Bầu cử ở Thụy Điển và Italy: Thế lưỡng phân tả-hữu trở lại châu Âu

Vũ Đoàn Kết
Những gì diễn ra ở Thụy Điển và sắp tới là tại Italy có thể báo hiệu của sự xuất hiện của chủ nghĩa hậu dân túy ở châu Âu. Bình luận của Báo Thế giới & Việt Nam.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Bầu cử ở Thụy Điển và Italy: Thế lưỡng phân tả - hữu trở lại châu Âu
Liên minh chính trị do đảng Fdl của bà Giorgia Meloni được đánh giá có khả năng cao giành chiến thắng trong cuộc bầu cử Italy ngày 25/9. (Nguồn: Getty Images)

Từ nhiều năm nay, Thụy Điển được xem là “ngoại lệ” khi các chính đảng truyền thống luôn thành công trong việc ngăn chặn các lực lượng cực hữu lên nắm quyền. Tuy nhiên, cuộc bầu cử hôm 11/9 đã đặt dấu chấm hết cho ngoại lệ đó.

Đảng Dân chủ Thụy Điển (SD) cực hữu đang đứng trước cơ hội lớn để điều hành quốc gia Bắc Âu này trong bốn năm tới. Dù chỉ chiếm 20,6% phiếu so với 30% của đảng Dân chủ Xã hội cầm quyền, song liên minh do SD dẫn dắt với sự góp mặt của đảng Trung hữu (Moderate), Dân chủ Thiên chúa giáo (CD) và đảng Tự do (Liberal) có thể chiếm đa số tại nghị viện.

Tuy nhiên, sự đột phá của đảng cực hữu SD tại Thụy Điển không phải là biến động duy nhất trên chính trường các nước châu Âu trong thời điểm này.

Sau khi Tổng thống Italy Sergio Mattarella giải thể nghị viện ngày 21/7, mọi sự chú ý tại Rome được dành cho bầu cử ngày 25/9. Hiện “liên minh trung hữu” gồm đảng cánh hữu Forza Italy của cựu Thủ tướng Silvio Berlusconi cùng hai đảng cực hữu là Liên đoàn phương Bắc của cựu Bộ trưởng Nội vụ Matteo Salvini và đảng Fratelli d’Italy (FdI) của bà Giorgia Meloni đang chiếm ưu thế.

Nghiên cứu của Viện Cattaneo (Italy) cho thấy liên minh này có thể chiếm ít nhất 258/400 ghế tại hạ viện và có 91,5% xác suất giành đa số tuyệt đối để thành lập chính phủ mới. Còn theo Viện Ipsos (Pháp), đảng FdI sẽ chiếm nhiều phiếu nhất (25,1 %), vượt qua đảng PD (20,5 %) và Phong trào năm sao (14,5%).

Có hai điểm tương đồng rõ nét trong chiến thắng của SD và FdI.

Trước hết, cả SD và FdI đều xuất thân từ các đảng cực hữu, vốn ở bên lề của sân khấu chính trị. SD dần có chỗ đứng tại Stockholm khi chuyển sang lập trường bảo thủ, bảo vệ các truyền thống văn hoá dân tộc. Năm 2005, ông Jimmie Akesson đã giành quyền lãnh đạo SD và có nhiều điều chỉnh. Dù ông cam kết loại bỏ nguồn gốc phân biệt chủng tộc và bạo lực, song luận điểm lập trường chống người nhập cư từ ngoài châu Âu đã góp phần giúp đảng này liên tục giành kết quả khả quan gần đây với tỷ lệ ủng hộ đã tăng dần qua các cuộc bầu cử, từ 5,7% (2010) tới 12,9% (2014), 17,5% (2018) và 20,6% (2022).

Tương tự SD, đảng FdI tự nhận là đảng kế tục Phong trào xã hội Italy (MSI) cánh hữu, tân phát xít thành lập năm 1946. Sau khi chính thức ra đời năm 2012, FdI tạo dựng hình ảnh riêng theo xu hướng tân bảo thủ, dân tộc, chống nhập cư. Nhờ đó, đảng này từng bước nhận được ủng hộ của cử tri và lần đầu giành ghế tại nghị viện năm 2013 với 2,0% phiếu bầu. Năm năm sau, FdI giành được 4,4% phiếu bầu, 32/630 ghế tại hạ viện, 18/315 ghế tại thượng viện và trở thành đảng lớn thứ năm tại Italy.

Sự nổi lên của các đảng cực hữu, hậu dân tuý là biểu hiện của “sự bình thường hoá chính trường tại châu Âu”. Các lực lượng mới này có thể sẽ cho phép tái cấu trúc lại tính lưỡng phân tả - hữu truyền thống, vốn bị phá vỡ trong 10 năm qua do sự trỗi dậy của chủ nghĩa dân tuý.

Bên cạnh đó, cả SP và FdI không lặp lại lập luận thường thấy của các đảng dân tuý về chống EU. Hai đảng này có thái độ rõ rệt với Nga và xung đột tại Ukraine: Nếu ông Matteo Salvini chỉ trích biện pháp trừng phạt với Nga, bà Giorgia Meloni lại ủng hộ nhất quán với Ukraine.

Theo ông Thibault Muzergues, Giám đốc International Republican Institute (Pháp), cả hai đảng SP và FdI đang chuyển hoá từ chủ nghĩa cực hữu sang hậu dân tuý (postpopulism). Nhờ thế, họ đang hoà nhập thành công vào đời sống chính trị. Ông nói: “Họ đã nghiêm túc hơn. Họ không còn bông đùa như ông Silvio Berlusconi, hay ăn pizza trực tiếp trên truyền hình như ông Matteo Salvini…”.

Đặc biệt, sự trỗi dậy của hai đảng này diễn ra vào lúc các đảng dân tuý truyền thống thoái trào. Tại Nghị viện châu Âu, tiếng nói của các lực lượng này đang suy giảm. Ở Anh, ông Boris Johnson đã từ chức. Tại Italy, ông Matteo Salvini không còn vị thế như khi ông vừa là Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Nội vụ.

Cuối cùng, ông Muzergues nhận định sự nổi lên của các đảng cực hữu, hậu dân tuý là biểu hiện của “sự bình thường hoá chính trường tại châu Âu”. Các lực lượng mới này có thể sẽ cho phép tái cấu trúc lại tính lưỡng phân tả-hữu truyền thống, vốn bị phá vỡ trong 10 năm qua do sự trỗi dậy của chủ nghĩa dân tuý.

Khủng hoảng năng lượng: Anh áp trần hóa đơn tiền điện, Đức 'ra mặt' cứu doanh nghiệp, châu Âu đã chi bao nhiêu?

Khủng hoảng năng lượng: Anh áp trần hóa đơn tiền điện, Đức 'ra mặt' cứu doanh nghiệp, châu Âu đã chi bao nhiêu?

Kết quả nghiên cứu do tổ chức Bruegel có trụ sở tại Brussels (Bỉ) công bố ngày 21/9 cho biết, trong năm 2021, các nước ...

Khủng hoảng năng lượng: 'Nỗi đau' lan rộng khắp châu Âu, suy thoái sâu là không thể tránh khỏi?

Khủng hoảng năng lượng: 'Nỗi đau' lan rộng khắp châu Âu, suy thoái sâu là không thể tránh khỏi?

Các doanh nghiệp và gia đình trên khắp châu Âu đang phải “chiến đấu” với giá năng lượng cao khi Nga kìm hãm nguồn cung ...

Dầu mỏ, khí đốt Canada có đủ sức thay thế Nga giúp châu Âu 'hạ nhiệt' khủng hoảng năng lượng?

Dầu mỏ, khí đốt Canada có đủ sức thay thế Nga giúp châu Âu 'hạ nhiệt' khủng hoảng năng lượng?

Dù được kỳ vọng sẽ là nguồn cung thay thế quan trọng cho dầu mỏ và khí đốt của Nga nhưng các chuyên gia cho ...

Thế giằng co trên thị trường năng lượng châu Âu, 'vũ khí' Nga-EU ai lợi hại hơn?

Thế giằng co trên thị trường năng lượng châu Âu, 'vũ khí' Nga-EU ai lợi hại hơn?

Căng thẳng Nga-Ukraine đang ở trạng thái giằng co, thị trường năng lượng châu Âu cũng vậy. Và cuộc khủng hoảng năng lượng của châu ...

Khủng hoảng năng lượng: Châu Âu 'tung chiêu' đối phó, đòn khí đốt của Nga có giảm trọng lượng?

Khủng hoảng năng lượng: Châu Âu 'tung chiêu' đối phó, đòn khí đốt của Nga có giảm trọng lượng?

Châu Âu đang phải vật lộn để kiềm chế một cuộc khủng hoảng năng lượng có thể dẫn đến mất điện, các nhà máy đóng ...

Bài viết cùng chủ đề

Châu Âu

Đọc thêm

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 trên thị trường thế giới ghi nhận chạm mức thấp nhất trong hơn một năm.
Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam ký Công ước thành lập Tổ chức quốc tế về trung gian (IOMed), mở rộng cơ hội hợp tác trong lĩnh vực pháp lý và giải quyết tranh ...
Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Thông tin được đưa ra tại Hội thảo cung cấp thông tin về phòng, chống tác hại thuốc lá ngày 17/11 tại Hà Nội.
Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Các gương mặt được trao Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng và Giải thưởng Nữ sinh Khoa học công nghệ Việt Nam năm 2026 hoạt động trong ...
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Bên lề Tuần lễ cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) năm 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có cuộc ...
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại
Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã dự và có bài phát biểu quan trọng tại Phiên toàn thể thứ nhất trong khuôn khổ Đại hội đồng liên Nghị ...
Iran tấn công căn cứ quân sự Mỹ tại Kuwait, dọa đáp trả mạnh nếu Washington tiếp tục không kích

Iran tấn công căn cứ quân sự Mỹ tại Kuwait, dọa đáp trả mạnh nếu Washington tiếp tục không kích

Các UAV chiến đấu của Iran đã tấn công vào các hệ thống phòng không, bệ phóng UAV và tên lửa của Mỹ tại căn cứ không quân Ali Al-Salem ở Kuwait.
Tổng thống Nga hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc: Khẳng định quan hệ 'vững chắc như núi' và mục tiêu chung về hòa bình, thịnh vượng khu vực

Tổng thống Nga hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc: Khẳng định quan hệ 'vững chắc như núi' và mục tiêu chung về hòa bình, thịnh vượng khu vực

Ngày 18/11, Tổng thống Nga Vladimir Putin có cuộc hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình bên lề Hội nghị các nhà lãnh đạo kinh tế APEC.
Tổng thống Hàn Quốc gắn tiến triển trong quan hệ với Trung Quốc với hòa bình, ổn định trên bán đảo Triều Tiên

Tổng thống Hàn Quốc gắn tiến triển trong quan hệ với Trung Quốc với hòa bình, ổn định trên bán đảo Triều Tiên

Tổng thống Hàn Quốc cho rằng, việc đảm bảo hòa bình và ổn định trên bán đảo Triều Tiên phục vụ lợi ích chung của nước này và Trung Quốc.
Tổng thống Trump tuyên bố, liên minh giữa Mỹ và một quốc gia Đông Nam Á đang mạnh mẽ hơn bao giờ hết

Tổng thống Trump tuyên bố, liên minh giữa Mỹ và một quốc gia Đông Nam Á đang mạnh mẽ hơn bao giờ hết

Mỹ-Philippines đang mở rộng hợp tác quốc phòng, đồng thời khẳng định quan hệ đồng minh giữa hai nước hiện ở mức tốt đẹp nhất từ trước đến nay.
Anh trừng phạt 8 công ty Israel, chính phủ của Thủ tướng Netanyahu tuyên bố đáp trả

Anh trừng phạt 8 công ty Israel, chính phủ của Thủ tướng Netanyahu tuyên bố đáp trả

Anh thông báo áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với 8 công ty xây dựng của Israel có liên quan hoạt động mở rộng các khu định cư ở Bờ Tây.
Mỹ chỉ trích, Đức bảo vệ việc Ukraine tấn công vào Nga; Kiev chuẩn bị nhận hỗ trợ lớn

Mỹ chỉ trích, Đức bảo vệ việc Ukraine tấn công vào Nga; Kiev chuẩn bị nhận hỗ trợ lớn

Các quan chức quốc phòng của Đức và Mỹ đã có những phát biểu phản bác quan điểm của nhau về các cuộc tấn công tầm xa của Ukraine vào lãnh thổ Nga.
Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Cạnh tranh nhân tài không chỉ giới hạn ở tài chính, mà mở rộng sang điều kiện làm việc, quyền tự chủ chuyên môn và cơ hội phát triển.
Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, nhân tài là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và tự chủ công nghệ của mỗi quốc gia.
Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Các khuôn khổ hòa bình tại Trung Đông cụ thể hơn về cơ chế thực thi, song vẫn vướng những bất đồng cản trở việc triển khai.
Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng là công nghệ có thể phục vụ cả mục đích dân sự lẫn quân sự. Sự chuyển giao giữa hai lĩnh vực có thể diễn ra theo cả hai chiều.
Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Nhiều quốc gia đang đưa ra nhiều giải pháp chủ động phòng ngừa ngay khi xuất hiện những dấu hiệu rủi ro.
Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua đưa vệ tinh lên quỹ đạo Trái đất không còn là chuyện đưa ai lên quỹ đạo, mà còn là ai có thể ở lại, khai thác và định hình luật chơi.
Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Cuộc gặp ba bên giữa các nhà lãnh đạo Nga, Mỹ và Trung Quốc tại Thâm Quyến ngày 19/11 được đánh giá là dấu mốc ngoại giao đáng chú ý.
Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Awang Azman Awang Pawi người Malaysia đã trả lời phỏng vấn về Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49, diễn ra từ 14-17/11 tại Manila, Philippines.
EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc
Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California
Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31
Na Uy xây dựng hầm đường bộ dưới biển sâu và dài nhất thế giới

Na Uy xây dựng hầm đường bộ dưới biển sâu và dài nhất thế giới

Na Uy đang xây dựng đường hầm Rogfast dài 27 km dưới đáy biển, được kỳ vọng trở thành đường hầm đường bộ dưới biển dài và sâu nhất thế giới.
Phiên bản di động