Mỹ đang đẩy Trung Quốc và Iran ‘về chung lối’?

Thái Bình
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. TGVN. Những diễn biến gần đây cho thấy hai đối thủ lớn của Mỹ là Trung Quốc và Iran có thể đã tìm thấy một mục tiêu chung rất lớn.     
TIN LIÊN QUAN
Đối đầu Mỹ - Iran. Hệ luỵ không tránh khỏi
Quan hệ Mỹ - Trung Quốc: Khúc mắc mới
my dang day trung quoc va iran ve chung loi
Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif và Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị trong cuộc gặp tại Bắc Kinh vào tháng 2/2019. (Nguồn: Getty Images)

Bắc Kinh và Tehran đều đang cảm thấy rõ áp lực từ phía Washington. Trung Quốc vướng vào cuộc chiến thương mại đầy cay đắng với Mỹ, trong khi nền kinh tế Iran bị ảnh hưởng trầm trọng bởi các đòn trừng phạt mà chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump tái áp đặt sau khi rời bỏ thỏa thuận hạt nhân 2015.

Tuy nhiên, cả thuế quan và các đòn trừng phạt đều không thể đem đến cho Tổng thống Trump những nhượng bộ mà ông đòi hỏi từ hai quốc gia này. Hơn thế nữa, những diễn biến gần đây cho thấy hai đối thủ của Mỹ có thể đã tìm thấy một mục tiêu chung rất lớn.

Tehran đang gần hơn với Bắc Kinh

Trong phiên họp Quốc hội tuần trước, Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif thừa nhận rằng Chính phủ đang “rất tự tin” vào các cuộc đàm phàn về kế hoạch xây dựng quan hệ đối tác 25 năm với Trung Quốc, một kế hoạch có thể thu hút khoản đầu tư trị giá 400 tỷ USD đầu tư từ Trung Quốc trong nhiều lĩnh vực của nền kinh tế Iran.

Một văn bản chi tiết về kế hoạch, dài 18 trang, đã bị tiết lộ trên mạng và chưa rõ nguồn, song hoàn toàn trùng khớp với những thông báo trước đó của Chính phủ Iran. Thỏa thuận được cho là rất quy mô, với tiềm năng tăng cường hợp tác và chia sẻ thông tin tình báo, kể cả những nhiệm vụ chung tại Syria và Iraq.

Thỏa thuận này hứa hẹn sẽ mở cửa để các doanh nghiệp Trung Quốc hiện diện trong ngành đường sắt, cảng biển và viễn thông liên lạc, đồng thời đảm bảo Bắc Kinh sẽ có được nguồn cung dầu mỏ trong 1/4 thế kỷ tới.

Trung Quốc sẽ phát triển một khu vực thương mại tự do tại những địa điểm chiến lược tại Iran, kết nối quốc gia này chặt chẽ hơn với sáng kiến thương mại và phát triển toàn cầu “Vành đai và Con đường”.

Dù được xúc tiến từ năm 2016, trước thời điểm Trump đắc cử Tổng thống, song thời điểm Trung Quốc và Iran thúc đẩy thỏa thuận không tránh khỏi việc làm dấy lên những hoài nghi. Thực tế này khiến khả năng Tổng thống Trump đưa Tehran trở lại bàn đàm phán sau khi rút những cam kết của Mỹ khỏi Kế hoạch Hành động Toàn diện chung (JCPOA) - một thỏa thuận ngoại giao tốn nhiều năm trời để hoàn thành với không ít nỗ lực của các cường quốc, trong đó có cả Trung Quốc - càng trở nên bất khả thi.

Trong bối cảnh kinh tế khó khăn, Iran rõ ràng đang tìm đến Bắc Kinh để cứu vãn tình hình. Và giới chức Trung Quốc, vốn đang có những tranh cãi riêng với Washington, dường như cũng sẵn sàng mạo hiểm.

Nhà báo Farnaz Fassihi và Steven Lee Myers viết trên tờ New York Times: “Trong khi Mỹ chật vật với suy thoái và dịch viêm đường hô hấp cấp do chủng mới của virus corona, chật vật với việc ngày càng cô lập trên phương diện quốc tế, Bắc Kinh đã nhận thấy điểm yếu của Mỹ…

Dự thảo thỏa thuận với Iran cho thấy không giống hầu hết các quốc gia khác, Trung Quốc cho rằng họ đang ở vị thế đủ để thách thức Mỹ, đủ mạnh để chống đỡ các đòn trừng phạt của Mỹ, như những gì họ đang làm trong cuộc chiến thương mại mà Tổng thống Trump kích động”.

Chưa rõ thời điểm thỏa thuận kể trên được thông qua. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Triệu Lập Kiên chỉ trả lời báo chí một cách đơn giản rằng “Trung Quốc và Iran có tình hữu nghị truyền thống, hai nước đã giữ liên lạc về việc phát triển quan hệ song phương… Chúng tôi luôn sẵn sàng làm việc với Iran để nhanh chóng thúc đẩy hợp tác trên thực tế”.

Trung Quốc đã dùng quyền phủ quyết tại Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc (HĐBA LHQ) để ngăn chặn nỗ lực của chính quyền Trump nhằm gia hạn lệnh cấm vận vũ khí với Iran, vốn hết hạn vào cuối năm nay.

Toan tính của Iran

Một số nhà phân tích nước ngoài cho rằng Tehran đã thể hiện thái độ đạo đức giả khi xích lại gần Bắc Kinh.

Karim Sadjadpour, nhà nghiên cứu cấp cao của Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế, viết trên trang Twitter: “Chế độ Iran, với tôn chỉ cách mạng là chống lại chủ nghĩa đế quốc Mỹ và các tư tưởng bài Hồi giáo lại đang dự định thông qua một thỏa thuận khiến họ lệ thuộc cả về chiến lược và kinh tế vào chính phủ Trung Quốc, chính phủ đang giam giữ 1 triệu người Hồi giáo trong các trại cải tạo”.

Tất nhiên, tại Iran, mọi chuyện chưa thể ngã ngũ. Thỏa thuận với Trung Quốc cần phải được qua được “ải” Quốc hội, nơi đang được lực lượng cứng rắn kiểm soát, những người vốn đã không hài lòng với cách Tổng thống Hassan Rouhani xử lý dịch Covid-19 và để thỏa thuận hạt nhân thất bại.

Những thành quả ngoại giao tiêu biểu của ông Rouhani đã nhanh chóng “tan thành mây khói” khi nền kinh tế một lần nữa hứng chịu các đòn trừng phạt của Mỹ, và triển vọng mở cửa với phương Tây ngày càng phai nhạt.

Tuy nhiên, việc Iran chuyển hướng sang các quốc gia như Nga và Trung Quốc đã làm dấy lên lo ngại về những gì mà quốc gia này có thể sẽ phải trả giá. Tháng trước, cựu Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad cảnh báo rằng giới lãnh đạo đương nhiệm đang thảo luận một thỏa thuận quy mô mà “không có sự giám sát của Nhà nước”.

Một số nhà chỉ trích thậm chí còn so sánh thỏa thuận này với “Hiệp ước Turkmenchay 1828 giữa Ba Tư cũ và Nga hoàng, theo đó Ba Tư cũ đã phải nhượng một phần lãnh thổ ở phía Nam Caucasus”.

Ngoại trưởng Mohammad Javad Zarif khẳng định tiến trình đàm phán “không hề có điều gì bí mật”, trong khi truyền thông có mối liên hệ với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran (IRGC) - lực lượng bất đồng chính trị với chính quyền Rouhani - dường như lại ủng hộ hoạt động ngoại giao này.

Tuy nhiên, nhà phân tích cấp cao của Viện các nước Arab vùng Vịnh tại Washington Ali Alfoneh cho rằng “cả ông Zarif và cơ quan ngôn luận của IRGC đều không dám công khai thừa nhận vì sao nước Cộng hòa Hồi giáo lại quyết định ngả về Trung Quốc…

Rõ ràng, trước chiến dịch “gây áp lực tối đa” của chính quyền Mỹ, nước Cộng hòa Hồi giáo đã phải hướng về Trung Quốc để đảm bảo sự tồn tại của mình.

Tổng thống Iran: Chúng tôi trải qua năm khó khăn nhất do trừng phạt và Covid-19

Tổng thống Iran: Chúng tôi trải qua năm khó khăn nhất do trừng phạt và Covid-19

TGVN. Tổng thống Iran Hassan Rouhani ngày 28/6 cho biết, nước ông đang trải qua năm khó khăn nhất do các lệnh trừng phạt của Mỹ ...

Mỹ-Trung Quốc căng thẳng: Chiến tuyến mới

Mỹ-Trung Quốc căng thẳng: Chiến tuyến mới

TGVN. Căng thẳng Mỹ-Trung Quốc tiếp tục gia tăng sau một loạt động thái từ cả hai phía. Không chỉ có chuyện dịch bệnh, lần ...

Quan hệ Mỹ - Trung Quốc: Chiến tranh lạnh mới?

Quan hệ Mỹ - Trung Quốc: Chiến tranh lạnh mới?

TGVN. Đại dịch Covid-19 tác động thế nào đến cạnh tranh chiến lược vốn đã gay gắt giữa Mỹ - Trung Quốc? Giới chuyên gia, ...

(theo Washington Post)

Đọc thêm

ASEAN Family Day 2022: Nơi kết nối đồng nghiệp, bạn bè, gia đình trong Cộng đồng ASEAN và đối tác tại Hà Nội

ASEAN Family Day 2022: Nơi kết nối đồng nghiệp, bạn bè, gia đình trong Cộng đồng ASEAN và đối tác tại Hà Nội

Baoquocte.vn. Nhân dịp kỷ niệm 55 năm thành lập ASEAN và 27 năm Việt Nam tham gia ASEAN, sáng 13/8, Bộ Ngoại giao và Nhóm Phụ nữ Cộng đồng ASEAN tại ...
Nhật Bản sẽ tiếp tục duy trì cổ phần trong cả 2 dự án Sakhalin

Nhật Bản sẽ tiếp tục duy trì cổ phần trong cả 2 dự án Sakhalin

Baoquocte.vn. Bộ trưởng Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản cho hay, nước này muốn duy trì việc tham gia các dự án Sakhalin-1 và Sakhalin-2 tại Nga.
Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 14/8/2022: Tuổi Tỵ tài chính ổn định

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 14/8/2022: Tuổi Tỵ tài chính ổn định

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay ngày 14/8/2022 của 12 con giáp - tuổi Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, tài lộc...
Lịch âm 14/8, âm lịch hôm nay Chủ Nhật ngày 14/8/2022 tốt hay xấu? Lịch vạn niên 14/8/2022

Lịch âm 14/8, âm lịch hôm nay Chủ Nhật ngày 14/8/2022 tốt hay xấu? Lịch vạn niên 14/8/2022

Baoquocte.vn. Lịch âm 14/8. âm lịch hôm nay 14/8. Xem âm lịch hôm nay ngày 14/8/2022 tốt hay xấu? Lịch vạn niên ngày 14 tháng 8 năm 2022 hôm nay.
Tử vi 12 cung hoàng đạo Chủ Nhật 14/8/2022: Thiên Bình gặp được nửa kia

Tử vi 12 cung hoàng đạo Chủ Nhật 14/8/2022: Thiên Bình gặp được nửa kia

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 14/8/2022 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Mỹ thắt chặt kiểm soát xuất khẩu chất bán dẫn, công nghệ động cơ tuabin khí đốt, đi 'bước đi lớn' về nội địa hóa

Mỹ thắt chặt kiểm soát xuất khẩu chất bán dẫn, công nghệ động cơ tuabin khí đốt, đi 'bước đi lớn' về nội địa hóa

Baoquocte.vn. Bộ Thương mại Mỹ ngày 12/8 thông báo chính phủ nước này sẽ thắt chặt kiểm soát các hoạt động xuất khẩu chất bán dẫn và công nghệ động cơ ...
Bộ trưởng Quốc phòng Campuchia thăm Trung Quốc, sẽ ký 2 văn kiện quan trọng

Bộ trưởng Quốc phòng Campuchia thăm Trung Quốc, sẽ ký 2 văn kiện quan trọng

Baoquocte.vn. Từ ngày 13-16/8, Bộ trưởng Quốc phòng Campuchia dẫn đầu đoàn cấp cao Quân đội Hoàng gia Campuchia thăm chính thức Trung Quốc.
Khả năng diễn ra cuộc gặp thượng đỉnh trực tiếp Mỹ-Trung Quốc vào tháng 11 tới? Quan chức Mỹ nói gì?

Khả năng diễn ra cuộc gặp thượng đỉnh trực tiếp Mỹ-Trung Quốc vào tháng 11 tới? Quan chức Mỹ nói gì?

Baoquocte.vn. Các quan chức Trung Quốc đang lên kế hoạch cho hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc theo hình thức trực tiếp đầu tiên.
Dự báo thời tiết 10 ngày tới (13-22/8): Mưa dông ở Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ do hoàn lưu bão số 2; Tây Nguyên và Nam Bộ mưa rào, dông rải rác

Dự báo thời tiết 10 ngày tới (13-22/8): Mưa dông ở Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ do hoàn lưu bão số 2; Tây Nguyên và Nam Bộ mưa rào, dông rải rác

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết 10 ngày tới (13-22/8) khu vực Hà Nội, Bắc Bộ và Thanh Hóa, từ đêm 14-16/8 và từ đêm 18-20/8 có mưa rào và dông rải ...
Thành lập Nhóm Nghị sĩ hữu nghị Venezuela-Việt Nam

Thành lập Nhóm Nghị sĩ hữu nghị Venezuela-Việt Nam

Baoquocte.vn. Việc thành lập Nhóm Nghị sĩ hữu nghị Venezuela-Việt Nam góp phần thúc đẩy quan hệ hữu nghị hợp tác, tăng cường hiểu biết, tin cậy giữa hai nước.
Bộ trưởng Quốc phòng Campuchia thăm Trung Quốc, sẽ ký 2 văn kiện quan trọng

Bộ trưởng Quốc phòng Campuchia thăm Trung Quốc, sẽ ký 2 văn kiện quan trọng

Baoquocte.vn. Từ ngày 13-16/8, Bộ trưởng Quốc phòng Campuchia dẫn đầu đoàn cấp cao Quân đội Hoàng gia Campuchia thăm chính thức Trung Quốc.
Khả năng diễn ra cuộc gặp thượng đỉnh trực tiếp Mỹ-Trung Quốc vào tháng 11 tới? Quan chức Mỹ nói gì?

Khả năng diễn ra cuộc gặp thượng đỉnh trực tiếp Mỹ-Trung Quốc vào tháng 11 tới? Quan chức Mỹ nói gì?

Baoquocte.vn. Các quan chức Trung Quốc đang lên kế hoạch cho hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc theo hình thức trực tiếp đầu tiên.
Ukraine nhận 'món quà' từ Anh, Kiev 'cầu cứu' LHQ về vấn đề Nga giam giữ tù binh

Ukraine nhận 'món quà' từ Anh, Kiev 'cầu cứu' LHQ về vấn đề Nga giam giữ tù binh

Baoquocte.vn. Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Oleksiy Reznikov thông báo, nước này đã tiếp nhận các hệ thống siêu pháo phản lực M270 mới từ Vương quốc Anh.
Triều Tiên tháo khẩu trang, trở lại trạng thái bình thường trước đại dịch

Triều Tiên tháo khẩu trang, trở lại trạng thái bình thường trước đại dịch

Baoquocte.vn. Triều Tiên đã trở lại trạng thái bình thường sau khi tuyên bố chiến thắng trong cuộc chiến chống đại dịch Covid-19.
Nga cảnh báo Mỹ về nguy cơ cắt đứt quan hệ, vượt quá giới hạn không thể quay trở lại

Nga cảnh báo Mỹ về nguy cơ cắt đứt quan hệ, vượt quá giới hạn không thể quay trở lại

Baoquocte.vn. Nếu Thượng viện Mỹ thông qua kế hoạch cô lập Nga, điều này có nghĩa là Washington đã vượt quá giới hạn không thể quay trở lại.
FBI thu hồi 11 tài liệu tuyệt mật, có thông tin về Tổng thống Pháp tại nhà ông Trump ở Mar-a-Lago

FBI thu hồi 11 tài liệu tuyệt mật, có thông tin về Tổng thống Pháp tại nhà ông Trump ở Mar-a-Lago

Baoquocte.vn. Ngày 12/8, FBI đã thu hồi một số tài liệu được đánh dấu là tuyệt mật trong quá trình khám xét nhà riêng của ông Trump.
Châu Âu: Để Đông về bớt lạnh

Châu Âu: Để Đông về bớt lạnh

Baoquocte.vn. Trước viễn cảnh nguồn cung khí đốt bị gián đoạn, giữa mùa Hè nắng nóng, Liên minh châu Âu đang gấp rút triển khai kế hoạch ứng phó với mùa Đông.
Mỹ tiêu diệt trùm khủng bố Al-Qaeda: Vừa mừng vừa lo

Mỹ tiêu diệt trùm khủng bố Al-Qaeda: Vừa mừng vừa lo

Baoquocte.vn. Việc Mỹ tiêu diệt thủ lĩnh Al-Qaeda đã giáng đòn vào chủ nghĩa khủng bố, song cũng cho thấy thực tế đáng ngại cùng một số tác động tới Mỹ và khu vực.
Cuộc đua ngầm dưới Thái Bình Dương

Cuộc đua ngầm dưới Thái Bình Dương

Baoquocte.vn. Những năm gần đây, châu Á-Thái Bình Dương trở thành nơi cạnh tranh ảnh hưởng giữa các nước lớn.
Tâm điểm mới trong cạnh tranh chiến lược Nga-Mỹ

Tâm điểm mới trong cạnh tranh chiến lược Nga-Mỹ

Baoquocte.vn. Trong hai tuần qua, Trung Đông bỗng nổi lên thành điểm quan tâm đặc biệt của dư luận với chuyến thăm của Tổng thống Mỹ Biden và Tổng thống Nga Putin.
Tổng thống Indonesia thăm Trung Quốc: Thân thiết trong thận trọng

Tổng thống Indonesia thăm Trung Quốc: Thân thiết trong thận trọng

Baoquocte.vn. Quan hệ hợp tác thương mại và đầu tư giữa Indonesia và Trung Quốc khăng khít vẫn chưa thể khiến hai bên bớt thận trọng ở các vấn đề cốt lõi.
‘Làn sóng từ chức’ ở châu Âu: Nào chỉ vì Nga-Ukraine?

‘Làn sóng từ chức’ ở châu Âu: Nào chỉ vì Nga-Ukraine?

Baoquocte.vn. Xung đột Nga-Ukraine không phải là nguyên nhân duy nhất dẫn đến thay đổi chính phủ tại một số nước châu Âu thời gian qua.
Nhìn lại UNCLOS sau 40 năm

Nhìn lại UNCLOS sau 40 năm

Baoquocte.vn. PGS. TS, Đại sứ Nguyễn Hồng Thao đánh giá về tầm quan trọng của UNCLOS 1982 trong lịch sử phát triển luật biển quốc tế.
Xu hướng thúc đẩy năng lượng tái tạo trên thế giới

Xu hướng thúc đẩy năng lượng tái tạo trên thế giới

Baoquocte.vn. Việc nhiều quốc gia trên thế giới đang tích cực chuyển dịch sang năng lượng tái tạo khiến bản đồ năng lượng toàn cầu bị thay đổi đáng kể.
Vĩnh biệt ‘người bạn lớn’ của Việt Nam

Vĩnh biệt ‘người bạn lớn’ của Việt Nam

Baoquocte.vn. Sự ra đi đột ngột của cựu Thủ tướng Nhật Bản Abe Shinzo đã tạo ra một cơn sốc với không chỉ với đất nước Nhật Bản mà với cả thế giới.
Chính sách của các nước về kinh tế xanh và kinh nghiệm cho Việt Nam

Chính sách của các nước về kinh tế xanh và kinh nghiệm cho Việt Nam

Baoquocte.vn. Việc học hỏi kinh nghiệm của các quốc gia có thể giúp Việt Nam tạo ra những chuyển biến ấn tượng trong việc phát triển kinh tế xanh.
‘Kỷ nguyên Marcos’ mới của Philippines

‘Kỷ nguyên Marcos’ mới của Philippines

Baoquocte.vn. Ngày 30/6, ông Ferdinand Romualdez Marcos Jr. đã chính thức tuyên thệ nhậm chức Tổng thống Philippines, đánh dấu sự chuyển mình mới của quốc gia này.
Điểm danh những bê bối và 'giọt nước tràn ly' khiến Thủ tướng Anh Boris Johnson buộc phải từ chức

Điểm danh những bê bối và 'giọt nước tràn ly' khiến Thủ tướng Anh Boris Johnson buộc phải từ chức

Baoquocte.vn. Sau nhiều bê bối chính trị cũng như áp lực từ chính nội các của mình, Thủ tướng Anh Boris Johnson đã buộc phải từ chức vào ngày 7/7.
Phiên bản di động