quốc.
Triển vọng Ukraine gia nhập khối NATO: Nói dễ, làm khó

Triển vọng Ukraine gia nhập khối NATO: Nói dễ, làm khó

Baoquocte.vn. Đề xuất gia nhập tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) của Ukraine được hưởng ứng, liệu đã đủ để Kiev trở thành một phần của khối? TG&VN bình luận.
Thổ Nhĩ Kỳ-Ai Cập: Gác chuyện cũ, nối tình xưa

Thổ Nhĩ Kỳ-Ai Cập: Gác chuyện cũ, nối tình xưa

Baoquocte.vn. Tại sao Thổ Nhĩ Kỳ lại mong muốn cải thiện quan hệ với Ai Cập? Câu trả lời là lợi ích về chính trị, kinh tế và vị thế. TG&VN bình luận.
Quan hệ Nga-Ukraine-Mỹ: Lời mời giăng bẫy

Quan hệ Nga-Ukraine-Mỹ: Lời mời giăng bẫy 1

Baoquocte.vn. Quan hệ giữa Nga-Ukraine-Mỹ hiện không được hữu hảo, với việc các bên đề nghị gặp gỡ trực tiếp thực chất lại là chuyện gài bẫy nhau. TG&VN bình luận.
Quan hệ Thổ Nhĩ Kỳ-Mỹ: Khi tình sắp cạn và lợi dần vơi

Quan hệ Thổ Nhĩ Kỳ-Mỹ: Khi tình sắp cạn và lợi dần vơi

Baoquocte.vn. Tuyên bố của Tổng thống Joe Biden về Armenia là ‘giọt nước tràn ly’, khiến quan hệ Thổ Nhĩ Kỳ-Mỹ vốn đã trắc trở nay thêm phần bất định. Bình luận của TG&VN.
Sách xanh Ngoại giao Nhật Bản: Củng cố đồng minh, thận trọng đối tác

Sách xanh Ngoại giao Nhật Bản: Củng cố đồng minh, thận trọng đối tác

Baoquocte.vn. Những điểm nào đáng chú ý trong Sách xanh Ngoại giao mới công bố của Nhật Bản? Bình luận của TG&VN.
Hội nghị Lãnh đạo ASEAN với khủng hoảng Myanmar: Bước khởi đầu cần thiết

Hội nghị Lãnh đạo ASEAN với khủng hoảng Myanmar: Bước khởi đầu cần thiết

Baoquocte.vn. Khủng hoảng Myanmar không còn là chuyện riêng của quốc gia mà là vấn đề của quốc tế, khu vực. Với cách tiếp cận phù hợp, ASEAN đã mở cánh cửa đầu tiên.
Kho đạn Vrbetice và ‘điểm tối’ trong quan hệ Nga-Czech

Kho đạn Vrbetice và ‘điểm tối’ trong quan hệ Nga-Czech

Baoquocte.vn. Quan hệ Nga-Czech tuột dốc nhanh chóng kể từ khi vụ nổ kho vũ khí gần làng Vbretice 7 năm trước trở thành đề tài bàn tán căng thẳng giữa hai nước.
Vũ khí mới: Thổ Nhĩ Kỳ phát triển bom dẫn đường siêu nhẹ MAM-T

Vũ khí mới: Thổ Nhĩ Kỳ phát triển bom dẫn đường siêu nhẹ MAM-T

Baoquocte.vn. Các UAV trinh sát và tấn công hiện đại do Thổ Nhĩ Kỳ sản xuất có khả năng mang và ném loại bom dẫn đường thuộc họ MAM của hãng Roketsan A.S.
Vì sao cuộc khủng hoảng Covid-19 ở Ấn Độ ngày càng tồi tệ?

Vì sao cuộc khủng hoảng Covid-19 ở Ấn Độ ngày càng tồi tệ?

Baoquocte.vn. Với các ca mắc và tử vong mới do Covid-19 tăng kỷ lục, không khí u ám và tuyệt vọng đang bao trùm từng ngóc ngách của Ấn Độ.
Cộng hòa Chad: Bất ổn và bất định

Cộng hòa Chad: Bất ổn và bất định

Baoquocte.vn. Sau cái chết bất ngờ của cố Tổng thống Chad Idriss Déby trên chiến trường, tình hình ở quốc gia châu Phi này đã rơi vào tình trạng bất ổn kéo dài.
5 cách tàu sân bay Mỹ có thể bị đánh chìm

5 cách tàu sân bay Mỹ có thể bị đánh chìm

Baoquocte.vn. Tàu sân bay có cách tự vệ trước các đòn tấn công như ngư lôi phóng từ tàu ngầm, tên lửa hành trình và tên lửa đạn đạo phóng từ nhiều phương tiện khác nhau…
Tổ hợp vũ khí 'khó nhằn' Pole-21 của quân đội Nga

Tổ hợp vũ khí 'khó nhằn' Pole-21 của quân đội Nga

Baoquocte.vn. Tổ hợp vũ khí Pole-21 (hay Field-21) được phát triển tại Trung tâm Khoa học và Kỹ thuật Tác chiến Điện tử Nga (STC REB).
Phiên bản di động